turbo
turbo, to make an uproar, move confusedly, be in disorder
turbo2, that which whirls, a whirlwind, hurricane, tornado
BWL
I steered the ship of state during the greatest whirlwinds
Frieze-Dennison Vergil
- I Lit.: ventorum vi agitari atque turbari mare, Cic. Clu. 49, 138: aequora ventis, Lucr. 2, 1: hibernum mare, Hor. Epod. 15, 8; Ov. M. 7, 154; 14, 545 al.: eversae turbant convivia mensae, id. ib. 12, 222; cf. in a poet. transf.: ancipiti quoniam bello turbatur utrimque, Lucr. 6, 377: ne comae turbarentur, quas componi vetuit, Quint. 11, 3, 148: ne turbet toga mota capillos, Ov. Am. 3, 2, 75: capillos, id. M. 8, 859; id. Am. 3, 14, 33; cf. in a Greek construction: turbata capillos, id. M. 4, 474: ceram, the seal, Quint. 12, 8, 13: uvae recentes alvum turbant, Plin. 23, 1, 6, § 10.— Absol.: instat, turbatque ruitque, Ov. M. 12, 134.—Reflex.: cum mare turbaret (sc. se), Varr. R. R. 3, 17, 7 Schneid. ad loc. (al. turbaretur).—
- B In partic.
- 1 Milit. t. t., to throw into disorder, break the line of battle, disorganize: equitatus turbaverat ordines, Liv. 3, 70, 9: aciem peditum, id. 30, 18, 10.—Absol.: equites eruptione factā in agmen modice primo impetu turbavere, Liv. 38, 13, 12: turbantibus invicem copiis, Flor. 4, 2, 49: hic rem Romanam, magno turbante tumultu, sistet, Verg. A. 6, 857.—
- 2 Of water, to trouble, make thick or turbid: lacus, Ov. M. 6, 364: fons quem nulla volucris turbarat, id. ib. 3, 410: flumen imbre, id. ib. 13, 889: limo aquam, Hor. S. 1, 1, 60: aquas lacrimis, Ov. M. 3, 475; cf.: pulvis sputo turbatus, Petr. 131, 4.—
- II Trop.: non modo illa permiscuit, sed etiam delectum atque ordinem turbavit, Cic. Verr. 2, 2, 50, § 123: qui omnia inflma summis paria fecit, turbavit, miscuit, id. Leg. 3, 9, 19: Aristoteles quoque multa turbat, a magistro Platone non dissentiens, id. N. D. 1, 13, 33: quantas res turbo! Plaut. Mil. 3, 2, 1 (813): quas meus filius turbas turbet, id. Bacch. 4, 9, 1 (925); cf.: quae meus filius turbavit, id. ib. 5, 1, 5 (1091); id. Cas. 5, 2, 6 (880): ne quid ille turbet vide, Cic. Q. Fr. 3, 1, 7, § 24: haec, quae in re publicā turbantur, id. ib. 3, 9, 3: cum dies alicui nobilium dicta novis semper certaminibus contiones turbaret, Liv. 3, 66, 2: ne incertā prole auspicia turbarentur, id. 4, 6, 2: milites nihil in commune turbantes, Tac. H. 1, 85: turbantur (testes), Quint. 5, 7, 11; cf. id. 4, 5, 6; 5, 14, 29; 10, 7, 6: spem pacis, Liv. 2, 16, 5.—Absol.: Ph. Ea nos perturbat. Pa. Dum ne reducam, turbent porro, quam velint, Ter. Hec. 634 (cf. I. B. 1. supra): repente turbare Fortuna coepit, Tac. A. 4, 1: si una alterave civitas turbet, id. ib. 3, 47: M. Servilius postquam, ut coeperat, omnibus in rebus turbarat, i. e. had deranged all his affairs, Cael. ap. Cic. Fam. 8, 8, 2.—Impers. pass.: nescio quid absente nobis turbatum'st domi, Ter. Eun. 649: totis Usque adeo turbatur agris, Verg. E. 1, 12: si in Hispaniā turbatum esset, Cic. Sull. 20, 57.
- —Hence, turbātus, a, um, P. a., troubled, disturbed, disordered, agitated, excited.
