χρύσεος

χρύσεος, η, ον, also ος, ον in AP 5.30 (Antip.Thess.), Att. contr. χρυσοῦς, ῆ, οῦν IG 1(2).358.4, etc.; Ep. χρύσειος, η, ον: Hom. and Hes. use both χρύσεος and -ειος, χρυσῇ is dub. in Il. 5.425; Lyr. used χρύσεος, α, ον, and this form sts. occurs in Trag. dialogue and even in Prose, as X. Ages. 5.5 codd., Plu. Luc. 37, Apollod. 2.5.10, Ant.Lib. 36.1; Aeol. χρύσιος Sapph. 1.8, al. (but χρύσεα Theoc. 29.37); Boeot. χρούσιος SIG 337.8 (iv B. C.): (χρυσός):—

• golden, freq. in Ep., esp. of what belonged to gods, χρυσέῳ ἐν δαπέδῳ, χρυσέοις δεπάεσσι, χρύσειον ἐπὶ θρόνον, etc., Il. 4.2, 3, 8.442, al.; χ. τάλαντα the golden scales of Zeus, 22.209; χ. ἰτύς, ζυγόν, of Heraʼs chariot, 5.724, 730; ἱμάσθλη χ., of Zeus and Poseidon, 8.44 = 13.26; ζώνη χ., of Calypso and Circe, Od. 5.232 = 10.545, etc.; δόμος Sapph. l.c.; of possessions of mortals, Il. 4.133, 5.425, al.: sts. enriched or adorned with gold, χ. σκῆπτρον 1.15, cf. 246; μάχαιρα 18.598; θύραι Od. 7.88; κλῖναι, κρητῆρες, Hdt. 9.82, 80; ἕστηκε . . Ἀλέξανδρος ὁ χ., of a statue, Id. 8.121; χρυσοῦς στάθητι Luc. Pseudol. 15.
• • • 2 χρύσεια μέταλλα gold-mines, Th. 4.105 (the only instance of χρύσειος in Att., cf. χρυσεῖον).
    • 3 χρυσοῦς (sc. στατήρ), ὁ, a gold coin, = στατήρ, IG 7.303.98, al. (Oropus, iii B. C.), IPE 12.32A13 (Olbia, iii B. C.), LXX Ge. 24.22, Plu. Per. 25 (in Pap., not a coin, but the equivalent of 20 silver drachmae, PCair.Zen. 28.11 (iii B. C.), etc.); χρυσοῖ ἐπίσημοι Plb. 4.56.3, cf. Poll. 9.53, 59, Hsch.
    • 4 χρύσεον, τό, gold plaque, SIG 1122.7 (Selinus, V B.C.).
  • II gold-coloured, golden-yellow, ἔθειραι Il. 8.42, 13.24; χ. νέφη ib. 523, etc.; ἀέρος κόμαι Pi. Pae. 6.137; τῶν τὰ χρυσᾶ the yolks of eggs, Ath. 9.376d.
  • III metaph., golden, χρυσέη Ἀφροδίτη Il. 3.64, Od. 8.337; Μοῖσα Pi. I. 8(7).5; σθένος ἀελίου χ. Id. P. 4.144; ὦ χ. θύγατερ Διός S. OT 188 (lyr.); Ἐλπίς ib. 158 (lyr.); τιμή Id. Ant. 699; ὦ χρυσοῖ θεοί Ar. Ra. 483; χ. ὑγίεια Pi. P. 3.73; λογισμοῦ ἀγωγή Pl. Lg. 645a; ἦθος Antiph. 212.5; τὸ χ. ὀρνίθων γένος Id. 175; χ. γένος ἀνθρώπων, of the Golden Age, Hes. Op. 109, cf. Pl. R. 468e, Phdr. 235e, Cra. 397e.
  • • • b sts. used ironically, ἐγὼ δὲ ὁ χ. but I, fine fellow that I am . ., Luc. Laps. 1; Πλάτωνα χρυσοῦν (sc. Ἐπίκουρος ἐκάλει) D.L. 10.8, cf. Menodot. ap. Gal. Subf.Emp. 63.
    • 2 wealthy, Palaeph. 31.4 (s. v. l.). [χρῡσέη, χρῡσέην, χρῡσέου, χρῡσέῳ, etc., in Hom. must be pronounced as disyll., as is fully proved by such passages as Il. 1.15, 374: but Lyric Poets sts. used ῠ in χρύσεος, Pi. P. 3.73, 4.4, 144, al., B. 9.6, 15.2; so also Trag., but only in Lyr., not in Iambics or Anapaestics, S. OT 157, 188, Ant. 103, E. Med. 632, 978, IA 1051, IT 1253, Tr. 856, Ba. 372, Heracl. 916, HF 351, 396, El. 192; sts. also Epigrammatists, AP 6.292.2 (Hedyl.), 7.233.1 (Apollonid.), 13.18.4 (Parmeno), APl. 16.96.8.]

