intendo
intendo, to stretch out, reach forth, extend
with the eyes and hearts of all intent on a fight
- I Lit.
- A In hunc intende digitum, hic lenost, point in scorn, Plaut. Ps. 4, 7, 45 (1147): dextram ad statuam, Cic. Att. 16, 15: alicui manus, Sen. Clem. 1, 25: bracchia, Ov. M. 10, 58: manus, id. ib. 8, 107: jubet intendi bracchia velis, Verg. A. 5, 829: intenta bracchia remis, id. ib, 5, 136: ventis vela, id. ib. 3, 683: nervos aut remittere, Plin. 26, 10, 62, § 96: cutem, id. 8, 35, 53, § 125: jamque manus Colchis crinemque intenderat astris, Val. Fl. 8, 68.—
- B To bend a bow, etc.: ballistam in aliquem, Plaut. Bacch. 4, 4, 58 (697): arcum, Verg. A. 8, 704: intentus est arcus in me unum, Cic. Sest. 7, 15.—
- C To aim or direct at a thing: tela in patriam, Cic. Prov. Cons. 9: tela intenta jugulis civitatis, id. Pis. 2: sagittam, Verg. A. 9, 590: telum in jugulum, Plin. Ep. 3, 9.—
- D To stretch or spread out; to stretch, lay or put upon a thing: tabernacula carbaseis intenta velis, pitched, Cic. Verr. 2, 5, 12, § 30; 2, 5, 31, § 80: sella intenta loris, Quint. 6, 3, 25: stuppea vincula collo Intendunt, Verg. A. 2, 237: duro intendere bracchia tergo, i. e. to bind with the cestus, id. ib. 5, 403: locum sertis, encircled, surrounded, id. ib. 4, 506: vela secundi Intendunt Zephyri, swell, fill, id. ib. 5, 33: intendentibus tenebris, spreading, Liv. 1, 57, 8.—
- II Trop.
- A To strain or stretch towards, to extend: aciem acrem in omnes partes intendit, turns keen looks on every side, Cic. Tusc. 4, 18, 38: aciem longius, id. Ac. 2, 25, 80: quo intendisset oculos, whithersoever he turns his eyes, Tac. A. 4, 70: aures ad verba, Ov. P. 4, 4, 36: cum putaret licere senatui, et mitigare leges et intendere, to stretch, i. e. increase the rigor of, Plin. Ep. 4, 9, 17: numeros intendere nervis, Verg. A. 9, 776 (per nervos intentos, Forbig.); cf.: strepitum fidis intendisse Latinae, Pers. 6, 4.—
- B Esp.
- 1 To direct towards any thing, to turn or bend in any direction: digna est res ubi tu nervos intendas tuos, Ter. Eun. 311: intendenda in senem est fallacia, id. Heaut. 513: ut eo quo intendit, cum exercitu mature perveniat, Cic. Mur. 9: iter, to direct one’s course: ad explorandum quonam hostes iter intendissent, Liv. 31, 33, 6: a porta ad praetorem iter intendit, id. 36, 21: coeptum iter in Italiam, id. 21, 29, 6; 27, 46, 9.—Absol.: quo nunc primum intendam, whither shall I turn? Ter. And. 343.—
- 2 Intendere animum, to direct one’s thoughts or attention to any thing: quaero enim non quibus intendam rebus animum, sed, etc., Cic. Fragm. ap. Non. 329, 6: parum defigunt animos et intendunt in ea, quae, etc., id. Ac. 2, 15, 46: quo animum intendat, facile perspicio, id. Verr. 1, 1, 3, 10; Liv. praef. 9: intentus animus tuus est ad fortissimum virum liberandum, Cic. Phil. 11, 9: oculi mentesque ad pugnam intentae, Caes. B. G. 3, 26: in ea re omnium nostrorum intentis animis, id. ib. 3, 22: intendere animum in regnum Adherbalis, Sall. J. 20, 1: ad bellum animum intendit, id. ib. 43, 2: animum studiis et rebus honestis, Hor. Ep. 1, 2, 36: considerationem in aliquam rem, Cic. Inv. 2, 33: omnes cogitationes ad aliquid, Liv. 40, 5: omnium eo curae sunt intentae, Liv. 9, 31; id. 25, 9: ad scribendum animum, oculos, manum, Plin. Ep. 7, 27, 7: ubi ingenium intenderis, valet, Sall. J. 51, 3: eruditionem tuam, Plin. Ep. 7, 27, 14. —
