ἔνδικος
ἔνδικος, according to right, right, just, legitimate
- I of things, according to right, just, legitimate, Pi. P. 5.103; γόος ἔ. A. Ch. 330 (lyr.); ὀνείδη Id. Eu. 135; λέκτρα IG 12(5).675.4 (Syros); κρίμα Ep.Rom. 3.8: τὸ μὴ ʼνδικον, = τὸ ἄδικον, S. OT 682 (lyr.); τὰ πάντων ἐνδικώτατα Id. OC 925; μὴ λέγων γε τοὔνδικον not speaking truth, Id. OT 1158.
- 2 legal, ἔ. ἡμέρα a court-day, Poll. 8.25.
- b having a locus standi, μή οἱ ἔστω ἴνδικον μηδέποθι ἀλλʼ ἢ . . he shall not have the right to sue, IG 5(2).6.33 (Tegea, iv B. C.), cf. Foed.Delph.Pell. 2A 16, Pl. Lg. 915d, IG 2(2).46c56.
- c = ἔνοχος δίκα, Leg.Gort. 3.23, 11.22.
- d ἔ. πόλις a city in which justice is done, Pl. Hp.Ma. 292b; in which sales may be publicly registered, Milet. 3.140.
- II of persons, upright, just, A. Eu. 699, S. Ant. 208; πρὸς ἐνδίκοις φρεσίν A. Ag. 996 (lyr.); δῆμος ἐνδικώτατος Id. Fr. 196:
- c dat., ἔ. γάμοις favourable to them, Id. Supp. 82 (lyr.).
- 2 possessed of right, τίς μᾶλλον ἐνδικώτερος; who has a better right? Id. Th. 673.
- III Adv. -κως right, with justice, fairly, Id. Pr. 63, Ch. 462 (lyr.), etc.; ὀρθῶς ἐ. τʼ ἐπώνυμος Id. Th. 405: Sup. -ώτατα Pl. Ti. 85b.
- 2 justly, naturally, as one has a right to expect, S. OT 135, E. Andr. 920.
I de abstr. conforme a derecho, que es lo debido
a) legítimo
χάρις
γόος
ὀνείδη
ἔργα
ἔνδικα λέκτρα συνεύνου
τὸ κρίμα
καλὰ ταῦτα καὶ ἔνδικα ἐδόκει
• subst.
τὸ μὴ ἔ.
εἰς τόδ' ἥξεις μὴ λέγων γε τοὔνδικον
pues a eso llegarás (a morir) si no dices lo que debesοὐδ' εἰ τὰ πάντων εἶχον ἐνδικώτατα
aunque tuviera el mayor derecho
• neutr. plu. como adv. con todo derecho, debidamente
ἐνδικώτατα ἱερὸν λέγεται
ἐνδικώτατα ... ἀνιέρευται
λαοῖς ἔνδικα τινυμένη
b) justo, equitativo, merecido
οὐκ ἔ. τελευτή
una muerte injustaμισθαποδοσία
μηδ' ... πότμον ὑπέστημεν ἐνδίκῳ κρίσει
ni habríamos sufrido una suerte funesta tras un juicio justo
• neutr. plu. subst.
τὰ μὴ ἔνδικα
injusticiasοἷς ἐδεδράκεσαν τὸ παθεῖν ἔνδικα
soportar justo castigo por sus acciones
II de pers. y asim.
1 legítimo, que tiene derecho, que está legitimado
τίς ἄλλος μᾶλλον ἐνδικώτερος;
¿quién más legítimo?, ¿quién con más derecho?
2 ref. la conducta leal, justo
δῆμος ἐνδικώτατος
τίς γὰρ δεδοικὼς μηδὲν ἔ. βροτῶν;
¿qué hombre sin temor a nada es justo?
• plu. subst. οἱ ἔνδικοι los hombres de bien
op. οἱ κακοί
• de los dioses justo, que obra justamente c. dat.
θεοὶ ... πέλοιτ' ἂν ἔνδικοι γάμοις
3 de pers. y asim. que hace cumplir la ley, que hace justicia, justiciero
ἔνδικοι φρένες
mente que hace justiciaἔ. ὑμῖν ἡ πόλις ἐστίν
tenéis una ciudad en la que se hace justiciaδικαστής
ἐνδικωτέρα γὰρ ἡ τῶν ἀετῶν φύσις
μάστιξ
III jur.
1 que actúa conforme a derecho, que está legitimado por ley para efectuar una transacción
εἰς πρατῆρα ἢ τὸν δόντα ἀξιόχρεών τε καὶ ἔνδικον
• que está capacitado jurídicamente para actuar como garante y asumir las consecuencias jurídicas derivadas
ἔγγυος ἔ. καὶ ἀνὴρ ἀξιόχρεως
• que tiene capacidad de hacer valer un derecho judicialmente
πόλις ἔ.
