γεννάω
γεννάω, to beget, engender
- causal of γίγνομαι (cf. γείνομαι), mostly of the father, beget, ὁ γεννήσας πατήρ S. El. 1412; οἱ γεννήσαντές σε your parents, X. Mem. 2.1.27; τὸ γεννώμενον ἔκ τινος Hdt. 1.108, etc.; ὅθεν γεγενναμένοι sprung, Pi. P. 5.74; of the mother, bring forth, bear, A. Supp. 48, Arist. GA 716a22, X. Lac. 1.3, etc.:—Med., produce from oneself, create, Pl. Ti. 34b, Mx. 238a.
- 2 produce, grow, get, κἂν σῶμα γεννήσῃ μέγα S. Aj. 1077.
- 3 metaph., engender, produce, λήθη τῶν ἰδίων κακῶν θρασύτητα γεννᾷ Democr. 196; παντοίαν ἀρετήν Pl. Smp. 209e; διανοήματά τε καὶ δόξας Id. R. 496a, etc.; γεννῶσι τὸν οὐρανὸν [οἱ φιλόσοφοι] call it into existence, Arist. Cael. 283b31; ὁ ἐξ ἀσωμάτου γεννῶν λόγος ib. 305a16, cf. Plot. 6.6.9; of numbers, produce a total, Ph. 1.347.
I tr. en v. act.
1 c. ac. de seres anim. engendrar, dar el ser dicho del padre
ὁ (τοῦτον) γεννήσας πατήρ
el padre que le dio el serὁ (αὐτήν) γεγεννηκώς
su padreὁ ταλαίφρων γεννήσας
mi desdichado padreΓηρα δὲ ἐγέννησεν τὸν Αραδ
οὐχὶ ἐγέννησεν ὁ πατὴρ τὸν υἱὸν καὶ ἀπέλυσεν ... ἀλλ' ἀεὶ γεννᾷ αὐτόν
en la exégesis crist. de la generación eterna del Hijo
• del padre y la madre
εἰδυῖα τοὺς γεννήσαντάς σε
οἱ γεγεννηκότες
los padresοἱ πατέρες γεννῶσι τὰ τέκνα
• o de la madre, en cuyo caso puede ser concebir o dar a luz según contexto
Ἔπαφον δ' ἐγέννασεν
παῖδα σὲ ... γεννάσειν
μεγαλεῖον ... τι γεννῆσαι
(με) ἡ αὐτὴ μήτηρ ἐγέννησεν
ἡ γυνή σου ... γεννήσει υἱόν σοι
γεννῆσαι τὸν Ἥφαιστον
suj. Heraτὸ γεννώμενον ἐξ αὐτῆς
lo concebido en su senoπῶς εἰκὸς ἀπὸ ἑνός τι γεννηθῆναι;
• abs. engendrar, procrear
τίκτειν τε καὶ γεννᾶν
πῶς γὰρ ἂν ἕν γ' ἐόν τι γεννήσειεν
¿cómo algo que es un elemento único podría engendrar?τὰ δὲ (ζῷα) γεννᾷ ἔξω
otros (animales) se reproducen fuera (del agua)Ἔρως ... ἡ ὁρμὴ ἡ ἐπὶ τὸ γεννᾶν
• c. εἰς y ac.
τὸ δυνάμενον γεννᾶν εἰς ἕτερον
2 fig. engendrar, formar c. ac. de pers.