- 3 Hence, intendere alone, to urge on, incite: intenderant eum ad cavendi omnia curam tot auditae proditiones, Liv. 24, 37: aliquem ad custodiae curam, id. 21, 49: vis omnis intendenda rebus, Quint. 10, 7, 21.—
- 4 To enlarge, spread, extend, magnify: intendetur socordia, si nullus ex se metus aut spes, Tac. A. 2, 38: amici accendendis offensionibus callidi, intendere vera. adgerere falsa, exaggerated, id. ib. 2, 57; 4, 11: gloriam, id. ib. 4, 26; 12, 35: tormentum, Cels. 4, 15 init.—
- C Absol., to turn one’s attention to, exert one’s self for, to purpose, endeavor, intend: pergin, sceleste, intendere hanc arguere? Plaut. Mil. 2, 4, 27 (380) Brix: quod est tibi ante explicandum, quam illuc proficiscare, quo te dicis intendere, Cic. de Or. 2, 42: quod ubi secus procedit, neque quod intenderat, efficere potest, Sall. J. 25, 10: quocumque intenderat, id. ib. 74, 2; cf. id. ib. 64, 1; 102, 1: genera lectionum, quae praecipue convenire intendentibus, ut oratores fiant, Quint. 10, 1, 45: ad nuptias, Just. 13, 6.—
- β With inf.: quo ire intenderant, Sall. J. 107, 7: altum petere intendit, Liv. 36, 44.—
- D Intendere se, to exert one’s self, prepare for any thing: se ad firmitatem, Cic. Tusc. 2, 23: se in rem, Quint. 4, 1, 39: qui se intenderunt adversarios in ejus tribunatum, Cael. ap. Cic. Fam. 8, 4, 2.—
- E Intendere animo, to purpose in one’s mind, to intend: si C. Antonius, quod animo intenderat, perficere potuisset, Cic. Phil. 10, 4, 9.—
- F To maintain, assert: eam sese intendit esse, Ter. Eun. 525.—Esp., as leg. t. t., to aver, maintain, assert as a plaintiff in court: quo modo nunc intendit, Cic. Quint. 29, 88: si quod intendit adversarius tuus, probationibus implere non possit, Vet. cujusd. Jurec. Consult. 6, 16 Huschke; Dig. 10, 4, 9, § 6. —
- G To threaten with any thing, to seek to bring upon, to afflict with: alicui actionem perduellionis, Cic. Mil. 14: alicui litem, id. de Or. 1, 10: periculum in omnes, id. Rosc. Am. 3: crimen in aliquem, Liv. 9, 26: injuriarum formulam, Suet. Vit. 7: probra et minas alicui, Tac. A. 3, 36: metum intendere, id. ib. 1, 28.—
- H Intendere in se, to contemplate one’s self: quid sit Deus: totus in se intendat, an ad nos aliquando respiciat, Sen. Q. N. praef. 1.—
- I Intendere alicui, to be intended for a person, Stat. S. 3 praef.—
- K In rhet., to premise, to state as the proposition of a syllogism, Quint. 5, 14, 10.—
- L In gram., to make long, to use (a syllable) as long: primam syllabam intendit, tertiam corripuit, Gell. 13, 22. 18. — Hence, P. a. in two forms.
- 1 inten-tus, a, um.
- A On the stretch, strained, bent: arcus, Cic. Sen. 10, 37; Plin. 8, 8, 8, § 26.—
- B Attentive to, intent upon, waiting for something.
