cognitio
cognitio, a becoming acquainted with, acquiring knowledge, knowledge, acquaintance
I desire to attain knowledge of justice
investigation of capital cases
cognĭtĭo, ōnis, f. [cognosco].
- In gen., a becoming acquainted with, learning to know, acquiring knowledge, knowledge as a consequence of perception or of the exercise of our mental powers, knowing, acquaintance, cognition (in good prose; esp. freq. in Cic. and Quint.).
- A Abstr.: cognitio contemplatioque naturae, Cic. Off. 1, 43, 153: rerum occultarum, id. ib. 1, 4, 13: rerum, id. Fin. 3, 5, 17: animi, id. Tusc. 1, 29, 71: deorum, id. N. D. 2, 56, 140: urbis, id. Imp. Pomp. 14, 40: in studiis sententiae cognitionisque versabitur, id. Off. 1, 6, 19; cf. id. ib. 1, 44, 158; id. Fin. 5, 12, 34: illi, quorum studia vitaque omnis in rerum cognitione versata est, id. Off. 1, 44, 155; cf. id. ib. § 157: quorum ego copiam magnitudinem cognitionis atque artis non contemno, culture, id. de Or. 1, 51, 219; Quint. 1, 10, 10; 12, 11, 17 al.: omnia, quae cognitione digna sunt, Cic. Off. 1, 43, 153; 2, 2, 5: cognitione atque hospitio dignus, id. Arch. 3, 5; id. Fin. 3, 11, 37; cf. Quint. 10, 1, 90: cognitio et aestimatio rerum, id. 2, 18, 1; 4, 2, 40.—
- B Concr.
- 1 ( = notio, κατάληψις.) A conception, notion, idea: intellegi necesse est esse deos, quoniam insitas eorum vel potius innatas cognitiones habemus, Cic. N. D. 1, 17, 44; 1, 14, 36; id. Fin. 2, 5, 16 Madv.; 3, 5, 17.—
- 2 Knowledge, a branch of learning (late Lat.): studiosus cognitionum omnium princeps, Amm.21, 1, 7: 25, 4, 7.—
- II Specif., a legal t. t., a judicial examination, inquiry, cognizance, trial (very freq.): ne quod judicium, neve ipsius cognitio illo absente de existimatione ejus constitueretur, Cic. Verr. 2, 2, 25, § 60: lex earum rerum consulibus cognitionem dedit, id. Att. 16, 16, C, 11; cf. id. ib. § 12: captorum agrorum, id. Agr. 2, 22, 60; so, principum et senatūs, Quint. 3, 10, 1; 7, 2, 20: patrum, Tac. A. 1, 75: magistratuum, Suet. Claud. 12: praetoria, Quint. 3, 6, 70: rerum capitalium, Liv. 1, 49, 4: falsi testamenti, Suet. Claud. 9: caedis, id. Rhet. 6: vacantium militiae munere, Liv. 4, 26, 12: de Christianis, Plin. Ep. 10, 97: de famosis libellis, Tac. A. 1, 72: de ejusmodi criminibus ac reis, Suet. Tib. 28: de Votieno Montano, Tac. A. 4, 42: inter patrem et filium, Liv. 1, 50, 9: dies cognitionis, the day of trial, Cic. Brut. 32, 87.—
- III In Terence twice for agnitio, recognition, discovery (cf. cognosco), Ter. Hec. 831; id. Eun. 921.