- A Lit.: turbatius mare ingressus, more stormy, Suet. Calig. 23: turbatius caelum, id. Tib. 69.—
- B Trop.: hostes inopinato malo turbati, Caes. B. C. 2, 12: oculis simul ac mente turbatus, Liv. 7, 26, 5: turbatus religione simul ac periculo, Suet. Ner. 19; cf.: turbatus animi, Sil. 14, 678: placare voluntates turbatas, Cic. Planc. 4, 11: seditionibus omnia turbata sunt, Sall. Or. Phil. contr. Lepid. 1: turbata cum Romanis pax, Just. 18, 2, 10: omnia soluta, turbata atque etiam in contrarium versa, Plin. Ep. 8, 14, 7; cf.: quae si confusa, turbata, permixta sunt, etc., id. ib. 9, 5, 3.—Hence, adv.: turbātē, confusedly, disorderly: aguntur omnia raptim atque turbate, in confusion, Caes. B. C. 1, 5, 1.
- I A whirlwind, hurricane, tornado: ventus circumactus et eundem ambiens locum et se ipse vertigine concitans turbo est. Qui si pugnacior est ac diutius volutatur, inflammatur, et efficit, quem πρηστῆρα Graeci vocant: hic est igneus turbo, Sen. Q. N. 5, 13, 3: falsum est faces et trabes turbine exprimi, id. ib. 7, 5, 1; 2, 22, 2; id. Ep. 109, 18: procellae, turbines, Cic. N. D. 3, 20, 51; cf.: saevi exsistunt turbines, Pac. ap. Cic. de Or. 3, 39, 157 (Trag. Rel. p. 111 Rib.); Enn. ap. Schol. Vat. ad Ter. Heaut. 245 (Ann. v. 553 Vahl.): venti vis rapido percurrens turbine campos, Lucr. 1, 273; cf. id. 1, 279; 1, 294; 5, 217; Ov. M. 6, 310: senatus decrevit, ut Minerva, quam turbo dejecerat, restitueretur, Cic. Fam. 12, 25, 1: turbo aut subita tempestas, id. Cael. 32, 79: pulvis collectus turbine, Hor. S. 1, 4, 31: venti rotanti turbine portant, Lucr. 1, 294: ita turbine nigro Ferret hiemps, Verg. G. 1, 320: venti ruunt et terras turbine perflant, id. A. 1, 83: accendi turbine quodam aëris, Sen. Q. N. 7, 4, 1.—In apposition with ventus: exoritur ventus turbo, Plaut. Curc. 5, 2, 47 (645): circumstabant navem turbines venti, id. Trin. 4, 1, 16 (835).—
- B Trop., whirlwind, storm, etc.: qui in maximis turbinibus ac fluctibus rei publicae navem gubernassem, Cic. Pis. 9, 20: tu, procella patriae, turbo ac tempestas pacis atque otii, id. Dom. 53, 137: ego te in medio versantem turbine leti Eripui, Cat. 64, 149: cum illi soli essent duo rei publicae turbines, Cic. Sest. 11, 25: miserae mentis, Ov. Am. 2, 9, 28: miserarum rerum, id. M. 7, 614: nescio quo miserae turbine mentis agor, id. Am. 2, 9, 28: Gradivi, i.e. tumult of war, Sil. 11, 101: virtutem turbine nullo Fortuna excutiet tibi, Luc. 2, 243: horum mala, turbo quīs rerum imminet, Sen. Agam. 196.—
- II Lit., a spinning-top, whipping-top, Verg. A. 7, 378 sq.; Tib. 1, 5, 3.—
- B Transf., of things that have the shape or whirling motion of a top, as a reel, whirl, spindle, etc., Cic. Fat. 18, 42; Varr. ap. Serv. Verg. A. 1, 449; Hor. Epod. 17, 7; Cat. 64, 315; Ov. M. 1, 336; Plin. 2, 10, 7, § 47; 9, 36, 61, § 130; 27, 4, 5, § 14; 36, 13, 19, § 90; 37, 4, 15, § 56.—
- III A whirling motion, a whirl, twirl, twist, rotation, revolution, a round, circle (mostly poet.): cum caeli turbine ferri, Lucr. 5, 624: lunae, id. 5, 632: ignium, id. 6, 640; cf. Verg. A. 3, 573: teli (contorti), id. ib. 6, 594; cf. id. ib. 11, 284; Luc. 3, 465; Sil. 4, 542: saxi, whirling force, circular hurling, Verg. A. 12, 531: serpentis, i.e. the coiling, Sil. 3, 191: Aegaeus, whirlpool, vortex, Claud. Laud. Stil. 1, 287; so, rapax, Stat. Th. 4, 813: verterit hunc (servum in emancipatione) dominus, momento turbinis exit Marcus Dama, i.e. of whirling round, Pers. 5, 78: militiae turbine factus eques, i. e. through the round of military gradation or promotion, Ov. Am. 3, 15, 6: vulgi, i.e. a throng, crowd, Claud. II. Cons. Stil. 200.
