invidia

invidia in occulto, adulatio in aperto erant
ill-will was in hiding, flattery, in the open

invidia , ae, f.: dislike, hatred, jealousy, envy, 2.90; invidia est, foll. by inf. w. acc., 4.340. (invideō)

invĭdĭa, ae, f. [invidus], envy, grudge, jealousy, act. and pass.; cf.: ut effugiamus ambiguum nomen invidiae, Cic. Tusc. 3, 9, 20: quoniam invidia non in eo qui invidet solum dicitur, sed etiam in eo cui invidetur, id. ib. 4, 7, 16; Quint. 6, 2, 21 (whereas invidentia is only act.; class.).

• I Act., envy jealousy, ill-will.—With gen. of person envying: invidiā ducum perfidiāque militum Antigono est deditus, Nep. Eum. 10: nobilium, Liv. 9, 46.—With gen. of obj.: invidia atque obtrectatio laudis suae, Caes. B. G. 1, 7: divitiarum, Liv. 10, 3. More freq. absol.: invidia adducti, Caes. B. G. 7, 77: invidiam sequi, Sall. J. 55, 3: virtus digna imitatione, non invidiā, Cic. Phil. 14, 6: invidia Siculi non invenere tyranni majus tormentum, Hor. Ep. 1, 2, 58; Verg. G. 3, 38; Liv. 9, 46. —
• • B Esp., in phrases: sine invidia, without ill-will, ungrudgingly: laudem invenire, Ter. And. 66: dare oscula, willingly, with pleasure, Mart. 3, 65, 10.—
  • C Transf., an object of envy or illwill: invidiae fucinus, Prop. 1, 12, 9.—
• II Pass., envy, ill-will, odium, unpopularity: ne quae me illius temporis invidia attingeret, Cic. Fam. 3, 10, 10: in invidia esse, id. Div. in Caecil. 14; Sall. J. 25, 5: in invidiam invidia magna esse, Plin. 18, 6, 8, § 41: habere, to be hated, Cic. de Or. 2, 70, 283: reformidare, id. Rab. Post. 17, 48: in summam invidiam adducere, id. Fam. 1, 1, 4: extinguere, id. Balb. 6, 16: in eum . . . invidia quaesita est, id. Rab. Post. 17, 46: invidiam placare paras, virtute relictā, Hor. S. 2, 3, 13: non erit invidiae victoria nostra ferendae, not sufficient to endure, i. e. not so great as to justify so odious a result, Ov. M. 10, 628; cf. id. Am. 3, 6, 21: venire in invidiam, Nep. Epam. 7, 3: invidiā onerare quemquam, Suet. Tib. 8: cumulare alicui invidiam, id. Ner. 34: conflare, Liv. 3, 12: invidiae alicui esse, Cic. Cat. 1, 9: invidiam a se removere, Ov. M. 12, 626: sedare, Cic. Clu. 33: lenire, Sall. C. 22: pati, Ov. H. 20, 67: intacta invidiā media sunt: ad summa ferme tendit, Liv. 45, 35, 5: Ciceronis, the unpopularity of, Sall. C. 22, 3: Caesaris, Hirt. B. G. 8, 53; Suet. Rhet. 6: fraterna, Sall. J. 39, 5: Decemviralis, Liv. 3, 43.— Esp., in phrase: absit invidia verbo, to be said without boasting, Liv. 9, 19, 15; 36, 7, 7.—Plur.: vita remota a procellis invidiarum, Cic. Clu. 56, 153; Amm.17, 5.

