incendo
incendo, to set fire to, kindle, burn
he incites the youth to crimes
- I Lit.: cupas taedā ac pice refertas incendunt, Caes. B. C. 2, 11, 2: tus et odores, Cic. Verr. 2, 4, 37, § 77; cf. odores, id. Tusc. 3, 18, 43: lychnos, Verg. A. 1, 727: oppida sua omnia, vicos, reliqua privata aedificia incendunt, Caes. B. G. 1, 5, 2: aedificia vicosque, id. ib. 6, 6, 1: tabularium, Cic. N. D. 3, 30, 74: Capitolium, Sall. C. 47, 2: naves omnes, Cic. Att. 9, 6, 3: tamquam ipse suas incenderit aedes, Juv. 3, 222: classem inflammari incendique jussit, id. Verr. 2, 5, 35, § 91: urbem, id. Cat. 3, 4, 10; cf. Liv. 9, 9, 6: quod primo incendendum Avaricum censuerat, Caes. B. G. 7, 3, 2: agros, Verg. G. 1, 84: vepres, id. ib. 1, 271: cum ipse circumsessus paene incenderere, wast consumed, Cic. Verr. 2, 1, 33, § 85.—Absol.: nec incendit nisi ignis, Quint. 6, 2, 28.—
- B Transf.
- 1 To light up with fire, to make a fire upon: aras votis, i. e. in pursuance of vows, Verg. A. 3, 279: altaria, id. ib. 8, 285.—
- 2 To heat, make hot: diem, Luc. 4, 68: igne et tenuibus lignis fornacem incendemus, will heat, warm, Col. 12, 19, 3.—
- 3 To make bright or shining, to brighten, illumine: ejusdem (solis) incensa radiis luna, Cic. N. D. 1, 31, 87; Ov. P. 2, 1, 41: maculosus et auro Squamam incendebat fulgor, Verg. A. 5, 88: vivis digitos incendere gemmis, to make brilliant, i. e. to adorn, Stat. S. 2, 1, 134.—
- II Trop.
- A To kindle, inflame, set on fire; to fire, rouse, incite, excite; to irritate, incense (esp. freq. in pass.): ut mihi non solum tu incendere judicem, sed ipse ardere videaris, Cic. de Or. 2, 45, 188: iidem hominem perustum etiamnum gloria volunt incendere, id. Fam. 13, 15, 2: me ita vel cepit vel incendit, ut cuperem, etc., id. ib. 5, 12, 1: aliquem morando, Sall. J. 25, 10: (aliquem) querelis, Verg. A. 4, 360: in minime gratum spectaculum animo incenduntur, Liv. 1, 25, 2: Tyndariden incendit amor, Val. Fl. 6, 207: plebem largiundo atque pollicitando, Sall. C. 38, 1: juventutem ad facinora, id. ib. 13, 4: bonorum animos, Cic. Att. 2, 16, 1: animum cupidum inopiā, Ter. Heaut. 367: cupiditatem alicujus, Cic. Fam. 15, 21, 1: odia improborum in nos, id. Att. 9, 1, 3: tum pudor incendit vires et conscia virtus, inflames, Verg. A. 5, 455: illam incendentem luctus, id. ib. 9, 500: clamore incendunt caelum, set on fire with, i. e. fill with, id. ib. 10, 895: regiam repentino luctu, Just. 38, 8 fin.: rabie jecur incendente feruntur Praecipites, Juv. 7, 648: quibus incendi jam frigidus, aevo Laomedontiades possit, id. 6, 325.—In pass.: nimis sermone hujus irā incendor, Plaut. Ps. 1, 2, 66 (197); id. As. 2, 4, 14 (420); cf.: incendor irā, esse ausam facere haec te injussu meo, Ter. Hec. 562: hisce ego illam dictis ita tibi incensam dabo, ut, etc., id. Phorm. 974: amore sum incensus, Cic. Q. Fr. 3, 1, 5, § 18: (mulier) incensa odio pristino, id. Clu. 64, 181: incendor quotidie magis non desiderio solum sed etiam incredibili fama virtutum admirabilium, id. Or. 10, 33: incensus studio, id. Rosc. Am. 17, 48: iratus iste vehementer Sthenio et incensus hospitium renuntiat, id. Verr. 2, 2, 36, § 89: omnes incenduntur ad studia gloriā, id. Tusc. 1, 2, 4; cf. id. ib. 1, 19, 44: imperator incensus ad rem publicam bene gerendam, id. Prov. Cons. 14, 35: Caesar ab eo (Crasso) in me esset incensus, id. Fam. 1, 9, 9: nulla mens est tam ad comprehendendam vim oratoris parata, quae possit incendi, nisi inflammatus ipse ad eam et ardens accesseris, id. de Or. 2, 45, 190 fin.: inimicitiis incensa contentio, id. Opt. Gen. Or. 7, 22: incensus calcaribus equus, Hirt. B. G. 8, 48, 5.—Absol.: loquarne? incendam; taceam? instigem, Ter. Phorm. 187: dumque petit petitur pariterque incendit et ardet, Ov. M. 3, 425.—*
- B To enhance, raise: annonam (the price of corn), to produce a dearness or scarcity (shortly before: excandefaciebant), Varr. R. R. 3, 2, 16 (cf. incendium, II. A.).—
- C To destroy, ruin, lay waste: si istuc conare ... tuum incendes genus, Plaut. Trin. 3, 2, 49 (675): campos, Stat. Th. 1, 631. — Hence, incensus, a, um, P. a., inflamed, burning, hot: profuit incensos aestus avertere ( = vehementissimos ardores febris), Verg. G. 3, 469 Forbig. ad loc.— In comp.: aether, Claud. Rapt. Pros. 3, 201.