- α With dat.: quem pueri intenti ludo exercent, Verg. A. 7, 380: intentus recipiendo exercitui esse, Liv. 10, 42, 1.—
- β With abl.: aliquo negotio intentus, Sall. C. 2; id. ib. 4; 54.—
- C Absol., eager, intent: at Romani domi militiaeque intenti festinare, Sall. C. 6, 5: senatus nihil sane intentus, id. ib. 16, 5: intenti exspectant signum, Verg. A. 5, 137: intenti ora tenebant, id. ib. 2, 1: totam causam quam maxime intentis, quod aiunt, oculis contemplari, Cic. Fl. 11: intentaque tuis precibus se praebuit aure, Tib. 4, 1, 132. — Comp.: intentiore custodia aliquem asservare, Liv. 39, 19.—Sup.: cum intentissima conquisitione ad triginta milia peditum confecisset, Liv. 29, 35: intentissima cura aliquid consequi, Quint. 10, 1, 111: haec omnia intentissima cura acta, Liv. 25, 22, 4. —
- D Strict: intentum et magnis delictis inexorabilem scias, Tac. A. 12, 42: intentius delectum habere, Liv. 8, 17: intentiorem fore disciplinam, Tac. A. 12, 42.—
- E Raised: intento alimentorum pretio, Tac. H. 1, 89. —
- F Of speech and style, vigorous, nervous: sermo, Cic. de Or. 1, 60, 255: pars orationis, id. ib. 2, 52, 211. — Adv.: in-tentē, with earnestness, attentively, intently: pronuntiare, Plin. Ep. 5, 19: audire, Quint. 2, 2, 13.— Comp. (cf. intense): cum delectus intentius haberetur, Liv. 8, 17: et quo intentius custodiae serventur, id. 25, 30, 5: apparare proelium, id. 8, 1: se excusare, Tac. A. 3, 35: premere obsessos, id. ib. 15, 13: adesse alicui rei, id. ib. 11, 11.—Sup.: exspectans intentissime, Lampr. Elag. 14. —
- 2 intensus, a, um.
- A Stretched, tightened, tight: per intensos funes ire, Sen. de Ira, 2, 13.—
- B Violent: intensior impetus, Sen. Ira, 2, 35: virtus in mediocribus modice intensior, Nazar. Pan. ad Const. 23, 2.—
- C Attentive; sup., Aug. Ep. 56 al.— Adv.: intensē, violently; comp.: intensius, Fronto de Fer. Als. 3 Mai.; Schol. Juv. 11, 15; sup.: intensissime, Aug. Mor. Eccl. 19.
I tendre dans une direction, ¶ 1 étendre, tendre vers : dextram ad statuam Cic. Att. 16, 15, 3, étendre sa main droite vers une statue ; brachia remis Virg. En. 5, 136, tendre les bras sur les avirons || telum in jugulum alicujus Plin. Min. Ep. 3, 9, 21, diriger une arme contre la gorge de qqn ; tela in patriam Cic. Prov. 23, diriger des armes contre la patrie ; tela intenta jugulis civitatis Cic. Pis. 5, armes dirigées sur la gorge de la cité ¶ 2 [fig.] tendre vers, tourner, diriger : aciem in omnes partes Cic. Tusc. 4, 38, tourner ses regards de tous côtés ; iter in aliquam partem Liv. 10, 43, 13, diriger sa marche dʼun certain côté ; quacumque se intenderat Liv. 4, 19, 2, de quelque côté quʼil se portât ; animum in rem Cic. Ac. 2, 46, diriger son esprit sur qqch. ; oculis mentibusque ad pugnam intentis Cæs. G. 3, 26, 2, les yeux et les esprits étant tournés vers le combat, cf. Cæs. C. 3, 19, 5 ; Cic. Phil. 11, 22 ; in aliquem intentus Liv. 2, 33, 6, portant son attention sur qqn ; intentus pugnæ animus Liv. 22, 5, 3, esprit attentif au combat ; in ea re nostrorum intentis animis Cæs. G. 3, 22, 1, les nôtres ayant leur attention concentrée sur cette opération || aliquem ad aliquid Liv. 24, 37, 3, tourner lʼattention de qqn vers une chose || alicui actionem, litem Cic. Mil. 36 ; de Or. 1, 42, intenter contre qqn une action, un procès ; periculum in aliquem Cic. Amer. 7, diriger contre qqn la menace dʼun danger ; alicui probra et minas Tac. Ann. 3, 36, lancer contre qqn des insultes et des menaces ¶ 3 intendere pris abst : a) se tourner vers, se diriger vers : aliquo Cic. de Or. 2, 179, se diriger qq. part ; b) [fig.] tendre vers, viser à : eodem Cic. de Or. 2, 89, viser au même but, cf. Cic. de Or. 1, 135.
II donner de la tension : ¶ 1 tendre, roidir, bander : arcum Cic. Sest. 15, tendre un arc || tabernacula carbaseis intenta velis Cic. Verr. 2, 5, 30, tentes dressées en voiles de lin ; sellam loris Quint. 6, 3, 25, dresser un siège avec des courroies || tendre sur : vincula stupea collo Virg. En. 2, 237, raidir des câbles autour du cou ¶ 2 donner de lʼextension, de lʼintensité, augmenter : primis se intendentibus tenebris Liv. 1, 57, 8, les ténèbres commençant à sʼétendre ; intendetur socordia Tac. Ann. 2, 38, lʼapathie prendra de lʼextension, grandira ; gloriam Tac. Ann. 4, 26, accroître la gloire, cf. Tac. Ann. 4, 2 ; 4, 40, etc. ¶ 3 [fig.] tendre les ressorts de, raidir : corpus intenditur Cic. Tusc. 2, 56, le corps se raidit, tend ses ressorts ; se ad firmitatem Cic. Tusc. 2, 56, se raidir pour assurer sa fermeté ¶ 4 tendre vers une chose ; intendere animo aliquid Cic. Phil. 10, 9 (sans animo Sall. J. 25, 10 ), se proposer qqch. || fuga salutem petere intenderunt Cæs. G. 3, 26, 5, ils nʼeurent plus quʼune pensée, se sauver par la fuite ; quo ire intenderant Sall. J. 107, 7, où ils sʼétaient proposé dʼaller ; intendentes ut oratores fiant Quint. 10, 1, 45, ceux qui visent à devenir orateurs ¶ 5 soutenir, prétendre : intendit se oportere facere Cic. Fam. 1, 2, 2, il prétendit quʼil devait faire...
➳ part. irrég. intenditus Fronto Fer. Als. 3.
- 1. (aan)spannen, strak aantrekken [arcum; chordas];
- 2. bespannen, overtrekken [tabernacula velis; locum sertis omkransen];
- 3. (poët.; postklass.) aanleggen om, aandoen (m. dat.) [vincula collo; telum nervo een pijl op de pees leggen]; (ook metaf.); ➤ ventis vela intendunt uitspreiden, doen opzwellen;
- 4. (metaf.) spannen, concentreren [animum];
- 5. vermeerderen, vergroten [officia de plichten met meer dan gebruikelijke ijver nakomen; curam; leges aanscherpen; vocem verheffen]; ➤ tenebrae se intendunt de duisternis neemt toe;
- 6. uitstrekken naar (m. ad; dat.) [dextram ad statuam; bracchia remis zich op de roeiriemen storten];
- 7. richten op, wenden, sturen naar (m. ad; in m. acc.; zelden dat.) [oculos in vultum legentis; iter in Italiam; fugam ad Euphratem; aures ad verba]; zich wenden, gaan, trekken naar [quocumque]; een wapen trekken, projectielen afvuren;
- 8. (de geest, de aandacht e.d.) met inspanning wenden naar, richten op (m. in m. acc.; ad; zelden dat.) [curam in apparatum belli; oculos et mentes ad pugnam; animum rebus honestis];
- 9. richten tegen (m. in m. acc.; dat.) [periculum in omnes; probra in iuvenem; bellum in Hispaniam]; aanspannen [litem; actionem];
- 10. zijn aandacht richten op, acht slaan op (m. in m. acc.; ad) [in philosophiam; ad laborem];
- 11. zijn streven richten op, streven naar, nastreven, op het oog hebben (m. inf.; adv.) [fugā salutem petere]; ➤ eius dicta eo intendunt doelen daarop;
- 12. beweren, verzekeren, proberen te bewijzen (m. acc.; aci.).