πόλεις ... τοιούτους ἄνδρας
Ξενοφῶν ὁ φιλόσοφος ... στρατηγοὺς τοῖς ὑποδείγμασιν
• c. ac. de abstr. crear, ser el origen de
λήθη τῶν ἰδίων κακῶν θρασύτητα γεννᾷ
ὄρχησιν
παντοίαν ἀρετήν
τὸν ἡδὺν ... βίον
γεννᾷς δὲ τὰ πάντα
τὸν τῆς ἰσότητος ... λόγον
• en la reflexión fil. sobre el origen del ser y el cosmos engendrar
(θεός) ἀσκελὲς καὶ ἄπουν αὐτὸ (σῶμα) ἐγέννησεν
γεννῶν[τα δὲ] τὰ πράγματα
δεκάδα, ἣν τετρὰς ἐγέννησε
ἡ οὐσία τὸν ἀριθμὸν ἐγέννησε τῷ αὐτῆς μερισμῷ
τὸ γεννῶν ἐν ἑαυτῷ
(el cosmos)τοῦ γεννῶντος αἰτίου
• en un plano teórico hacer nacer
τῶν ἄλλως λεγόντων καὶ γεννώντων αὐτόν (τὸν οὐρανόν)
de los que opinan de otra manera y lo hacen nacer, e.e. lo consideran creado (al cielo)διὰ ... ταῦτα εὐδαίμονα θεὸν αὐτὸν (τὸν οὐρανόν) ἐγεννήσατο
3 cien., c. ac. de n. concr., medic. producir, formar
γεννῆσαι χυμούς
τοῦ γεννῶντος αὐτὰ (ἐξανθήματα) χυμοῦ
τὸ πῦρ ... γεννηθέν
• bot. echar el fruto en una metáf.
τὰς (παραφυάδας) γεννώσας καρπὸν θανατηφόρον
• geom. generar en el sent. de describir, dar lugar a
τὸ ... παραλληλόγραμμον γεννήσει κύλινδρον
τὸ σημεῖον ... γραμμήν τινα ἐγέννα
4 c. ac. y pred. hacer crecer, desarrollar
κἂν σῶμα γεννήσῃ μέγα (un hombre)
aunque desarrolle un cuerpo grande
II intr. en v. med.-pas.
1 de seres anim. nacer c. gen. de origen
ἀπὸ Σπάρτας ... ὅθεν γεγενναμένοι
τὰ δὲ ζῷα γεννᾶσθαι ἐξ ἀλλήλων
ἐκ δὲ Κρόνου καὶ Ἀφροδίτης γεννᾶσθαι πάντα
το[ῖς ἐξ αὑτῶν] γεννηθεῖσ[ιν
para sus hijosδίδυμα αὐτῷ ἐγεννήθη βρέφη
ἐγεννήθη πένης
τὰ γεννηθέντα
las crías
• en la exégesis crist. ref. a Cristo
ὁ λόγος τῆς σοφίας ... ἀπὸ τοῦ πατρὸς τῶν ὅλων γεννηθείς
• de ahí fig. nacer a la fe entre los crist.
ἐκ θεοῦ ἐγεννήθησαν
τὸν δὲ ἐκ πίστεως καὶ πνεύματος γεγεννημένον
2 cien. producirse un metal, tener la veta
γεννᾶσθαι ... ἐν ταῖς Καττιτερίσι νήσοις
el estaño
• fís. originarse de, producirse
ὁ δὲ ἀτμὸς γεννᾶται ἐκ τοῦ πυρός
• astr. surgir, salir la luna (cf.
•Denom. de γέννα.
1. verwekken, de ouder zijn van,
2. doen groeien, ontwikkelen:
- 1beget met. ἀπὸ Σπάρτας . ὅθεν γεγεννᾶμένοι ἵκοντο Θήρανδε φῶτες Αἰγείδαι P. 5.74 [γεγεν (ν) αμένον (codd.: γεγενημένον Ahrens) O. 6.53]
Strong 1080
1. of the father, to beget: c. acc., Mt 1:1-16, Ac 7:8, 29; seq. ἐκ, Mt 1:3, 5, 6.