2 conforme a la ley, respaldado por la ley o la justicia
τοῦ δ' ἐνδίκου (φόνου) ἄρχουσι μόνοις ἀφωρισμένου
τιμωρία καὶ κόλασις ἔ.
τῆς μιαιφονίας αἰτία ... ἔ. οὐχ ὑπῆν
•
ἀνὴρ ἔ.
esposo legítimo
3 que es objeto de proceso judicial, que puede o debe ser sometido a juicio en la expr. impers. ἔνδικον εἶναι:
αἰ δέ τι τν τέκνν πέροι, ἔνδικον μν
si (una viuda) se lleva algún bien de los hijos, proceda el juicioεἰ δὲ [ὕσ]τερον δικάζοιτο, μὴ ἔνδικον ἔστω
εἰ δὲ μή, μή οἱ ἔστω ἴνδικον
en caso contrario, que ello no sea objeto de proceso contra él
IV adv. -ως
1 de manera justa, dentro de la ley
ταρβοῦντες ἐ. σέβας
ἰὼ θεοί, κραίνετ' ἐ.
¡cumplid, dioses, (mis ruegos) conforme a la Justicia!ὀλεῖ γάρ μ' ἐ.
pues me matará con la ley de su parte
• justa, equitativamente
ἀλλ' ᾗ γένοιτ' ἂν ἐνδικωτέρως φράσω
• legítimamente, con todo derecho
ἐ. μέμψασθαί μοι
γένοιτ' ἂν ὀρθῶς ἐ. τ' ἐπώνυμον
ἐ. ὄψεσθε κἀμὲ σύμμαχον
ἐ. ... αἰτήσασθαι
τετιμωρῆσθαι
δερματώδη καλεῖν αὐτὴν ἐ.
2 jur. de manera legal, con legalidad
ὁ μὴ ἐ. πωλῶν
el vendedor ilegal
3 verdaderamente, de verdad
ὡς μόνου τοῦδε ἐ. ... τρέφοντος τοὺς νηπίους
1. van zaken waarin recht is:
2. van pers. rechtvaardig:
3. adv.
• Adv. ἐνδίκως , gerecht, μέμφεσθαι Aesch. Prom. 63, öfter, wie andere Tragg.; auch in Prosa, Plat. Phil. 12d ; νόσημα ἐνδικώτατα ἱερὸν λέγεται Tim. 85b.
- 1just, righteous [ἐνδίκας ἀπὸ γλώσσας (coni. Snell: ἐν δίκᾳ codd.) O. 6.12] σφὸν ὄλβον υἱῷ τε κοινὰν χάριν ἔνδικόν τʼ Ἀρκεσίλᾳ P. 5.103
- Iof things, according to right, right, just, legitimate, Trag.:— τὸ μὴ ʼνδικον τὸ ἄδικον, Soph.; μὴ λέγων γε τοὔνδικον not speaking truth, Soph.
- IIof persons, righteous, just, upright, Aesch., etc.; τίς ἐνδικώτερος; who has better right or more reason? Aesch.
- IIIadv. -κως, right, with justice, fairly, Aesch.
- 2truly, indeed, Eur.
- 3justly, naturally, as one has a right to expect, Trag.