parvulis balbucientibus / qui turbi lusitant in vertiginibus
a toppe , trocus, turbus
cor ‥ princeps membrum, in ~inem fastigiatum viscus
est pars media [areae trifidae ] quasi pyramis aut †trabo [? l. turbo ] inversus
figuram ‥ similem metae ac turbini inverso
cum grandinum et aliarum ~inum fiunt tempestatumque motiones magnae
furentibus foris per omnia ~inibus hiemalium pluviarum vel nivium
~o, venti vorago
gravissima in eos tempestas irruit, ~ine ventorum et fluctuum navim ‥ concussit
ex insperato de mari quasi ~o vehemens in Galliam intravit
per eos qui in rota, ut Ixion, rotantur, negotiatores ostendit, qui semper tempestatibus ~inibusque volvuntur
bilustro supra dicti ~inis necdum ad integrum expleto
qui passionis ~ine terrente trepidaverant, fulgente resurrectionis ejus triumpho confirmati sunt
tunc ‥ fulmen et tonitruus transmarinorum exercituum patriam concusserat, sed sanctorum meritis hic ~o ‥ inanescebat
flammatio bibliothecam ‥ rapaci ~ine concremavit
invalescente scismatis ~ine(
nemo ‥ fatorum ultimum avertit turbinem
turba ‥ mutuo verborum ~ine turbam turbabat
telorum turbine
in omnibus hujus mundi ~inibus custos indeficiens
sopitus a mundi ~inibus, clarius supernis invigilat contemplationibus
inter mundi ~ines procellosos
intestina tua si ‥ sint onerata / turbine, quere locum quo possint exonerari
talorum lusor, pacis turbo, joculator
➳ arch., fut. ant. pass. turbassitur XII T. d. Cic. Leg. 3, 11.
- 1. onrust stoken, verwarring zaaien, verwarring stichten; ➤ equites primo impetu turbaverunt; — pass. onpers. turbātur het is onrustig [totis castris; in re publicā; in Hispania];
- 2. onrustig, in opschudding zijn; ➤ civitas turbat; II. tr.
- 1. door elkaar woelen, in de war brengen, verwarring stichten onder [capillos; aciem militum]; ➤ equitatus turbabat ordines;
- 2. omwoelen [mare; aequora ventis]; troebel maken [fontem; aquam limo; lacum pedibus];
- 3. (poët.; postklass.) doen opschrikken, doen uitzwermen [cycnos; apros latratu];
- 4. (metaf.) onrustig maken, verontrusten, opwinden [animos; equum doen schrikken]; ➤ (m. acc.) turbatus pectora bello;
- 5. verstoren [convivia; contionem; auspicia; rem failliet gaan].
- 1. (poët.) draaiing, wenteling;
- 2. (poët.) cirkelvormige, draaiende, rollende beweging [saxi]; kolk; ➤ turbine hastam torquere;
- 3. wervelwind, storm [ater];
- 4. (metaf.) verwarring [mentis];
- 5. storm, geharrewar [miserarum rerum van het ongeluk];
- 6. (meton.) iem. die verstoort [pacis]; onruststoker, oproerkraaier;
- 7. (meton.) (a) tol om mee te spelen; (b) (Hor.) toverrad; (c) (poët.; postklass.) tol van het spinnewiel.
旋風。暴風。旋轉。蛇繞。猛撞。耍它羅。尖圓體。紡車。旋水。亂。災。— conchae 旋蛤。— vulgi 衆多人。Aegeus turbo 暴風之海。Ruit aequore turbo 暴風遊海。
Suggest a Translation
See an image
攙雜。素亂。謆惑。打倒。殺。浪費。封舖。— rationes 混雜帳薄。封舖。— alium 攪齓人。
Suggest a Translation
See an image
- turba, to make an uproar, move confusedly, be in disorder: instat, turbatque (Achilles), rages, O.: turbant trepida ostia Nili (i. e. trepidant), V.—To disturb, agitate, confound, disorder, throw into confusion: mare ventorum vi turbari: hibernum mare, H.: eversae turbant convivia mensae, O.: turbatis capillis stare, O.: turbata capillos, O.—In war, to throw into disorder, break, disorganize: equitatus turbaverat ordines, L.: Hic rem Romanam, magno turbante tumultu, Sistet, V.—Of water, to trouble, make thick, turbid: lacūs, O.: limo aquam, H.—Fig., to make confusion, cause disorder: turbent porro, quam velint, T.: omnibus in rebus turbare, i. e. derange all his affairs: si una alterave civitas turbet, Ta.: si in Hispaniā turbatum esset: totis Usque adeo turbatur agris, i. e. there is confusion, V.—To confound, confuse, disturb, unsettle: non modo illa, quae erant aetatis, permiscuit, sed etiam turbavit: ne quid ille turbet vide: ne incertā prole auspicia turbarentur, L.