➳ arch. incensit = incenderit P. Fest. 107.
- 1. aansteken, in brand steken; pass. vlam vatten;
- 2. verhitten, schroeien [corpus koortsig maken];
- 3. verbranden, in de as leggen [urbem; aedificia vicosque; classem];
- 4. verlichten; ➤ luna incensa radiis solis;
- 5. (metaf.) aanvuren, doen ontbranden, ophitsen, prikkelen [alcis iram; iuventutem ad facinora; alqm studio litterarum; equum calcaribus aansporen; plebem largiundo]; pass. ontbranden; — ihb. ppp. incēnsus, a, um ontvlamd [odio; amore];
- 6. opruien, verbitteren [animos iudicum in alqm];
- 7. aanwakkeren, vergroten [vires; luctum].
放火。燒。惹。催。增。— genus suum 敗家。— annonam 起糧價。Naves incendunt 焚舟。Incendunt clamore caelum 喧閙冲天。Incendi amore 爲愛所焚。
Suggest a Translation
See an image
- CAND-, to set fire to, kindle, burn: cupas taedā ac pice refertas, Cs.: odoribus incensis: lychnos, V.: urbem, S.: aedificia vicosque, Cs.: navīs: aedīs, Iu.: vepres, V.: cum ipse circumsessus paene incenderere, wast consumed.—To light up with fire, kindle: aras votis, i. e. in pursuance of vows, V.—To brighten, illumine: eiusdem (solis) incensa radiis luna: auro Squamam incendebat fulgor, V.—Fig., to kindle, inflame, set on fire, fire, rouse, incite, excite, irritate, incense, enrage: Loquar? incendam; taceam? instigem, T.: hominem gloriā: me, ut cuperem, etc.: me tuis querellis, V.: plebem largiundo, S.: animum cupidum inopiā, T.: odia improborum in nos: pudor incendit virīs, V.: rabie iecur incendente, Iu.: iustum odium: incendor irā, esse ausam facere haec te, T.: amore sum incensus: incendor cottidie magis desiderio virtutum: incendi ad studia gloriā: in spectaculum animo incenduntur, L.
-
…spes potiundi oppidi discessit. Itaque paulisper apud oppidum morati agrosque Remorum depopulati, omnibus vicis aedificiisque quo adire potuerant incensis, ad castra Caesaris omnibus copiis contenderunt et a milibus passuum minus duobus castra posuerunt ; quae castra, ut…
Julius Caesar, Gallic War
-
…domi nihil erat quo famem tolerarent, Allobrogibus imperavit ut iis frumenti copiam facerent ; ipsos oppida vicosque, quos incenderant, restituere iussit. Id ea maxime ratione fecit, quod noluit eum locum unde Helvetii discesserant vacare, ne…
Julius Caesar, Gallic War
-
…paratos esse arbitrati sunt, oppida sua omnia, numero ad duodecim, vicos ad quadringentos, reliqua privata aedificia incendunt ; frumentum omne, praeter quod secum portaturi erant, comburunt, ut domum reditionis spe sublata paratiores ad omnia…
Julius Caesar, Gallic War
-
…eo fit, ut impetus fiat in vacuam rem publicam. Sed ego haec omitto. Coniuravere nobilissumi cives patriam incendere, Gallorum gentem infestissumam nomini Romano ad bellum arcessunt, dux hostium cum exercitu supra caput est. Vos cunctamini…
Sallust, Catilina
-
…Corneliis portendi ; Cinnam atque Sullam antea, se tertium esse, cui fatum foret urbis potiri ; praeterea ab incenso Capitolio illum esse vigesumum annum, quem saepe ex prodigiis haruspices respondissent bello civili cruentum fore. Igitur perlectis litteris…
Sallust, Catilina
-
…gravis inimicitias exercebat Piso oppugnatus in iudicio pecuniarum repetundarum propter cuiusdam Transpadani supplicium iniustum, Catulus ex petitione pontificatus odio incensus, quod extrema aetate, maxumis honoribus usus, ab adulescentulo Caesare victus discesserat. Res autem opportuna videbatur ,…
Sallust, Catilina
-
…exsequeretur. Sed ea divisa hoc modo dicebantur Statilius et Gabinius uti cum magna manu duodecim simul opportuna loca urbis incenderent, quo tumultu facilior aditus ad consulem ceterosque, quibus insidiae parabantur, fieret ; Cethegus Ciceronis ianuam obsideret eumque…
Sallust, Catilina
-
…luxuriae modum fecerat, aes alienum grande conflaverant. Per eas se Catilina credebat posse servitia urbana sollicitare, urbem incendere, viros earum vel adiungere sibi vel interficere. Sed in iis erat Sempronia, quae multa saepe virilis audaciae…
Sallust, Catilina
-
…potestatem nacti, quibus aetas animusque ferox erat, coepere senatum criminando plebem exagitare, dein largiundo atque pollicitando magis incendere, ita ipsi clari potentesque fieri. Contra eos summa ope nitebatur pleraque nobilitas senatus specie pro sua magnitudine .…
Sallust, Catilina
-
…frigus neque lassitudinem opperiri, sed omnia luxu antecapere. Haec iuventutem, ubi familiares opes defecerant, ad facinora incendebant animus imbutus malis artibus haud facile lubidinibus carebat ; eo profusius omnibus modis quaestui atque sumptui deditus erat. In…
Sallust, Catilina