αἰσχύνω
αἰσχύνω, αἰσχύνομαι, αἰσχυνοῦμαι, ΧΧΧ, ΧΧΧ, ᾔσχυμμαι, ᾐσχύνθην, be ashamed, feel shame before
- make ugly, disfigure, πρόσωπον, κόμην, Il. 18.24, 27, cf. S. Ant. 529; αἰ. τὸν ἵππον give the horse a bad form, X. Eq. 1.12.
- 2 mostly in moral sense, dishonour, tarnish, μηδὲ γένος πατέρων αἰσχυνέμεν Il. 6.209, cf. 23.571; τὴν Σπάρτην Hdt. 9.53; ξενίαν τράπεζαν A. Ag. 401; τοὺς πρὸς αἵματος S. Aj. 1305; τοὺς πατέρας Pl. Mx. 246d.
- b esp. dishonour a woman, E. El. 44, cf. Plu. Marc. 19, etc.; εὐνήν A. Ag. 1626; εἰς τὸ σῶμα αἰ. Arist. Pol. 1311b7; abs., Foed.Delph.Pell. 2A 12.
- 3 disdain, ἐπιχώρια Pi. P. 3.22.
- B Pass., to be dishonoured, νέκυς ᾐσχυμμένος, of Patroclus, Il. 18.180.
- II to be ashamed, feel shame, abs., Od. 7.305, 18.12, Hdt. 1.10, E. Hipp. 1291.
- 2 more commonly, to be ashamed at a thing, c. acc. rei, αἰσχυνόμενοι φάτιν ἀνδρῶν Od. 21.323; τὴν δυσγένειαν τὴν ἐμὴν αἰ. S. OT 1079: c. dat. rei, Ar. Nu. 992, Lys. 3.9, D. 4.42, etc.; αἰ. ἐπί τινι X. Mem. 2.2.8; ἔν τινι Th. 2.43; ὑπέρ τινος Lys. 14.39; περί τινος 33.6. etc.
- b c. part., to be ashamed at doing a thing (which one does), A. Pr. 642 (v.l.), S. Ant. 540, Ar. Fr. 200, Pl. Grg. 494e, etc.
- c c. inf., to be ashamed to do a thing (and therefore not to do it), Hdt. 1.82, A. Ag. 856, Ch. 917, Pl. R. 414e, Phdr. 257d, etc.; though this condition must not be pressed absolutely, cf. Ap. 22b.
- d foll. by relat. clause, αἰσχύνεσθαι εἰ . . to be ashamed that . ., S. El. 254, And. 4.42; ἐάν . . X. Oec. 21.4; μὴ . . Pl. Tht. 183e, cf. Macho ap. Ath. 13.579f; ὅτι . . Lys. 2.23.
- 3 c. acc. pers., to feel shame before one, E. Ion 934, 1074, Pherecr. 23.6, Pl. Smp. 216b; τοὺς γέροντας (at Sparta) Aeschin. 1.180; ὅστις γὰρ αὐτὸς αὑτὸν οὐκ αἰσχύνεται, πῶς τόν γε μηδὲν εἰδότʼ αἰσχυνθήσεται; Philem. 229, cf. Gal. 5.26: c. acc. et inf., E. Hel. 415; ᾑσχύνθημεν θεοὺς . . προδοῦναι αὐτόν X. An. 2.3.22; αἰσχύνομαι ὑμᾶς λέγειν D. 40.48; αἰ. πρός τινα Arist. Rh. 1383b12.
A act.
I en sent. físico
1 afear, desfigurar
πρόσωπον
θαητὸν εἶδος
αἱματόεν ῥέθος
κάλλος
βόστρυχον κονίῃ
• dar mala forma o apariencia, estropear
τὸν ἵππον
2 destrozar, mutilar de forma denigrante, ensañarse en
πολιόν τε κάρη, πολιόν τε γένειον αἰδῶ τ' αἰσχύνωσι
ῥέεθρα
• pas.