χρύσεος, [ῡ], att. zsgzn χρυσοῦς, ῆ, οῦν, ep. χρύσειος, είη, ειον,
1) golden, von Gold gemacht, mit Gold geziert, ausgelegt ; oft bei Hom. u. Hes., bei denen bes. Alles, was den Göttern angehört, golden heißt ; dah. auch Ἀφροδίτη χρυσέη (zweisilbig zu lesen), die goldgeschmückte, Il. 3.64, Od. 8.337 u. sonst ; σκῆπτρον Il. 2.268 u. öfter, und häufig vom Geräte, wie δέπας, ἀμφιφορεύς, κύπελλον, u. sonst ; Νίκη, Νηρηΐδες, Pind. I. 2.26, N. 5.7, u. sonst ; χρυσοῖς δὲ φωνεῖ γράμμασιν Aesch. Spt. 416 ; Soph. öfter, wie Eur.; – vergoldet, Her. 8.82, vgl. 80 ; Plat., der auch vrbdt φίλτατος εἶ καὶ ὡς ἀληθῶς χρυσοῦς, Phaedr. 235e ; – ὁ χρυσοῦς, sc. στατήρ, eine Goldmünze, aureus, Nicom. bei Ath. 781f, Plut. Pericl. 25, Antip.Thess. 3 (V.31); s. Jacobs AP p. 779.
2) goldfarbig, goldgelb ; von Haaren, ἔθειραι, der Rosse des Poseidon, Il. 8.42 ; vom Helmbusch, 19.383, 22.316 ; νέφος, 13.523, 18.206 ; κόμη, Pind. I. 6.49 ; dah. τὸ χρυσοῦν τοῦ ὠοῦ, das Gelbe im Ei, Dotter, Sp.
Υ der Regel nach lang, dah. χρῡσέη, χρῡσέην, χρῡσέου, χρῡσέῳ u. vgl. Formen bei Hom. stets zweisilbig zu lesen sind, vgl. Il. 1.15 χρυσέῳ ἀνὰ σκήπτρῳ ; es wird von den Lyrikern zuweilen kurz gebraucht, s. Böckh de metr. Pind. P. 289 u. zu P. 4.1 ; u. so in den lyrischen Stellen der Tragg. (aber nie in den Anapästen u. den Jamben), s. Erf. zu Soph. Ant. 103, Seidler Eur. Troad. 536 Elmsl. Med. 618, Bacch. 97 ; selten auch in der Anth., vgl. Jacobs AP p. 197, 274 ; die spätern Epiker aber richten sich durchaus nach Homer.]

χρύσεος

-η, -ον

[χρυσός.]

(Cf. χρύσειος. Often with synizesis of the second and third syllables.)

• • 1

    Of gold, golden : δαπέδῳ Il. 4.2, δεπάεσσιν 3, περόνῃ Il. 5.425. Cf. Il. 4.111, Il. 5.724, Il. 6.320, Il. 9.670, Il. 18.375, Il. 23.92, etc. : Od. 3.472, Od. 4.131, Od. 6.79, Od. 8.431, Od. 15.460, etc.

    In reference to the hue of clouds Il. 13.523, Il. 14.344, Il. 18.206.

    Epithet of Aphrodite Il. 3.64, Il. 5.427, Il. 19.282, Il. 22.470, Il. 24.699 : Od. 4.14, Od. 8.337, 342, Od. 17.37= Od. 19.54.

  • 2

    Studded, ornamented or fitted with gold : σκήπτρῳ Il. 1.15. Cf. Il. 5.727, Il. 6.236, Il. 11.31, etc. : Od. 11.91, 610, etc.

χρύσεος (-έ͜ῳ, -εον. -έων, -έων, -έοις: -έα, -έ͜ας, -έας, -έᾳ, -έαν, -έα, -εαι, -εᾶν, -έαισ(ι), -έ͜αισ(ιν), -έ͜ας; -έῳ, -εον, -έων, -έ͜ων, -έοις: synizesis is allowed only when the first syllable is long: χρῠσ- occurs 10 times, O. 1.87, P. 3.73, P. 4.4, 144, 231, P. 9.56, P. 10.40, N. 5.7, I. 7.49, Pae. 6.92)

• • a golden of things, i. e. made of, decorated with gold; esp. of that which belongs to the gods. θεὸς ἔδωκεν δίφρον τε χρύσεον πτέροισίν τʼ ἀκάμαντας ἵππους O. 1.87 χρυσέας ὑποστάσαντες κίονας O. 6.1 βρέχε θεῶν βασιλεὺς ὁ μέγας χρυσέαις νιφάδεσσι πόλιν (Tricl.: -έαισι codd.) O. 7.34 χρυσέα φόρμιγξ P. 1.1 χρυσέοις τόξοισιν P. 3.9 Κρόνου παῖδας βασιλῆας ἴδον χρυσέαις ἐν ἕδραις P. 3.94 χρυσέαν φιάλαν P. 4.193 “ἄφθιτον στρωμνὰν ἀγέσθω, κῶας αἰγλᾶεν χρυσέῳ θυσάνῳ” P. 4.231 ἔνεικέ τε χρυσέῳ παρθένον ἀγροτέραν δίφρῳ (sc. Ἀπόλλων) P. 9.6 “δώμασιν ἐν χρυσέοις” (in Olympos) P. 9.56 χρυσέων ἐς ἄδυτον τριπόδων θησαυρὸν P. 11.4 φόρμιγγʼ Ἀπόλλων ἑπτάγλωσσον χρυσέῳ πλάκτρῳ διώκων N. 5.24 χρυσέων δʼ Αἴας στερηθεὶς ὅπλων φόνῳ πάλαισεν N. 8.27 “οὐρανοῦ ἐν χρυσέοις δόμοισιν” N. 10.88 χρυσέων οἴκων ἄναξ (sc. Ἡρακλέης) I. 4.60 χάλκεοι μὲν τοῖχοι χρύσεαι δʼ ἓξ ὑπὲρ αἰετοῦ ἄειδον Κηληδόνες (of the third Delphic temple of Apollo) Πα. 8. 70. κεκρότηται χρυσέα κρηπὶς ἱεραῖσιν ἀοιδαῖς fr. 194. 1. μάλων χρυσέων φύλαξ (sc. Πίνδαρος) fr. 288. χρυσέων βελέων ἐντὶ τραυματίαι (of those greedy for gold) fr. 223.
  • b gold in colour “σθένος ἀελίου χρύσεον λεύσσομεν” P. 4.144 ὦ χρυσέᾳ κόμᾳ θάλλων Λοξία I. 7.49 νέφεσσι δʼ ἐν χρυσέοις Ὀλύμποιο Pae. 6.92 τότε χρύσεαῐ ἀέρος ἔκρυψαν κόμαι ἐπιχώριον κατάσκιον νῶτον ὑμέτερον Pae. 6.137
  • c magnificent, splendid, of horses, χρυσέαισί τʼ ἀν ἵπποις (Er. Schmid: -αισίν ἀν, -έαις κἀν codd.) O. 1.41 ἀνʼ ἵπποις χρυσέαις O. 8.51 χρυσέαισιν ἵπποις fr. 30. 2. of crowns, κόσμον ἐπὶ στεφάνῳ χρυσέας ἐλαίας ἁδυμελῆ κελαδήσω O. 11.13 δάφνᾳ τε χρυσέᾳ κόμας ἀναδήσαντες P. 10.40 Ὀλυμπιάδων φύλλοις ἐλαιᾶν χρυσέοις μιχθέντα N. 1.17 of gods, χρύσεαι παῖδες εὐβούλου Θέμιτος O. 13.8 ἀπὸ χρυσεᾶν Νηρηίδων N. 5.7 χρυσέας ἐν γούνασιν πίτνοντα Νίκας I. 2.26 αἰτέομαι χρυσέαν καλέσαι Μοῖσαν I. 8.5 generally, ὑγίειαν ἄγων χρυσέαν P. 3.73 χρυσέων Διὸς αἰετῶν P. 4.4 χρυσέα κλυτόμαντι Πυθοῖ Pae. 6.1

χρύσεος : of gold, golden, adorned with gold, Od. 4.14 (see cut No. 2). Of color, ἔθειραι, νέφεα, Il. 8.42, Il. 13.523. The word is esp. applied to things worn or used by the gods. χρῡσέη, χρῡσέῳ, etc., pronounced with synizesis.

χρύσεος, η, ον, Att. contr. χρυσοῦς, ῆ, οῦν (so ἀργύρεος, -οῦς, χάλκεος, -οῦς) χρυσός

• • Igolden, of gold, decked or inlaid with gold, Hom., etc.: sometimes, = ἐπίχρυσος, gilded, gilt, Hdt.; cf. ἵστημι A. III.
  • • 2χρύσεια μέταλλα gold mines, Thu.; v. χρυσεῖον II.
  • IIgold-coloured, golden-yellow, Il.
  • IIImetaph. golden, χρυσέη Ἀφροδίτη Hom.; χρ. ὑγίεια Pind.; χρ. ἐλπίς Soph.; the first age of man was the golden, Hes. χρῡσέη, χρῡσέην, χρῡσέου, χρῡσέῳ etc., in Hom. must be pronounced as disyll.