insania
insania, unsoundness of mind, madness, frenzy, folly, senselessness
Frieze-Dennison Vergil
- unsoundness of mind.
- A As a disease, madness, insanity, Cels. 3, 18, 2 sqq.—
- B As a personal quality, madness, frenzy, folly, senselessness: nomen insaniae significat mentis aegrotationem et morbum, Cic. Tusc. 3, 4, 8: sanitatem animorum positam in tranquillitate quadam constantiaque censebant: his rebus mentem vacuam appellarunt insaniam, id. ib. 3, 4, 9: furorem esse rati sunt, mentis ad omnia caecitatem: quod cum majus esse videatur, quam insania, tamen ejusmodi est, ut furor in sapientem cadere possit, non possit insania, id. ib. 3, 4, 11: concupiscere aliquid ad insaniam, to madness, id. Verr. 2, 2, 35, § 87: favere alicui ad insaniam, Suet. Cal. 55: adigere ad insaniam, Ter. Ad. 111: scelerata belli, Verg. A. 7, 461: quae tanta insania, cives? id. ib. 2, 42: nudus agas, minus est insania turpis, Juv. 2, 71 al.—
- β Plur.: hunc intem periae insaniaeque agitant senem, Plaut. Aul. 4, 4, 15 (642): incideram in hominum pugnandi cupidorum insanias, Cic. Fam. 4, 1, 1. —
- II Trop.
- A Madness, i.e. excess, extravagance in any thing: villarum, Cic. Q. Fr. 3, 1, 2, § 5: libidinum, id. Sull. 25, 70: ut appareret, quam ab sano initio res in hanc insaniam venerit, Liv. 7, 2, 13: mensarum, Plin. 13, 15, 29, § 91.—
- B Of speech: orationis, Cic. Brut. 82, 284.—
- C Poetic enthusiasm, rapture, inspiration: auditis? an me ludit amabilis Insania? Hor. C. 3, 4, 6.
si quis Christianus subita temptatione mente sua excederit, vel post inasinam [v. l. ~iam ] se ipsum occiderit, quidam pro eo missas faciunt
hostes magni equum ejus intrantes quem sedebat, cito insanire fecerunt. quod vir sanctus videns ‥ adsumendo armaturam Dei ‥ ocius effugavit ~iam
duo socii blasphemi illius ‥ illico in ~iam versi sunt, et infra paucos postmodum dies de medio sublati
ut pro virtute vitium, pro mansuetudine insolentia, pro ratione sequatur ~ia
R. de H. captus pro morte Rogeri filii Swein qui quinque homines occiderat per ~iam
pulvis testudinis combuste omnem alienationem et mentis ~iam curat
beatus vir, cujus nomen Domini spes ejus, non respicit in vanitates et ~ias falsas [] Psalm. xxxix 5
numquid Deus in horum dormit sceleribus, quia aestimant se inpune posse insanire, nec putant oculum Dei vigilare super eorum ~iam
patet ~ia Averroys et multiplex ejus fatuitas
qui mulierculas et parvulos ‥ non tam crudeli sententia quam ~ia compulit exulare
flammarum ~ias mitigare
jusquiamus, -mi, qui et ~ia dicitur, herba est, A.hennebane
- 1. waanzin, dolzinnigheid, razernij [belli oorlogswoede; maris geweld];
- 2. dwaas gedrag; — plur. dwaze streken [populares]; ➤ -ae agitant senem (Plaut.);
- 3. onzinnige overdrijving, onzinnige, overdreven luxe [villarum; vestium; libidinum dolzinnige uitspattingen];
- 4. (Hor.) dichterlijke geestesvervoering, enthousiasme [amabilis].
瘋。痴。太大。— villarum 諸庄之豐華。— febricitantium 瘧狂妄結。Amabilis insania 高興。
Suggest a Translation
See an image
- insanus, unsoundness of mind, madness, frenzy, folly, senselessness: haec ad insaniam concupiverat, madly: adigis me ad insaniam, T.: quae tanta insania, cives?V.: summa, H.: nudus agas, minus est insania turpis, Iu.: hominum pugnandi cupidorum insaniae.—Person.: trepido voltu, O.—Fig., madness, excess, extravagance: libidinum: quam ab sano initio res in hanc insaniam venerit, L.: mota vino, O.— Poetic enthusiasm, inspiration: amabilis, H.
-
…alium pudor, alium cogitatio, alium satietas deterreret. Ira vero, quae quam diu perturbat animum, dubitationem insaniae non habet, cuius inpulsu existit etiam inter fratres tale iurgium Qui s homo te exsupera vit usquam ge ntium…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…auctoritatem et fidem. cuius generis etiam illa sunt ex quibus verum non numquam invenitur, pueritia somnus imprudentia vinolentia insania. Nam et parvi saepe indicaverunt aliquid, quo id pertineret ignari, et per somnum vinum insaniam multa saepe…
M. Tullius Cicero, Topica
-
…in morbo est. ita fit ut sapientia sanitas sit animi, insipientia autem quasi insanitas quaedam, quae est insania eademque dementia ; multoque melius haec notata sunt verbis Latinis quam Graecis. quod aliis quoque multis locis reperietur ;…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…in provinciam misimus nonne vobis id egisse videtur ut non unius libidinem, non suos oculos, sed omnium cupidissimorum insanias, cum Romam revertisset, expleret qui simul atque in oppidum quodpiam venerat, immittebantur illi continuo Cibyratici canes ,…
Cicero, in Verrem
-
…quem quisque per homines concitatos inruerit, quem impetu perculerit, huius domum non solum adfligere, quod est praesentis insaniae quasi tempestatis repentinae, sed etiam in posterum tempus sempiterna religione obligare equidem sic accepi, pontifices, in religionibus…
Cicero, de Domo sua
-
…Balbi et Oppi quarum exempla tibi misi. misi etiam Caesaris ad eos sana mente scriptas quo modo in tanta insania. sin mihi Caesar hoc non concedat, video tibi placere illud, me πολίτευμα de pace suscipere ; in…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…quid qui pecuniae cupiditate, qui voluptatum libidine feruntur, quorumque ita perturbantur animi, ut non multum absint ab insania, quod insipientibus contingit omnibus, is nullane est adhibenda curatio utrum quod minus noceant animi aegrotationes quam corporis ,…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…. tibi iam maiora Halm tibiamaiora P tibi at ac tc maiora P BHbk senium P rell. somnium bk insania Jeep furis B rell. praeter GE fureris fueris P haberes HMbk prob. Zielinsk. habueris rell. his…
Cicero, de Haruspicum Responso
-
…te modo inquit accepissem, nisi iratus essem Ubi sunt ergo isti, qui iracundiam utilem dicunt potest utilis esse insania aut naturalem an quicquam est secundum naturam, quod fit repugnante ratione quo modo autem, si naturalis esset ira…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…nos fortiter in re p. fecerimus si quid fecimus, certe irati non fecimus. an est quicquam similius insaniae quam ira quam bene Ennius initium dixit insaniae. color, vox, oculi, spiritus, inpotentia dictorum ac…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
INSA´NIA, INSA´NUS. [CURATOR]