νέκυς ᾐσχυμμένος
II abstr.
1 deshonrar, mancillar en rel. c. la clase aristocrática y el valor guerrero
γένος πατέρων
αἰσχύνει τε γένος
el exiladoτοὺς πρὸς αἵματος
πρὶν τοὺς ἡμετέρους πατέρας καὶ πᾶν τὸ πρόσθεν γένος αἰσχῦναι ἡγούμενος τῷ τοὺς αὑτοῦ αἰσχύναντι ἀβίωτον εἶναι
antes que deshonrar a nuestros padres y a todo el linaje, pensando que al que deshonrara a su familia le sería insoportable la vidaπόλιν
τὴν Σπάρταν
• de conceptos semejantes
ᾔσχυνας μὲν ἐμὴν ἀρετήν
has puesto en tela de juicio mi valor (simplemente por haberle hecho fracasar en la carrera)τὰς προσηκούσας ἀρετάς
εὔκλειαν
δουρὶ ... μαχατὰν θυμὸν αἰσχυνθῆμεν
2 esp. en rel. c. el adulterio y el recato femenino deshonrar
λέχος
ἣν ... ᾔσχυν' ἐν εὐνῇ
μή τοι θυραίαν γ' οὖσαν αἰσχύνειν φίλους
no deshonrar a tus amigos dejándote ver
• unido a la infracción de otras normas
Πάρις ... ᾔσχυνε ξενίαν τράπεζαν κλοπαῖσι γυναικός
Paris ... deshonró la mesa de su huésped con el rapto de la esposaεἰς τὸ σῶμα αἰ.
3 de palabra censurar, insultar, zaherir, afrentar, menospreciar
ἡμέας
ἐπιχώρια
αἰσχύνας ἐμέ
haciéndome sentir vergüenzaτὰ τοῖσιν ἄλλοισιν εὑρημένα αἰσχύνειν
menospreciar los descubrimientos ajenos
• en juicio acusar en falso, calumniar
ποτοφειλέτω δ]ὲ χιλίας δραχμὰς ὁ αἰσχύνας τῷ παθόντι
• en v. pas. ser avergonzado, ser puesto en vergüenza
αἰσχυνόμενος δὲ [ὡς] καταγελάμενος ὑπὸ τῶν ἄλλων
• fig.
τὴν δὲ (φιλοσοφίαν) ᾔσχυναν
B v. med.
I
1 abs. o c. ac. de pers. o personif. tener respeto, sentir vergüenza
δείσας αἰσχυνόμενός τε
ἐγὼ δ' αἰσχύνομαι ἔμπης
de tener que arrastrar a un viejo delante de todosτὸ αἰσχύνεσθαι καὶ <τὸ> τοῖς ἄρχουσι πείθεσθαι
tener vergüenza y obedecer a los jefesπαρρησιάζεσθαι καὶ μὴ αἰσχύνεσθαι
• c. part. avergonzarse, tener reparo
οὐδ' αἰσχύνομαι ἔχουσ' ἄπιστον τὴνδ' ἀναρχίαν πόλει
πῶς γάρ τις αἰσχύνοιτ' ἂν ὠφελούμενος;
¿por qué se iba a avergonzar uno de aprovecharse?οὐκ αἰσχύνομαι ξύμπλουν ἐμαυτὴν τοῦ πάθους ποιουμένη
no me avergüenzo de solidarizarme con lo sucedidoπαρακαλοῦντες
οὐκ αἰσχύνῃ θρηνῶν καὶ γυναικείως διακείμενος;
2 c. ac. de pers. o personif. sentir vergüenza ante, avergonzarse, respetar incluso temer
φάτιν ἀνδρῶν ἠδὲ γυναικῶν μή ποτέ τις εἴπῃσι
τὰς ... ἐς ὑμᾶς ἐλπίδας καὶ Δία
ψεῦδος αἰσχύνο[υ
μάθε δὲ ... σεαυτὸν αἰσχύνεσθαι
ὅστις γὰρ αὐτὸς αὑτὸν οὐκ αἰσχύνεται ... πῶς τόν γε μηδὲν εἰδότ' αἰσχυνθήσεται;
σε
ἀλλήλους
τοὺς ἀνθρώπους
στρατιώτας
τοὺς γέροντας
πρὸς τίνας
κἂν αἰσχυνθεῖσ' ἀναχωρήσῃ
y si por pudor una se retira (de la ventana)
• c. ac. e inf.