走。務。加。更甚。定意。伸開。拉緊。— aciem vel oculos 注目以視。— animum in eam rem 専心行此。— animo 定心。謀。— crimen in eum 告其罪。— in se 顧己。— officia 盡本分。— leges 加律嚴。— totam curam ad hoc vel huic 大専務此事。— iter ad praefectum 往見總督。— vela 起帆。— digitum 指物。— consilium 問主意。— actionem 起訟。— ei bellum 舆彼下戰書。— se adversarium in eum 顯恨彼之貌。— locum sertis 以花圍該處。— vincula collo (dat*.) 鎍頸。Lusus principis intendo 加王之耍。Intendamus ultra animum 再往高推念。
Suggest a Translation
See an image
- to stretch out, reach forth, extend: dextram ad statuam: manūs, O.: iubet intendi bracchia velis, V.—To stretch, spread out, lay, fasten, extend: intendentibus tenebris, spreading, L.: tabernacula carbaseis intenta velis, pitched: coronas Postibus, O.: duro intendere bracchia tergo, bind, V.: locum sertis, encircled, V.: vela secundi Intendunt zephyri, swell, V.: numeros nervis, V.—To bend, aim, direct: arcum: arma temptare, intendere, S.: tela in patriam.—Fig., to strain, extend, direct, bend, turn, aim: officia, to be zealous in, S.: aciem acrem in omnīs partes, turns keen looks: digna res est ubi tu nervos intendas tuos, your energies, T.: quonam hostes iter intendissent, direct their march, L.: coeptum iter in Italiam, L.: quo nunc primum intendam, whither shall I turn? T.—To turn, direct, assail with, aim: intendenda in senemst fallacia, T.: ubi Hannibal est, eo bellum intendis?L.: mihi actionem perduellionis: litem tibi.—To urge, incite: eum ad cavendi omnia curam, L.: se ad firmitatem, brace.— To direct, turn, give, lend (often with animus): intentum animum tamquam arcum habebat, kept on the stretch: quo animum intendat, facile perspicio: ad bellum animum intendit, S.: animum studiis, H.: ubi ingenium intenderis, valet, S.—To increase, magnify, intensify: vocem, raise, V.: spiritum, Cu.: formidinem, quod, etc., Ta.: huic negatus honor gloriam intendit, Ta.: vera, exaggerate, Ta.—To give attention to, purpose, endeavor, intend: quod consilium primum intenderam, T.: infecto quod intenderat negotio, S.: quod animo intenderat, perficere: quo ire intenderant, S.: altum petere intendit, L.: ut eo quo intendit, perveniat (sc. ire): quocumque intenderat, S.—To maintain, assert: Eam sese esse, T.: quo modo nunc intendit.
-
…, si in hunc animadvertissem, crudeliter et regie factum esse dicerent. nunc intellego, si iste, quo intendit, in Manliana castra pervenerit, neminem tam stultum fore qui non videat coniurationem esse factam, neminem tam improbum…
Cicero, in Catilinam
-
…, non fuit consilium socordia atque desidia bonum otium conterere neque vero agrum colundo aut venando, servilibus officiis, intentum aetatem agere ; sed, a quo incepto studioque me ambitio mala detinuerat, eodem regressus statui res gestas populi…
Sallust, Catilina
-
…, et modo tam celeres mireris currere lintres et modo tam tardas funibus ire ratis ; et nemus omne satas intendat vertice silvas, urgetur quantis Caucasus arboribus ; non tamen ista meo valeant contendere amori nescit Amor magnis cedere divitiis…
Propertius, Elegies
-
…temptare, pauci ex amicis auxilio esse ; nam ceteri metu perculsi a periculis aberant. At Romani domi militiaeque intenti festinare, parare, alius alium hortari, hostibus obviam ire, libertatem, patriam, parentisque armis tegere .…
Sallust, Catilina
-
…quoniam de utraque siletur. Verum enim vero is demum mihi vivere atque frui anima videtur, qui aliquo negotio intentus praeclari facinoris aut artis bonae famam quaerit. Sed in magna copia rerum aliud alii natura iter ostendit. Pulchrum…
Sallust, Catilina
-
…inepte. Hoc hercle factum est fac sis nunc promissa appareant ; Sive adeo digna res est ubi tu nervos intendas tuos. Haud similis virgo est virginum nostrarum quas matres student Demissis humeris esse, vincto pectore, ut gracilae…
Terence, Eunuchus
-
…exercitus, Cn. Pompeius in extremis terris bellum gerebat ; ipsi consulatum petenti magna spes, senatus nihil sane intentus tutae tranquillaeque res omnes, sed ea prorsus opportuna Catilinae. Igitur circiter Kalendas Iunias L. Caesare et C…
Sallust, Catilina
-
…Haud facile animus verum providet, ubi illa officiunt, neque quisquam omnium lubidini simul et usui paruit. Ubi intenderis ingenium, valet ; si lubido possidet, ea dominatur, animus nihil valet. Magna mihi copia est memorandi…
Sallust, Catilina
-
…voce omne corpus intenditur venitque plaga vehementior. quid qui volunt exclamare maius, num satis habent latera fauces linguam intendere, e quibus elici vocem et fundi videmus toto corpore atque omnibus ungulis, ut dicitur, contentioni vocis adserviunt…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…te scire ita esse, et quem ad modum redeuntem excipiam Caesarem quem omnino vitare cogito, et authemonis fugam intendis commutationemque vitae tuae, quod tibi puto esse faciendum, et ignoras Domitius cum fascibusne sit. quod cum scies…
Cicero, Epistulae ad Atticum