2. Of the mother, to bring forth, bear: Lk 1:13, 57 23:29, Jo 16:21; εἰς δουλείαν, Ga 4:24. Pass.
(1) to be begotten: Mt 1:20;
(2) to be born: Mt 2:1, 4 19:12 26:24, Mk 14:21, Lk 1:35, Jo 3:4, Ac 7:20, Ro 9:11, He 11:23; seq. εἰς, Jo 16:21, 18:37, II Pe 2:12; ἐν, Ac 2:8, 22:3, (ἁμαρτίαις), Jo 9:34; ἀπό, He 11:12 (WH, mg., ἐγεν-); ἐκ, Jo 1:13,
1
Ἥλιε χρυσοκόμα, ... γεννῶν αὐτὸς ἅπαντα, ἅπερ πάλιν ἐξαναλύεις
Helios de dorada cabellera, tú mismo creas todas las cosas que luego disuelves
ἐγώ εἰμι ὁ γεννῶν καὶ ἀπογεννῶν
yo soy el que crea y el que destruye
σὺ εἶ κύριος ὁ γεννῶν καὶ τρέφων καὶ αὔξων τὰ πάντα
tú eres el señor que crea, alimenta y aumenta todo
σὺ εἶ ὁ ὠκεανός, ὁ γεννῶν ἀγαθὰ καὶ τροφῶν τὴν οἰκουμένην
tú eres el océano, el que engendra bienes y alimenta la tierra
θεὸς θεῶν, ... [ὁ] χιόνα γεννῶν
dios de dioses, el que engendra la nieve
χαῖρε Ἥλιε ... σὺ εἶ ὁ γεννήσας τοὺς εʹ πλανήτας ἀστέρας
te saludo, Helios, tú eres el que engendraste a los cinco planetas estrellas
2
χαῖρέ μοι, ... ὁ καθ' ἡμέραν γεννώμενος νέος καὶ γέρων δύνων
te saludo a ti, el que cada día nace joven y se oculta anciano
ὅτι ἐπικαλοῦμαί σου τὸ ἅγιον ὄ[ν]ομα, πάντοθεν, ὁ γεννηθεὶς ἐν παντὶ πλάσμ[α]τι ἀνθρωπίνῳ
porque invoco tu sagrado nombre en todas partes, tú, el nacido en toda figura humana
ἐ]πικαλοῦμαί σε, ... [ὁ] γεννηθεὶς ἐν Βηθλέμ
te invoco a ti, el nacido en Belén
- 111), of the father, to beget, engender, Aesch., Soph.; rarely of the mother, to bring forth, Aesch.; οἱ γεννήσαντες the parents, Xen.; τὸ γεννώμενον the child, Hdt.:—like φύω 1. 2, as κἂν σῶμα γεννήσηι μέγα even if he grow, get a large body, i. e. if he be of giant frame, Soph.
- 2metaph. to produce, Plat.
-
…, εἰ ἡμεῖς ταῦτα ἀληθῆ λέγομεν, ὅτι οὐ δίκαια ἡμᾶς ἐπιχειρεῖς δρᾶν ἃ νῦν ἐπιχειρεῖς. ἡμεῖς γάρ σε γεννήσαντες, ἐκθρέψαντες, παιδεύσαντες, μεταδόντες ἁπάντων ὧν οἷοί τʼ ἦμεν καλῶν σοὶ καὶ τοῖς ἄλλοις πᾶσιν πολίταις, ὅμως…
Plato, Crito
-
…καὶ ἀποκρίνεσθαι. φέρε γάρ, τί ἐγκαλῶν ἡμῖν καὶ τῇ πόλει ἐπιχειρεῖς ἡμᾶς ἀπολλύναι ; οὐ πρῶτον μέν σε ἐγεννήσαμεν ἡμεῖς, καὶ διʼ ἡμῶν ἔλαβε τὴν μητέρα σου ὁ πατὴρ καὶ ἐφύτευσέν σε ; φράσον οὖν, τούτοις ἡμῶν…
