ταράσσω

τᾰράσσω, Pi. O. 2.63, etc.; Att. ταράττω Ar. Eq. 902; also θράσσω (q.v.): fut. ταράξω ib. 358, etc.: aor. ἐτάραξα Od. 5.291, (συν-) Il. 1.579, 8.86: plpf. συν-ετεταράχει D.C. 42.36: Ep. pf. in pass. sense τέτρηχα (v. infr. III):—Pass., fut. ταραχθήσομαι Men. 858 (prob.), Epict. Ench. 3, etc.; Med. ταράξομαι in pass. sense, Th. 7.36, X. Cyr. 6.1.43: aor. ἐταράχθην Ar. Nu. 386 (anap.), etc.: pf. τετάραγμαι ib. 388 (anap.), etc.:—

• stir, trouble, in a physical sense, σύναγεν νεφέλας ἐτάραξε δὲ πόντον [Ποσειδῶν] Od. 5.291; κύμασιν ταράσσεται πόντος Archil. 54, cf. Sol. 54; τ. πέλαγος ἁλός E. Tr. 88, cf. 692; ὁμοῦ τ. τήν τε γῆν καὶ τὴν θάλατταν εἰκῇ Ar. Eq. 431; τ. καὶ κυκᾶν Id. Ach. 688 (troch.), Eq. 251 (troch.); οὐ χθόνα ταράσσοντες troubling not the earth (by ploughing), Pi. l.c.; βροντήμασι . . κυκάτω πάντα καὶ ταρασσέτω A. Pr. 994; τ. φάρμακον perh. mix, Luc. Lex. 4, cf. Amips. 18: metaph., φωνὰν ταρασσέμεν to wag the tongue, Pi. P. 11.42; πάντα τ., of a speaker, jumble up, D. 19.93; τὴν τῶν πραγμάτων διδασκαλίαν Gal. 15.185.
• • • 2 trouble the mind, agitate, disturb, με δεινὸς ὀρθομαντείας πόνος στροβεῖ ταράσσων A. Ag. 1216; δεινὰ (adverbial) τ. [με] S. OT 483 (lyr.); ὅταν ταράξῃ Κύπρις ἡβῶσαν φρένα E. Hipp. 969, cf. Fr. 1079.4; Νικίαν ταράξω Ar. Eq. 358 (troch.); τ. καρδίαν E. Ba. 1321; esp. of fear, A. Ch. 289, Ar. Eq. 66, etc.; ἄν τις φόβος τ. X. Mem. 2.4.6; τὸ σῶμα τ. τὴν ψυχήν Pl. Phd. 66a, cf. 103c; so τ. γλῶσσαν E. IA 1542: abs., cause confusion, Pl. R. 564b, Hp.Mi. 373b:—Pass., Id. Phd. 100d, etc.; περί τι Id. Sph. 242c; διά τι D. 4.3; ταράσσομαι φρένας S. Ant. 1095; ὄμμα σὸν τ. E. Or. 253.
    • 3 of an army, etc., throw into disorder, Hdt. 4.125, 9.51, etc.; ἐτάρασσον τοὺς ταρσοὺς τῶν κωπέων Id. 8.12:—Pass., to be in disorder, Id. 4.125, 129, 8.16, Th. 4.25, X. Cyr. 2.1.27, etc.; ἐν σφίσιν αὐτοῖς τ. Th. 7.67.
    • • b metaph., rout or upset, κριτήριον τ. Demetr.Lac. Herc. 1012.38 (perh. variant of Epicur. Sent. 24):—Pass., λόγου ταραχθέντος Phld. Rh. 1.136 S.; εἰ τὰ σημεῖα ταραχθείη Gal. 6.262.
    • 4 τ. τὴν γαστέρα cause relaxation of the bowels, of purges, Hp. Nat.Mul. 12, cf. Acut. 56, Arist. Pr. 864b23, Gal. 15.667:—Pass., ἐταράχθης τὴν γαστέρα Ar. Nu. 386 (anap.); τὸ πνεῦμα Gal. 15.903; more generally, τεταραγμένον σῶμα Sor. 1.105.
    • 5 freq. of political agitation, τ. τὴν πόλιν Ar. Eq. 867; τὰ πράγματα ib. 214:—Pass., to be in a state of disorder or anarchy, ἐν ἀλλήλοις τ. Th. 2.65, cf. D. 2.14, Ptol. Tetr. 164.
    • 6 ταράττεσθαι ἐπὶ τῶν ἵππων to be shaken in oneʼs seat on horseback, X. Cyr. 5.2.17.
    • 7 Math., τεταραγμένη ἀναλογία disturbed proportion, Euc. 5Def. 18, Archim. Sph.Cyl. 2.4.
  • II stir up, metaph., τ. νεῖκος, πόλεμον, S. Ant. 794 (lyr.), Pl. R. 567a; φόνον E. Ba. 797; ἡλίκα πράγματα ταράξασα D. 18.153, cf. X. An. 6.2.9; τ. δίκας τινὶ πρός τινας Plu. Them. 5:—Pass., πόλεμος ἐταράχθη D. 18.151; γόος . . ταραχθείς A. Ch. 331 (lyr.).
  • III exc. in the places mentioned, Hom. uses only intr. pf. τέτρηχα, to be in disorder or confusion, be in an uproar, τετρήχει δʼ ἀγορή Il. 2.95; ἀγορὴ τετρηχυῖα 7.346; so τετρηχυῖα θάλασσα AP 7.283 (Leon.); τετρηχότος οἴδματος A.R. 1.1167; τετρηχότα βῶλον Id. 3.1393; τετρηχότι νώτῳ Nic. Th. 267; but ἐκ σέθεν . . ἄλγεα . . τετρήχασι cruel woes arise, A.R. 4.447, cf. 3.276, Philet. 7; in Nic. Th. 72 τετρήχοντα κλήματα is f.l. for δὲ τρήχοντα. (Alexandrine and later Poets seem to have thought erroneously that τέτρηχα = to be rough (cf. τραχύς).) (ταράχψω from ταραχ-ή, τάραχ-ος and these from *θᾰρᾰχ-: cogn. with θράσσω from θρᾱχ-yω of which the Ion. pf. is τέτρηχα.)

ταράσσω, att. -ττω, fut. med. ταράξομαι in der Bdtg des fut. pass., Thuc. 7.36, wie Xen. Cyr. 6.1.43, perf. τέτρηχα (s. unten u. vgl. θράσσω), rühren, auf-, durcheinanderrühren, verwirren ; Hom. vom Poseidon, σύναγεν νεφέλας, ἐτάραξε δὲ πόντον, Od. 5.291, wie ταράξω πέλαγος αἰγαίας ἁλός Eur. Troad. 88 ; ταραχθεὶς πόντος, 687, das von Stürmen aufgewühlte Meer ; σὺν δʼ ἴππους ἐτάραξε, Il. 8.86, er machte die Pferde wild, scheu ; οὐ χθόνα ταράσσοντες, das Land nicht umwendend, pflügend, Pind. Ol. 2.63 ; φωνὰν ταρασσέμεν, P. 11.42, verwirren ; κυκάτω πάντα καὶ ταρασσέτω, Aesch. Prom. 996 ; übertr., bestürzt machen, μάταιος ἐκ νυκτῶν φόβος κινεῖ, ταράσσει, Ch. 287 ; δεινὰ ταράσσει σοφὸς οἰωνοθέτας, Soph. O.R. 483 ; pass. bestürzt werden, sein, ταράσσομαι φρένας, Ant. 1082 ; ὥς μοι ὑφʼ ἥπατι δεῖμα χλοερὸν ταράσσει, Eur. Suppl. 599 ; τίς σὴν ταράσσει καρδίαν ; Bacch. 1320 ; ὅταν ταράξῃ Κύπρις ἡβῶσαν φρένα, Hipp. 969, u. öfter so von den Leidenschaften ; γῆν καὶ θάλατταν εἰκῆ, Ar. Eq. 429 ; καὶ κυκᾶν, Ach. 658, Eq. 251 ; dah. wie κυκᾶν, mischen, φάρμακον, Luc. Lex. 4 ; vgl. Nic. Th. 665, 936 ; κύλικα φαρμάκου, Plut. an vit. ad inf. suff. 3 ; αἵματος τεταραγμένου μέλιτι, Erasistr. bei Ath. VII.324a ; so auch λαγὸν ταράξας πῖθι τὸν θαλάσσιον, Amips. bei Schol. Ar. Vesp. 480 u. Ath. X.446d. In Prosa : πολλά με ταράττει, Plat. Phaed. 103c ; Theaet. 206a u. öfter ; bes. Krieg, Aufruhr erregen, σὺ καὶ τόδε νεῖκος ἀνδρῶν σύναιμον ἔχεις ταράξας, Soph. Ant. 789 ; τὴν πόλιν, Ar. Eq. 864 ; πόλεμον, Plat. Rep. VIII.567a ; vgl. Dem. 18.151 ; ὅτι οὐδὲν δέοι ταράσσεσθαι, ἀλλὰ νόμοις τοῖς ἀρχαίοις χρῆσθαι, Xen. Hell. 2.4.42 ; στάσεις καὶ πολέμους, Plut. Cat. min. 22 ; auch ἐγκλήματα καὶ δίκας τινί, Them. 5 ; ein Heer in Verwirrung, Unordnung bringen, Her. 9.50, 51 ; auch von Sachen, sie verwirren, τοὺς ταρσοὺς τῶν κωπέων, 8.12 ; ὁρῶν τοὺς Συρακοσίους ταρασσομένους καὶ οὐ ῥᾳδίως ξυντασσομένους, Thuc. 7.3 ; πάντα ταῦτα καθορῶν ἄνω κάτω ταραττόμενα δεινῶς, Plat. Prot. 361c ; τεταραγμένος τὴν γνώμην, Luc. Scyth. 3.
Bei den Aerzten ταράττειν τὴν κοιλίαν, den Unterleib in Unordnung bringen, d.i. Durchfall verursachen. – Das ep. perf. τέτρηχα hat die intr. Bdtg in Verwirrung, unruhige Bewegung geraten, τετρήχει δʼ ἀγορή, die Volksversammlung geriet in unruhige Bewegung, Il. 2.95 ; ἀγορὴ τετρηχυῖα, 7.346 ; so auch sp.D., wie τετρηχυῖα θάλασσα Leon.Tar. 96 (VII.283). Erst spätere Dichter haben hiernach ein praes. τρήχω gemacht, das aber für jene homerische Form anzunehmen nicht nötig ist ; aus der att. Form θράσσω, für ταράσσω, wird regelnmäßig τέτρᾶχα, ion. τέτρηχα, abgeleitet, s. Buttmann Lexil. I p. 210. Damit hängt τρηχύς zusammen.

†ταράσσω

3 sing. aor. ἐτάραξε Il. 8.86: Od. 5.291, 304.

3 sing. subj. ταράξῃ Il. 1.579.

Pf. pple. fem. τετρηχυῖα Il. 7.346.

3 sing. plupf. τετρήχει Il. 2.95.

• • 1

    To stir up, trouble: πόντον Od. 5.291, 304.

  • 2

    To throw into disorder, strike with panic: σὺν ἵππους ἐτάραξεν Il. 8.86.

    To throw into disorder, mar the seemliness of: δαῖτα Il. 1.579.

  • 3

    In pf. and plupf., to be in disorder or confusion: τετρήχει ἀγορή Il. 2.95. Cf. Il. 7.346.

τᾰράσσω

• 1disturb οὐ χθόνα ταράσσοντες ἐν χερὸς ἀκμᾷ οὐδὲ πόντιον ὕδωρ O. 2.63 ὠκύαλον τε πόντου ῥιπὰν ἐτάραξε καὶ† (ὠκύαλον Νότου ῥιπὰν ἐτάραξε coni. Wil.) Παρθ. 2. 20. met., Μοῖσα, τὸ δὲ τεόν, εἰ μισθοῖο συνέθευ παρέχειν φωνὰν ὑπάργυρον, ἄλλοτʼ ἄλλᾳ ταρασσέμεν ἢ πατρὶ Πυθονίκῳ τό γε νῦν ἢ Θρασυδᾴῳ (sc. φωνάν: set in motion, Burton: cf. Schadewaldt, 284⁵; Hanssen, Aevum, 1950, 162ff.) P. 11.42

ταράσσω (τραχύς), aor τάραξα, perf. part. τετρηχυῖα, plup. τετρήχει: stir up, trouble, disturb, throw into confusion; πόντον, ἵππους, δαῖτα, Od. 5.291, Il. 8.86, Il. 1.579. The perf. is intrans., be in confusion, stormy, Il. 2.95, Il. 7.346.

ταράσσω cf. θράσσω Root !ταραχ

• • Ito stir, stir up, trouble, in a physical sense, ἐτάραξε πόντον Od.; ὁμοῦ τ. τήν τε γῆν καὶ τὴν θάλατταν Ar.; βροντήμασι κυκάτω πάντα Aesch.; πάντα τ., of a speaker, to jumble up, Dem.; δεινὰ τ. makes "confusion worse confounded," Soph.
  • • 2to trouble the mind, confound, agitate, disturb, disquiet, Trag., Plat., etc.: absol. to cause confusion, Plat.
    • 3of an army, to throw into disorder, Hdt., Xen., etc.:—Pass. to be in disorder, Hdt., Thuc.
    • 4of political matters, to agitate, distract, Ar.:—Pass. to be in a state of disorder or anarchy, Thuc., Dem.
    • 5ταράττεσθαι ἐπὶ τῶν ἵππων to be shaken in oneʼs seat on horseback, Xen.
  • IIto stir up mud, raise by stirring up, Ar.: metaph., τ. νεῖκος, πόλεμον Soph., Plat.; Pass., πόλεμος ἐταράχθη Dem.
  • IIIintr. perf. τέτρηχα, to be in disorder or confusion, be in an uproar, τετρήχει δʼ ἀγορή Il.; ἀγορὴ τετρηχυῖα Il.