-
…πόνου. τί δρᾷς ; ἀνίστω, μή σε νικάτω πόνος, μηδʼ ἀγνοήσῃς πῆμα μαλθαχθεῖσʼ ὕπνῳ. ἄλγησον ἧπαρ ἐνδίκοις ὀνείδεσιν · τοῖς σώφροσιν γὰρ ἀντίκεντρα γίγνεται. σὺ δʼ αἱματηρὸν πνεῦμʼ ἐπουρίσασα τῷ, ἀτμῷ κατισχναίνουσα, νηδύος πυρί…
Aeschylus, Eumenides
-
…ὁ δρῶν τάδε, ὃν οὐδαμοῦ φής, οὗ σὺ μή, βῆναι ποδί ; ἆρʼ ὑμὶν οὗτος ταῦτʼ ἔδρασεν ἔνδικα ; χὤτʼ αὖθις αὐτὸς Ἕκτορος μόνος μόνου λαχών τε κἀκέλευστος ἦλθʼ ἐναντίος, οὐ δραπέτην τὸν κλῆρον ἐς μέσον καθείς…
Sophocles, Ajax
-
…ἐπὶ δαῖτα Θήβας τάσδε κἀμὲ παρακαλεῖς. οἴμοι κακῶν μὲν πρῶτα σῶν, ἔπειτʼ ἐμῶν · ὡς ὁ θεὸς ἡμᾶς ἐνδίκως μέν, ἀλλʼ ἄγαν, Βρόμιος ἄναξ ἀπώλεσʼ οἰκεῖος γεγώς. ὡς δύσκολον τὸ γῆρας ἀνθρώποις ἔφυ ἔν τʼ ὄμμασι…
Euripides, Bacchae
-
…δίκῃ φρουρουμένη. εἰ τοῖσιν οὖν κτείνουσιν ἀλλήλους χαλᾷς τὸ μὴ τίνεσθαι μηδʼ ἐποπτεύειν κότῳ, οὔ φημʼ Ὀρέστην σʼ ἐνδίκως ἀνδρηλατεῖν. τὰ μὲν γὰρ οἶδα κάρτα σʼ ἐνθυμουμένην, τὰ δʼ ἐμφανῶς πράσσουσαν ἡσυχαιτέραν. δίκας δὲ Παλλὰς τῶνδʼ…
Aeschylus, Eumenides
-
…ἀνοία τινί. εἰ γὰρ θανόντι νὺξ ἐπʼ ὀφθαλμοῖς πέσοι, τῷ τοι φέροντι σῆμʼ ὑπέρκομπον τόδε γένοιτʼ ἂν ὀρθῶς ἐνδίκως τʼ ἐπώνυμον, καὐτὸς καθʼ αὑτοῦ τήνδʼ ὕβριν μαντεύσεται. ἐγὼ δὲ Τυδεῖ κεδνὸν Ἀστακοῦ τόκον τῶνδʼ ἀντιτάξω προστάτην πυλωμάτων…
Aeschylus, Seven Against Thebes
-
…εὖ τὸ δίκαιον ἰδόντες · ἥβᾳ μὴ τέλεον δόντες ἔχειν παρʼ αἶσαν, ὕβριν δʼ ἑτοίμως στυγοῦντες, πέλοιτʼ ἂν ἔνδικοι γάμοις. ἔστι δὲ κἀκ πολέμου τειρομένοις βωμὸς ἀρῆς φυγάσιν ῥῦμα, δαιμόνων σέβας. εὖ δʼ εἴη Διόθεν παναληθῶς…
Aeschylus, Suppliant Women
-
…θρῆνον Ἐρινύος αὐτοδίδακτος ἔσωθεν θυμός, οὐ τὸ πᾶν ἔχων ἐλπίδος φίλον θράσος. σπλάγχνα δʼ οὔτοι ματᾴ ζει πρὸς ἐνδίκοις φρεσὶν τελεσφόροις δίναις κυκώμενον κέαρ. εὔχομαι δʼ ἐξ ἐμᾶς ἐλπίδος ψύθη πεσεῖν ἐς τὸ μὴ τελεσφόρον. μάλα γέ…
Aeschylus, Agamemnon
-
…τεύξητʼ, ἀφεῖσαι δαιμόνων σταλάγματα, βρωτῆρας αἰχμὰς σπερμάτων ἀνημέρους. ἐγὼ γὰρ ὑμῖν πανδίκως ὑπίσχομαι ἕδρας τε καὶ κευθμῶνας ἐνδίκου χθονὸς λιπαροθρόνοισιν ἡμένας ἐπʼ ἐσχάραις ἕξειν ὑπʼ ἀστῶν τῶνδε τιμαλφουμένας. ἰὼ θεοὶ νεώτεροι, παλαιοὺς νόμους καθιππάσασθε κἀκ χερῶν…
Aeschylus, Eumenides
-
…φαίνει δʼ ὕστερον ὀργάς · ὀτοτύζεται δʼ ὁ θνῄσκων, ἀναφαίνεται δʼ ὁ βλάπτων. πατέρων τε καὶ τεκόντων γόος ἔνδικος ματεύει τὸ πᾶν ἀμφιλαφής ταραχθείς. κλῦθὶ νυν, ὦ πάτερ, ἐν μέρει πολυδάκρυτα πένθη. δίπαις τοί σʼ…
Aeschylus, Libation Bearers
-
…ἀνδρός, καί νιν ἐλευθερίας ; φῶς ; λαμπρὸν ἰδεῖν φιλίοις ὄμμασιν ; ἐκ ; δνοφερᾶς καλύπτρας. ξυλλάβοι δʼ ἐνδίκως παῖς ὁ Μαίας, ἐπεὶ φορώτατος πρᾶξιν οὐρίαν θέλων · πολλὰ δʼ ἄλλα φανεῖ χρηίζων κρυπτά. ἄσκοπον δʼ ἔπος…
Aeschylus, Libation Bearers