Plato, Crito
-
…, ἕως ἡμῖν ἔξεστιν παρʼ ἡμῶν αὐτῶν λαβεῖν τὸν ἔλεον. ἐπὶ μὲν γὰρ θάνατον ἐγεννήθημεν καὶ τοὺς ἐξ αὑτῶν ἐγεννήσαμεν, καὶ τοῦτον οὐδὲ τοῖς εὐδαιμονοῦσιν ἔστι διαφυγεῖν · ὕβρις δὲ καὶ δουλεία καὶ τὸ βλέπειν γυναῖκας εἰς αἰσχύνην ἀγομένας…
Flavius Josephus, Jewish War
-
…τὰ τέκνα καὶ τὰς γυναῖκας, ἕως ἡμῖν ἔξεστιν παρʼ ἡμῶν αὐτῶν λαβεῖν τὸν ἔλεον. ἐπὶ μὲν γὰρ θάνατον ἐγεννήθημεν καὶ τοὺς ἐξ αὑτῶν ἐγεννήσαμεν, καὶ τοῦτον οὐδὲ τοῖς εὐδαιμονοῦσιν ἔστι διαφυγεῖν · ὕβρις δὲ καὶ δουλεία καὶ τὸ…
Flavius Josephus, Jewish War
-
…πράξεις · σύν τε δύʼ ἐρχομένω · καὶ γὰρ νοῆσαι καὶ πρᾶξαι δυνατώτεροι. φύσει τʼ ἐνυπάρχειν ἔοικε πρὸς τὸ γεγεννημένον τῷ γεννήσαντι καὶ πρὸς τὸ γεννῆσαν τῷ γεννηθέντι, οὐ μόνον ἐν ἀνθρώποις ἀλλὰ καὶ ἐν ὄρνισι καὶ τοῖς πλείστοις…
Aristotle, Nicomachean Ethics
-
…αὖ θροεῖ τις. ὦ τέκνον τέκνον, οἴκτιρε τὴν τεκοῦσαν. ἀλλʼ οὐκ ἐκ σέθεν ᾠκτίρεθʼ οὗτος οὐδʼ ὁ γεννήσας πατήρ. ὦ πόλις, ὦ γενεὰ τάλαινα, νῦν σοι μοῖρα καθαμερία φθίνει φθίνει. ὤμοι πέπληγμαι. παῖσον…
Sophocles, Electra
-
…ἂν στρατός γε σωφρόνως ἄρχοιτʼ ἔτι, μηδὲν φόβου πρόβλημα μηδʼ αἰδοῦς ἔχων. ἀλλʼ ἄνδρα χρή, κἂν σῶμα γεννήσῃ μέγα, δοκεῖν πεσεῖν ἂν κἂν ἀπὸ σμικροῦ κακοῦ. δέος γὰρ ᾧ πρόσεστιν αἰσχύνη θʼ ὁμοῦ, σωτηρίαν ἔχοντα…
Sophocles, Ajax
-
…· καὶ γὰρ νοῆσαι καὶ πρᾶξαι δυνατώτεροι. φύσει τʼ ἐνυπάρχειν ἔοικε πρὸς τὸ γεγεννημένον τῷ γεννήσαντι καὶ πρὸς τὸ γεννῆσαν τῷ γεννηθέντι, οὐ μόνον ἐν ἀνθρώποις ἀλλὰ καὶ ἐν ὄρνισι καὶ τοῖς πλείστοις τῶν ζῴων, καὶ τοῖς ὁμοεθνέσι…
Aristotle, Nicomachean Ethics
-
…γὰρ νοῆσαι καὶ πρᾶξαι δυνατώτεροι. φύσει τʼ ἐνυπάρχειν ἔοικε πρὸς τὸ γεγεννημένον τῷ γεννήσαντι καὶ πρὸς τὸ γεννῆσαν τῷ γεννηθέντι, οὐ μόνον ἐν ἀνθρώποις ἀλλὰ καὶ ἐν ὄρνισι καὶ τοῖς πλείστοις τῶν ζῴων, καὶ τοῖς ὁμοεθνέσι πρὸς ἄλληλα…
Aristotle, Nicomachean Ethics
-
…μὲν δὴ οὔτε γίνεται ἑκατέρῳ παρὰ θατέρου οὔτε δεῖ ζητεῖν · ὅταν δὲ γονεῦσι μὲν τέκνα ἀπονέμῃ ἃ δεῖ τοῖς γεννήσασι, γονεῖς δὲ υἱέσιν ἃ δεῖ τοῖς τέκνοις, μόνιμος ἡ τῶν τοιούτων καὶ ἐπιεικὴς ἔσται φιλία. ἀνάλογον δʼ…
Aristotle, Nicomachean Ethics