cōgnitio, ōnis, f. (cognosco), I) das Kennenlernen, A) durch die Sinne = die nähere Bekanntschaft mit einer Sache (Stadt), Cic. de imp. Pomp. 40: od. (öfter) mit einer Person, alqm cognitione atque hospitio dignum habere, Cic.: huic tantummodo aditum ad tuam cognitionem patefacio atque munio, Cic. ep. 13, 78, 2; vgl. Stürenb. Cic. Arch. 3, 5. – B) das geistige = das Erkennen, die Erkenntnis, Kenntnis, zuw. deutsch auch = das Erlernen, 1) im allg.: iuris, artis, historiarum, Cic.: astrorum, Cic.: deorum, Cic.: veterum oratorum, Suet.: cognitio contemplatioque naturae, Cic.: se totum collocare in cognitione et scientia, Cic.: quorum vita omnis in rerum cognitione versata est, Cic.: res cognitione dignae, Cic.: scriptores non indigni cognitione, Quint.: quorum ego copiam magnitudinemque cognitionis atque artis non modo non contemno, sed etiam vehementer admiror, ihrer Kenntnis u. Wissenschaft, ihrer wissenschaftlichen Bildung, Cic. de or. 1, 219. – Plur. meton., a) die Auffassungsweise einer Sache, die Vorstellung, der Begriff von etw., usitatas perceptasque cognitiones deorum tollere, Cic.: insitas deorum vel potius innatas cognitiones habemus, Cic. – b) Zweige des Wissens, studiosus cognitionum omnium, Amm. 21, 1, 7; 25, 4, 7. – 2) als gerichtl. t. t. = eine richterliche Untersuchung, dies cognitionis, Cic.: causa cognitionis, Lampr.: c. praetoria, Quint.: c. senatus aut principis, Quint.: cognitiones magistratuum, principum et senatus, Quint.: c. inter patrem et filium, Liv.: c. falsi testamenti, Suet.: consulibus cognitionem dare (v. einem Gesetz), Cic.: cognitiones capitalium rerum (wegen der usw.) exercere, Liv.: cognitionem (causae) senatui reservare, Liv.: cognitionem de postulatis Gallorum ad populum reicere, Liv.: cognitionem de existimatione alcis constituere, Cic.: senatum multis cognitionibus iudicem dare, Capit.: cognitionibus magistratuum ut unus e consiliariis frequenter interfuit, Suet.: ut a cognitionibus esset, sein Rechtsbeistand, Sen. apoc. 15, 2. – dah. meton. = der Termin, den der Sachwalter abhält, Edict. Diocl. 7, 73. – II) = agnitio, das Erkennen = Wiedererkennen, indest cognitio facta, wodurch sie (wieder) erkannt worden, Ter. Hec. 831; u. so Ter. eun. 921.
haec ‥ prout ‥ ex mea ipsa ~one scire potui ‥ digessi
scientiam divinae ~onis
liquet Filium esse verum Verbum, id est perfectam intelligentiam sive perfectam totius paternae substantiae ~onem et scientiam et sapientiam, id est quae ipsam Patris essentiam intelligit et cognoscit et scit et sapit
planum est non elaborate cujusdam fictionis sed communis quodammodo ~onis esse que sic queruntur
illa ~o proprie est in anima que fit mediante sensu vel mediante ratione, quando sc. ascendit ~o ad superiores, ut a sensu ad imaginationem, ab imaginatione ad intellectum
omnis doctrina et omnis disciplina sumit ortum a ~one sensitiva
per ~onem vite que apud nos est ‥ venimus in intelligentiam vere vite
hec ~o est certior alia et hec est via que currit ab idea in ideam, que non est per doctrinam exteriorem sed tantum illuminationem interiorem
non cognoscuntur ista propria ~one propter quid
qualis poterit fieri ~o si [post resurrectionem ] utriusque sexus futura sit exterminatio?
Isabella fuit talis etatis quod ~onem cum ‥ viro suo racionabiliter habere non potuit
sive ~o sive cause mandetur executio, precum semper convenit argui falsitatem
ecclesia et capitulum ‥ habent ‥ ~onem de falso judicio et omnium placitorum contra capitulum et canonicos ‥ vel tenentes ecclesie ‥ motorum in quibuscunque curiis
ea que cause ~onum requirunt per libellum inter absentes expediri non possunt
nonnulli ‥ reges Anglie ‥ concesserunt ‥ quod cancellarius ‥ studii [Oxoniensis ] haberet omnimodam ~onem, vel quasi, quorumcunque contractuum factorum necnon punicionem, vel quasi, delictorum commissorum ‥ infra limites universitatis
in regimine causarum et negociorum spiritualium ad cognocionem vestram et curie vestre spectancium
cum ‥ ~onibus placitorum que infra forestam [de Selkyrk ] ‥ emerserint
habentes cogniscionem ‥ querelarum de ‥ convencionibus ‥ in [Quinque ] Portubus predictis factis
†conviscionem [l. conniscionem ] ‥ habere
jure patronatus, cujus ~onem ad se pertinere vendicat curia regia, licet causa juris patronatus sit annexa spiritualibus et sic pertineat ad forum ecclesiasticum
quod ‥ possit ‥ domum construere ad visum et ~onem ‥ Petri C.