- 1 turbo, that which whirls, a whirlwind, hurricane, tornado: saevi exsistunt turbines, Pac. ap. C.: validi venti, O.: turbo aut subita tempestas: pulvis collectus turbine, H.: venti terras turbine perflant, V.—A spinning-top, whip-top: volitans sub verbere, V.—A magic wheel, wheel of fortune: solve turbinem, H.—A whorl, spiral, twist: bucina, in latum quae turbine crescit ab imo, O.: suāpte naturā versari turbinem.—A whirl, round, circle: nubes Turbine fumans piceo, i. e. of black curling smoke, V.—A whirling motion, revolution: teli (contorti), V.: Murranum ingentis turbine saxi Excutit, i. e. with a huge whirling stone, V.: militiae turbine factus eques, i. e. through the round of promotion, O.—Fig., a whirlwind, storm: in maximis turbinibus rei p. navem gubernare: tu, turbo ac tempestas pacis atque oti, disturber: mentis, O.
-
…dicta meae genti, ponam, lectosque sacrabo, alma, viros. Foliis tantum ne carmina manda, ne turbata volent rapidis ludibria ventis ; ipsa canas oro. Finem dedit ore loquendi. At, Phoebi nondum patiens ,…
Vergil, Aeneid
-
…quaeres. quippe etenim quam multa tibi iam fingere possunt somnia, quae vitae rationes vertere possint fortunasque tuas omnis turbare timore et merito ; nam si certam finem esse viderent aerumnarum homines, aliqua ratione valerent religionibus atque minis obsistere…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…uterque deus, subiecto leviter positam temptare lacerto osculaque admota sumere et arma manu, non tamen ausus eram dominae turbare quietem, expertae metuens iurgia saevitiae ; sed sic intentis haerebam fixus ocellis, Argus ut ignotis cornibus Inachidos .…
Propertius, Elegies
-
…, non modo illa quae erant aetatis ordinis quaestusque permiscuit, sed etiam in his duobus generibus civium novorum veterumque turbavit. nam cum esset ex vetere numero quidam senator demortuus, et cum ex utroque genere par numerus reliquus esset…
Cicero, in Verrem
-
…consule neque hercule ego supercilium tuum neque conlegae tui cymbala fugi neque tam fui timidus ut, qui in maximis turbinibus ac fluctibus rei publicae navem gubernassem salvamque in portu conlocassem, frontis tuae nubeculam aut conlegae tui contaminatum spiritum pertimescerem…
Cicero, in Pisonem
-
…pulsa non possunt. Id autem cum accidit, suapte natura, quod superest, et cylindrum volvi et versari turbinem putat. Ut igitur, inquit, qui protrusit cylindrum, dedit ei principium motionis, volubilitatem autem non dedit…
M. Tullius Cicero, De Fato
-
…teneret. haec quoque magna nunc contentio forum tenet M. Servilius postquam, ut coeperat, omnibus in rebus turbarat nec quod non venderet quicquam reliquerat maximaeque nobis traditus erat invidiae, neque Laterensis praetor postulante Pausania nobis patronis QVO…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…tuam egi non invita Minerva ; etenim eo ipso die senatus decrevit ut Minerva nostra, custos urbis, quam turbo deiecerat, restitueretur. Pansa tuas litteras recitavit. Magna senatus approbatio consecuta est cum summo gaudio et offensione Minotauri…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…, caelum tonitru contremit, grando mixta imbri largifico subita praecipitans cadit, undique omnes venti erumpunt, saevi exsistunt turbines, fervit aestu pelagus omnia fere, quo essent clariora, translatis per similitudinem verbis dicta sunt ; aut quo…
Cicero, de Oratore
TURBO(στρόβιλος, βέμβιξ), anything that, turns round with a whirring noise: hence (1) a top (Cic. de Fato, 16, 42; Verg. A. 7.378, Tibull. 1.5, 3; Pers. 3.51). In all these passages the top is a whipping-top, except in the passage of Cicero, where the argument (see Gell. 7.2) appears to imply a top which, set going, is left to spin of itself, like a humming-top. In Greek there seem to be distinct words for the two kinds of tops (cf. Grasberger, Erziehung, 1.77-80): βέμβιξ is clearly a whipping-top (Aristoph. Av. 1461; Cleobul. ap. Diog. Laert.); and it is equally plain that we must take στρόβιλος in Plat. Rep. 4. p. 436 E and Plut. Lys. 12to be, like our humming-tops, spun by a string, without the lash to keep it going. We find in Homer (Hom. Il. 14.413) the form στρόμβος, which may be either, as far as the sense of the passage guides us, but would naturally be taken as = στρόβιλος. Κῶνος is given by Photius and Hesychius as a synonym of στρόβιλος: but our only description of it refers to the religious use mentioned below (3). The dictionaries give top as the meaning of ῥόμβος, citing Eur. Hel. 1362, where, however, it is clearly not a top, and its use is religious. We doubt if it was ever an equivalent either of βέμβιξ or στρόβιλος.
