incedo
incedo, to advance, march, proceed, stride, move, stalk, strut
BWL
they march boastfully before your faces
a care befell the fathers
Frieze-Dennison Vergil
- I Lit.
- A In gen.
- α Neutr.: tenero et molli ingressu suspendimus gradum: non ambulamus, sed incedimus, Sen. Q. N. 7, 31: per vias, Plaut. Merc. 2, 3, 71 (405); cf.: socios per ipsos, Verg. A. 5, 188: viā, Plaut. Curc. 1, 1, 32 (32): tota in urbe, Ov. F. 6, 653: quacumque incederet, Cic. Div. 1, 24, 49: quam taeter incedebat, quam truculentus, id. Sest. 8, 19: incessit deinde, qua duxit praedae spes, victor exercitus, Liv. 8, 36, 9: etiam si pedes incedat, memorabilem fore, id. 28, 9, 15: servi pedibus, liberi non nisi equis incedunt. i. e. walk ... ride, Just. 41, 3, 4; cf.: incedunt pueri, pariterque ante ora parentum Frenatis lucent in equis, Verg. A. 5, 553: a foro domum, Plaut. Most. 4, 3, 6 (998): sessum impransum, id. Poen. prol. 10: qui huc incedit, id. Most. 1, 3, 152 (308): ad me, id. Am. 1, 1, 179 (331): huc ad nos, id. Trin. 5, 2, 27 (1151); cf.: undique nuntii incedunt, qui afferrent, etc., Tac. A. 11, 32: ut ovans praeda onustus incederem, Plaut. Bacch. 4, 9, 146 (1070): vix incedo inanis, ne ire posse cum onere existumes, Plaut. Am. 1, 1, 174 (326): quem modo decoratum ovantemque victoria incedentem vidistis, Liv. 1, 16, 10; 2, 6, 7: claro honore, Lucr. 3, 76: omnibus laetitiis, Cic. Fam. 2, 9, 2: incedunt per ora vestra magnifici, Sall. J. 31, 10: ego quae divum incedo regina, who walk majestic as, who am, Verg. A. 1, 46; cf. Prop. 2, 2, 6: matrona incedit census induta nepotum, id. 3, 13, 11 (4, 12): ut mea Luxuria Nemesis fluat ut que per urbem Incedat donis conspicienda meis, Tib. 2, 3, 52.—
- β With acc.: incedunt maestos locos, Tac. A. 1, 61: scaenam, id. ib. 14, 15: fontem aquae nando, id. ib. 14, 22.—
- B In partic., in milit. lang., to move forwards, advance, march: barbari in perculsos Romanos acrius incedere, Sall. J. 101, 7: in erumpentes, Liv. 9, 21: cohortes paulatim incedere jubet, Sall. C. 60, 1: munito agmine, id. J. 46, 6: agmen reliquum incedere coepit, Liv. 21, 33, 1: segnius Hispanorum signa incedebant, id. 28, 14, 18: Sabini usque ad portas urbis populantes incessere, id. 2, 63, 7: propius incedentes, Tac. A. 4, 47: quod gnarum duci incessitque itineri et proelio paratus, id. ib. 1, 51 (Ritter, but Halm omits paratus).—
- II Trop.
- A In gen. (rare): malitiae lenonis contra incedam, will encounter, Plaut. Rud. 3, 3, 31 (694): facilius ad inventionem animus incedet si, etc., will proceed to, Cic. Inv. 2, 14, 45 Orell. N. cr. —
- B In partic.
- 1 To triumph over, exult over; with dat.: meo nunc superbus incedis malo, Hor. Epod. 15, 18: ille superbus incedet victis rivalibus, Juv. 12, 126.—
- 2 Of inanim. and abstr. subjects, to come to, happen to, befall, attack, seize one; to approach, arrive, appear, occur (perh. not in Cic.); constr. with dat., acc., in and acc., or absol.
- α With dat. (so most freq.): exercitui omni tantus incessit ex incommodo dolor, ut, etc., Caes. B. C. 3, 74, 1: magnus omnium incessit timor animis, id. ib. 2, 29, 1: mulieres, quibus belli timor insolitus incesserat, etc., Sall. C. 31, 3 Kritz N. cr.; id. H. 2, 60: gravior cura patribus incessit, Liv. 4, 57, 10: incedebat enim deterrimo cuique licentia, Tac. A. 3, 36: cupido incessit animo, Curt. 7, 11, 4; 3, 1, 16: si sterilitas annorum incessit hominibus, Col. 2, 10, 1; Val. Max. 1, 8, 5.—
- β With acc.: ipsum ingens cupido incesserat Tarenti potiundi, Liv. 24, 13, 5: timor patres incessit, ne, etc., id. 1, 17, 4; 2, 7, 1; 2, 32, 1; 7, 39, 4 et saep.: indignatio hostes incessit, id. 3, 60: adversa valetudo aliquem, Tac. A. 3, 71: ingens animos desperatio incessit, Curt. 4, 2, 16; 3, 8, 25: stupor omnes et admiratio incessit, Just. 22, 6, 11: cupido incessit aliquem (with acc. and inf.), Sulp.Sev. Chron. 1, 38, 6; 2, 16, 3.—
- γ With in and acc.: vis morbi, pestilentia incedit in castra, in Poenos Romanosque, Liv. 29, 10, 3: pestilentia incesserat pari clade in Romanos Poenosque, id. 28, 46, 15.—
- δ Absol.: nova nunc religio unde istaec incessit? Ter. And. 730: tantus eo facto timor incessit, Caes. B. C. 3, 101; Auct. B. Alex. 7: postquam tenebrae incedebant, Tac. A. 15, 37; cf.: ubi crepusculum incesserit, Col. 11, 1, 18: ubi tempestas incessit, id. 12, 2, 5: frigora, id. 12, 52, 12: siccitates, id. 5, 9, 11: lascivia atque superbia incessere, Sall. J. 41, 3: ubi Romam legati venere, tanta commutatio incessit, uti, etc., id. ib. 13, 7: religio deinde incessit, vitio eos creatos, Liv. 8, 17, 4: ubi pro modestia ac pudore ambitio et vis incedebat, Tac. A. 3, 26: haud invito imperatore ea fieri occultus rumor incedebat, went abroad, spread about, id. ib. 2, 55 fin.
I intr., ¶ 1 sʼavancer, marcher : quam tæter incedebat ! Cic. Sest. 19, comme il marchait avec une mine sombre ! quacumque belua incedebat Cic. Div. 1, 49, partout où la bête passait ; incedunt magnifici Sall. J. 31, 10, ils sʼavancent la tête haute ; incedunt pueri Virg. En. 5, 553, les enfants sʼavancent [à cheval] || marcher en surveillant sa démarche, marcher à pas comptés : Sen. Nat. 7, 31, 2 || [milit.] marcher en avant : Sall. C. 60, 1 ; Liv. 21, 33, 1, etc. ; in hostes Sall. J. 101, 7, marcher contre (sur) les ennemis, cf. Liv. 9, 21, 4 ; incessit itineri et prœlio Tac. Ann. 1, 51, il sʼavança en vue de la marche et du combat (il disposa ses troupes en vue de...) ¶ 2 [fig.] a) tenebræ incedebant Tac. Ann. 15, 37, les ténèbres sʼavançaient ; pestilentia incesserat pari clade in Romanos Pœnosque Liv. 28, 46, 15, une épidémie avait fait invasion, causant les mêmes ravages, chez les Romains et les Carthaginois, cf. Liv. 29, 10, 3 ; ubi illa formido mentibus decessit... lascivia atque superbia incessere Sall. J. 41, 3, quand cette frayeur eut quitté les esprits..., la licence et lʼorgueil vinrent prendre la place ; b) tantus eo facto timor incessit ut... Cæs. C. 3, 101, une si grande frayeur se répandit de ce fait, que... ; cf. 3, 44 ; exercitui tantus incessit dolor, ut... Cæs. C. 3, 74, 1, lʼarmée fut pénétrée dʼun tel regret que..., cf. Cæs. C. 2, 29, 1 ; Sall. C. 31, 3.
II tr., ¶ 1 sʼavancer dans, pénétrer dans : mæstos locos Tac. Ann. 1, 61, sʼavancer dans des lieux pleins de tristesse, cf. Tac. Ann. 14, 15 ; 14, 22 ¶ 2 [fig.] sʼemparer de, gagner, saisir : timor, indignatio, cupido aliquem incessit Liv. 1, 17, 4 ; 3, 60, 8 ; 24, 13, 5, la crainte, lʼindignation, le désir sʼempara de qqn.
➳ dans ce dernier emploi, comme on ne rencontre que des formes rattachées au parfait, il est impossible de décider si lʼon a affaire au v. incedo ou au v. incesso.
- 1. voortstappen, voortgaan [propius naderen; equis verder rijden]; ➤ incedunt per ora vestra magnifici marcheren trots voor jullie ogen;
- 2. (milit.) marcheren, optrekken, oprukken [cum signis; in hostes; ad portas urbis; munito agmine];
- 3. (metaf.) (v. toestanden) optreden, intreden, binnendringen, zich verspreiden; ➤ incessit pestilentia, commutatio;
- 4. (v. emoties) overkomen, overvallen, overmeesteren (m. dat.); ➤ cura patribus incessit; animis formido incessit; — abs. opkomen, intreden: timor, lascivia, lubido incessit;
- 5. (postklass.) (v. berichten, geruchten) zich verspreiden; ➤ occultus rumor incedebat; II. tr.
- 1. (postklass.) betreden [maestos locos; scaenam];
- 2. (metaf.) (v. toestanden en emoties) overvallen, overmeesteren, overweldigen; ➤ magnus plebem metus incessit (Liv.); inopia ambos incessit; legiones seditio incessit (Tac.) een opstand brak uit bij.
走。來到。昂然以往。— omnibus laetitiis 踴躍而往。Pedes incedit vel pedibus incedit 步行。Ego divum incedo regina 吾當萬神之后。Incessit itineri 起程。
Suggest a Translation
See an image
- to advance, march, proceed, stride, move, stalk, strut: Virum incedere Video, T.: socios per ipsos, V.: Per meos finīs, H.: totā in urbe, O.: quācumque incederet: si pedes incedat, on foot, L.: omnibus laetitiis: per ora vestra magnifici, S.: ego quae divūm incedo regina, walk in majesty, V.: meo nunc Superbus incedis malo, H.—Of troops, to move, advance, march, make way: in perculsos Romanos acrius, S.: infestiorin erumpentīs incessit, L.: munito agmine, S.: usque ad portas urbis, L.: scaenam, to tread, Ta.: fontem nando, to traverse, Ta.— Fig., to advance, go on: facilius ad inventionem animus incedet, si, etc.—To come, happen, befall, attack, approach, arrive, appear, occur: Nova nunc religio unde istaec incessit?T.: tantus eo facto timor incessit, Cs.: super haec timor incessit Sabini belli, L.: lascivia atque superbia incessere, S.: anni principium incessit, Ta.: exercitui omni tantus incessit ex incommodo dolor, ut, etc., Cs.: quibus belli timor insolitus incesserat, S.: gravior cura patribus incessit, L.: ipsum ingens cupido incesserat Tarenti potiundi, L.: tantus terror Tarquinium incessit, ut, etc., L.: pestilentia incedit in castra, L.
-
…, quas honeste habere licebat, abuti per turpitudinem properabant. Sed lubido stupri, ganeae ceterique cultus non minor incesserat viri muliebria pati, mulieres pudicitiam in propatulo habere ; vescendi causa terra marique omnia exquirere ; dormire prius ,…
Sallust, Catilina
-
…aliena virtus formidulosa est. Sed civitas incredibile memoratu est, adepta libertate, quantum brevi creverit tanta cupido gloriae incesserat. Iam primum iuventus, simul ac belli patiens erat, in castris per laborem usum militiae discebat magisque in…
Sallust, Catilina
-
…noverat ; ea conmemorando militum animos accendebat. Sed ubi omnibus rebus exploratis Petreius tuba signum dat, cohortis paulatim incedere iubet ; idem facit hostium exercitus. Postquam eo ventum est, unde a ferentariis proelium conmitti posset, maxumo…
Sallust, Catilina
-
…pacem habere, suo quisque metu pericula metiri. Ad hoc mulieres, quibus rei publicae magnitudine belli timor insolitus incesserat, adflictare sese, manus supplices ad caelum tendere, miserari parvos liberos, rogitare omnia, omni rumore pavere…
Sallust, Catilina
-
…evertitque aequora ventis, illum expirantem transfixo pectore flammas turbine corripuit scopuloque infixit acuto. Ast ego, quae divom incedo regina, Iovisque et soror et coniunx, una cum gente tot annos bella gero Et quisquam numen Iunonis adoret…
Vergil, Aeneid
-
…esse arbitrabantur quorum, per deos immortalis, si nondum scelera vulneraque inusta rei publicae vultis recordari, vultum atque incessum animis intuemini facilius eorum facta occurrent mentibus vestris, si ora ipsa oculis proposueritis. alter unguentis adfluens, calamistrata…
Cicero, pro Sestio
-
…illum autem id diutius facere non potuisse elatumque cupiditate respexisse ; tum visam beluam vastam et immanem circumplicatam serpentibus quacumque incederet omnia arbusta, virgulta, tecta pervertere ; et eum admiratum quaesisse de deo quodnam illud esset tale monstrum ,…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…disputantur. Nos autem naturam sequamur et ab omni, quod abhorret ab oculorum auriumque approbatione, fugiamus ; status incessus, sessio accubitio, vultus oculi manuum motus teneat illud decorum. Quibus in rebus duo maxime sunt fugienda ,…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…periculo Romae sint futuri qui ab eorum partibus dissentire videantur. quis porro noster itus, reditus, vultus, incessus inter istos quod si, ut scribis, L. Antonius in D. Brutum, reliqui in nostros ,…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…fer mi auxilium, pestem abige a me, flammiferam hanc vim, quae me excruciat, caeruleae incinctae angui incedunt, circumstant cum ardentibus taedis, num dubitas quin sibi haec videre videatur itemque cetera intendit crinitus Apollo arcum auratum…
M. Tullius Cicero, Lucullus