~o de morte antecessorum summonita fuit per breve domini regis [Henrici II ]; in qua recognitione ‥ clamium suum ‥ nobis ‥ relaxabant
Petrus cognovit quod ipsi fecerunt plagam. ‥ suspendatur P. propter ~onem suam
cum quis ‥ feloniam cognoverit et probator devenerit coram aliquibus qui recordum habuerint de ~one
Robertus cognovit terram illam esse jus ‥ Radulfi; et pro ~one illa concessit ‥ Radulfus ‥ Roberto medietatem terre
si ‥ seisinam recuperaverit per assisam nove disseisine vel per ~onem eorum qui disseisinam fecerint
dedimus vobis potestatem recipiendi ~ones quas A., B. et C. coram vobis facere voluerint de terra predicta(
salva domino regi ~one reali et feodali fundi ab eo immediate moventis
Petrus de Manlia aliique nonnulli fugientum ~ones suas, ne agnoscerentur, projecerunt
cum viderent hostes Christi armis, vexillis et ~onibus picturatis, quas bene noverant, ‥ superbire
valletto principis ‥ ad unam tunicam de armis de ~one sibi faciendam pro hastiludiis
ita quod ‥ arma prefati comitis ‥ gerant in omnibus vexillis, penonibus, tunicis armorum et in omnibus aliis armaturis suis que de pictura ~onum armorum solito competunt adornari, quociens ~ones armorum in actibus bellicis vel alibi ostendere voluerint
homicidae, perjuri, ‥ adulteri peniteant et emendent aut cum peccatis suis a ~one [(v. l. cognacione; AS: ] sua discedantof cyððe
a patria; (
a regno nostro
cognĭtĭō, (9) ōnis, f. , (cognosco), ¶ 1 action dʼapprendre à connaître, de faire la connaissance de : [dʼune ville] Cic. Pomp. 40 ; [dʼune personne] Arch. 5 ; Fam. 13, 78, 2 ¶ 2 action dʼapprendre à connaître par lʼintelligence, étude : cognitio contemplatioque naturæ Cic. Off. 1, 153, lʼétude et lʼobservation de la nature ; cognitionis amor et scientiæ Cic. Fin. 5, 48, le désir dʼapprendre et de savoir || connaissance : causarum cognitio cognitionem eventorum facit Cic. Top. 67, la connaissance des causes entraîne la connaissance des effets ; rerum cognitionem cum orationis exercitatione conjunxit Cic. de Or. 3, 141, [Aristote] unit la connaissance des idées à la pratique du style || connaissance acquise : quorum ego copiam magnitudinemque cognitionis atque artis admiror Cic. de Or. 1, 219, jʼadmire lʼabondance, lʼétendue de leur connaissance et de leur science || cognitiones deorum Cic. Nat. 1, 36 (1, 44), conception, notion, idée des dieux ¶ 3 [droit] enquête, instruction, connaissance dʼune affaire : alicujus rei Cic. Agr. 2, 60, enquête sur qqch. ; (de aliqua re Cic. Verr. 2, 2, 60) ; patrum Tac. Ann. 1, 75 ; prætoria Quint. 3, 6, 70, instruction faite par le sénat, par le préteur ¶ 4 action de reconnaître, reconnaissance : Ter. Hec. 831 ; Eun. 921.
- 1. het leren kennen, kennismaking;
- 2. het leren kennen, het onderkennen, studie, kennis [rerum; iuris; naturae; artis; veterum oratorum];
- 3. voorstelling, begrip;
- 4. gerechtelijk onderzoek; ➤ dies cognitionis; cognitionem excipere overnemen;
- 5. (Ter.) het herkennen [formarum].
cognitio , onis. f.
知識。勘驗。規矩。— musices (gen.) 音樂之規。Dies cognitionis 勘審之日
Suggest a Translation
See an image
知識。勘驗。規矩。— musices (gen.) 音樂之規。Dies cognitionis 勘審之日
Suggest a Translation
See an image
Debent facere instrumentum protestationis quod faciant directum Domino majori, seu Cognitionem, vel homagium, vel aliquod aliud de quo teneatur.
Et quod dictus Oddo teneat nomine vassalagii dictum castrum ab archiepiscopo,..... et faciat dicto domino archiepiscopo unum ensem garnitum trium solidorum Morlanorum in signum Cognitionis.Charta Phil. III. reg. Franc. ann. 1283. in Chartul. eccl. Lingon. ex Cod. reg. 5188. fol. 2. v° :
Nolumus quod eidem episcopo et ecclesiæ suæ fiat aliquod præjudicium imposterum, quin homagium hujusmodi fiat et fieri debeat in loco debito seu etiam consueto ; nec eidem etiam episcopo et ecclesiæ suæ, super eo quod Cognitionem interposuit super dicto feodo in dicto palatio nobis volentibus, cum ibidem alias jurisdictionis exercitium non haberet, fiat præjudicium quantum ad Cognitionem alibi super dicto feodo faciendum.Hinc
Quædam contentio erat inter me et ecclesiam B. Mariæ sanctique Johannis de Lauduno pro domo sua de Sauverzis, in qua plurima clamabam, quæ mihi non Cognoscebantur.Alia Simon. dom. Castrivil. ann. 1208. in Chartul. Cam. Comput. Paris. fol. 400. r°. col. 1 :
Comes(Campaniæ) volebat quod Castrumvillanum, quod de feodo domini Campaniæ Cognoscebam, caperem de ipso ligie et tenerem.