ὄχλον γὰρ ἐσπεσεῖν ᾐσχυνόμην
tenía reparo en dirigirme a la genteᾐσχύνθημεν καὶ θεοὺς ... προδοῦναι αὐτόν
ὑμᾶς λέγειν
3 tener vergüenza ajena
αἰσχύνομαι θεόν
me avergüenzo por el dios
II avergonzarse de, por algo, c. ac. de cosa
τὴν δυσγένειαν τὴν ἐμήν
(se avergüenza) de mi bajo nacimientoτὸν θύλακον
(por llevar) el zurrón (vacío)τὰς ἐμαυτοῦ συμφοράς
τὸν Παλαμήδη ψυχρὸν ὄντ' αἰσχύνεται
(Eurípides) se avergüenza de que su «Palamedes» sea fríoτοῖς αἰσχροῖς
ταῖς πρότερον ἁμαρτίαις
τοῖς δρωμένοις
• c. prep.
ἐπί τινι
ἔν τινι
• c. prep. y gen.
ὑπὲρ τῶν δουλευσάντων
περὶ τῶν παρεληλυθότων
• c. inf.
αἰ. σοι τοῦτ' ὀνειδίσαι σαφῶς
τοὺς φιλάνορας τρόπους λέξαι
αἰσχύνομαι διηγεῖσθαι
ἀπονοστέειν
ἀναλαβεῖν ἐκ τοῦ φανεροῦ τὸν πόλεμον
• c. subord.
αἰσχύνομαι μὲν εἰ δοκῶ ... δυσφορεῖν ὑμῖν ἄγαν
•Cf. het. iškuna- ‘afear’, testimonio más probable que los aducidos en rel. con el germánico, cf.
1. act.
a. lelijk maken, ontsieren:
b. te schande maken:
c. schenden, onteren:
d. minachten, verachten
2. med.- pass.
a. zich schamen over; met acc.:
b. zich ervoor schamen om, ervoor terugdeinzen om,
c. schroom gevoelen tegenover;
d. ontzag tonen voor, eerbiedigen, respecteren,
[αἶσχος.]
2 sing aor. ᾔσχυνας Il. 23.571.
3 pl. -ε Il. 18.24, 27: Od. 8.269.
Pf. pple. pass. ᾐσχυμμένος Il. 18.180.
(κατ-.)
- 1
To disfigure, mar, spoil the beauty of Il. 18.24, 27.
To mar, mutilate Il. 18.180, Il. 22.75, Il. 24.418.
To defile (the marriage-bed) Od. 8.269.
- 2
To bring shame upon, act unworthily of: γένος πατέρων Il. 6.209.
To put to shame, discredit: ἐμὴν ἀρετήν Il. 23.571.–to throw blame upon Od. 2.86.
- 3
In pass., to feel shame, hesitate: δείσας αἰσχυνόμενός τε Od. 7.305. Cf. Od. 18.12.
To feel shame at the prospect of, hesitate to incur: αἰσχυνόμενοι φάτιν ἀνδρῶν Od. 21.323.
- 1
- a scorn αἰσχύνων ἐπιχώρια παπταίνει τὰ πόρσω P. 3.22
- b cast shame on εἰ γάρ τις ὄζους ἐξερείψειεν μεγάλας δρυός, αἰσχύνοι δέ οἱ θαητὸν εἶδος (Mosch.: αἰσχύνῃ codd. fort. recte.) P. 4.264 pass. c. part., have shame cast upon one, be brought to shame, κρύψεν δʼ ἅμʼ ἵπποις (sc. Ζεὺς Ἀμφιάρηον) δουρὶ Περικλυμένου πρὶν νῶτα τυπέντα μαχατὰν θυμὸν αἰσχυνθῆμεν N. 9.27
Strong 153
1. to disfigure (Hom.).
2. to dishonour (Pr 29:15).
3. to make ashamed (Si 13:7). Pass., to be put to shame, be ashamed: II Co 10:8; Phl 1:20, I Pe 4:16, I Jo 2:28; c. inf. (M, Pr., 205), Lk 16:3 (cf. ἐπ- (-ομαι), κατ-αἰσχύνω).†
- Ito make ugly, disfigure, mar, πρόσωπον, κόμην Il.
- 2in moral sense, to dishonour, tarnish, γένος πατέρων Il., etc.
- 3to dishonour a woman, Aesch., etc.
- BPass. to be dishonoured, νέκυς ᾐσχυμμένος, of Patroclus, Il.
- IIto be ashamed, feel shame, absol., Od., Hdt., etc.
- 2to be ashamed at a thing, c. acc. rei, Od., etc.; also c. dat. rei, Ar., etc.; and with Preps., αἰσχ. ἐπί τινι Xen.; ἔν τινι Thuc.; ὑπέρ τινος Dem.:—c. part to be ashamed at doing a thing, Aesch., Soph., etc.:—but c. inf. to be ashamed to do a thing, Hdt., etc.
- 3c. acc. pers. to feel shame before one, Eur., etc.
-
…δόξῃ δεῖ ἡμᾶς ἕπεσθαι καὶ φοβεῖσθαι αὐτὴν ἢ τῇ τοῦ ἑνός, εἴ τίς ἐστιν ἐπαΐων, ὃν δεῖ καὶ αἰσχύνεσθαι καὶ φοβεῖσθαι μᾶλλον ἢ σύμπαντας τοὺς ἄλλους ; ᾧ εἰ μὴ ἀκολουθήσομεν, διαφθεροῦμεν ἐκεῖνο καὶ λωβησόμεθα, ὃ τῷ…
Plato, Crito
-
…μὲν ἐξ ἀνθρώπων ἠφανίσθη, οἱ δὲ παῖδες αὐτοῦ ἔφευγον μὲν Εὐρυσθέα, ἐξηλαύνοντο δὲ ὑπὸ πάντων τῶν Ἑλλήνων, αἰσχυνομένων μὲν τοῖς ἔργοις, φοβουμένων δὲ τὴν Εὐρυσθέως δύναμιν, ἀφικόμενοι εἰς τήνδε τὴν πόλιν ἱκέται ἐπὶ τῶν βωμῶν ἐκαθέζοντο…
Lysias, Speeches
-
…δὲ καὶ αἱρήσει · οὐδὲν δὲ δεινὸν μὴ ἐν ἐμοὶ στῇ. ἴσως ἂν οὖν εἴποι τις · εἶτʼ οὐκ αἰσχύνῃ, ὦ Σώκρατες, τοιοῦτον ἐπιτήδευμα ἐπιτηδεύσας ἐξ οὗ κινδυνεύεις νυνὶ ἀποθανεῖν ; ἐγὼ δὲ τούτῳ ἂν δίκαιον λόγον ἀντείποιμι…
Plato, Apology
-
…τὸ ἱμάτιον ᾤχετο φεύγων. ἐγὼ δὲ ἡγούμενος ἐκεῖνον μὲν ἐκφεύξεσθαι, τούτους δʼ, ἐπειδὴ τάχιστα ἐντύχοιεν ἀνθρώποις, αἰσχυνομένους ἀποτρέψεσθαι ταῦτα διανοηθεὶς ἑτέραν ὁδὸν ᾠχόμην ἀπιών · οὕτω σφόδρʼ αὐτοὺς ἐφυλαττόμην, καὶ πάντα τὰ ὑπὸ τούτων γιγνόμενα μεγάλην…
Lysias, Speeches
-
…μετʼ αὐτοῦ, βαλὼν λίθῳ συντρίβει τὸ μέτωπον. ἐγὼ τοίνυν, ὦ βουλή, ἡγούμενος μὲν δεινὰ πάσχειν, αἰσχυνόμενος δέ, ὅπερ ἤδη καὶ πρότερον εἶπον, τῇ συμφορᾷ, ἠνειχόμην, καὶ μᾶλλον ᾑρούμην μὴ λαβεῖν τούτων τῶν…
Lysias, Speeches
-
…τὴν πόλιν καὶ τοῖς ἄλλοις κτησόμενοι, θάνατον μετʼ ἐλευθερίας αἱρούμενοι ἢ βίον μετὰ δουλείας, οὐχ ἧττον ταῖς συμφοραῖς αἰσχυνόμενοι ἢ τοῖς ἐχθροῖς ὀργιζόμενοι, μᾶλλον βουληθέντες ἐν τῇ αὑτῶν ἀποθνῄσκειν ἢ ζῆν τὴν ἀλλοτρίαν οἰκοῦντες, συμμάχους μὲν ὅρκους…
Lysias, Speeches
-
…ὦ ἄριστε ἀνδρῶν, Ἀθηναῖος ὤν, πόλεως τῆς μεγίστης καὶ εὐδοκιμωτάτης εἰς σοφίαν καὶ ἰσχύν, χρημάτων μὲν οὐκ αἰσχύνῃ ἐπιμελούμενος ὅπως σοι ἔσται ὡς πλεῖστα, καὶ δόξης καὶ τιμῆς, φρονήσεως δὲ καὶ ἀληθείας καὶ τῆς ψυχῆς ὅπως…
Plato, Apology
-
…γε δὴ ἀρετῆς διὰ παντὸς τοῦ βίου ἐπιμελεῖσθαι · ὡς ἔγωγε καὶ ὑπὲρ σοῦ καὶ ὑπὲρ ἡμῶν τῶν σῶν ἐπιτηδείων αἰσχύνομαι μὴ δόξῃ ἅπαν τὸ πρᾶγμα τὸ περὶ σὲ ἀνανδρίᾳ τινὶ τῇ ἡμετέρᾳ πεπρᾶχθαι, καὶ ἡ εἴσοδος τῆς δίκης εἰς…
Plato, Crito
-
…, καὶ τῶν μὲν σωμάτων ἀφειδήσαντες, ὑπὲρ δὲ τῆς ἀρετῆς οὐ φιλοψυχήσαντες, καὶ μᾶλλον τοὺς παρʼ αὑτοῖς νόμους αἰσχυνόμενοι ἢ τὸν πρὸς τοὺς πολεμίους κίνδυνον φοβούμενοι, ἔστησαν μὲν τρόπαιον ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος τῶν βαρβάρων ἐν τῇ αὑτῶν ,…
Lysias, Speeches
-
…. μάλιστα δʼ ἀγανακτῶ, ὦ βουλή, ὅτι περὶ τῶν πραγμάτων εἰπεῖν ἀναγκασθήσομαι πρὸς ὑμᾶς, ὑπὲρ ὧν ἐγὼ αἰσχυνόμενος, εἰ μέλλοιεν πολλοί μοι συνείσεσθαι, ἠνεσχόμην ἀδικούμενος. ἐπειδὴ δὲ Σίμων με εἰς τοιαύτην ἀνάγκην κατέστησεν, οὐδὲν…
Lysias, Speeches