(2) Turbo is also used (Cat. 64, 314) for the whorl (σφόνδυλος) of a spindle, for which the usual name is verticillus [FUSUS]. In the five passages of Pliny, which the dictionaries quote for this use of the word (as also in Ov. Met. 1.336), a more careful examination will show that turbo is there used merely to express a conical shape.
(3) The precise form of the instrument used in religious mysteries and witchcraft, and spoken. of as turbo, rhombus, κῶνος and ῥόμβος, is a more difficult puzzle. A comparison of the authorities in Latin and Greek leads us to the conclusion that all four are the same thing, which was called κῶνος because of its shape and ῥόμβος because of the sound which it made. It is described by Clement of Alexandria (Protrept. 2.17=p. 16) and Arnobius as being used in the mysteries of Dionysus: it was attached by a string and whirled in the air with a rushing noise, as the Scholiast explains (κῶνος· ξυλάριον οὗ ἐξῆπται τὸ σπαρτίον καὶ ἐν ταῖς τελεταῖς ἐδονεῖτο ἵνα ροιζῇ), with which agrees the passage of Euripides mentioned above, where the ῥόμβοι of the Bacchanals are whirled round in the air. Similarly in the magic use we find the rhombus turned to the accompaniment of the incantation (Prop. 2.28, 35) by means of strings attached to it (cf. staminea, Id. 3.6, 26; licia, Ov. Am. 1.8, 7). The uses of the turbo in Hor. Epod. 17.7 and the rhombus in Mart. 9.30are clearly identical. Similarly the metal ῥόμβος in Theocr. Id. 2.30 is whirled round while the incantation is sung; but in this instance the ἵυγξ is bound on it (cf. Xen. Mem. 3.1. 1, 17). To this refers the mention in Photius, ῥόμβος ὃν ἔχουσιν οἱ ἐπιθειάζοντες ὡς τύμπανον, a misunderstanding of which, and of the Schol. ad. Apollon. 1.1139, has led to the strange idea that the ῥόμβος was sometimes a drum or a tambourine. We may take Photius to mean that the sorcerers used both the rhombus and the tympanum in their conjuring, as in fact the witch in Theocritus does (2.36), and as the Bacchanals did.
Mr. Andrew Lang has argued with great ingenuity that the ῥόμβος or κῶνος in the mysteries resembled the Australian turndun, which is whirled round by a string, making a rushing noise, and is used in sacred rites (Custom and Myth, pp. 29 ff.). The shape, however, in Greece we must imagine to have been that of a cone or peg-top, not pointed at both ends like the turndun or bull-roarer. That in its first origin the ῥόμβος or κῶνος was a weather-charm seems to us very probable. But we think it less likely that it had to do with raising the wind, which indeed is seldom prayed for, than with attracting the sun. It is possible that a symbolical figure may in some religious uses have been bound upon it, as the ἴυγξ was in some magical practices, and it is easily conceivable that the same method might be employed to draw the heavenly bodies and to draw human beings. There is, no doubt, the simpler explanation that it was used in the mysteries as a plaything merely to represent the childhood of Dionysus (cf. Lobeck, Aglaophamus, p. 700); but then we lose all clue to its magic use, and all connexion with the similar customs which Mr. Lang has adduced.
[G.E.M](βέμβιξ, ῥόμβος, στρόμβος). A humming-top used by Greek and Roman children, and made to revolve by whipping (Verg. Aen. vii. 378; Tibull. i. 5, 3). It appears to have resembled those used by children in modern times.