Et eorumdem prænominatarum Cognitionem scilicet et examen ; ac totam Cognitionem, punitionem, etc.
Kundschaft, col. 1144.
Conusance de plée, est privilegium, quo urbs vel civitas donatur a Rege, ut intra
libertatissuæ procinctum jus habeat tenendi placita de omnibus contractibus et prædiis : cujus ea vis est, ut si qui horum locorum incolæ in jus pro quavis re vocentur in Curiam Regis, Majores seu Baillivi ejusmodi libertatum possint petere cognitionem placiti : id est, ut res ante ipsos pertractetur et judicetur. Rastallus. Adde Cowellum. In Assisiis Hierosolymitanis MSS. passim occurrunt hæ formulæ :
Se mettre en l'esgard ou Connoissance de Court ; La Court esgarde et Connoist, etc.Eædem cap. 45 :
Seignour ne doit faillir d'esgard, ou de Connoissance de Court à home, ne à feme, qui la requiert en la Court.
cōgnitiō ōnis, f
- com- + GNA-, a becoming acquainted with, acquiring knowledge, knowledge, acquaintance: rerum: animi: urbis: cognitione atque hospitio dignus.—A conception, notion, idea: deorum innatae cognitiones. — In law, a judicial examination, inquiry, cognizance, trial: ipsius cognitio de existimatione: captorum agrorum: vacantium militiae munere, L.: inter patrem et filium, L.: dies cognitionis, the day of trial: centurionum Cognitio de milite, Iu.: tribuni, a decree, Iu.—Recognition, discovery: cognitio facta esse filium natum, T.: de cognitione ut certum sciam, to make sure of the discovery, T.
-
…abduceretur, patrimonium neglexit, agros deseruit incultos, quid quaerens aliud nisi vitam beatam quam si etiam in rerum cognitione ponebat, tamen ex illa investigatione naturae consequi volebat, bono ut esset animo. id enim ille summum bonum…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…ac tam repentinus qui honore x viratus excluditur prope nominatim, cuius iudicium legumque datio, captorum agrorum ipsius virtute cognitio tollitur, cuius non in provinciam, sed in ipsa castra x viri cum imperio, infinita pecunia, maxima…
Cicero, de Lege Agraria
-
…atque id ipsum lacinia nunc enim apud Philonem, quem in Academia maxime vigere audio, etiam harum iam causarum cognitio exercitatioque celebratur alterum vero tantum modo in prima arte tradenda nominant et oratoris esse dicunt ; sed neque vim neque…
Cicero, de Oratore
-
…constituta maneatque ad unum omnium firma consensio, intellegi necesse est esse deos, quoniam insitas eorum vel potius innatas cognitiones habemus ; de quo autem omnium natura consentit, id verum esse necesse est ; esse igitur deos confitendum est…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…recepisse. Vnum quasi comperendinatus medium diem fuisse, quem totum Galbam in consideranda causa componendaque posuisse ; et cum cognitionis dies esset et ipse Rutilius rogatu sociorum domum ad Galbam mane venisset, ut eum admoneret et ad dicendi tempus…
M. Tullius Cicero, Brutus
-
…possit, instituendo et persuadendo, non minis et vi ac metu tradi. Nam ipsum quidem illud etiam sine cognitione iuris, quam sit bellum cavere malum, scire possumus. De me autem ipso, cui uni tu concedis…
Cicero, de Oratore
-
…si qui me forte locus admonuerit, commonebo. Praetereamus igitur praecepta Latine loquendi quae puerilis doctrina tradit et subtilior cognitio ac ratio litterarum alit aut consuetudo sermonis cotidiani ac domestici, libri confirmant et lectio veterum oratorum et poetarum ;…
Cicero, de Oratore
-
…plura requirere ipsi enim quaeramus a nobis stellarum motus contemplationesque rerum caelestium eorumque omnium, quae naturae obscuritate occultantur, cognitiones quem ad modum nos moveant, et quid historia delectet, quam solemus persequi usque ad extremum, cum praetermissa…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…an crudelior qui in illam miseram tam spurce, tam impie dixeris sed ad chirographa redeamus. quae tua fuit cognitio Acta enim Caesaris pacis causa confirmata sunt a senatu quae quidem Caesar egisset, non ea quae egisse Caesarem dixisset…
Cicero, Philippicae
-
…Sed ne verbis solum attingamus ea quae volumus ostendere, proponenda quaedam quasi moventia sunt, quae nos magis ad cognitionem intellegentiamque convertant. sumatur enim nobis quidam praestans vir optumis artibus, isque animo parumper et cogitatione fingatur. primum…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes