cognatus
cognatus, sprung from the same stock, related by blood, kindred
cognatus2, a kinsman, blood-relation
- sprung from the same stock, related by blood, kindred; and subst.: cognātus, i, m., and cognāta, ae, f., a blood-relation, kinsman (on either the father's or the mother's side; a more comprehensive word than agnatus, q. v.; very freq. and class.).
- 1 Masc.: cognatus vester, Plaut. Poen. 5, 4, 86 (1259): propinqui atque cognati, Cic. Rosc. Am. 34, 96: amici cognatique alicujus, id. Caecin. 5, 15: cognati atque affines, id. post Red. ad Quir. 3, 6; Hor. S. 1, 9, 27 et saep.— Gen. plur.: cognatūm, Plaut. Am. 2, 2, 209 (841). —With dat.: is mihi cognatus fuit, Ter. And. 926; id. Ad. 947.—
- 2 Fem.: amicae et cognatae, Ter. Hec. 592; id. Phorm. 353; 803.—With dat., Plaut. Poen. prol. 97: negat Phanium esse hanc sibi cognatam, Ter. Phorm. 352.—
- B Poet., of objects relating to kindred: rogi, Prop. 3 (4), 7, 10: latus, Ov. M. 9, 412: corpora, id. ib. 2, 663; 13, 615: pectora, id. ib. 6, 498: moenia, id. ib. 15, 451: cineres, Cat. 68, 98: urbes, Verg. A. 3, 502: sanguis, id. ib. 12, 29: acies (i. e. between Caesar and Pompey), Luc. 1, 4 et saep.—
- C Transf.
- 1 Of animals: genus, Plin. 10, 3, 4, § 13.—
- 2 Of plants: arbores, Plin. 16, 10, 16, § 38.—
- 3 Of other things; so (acc. to Pythagorean notions) of the soul, kindr. with the Deity, Ov. M. 1, 81 (cf. Cic. Sen. 21, 78; id. N. D. 1, 32, 91; Lucr. 2, 991; Diog. Laert. 1, 28 al.).—Of Thebes: moenia cognata Baccho, Stat. Th. 1, 11.— Of beans, in allusion to the doctrine of transmigration: faba Pythagorae cognata, Hor. S. 2, 6, 63 al.—
- II Trop., kindred, related, connected, like, similar: nihil est tam cognatum mentibus nostris quam numeri ac voces, Cic. de Or. 3, 51, 197: (deus mundo) formam et maxime sibi cognatam et decoram dedit, id. Univ. 6 init.: gypsum calci, Plin. 36, 24, 59, § 182: vocabula, Hor. S. 2, 3, 280; cf. Quint. 1, 5, 49: qui (princeps) quod umquam claritudine eminuit, id veluti cognatum censet tuendum, Vell. 2, 130, 1.
ob ~ae propinquitatis curam
~e propinquitatis,mægcupre sibbe
cum ipse et filia vestra ex una parte sint ~i in quarta generatione et ex altera in sexta
omnes intellectuales essentiae quae inter se invicem ~ae sunt
est enim omnibus non tam ~us quam innatus amor sui
armata est majorum petitio et ~issima jussioni
conclusiones ‥ quas, cum non sint ejusdem aut multum ~e sentencie cum his scriptis ‥, decrevimus omitti
a filio regis Osuiu ‥, qui erat ~us et amicus ejus, habens sororem ipsius conjugem
omnes fratres et ~i mei in illa sunt pugna interemti
tempore regis Edwardi ~i mei(
~us [v. l. diagnatus ] utpote sororis filius
cum burgensis burgagium suum vendere voluerit, ~us ejus propinquior est ad burgagium †illum emendum quam aliquis alius
a cosyn , ~us, ~a ejusdem originis est, nepos, ‥ neptis ‥
Englecheria presentata per R. ‥ awnculum ex parte patris et R. ‥ ~um ex parte matris
non erit ‥ ille sub custodia alicujus agnatorum suorum, sed per ipsos ~os, viz. consanguineos ex parte matris
Maria ‥ fuit ~a comitis Simonis
repudiato ~arum et affinium contubernio
cum cognatam invisere / plena jam Deo properas
- 1. (v. personen) verwant (met: dat.); ➤ is mihi ~ fuit;
- 2. ook v. dingen (a) verwant, overeenstemmend, gelijk (aan, met: dat.); ➤ vocabula -a rebus; (b) (poët.) met dezelfde afstamming [moenia; urbes]; II. subst. ī m (bloed)verwant.
Et est Levir Cognatus, scilicet frater mariti vel uxoris.Albertinus Mussatus de Gestis Henrici VII. Cæsaris lib. 4 rubr. 1 :
At Regina gravissimis affectaUbi Pignorius : Cognatum appellat Goleranum noto Italicismo eum qui erat viri frater. Pro quibusvis consanguineis affinibusve voxdoloribus : hinc Cognati necem multorumque procerum deflebat interitus, quos tam instans bellum, quam lethalis aeris pernicies morbo consumserat.
Cognatusaccipienda videtur in Gestis Trevirens. Archiepisc. apud Marten. tom. 4. Ampliss. Collect. col. 216 :
Contingit olim, cum Imperator Fredericus Mediolanum civitatem magnam obsessam ad deditionem coegisset, Cognatos et parentes domini Urbani Papæ inter cæteros captivos teneri, etc.
Cognata, Mariti vel uxoris soror, in Inscript. Fabret. pag. 222. Unde in quibusdam locis
Cuignatet
Cuignateappellantur, ut observat D. Montisfalc. tom. 9. Antiq. expl. pag. 102.
Cousins Germains. Charta Communiæ Peronensis ann. 1207 :
Consanguinei, qui vulgo Cognati Germani appellantur. Cousin remué de Germain,in Chron. Flandr. cap. 6. id est, remotus gradu a germano.
- com- + GEN-, sprung from the same stock, related by blood, kindred: mihi: patres, the relationship of our fathers, V.: per cognata corpora supplex, as a kinsman, O.: anguilla cognata colubrae, Iu.—Of a kinsman, of kindred: latus, O.: pectora, O.: urbes, V.: sanguis, V.: caelum, O.: faba Pythagorae (alluding to the doctrine of transmigration), H.— Fig., kindred, congenial, related, connected, like, similar: alqd mentibus nostris: vocabula, H.
- 1 cognatus, a kinsman, blood-relation: his proximus, T.: amici cognatique alcius: est tibi mater, Cognati?H.: cognatorum aliquis, Iu.
-
…arbitror cui magis bonae Felicitates omnes adversae sient. Quid hoc est sceleris Perii. Quid factum est Rogas Patris cognatum atque aequalem Archidemidem, Novistin Quidni Is dum sequor hanc fit mihi obviam. Incommode hercle. Immo enimvero infeliciter…
Terence, Eunuchus
-
…autem, qui e castris visundi aut spoliandi gratia processerant, volventes hostilia cadavera amicum alii, pars hospitem aut cognatum reperiebant ; fuere item, qui inimicos suos cognoscerent. Ita varie per omnem exercitum laetitia, maeror, luctus…
Sallust, Catilina
-
…hunc divino semine fecit ille opifex rerum, mundi melioris origo, sive recens tellus seductaque nuper ab alto aethere cognati retinebat semina caeli ; quam satus Iapeto mixtam pluvialibus undis finxit in effigiem moderantum cuncta deorum. Pronaque cum spectent…
Ovid, Metamorphoses
-
…quod soror est dicta ; praeterea ut suis Restituam ac reddam sola sum habeo hic neminem Neque amicum, neque cognatum ; quamobrem, Phaedria, Cupio aliquos parare amicos beneficio meo. Id amabo adiuta me, quo id fiat…
Terence, Eunuchus
-
…vero nesciamus in hoc genere et plenum verbum recte dici et imminutum usitate. Itaque utrumque Terentius eho tu, cognatum tuom non noras post idem Stilponem inquam noveras. Sient plenum est, sint imminutum ; licet utare utroque .…
M. Tullius Cicero, Orator
-
…civem vindicetis atque huic eidem nuper tres equites Romani honesti et graves, cum in causa liberali eum qui adserebatur cognatum suum esse diceret, non crediderunt. qui hoc evenit ut, qui locuples testis doloris et sanguinis sui non…
Cicero, pro Flacco
-
…, si vitant, fugiunt, audire de te nolunt, cum viderunt, tamquam auspicium malum detestantur, si cognati respuunt, tribules exsecrantur, vicini metuunt, adfines erubescunt, strumae denique ab ore improbo demigrarunt et aliis iam…
Cicero, in Vatinium
-
…ego hic scribendo dies totos nihil equidem levor sed tamen aberro. Asinius Pollio ad me scripsit de impuro nostro cognato. quod Balbus minor nuper satis plane, Dolabella obscure, hic apertissime. ferrem graviter si novae aegrimoniae locus…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…opera non numquam quam aliquando fideli. Cum esset, ut dicere institueram, constituta auctio Romae, suadebant amici cognatique Caesenniae, id quod ipsi quoque mulieri veniebat in mentem, quoniam potestas esset emendi fundum illum Fulcinianum, qui…
Cicero, Pro Caecina
-
…ratione T. Roscio Capitoni primo nuntiavit cum Ameriae Sex. Rosci domus uxor liberique essent, cum tot propinqui cognatique optime convenientes, qua ratione factum est ut iste tuus cliens, sceleris tui nuntius, T. Roscio Capitoni…
Cicero, pro S. Roscio Amerino