invidia, ae, f. (invidus), die Mißgunst, I) appellat.: A) subjekt., die mißgünstige Stimmung gegen jmd., der Neid, die Eifersucht, civium suorum, Nep.: invidiae fuimus, wir waren ein Gegenstand des Neides, d.i. zu glücklich, Prop.: res nullam habuit invidiam, Nep.: sine invidia, gern, Mart.: Plur. odia invidiaeque erga Fabium Valentem, Eifersüchteleien, Tac. hist. 2, 99. – B) objekt.: 1) der Haß, den man bei anderen erregt, die üble Stimmung, der Unwille, die Unzufriedenheit mit jmd., die Erbitterung, die üble Nachrede, bes. des Volkes gegen Staatsmänner, der Parteihaß, das Mißfallen, die Mißgunst, Eifersucht (Ggstz. favor, cupiditas = parteiische Vorliebe), a) eig.: invidiae moles, Cic.: invidiae tempestas, Cic.: inv. dictatoria, decemviralis, gegen den D., gegen die D., Liv.: obtrectatio atque invidia adversus crescentem in dies gloriam, Liv.: inv. ea, die Erbitterung darüber, Liv.: inv. facti, der Haß wegen seiner Tat, das Gehässige seiner Tat, Sall.: u. so inv. totius rei, Liv.: temere commissi belli, Iustin.: illius temporis, der Parteihaß jener Zeit, Cic.: u. so temporis iniquitas atque invidia, Cic.: alci invidiam facere, Brut. in Cic. ep., od. conflare, Cic.: invidiam habere, Cic.: alci esse invidiae, Sall. u. Liv.: apud bonos invidiae fuit, quod (daß) etc., machte böses Blut (v. einem Umstand), Tac.: esse minore invidiā, Nep.: in invidia esse, mißliebig sein (v. Pers.u. Lebl.), Cic. u. Sall.: plenum invidiae esse, Cic.: in invidiam venire, in invidiam magnam venire, Cic.: in invidiam incĭdere, recĭdere, Nep.: invidiā premi, Cic.: ex invidia laborare, Cic.: invidiā rumpi, Mart. (vgl. invidiā ut rumpantur ilia Codro, Verg.): invidiā ardere, Gegenstand, die Zielscheibe des glühenden Hasses sein, von glühendem Hasse verfolgt werden, Cic. u. Liv.: invidiā flagrare, conflagrare, s. flagro, cōn-flagro: invidiam parĕre, Cic.: invidiam contrahere (v. einem Umstand), Cornif. rhet. u. Curt.: invidiam serere in alqm, Tac.: invidiam in alqm commovere, concitare, excitare, Cic.: possessionis invidiam pecuniā commutare, Cic.: invidiam quaerere in alqm, Cic.: invidiam alci inferre, Iustin.: alqm in summam invidiam adducere, Cic.: alqm apud alqm in invidiam vocare, Cic.: alqm in invidiam rapere, Cic.: alqm invidiā onerare, Suet.: ex illius invidia deonerare aliquid et in te traicere, Cic.: in eos ab se iram plebis invidiamque avertere, Liv.: invidiam augere, inflammare, Cic., cumulare, Liv.: invidiam eius orationis subire, Cic.: pro amico periculum aut invidiam subire, Cic.: non minorem aulicorum invidiam excipere, Nep.: totius provinciae invidiam atque offensionem alcis rei causā suscipere, Cic.: molem invidiae sustinere, Cic.: invidia od. tempestas invidiae impendet alci, Cic.: invidiam lenire, sedare, exstinguere, Cic.: invidiam vincere, Sall.: alqm invi diā lĕvare, Cic.: alqm invidiā, liberare, Cic.: omni se invidiā liberare, Cic.: magnā se et inveteratā invidiā liberare, Cic.: invidiam declinare, Suet., societate culpae invidiam declinare, Tac.: invidiam vitare, Cornif. rhet.: invidiam ponere, deponere, Cic.: invidia crescit, accrescit, Suet.: invidia dominatur, iacet, consenescit, Cic.: absit invidia verbo! od. absit verbo invidia! Liv.: u. bl. absit invidia! Curt. – sub invidia aliena od. alterius, auf Kosten des guten Namens eines anderen, regnare, Liv., commode dicere, Plin. ep. – Plur., odia, invidiae, despicationes, Cic. de fin. 1, 67: malevolorum obtrectationes et invidiae, Vatin. in Cic. ep. 5, 9, 1. – b) meton., α) v. neidischen Menschen, invidia infelix, Verg. georg. 3, 37: invitā invidiā, Hor. sat. 2, 1, 76: tantumne licebit invidiae? Claud. Mam. epist. 1, 4. – β) v. einem beneideten, gehässigen Gegenstande, invidiae aut pestilentiae possessores, die Bes. von beneideten oder ungesunden Plätzen, Cic. de lege agr. 1, 15: inv. ea, Liv. 6, 27, 3: u. quae invidia est (worin liegt das Gehässige) m. Infin., Verg. Aen. 4, 350. Verg. catal. 14, 8. – 2) die gehässige Beurteilung od. Anschuldigung, die Anfeindung, Verdächtigung, der gehässige Vorwurf, die Vorwürfe, invidiae et preces, Tac.: invidiae erat amissum Cremerae praesidium, Liv.: multa cum invidia flagitare, Tac.: Rhodum secedere statuit ad declinandam invidiam, Suet.: m. obj. Genet., ut ex eo crudelitatis invidiam colligam, Cic. Verr. 5, 19: mihi enim nec Demosthenes tam gravi morum dignus videtur invidiā, Quint. 12, 1, 15. – II) personif., als Göttin, Hyg. fab. praef. p. 8 M.

invidia [CL] 1 ill will, envy, jealousy; b (as personification); c (as mortal sin). quibus communiter omnibus absque ~ia prout possum laboro Theod. Pen. pref.; scientiam ‥ libenter ac sine ~ia ‥ communicare curavit Bede HE V 22 p. 347; “tua curiositas te facit non amatum iri.” “nec tua te †indivia [l. invidia] gratum iri” Alcuin Gram. 881C (cf. ib. 862A: invidus, 882B: invidiosum); in ~iam [ducentur], si vis eorum, potentia, divitiae, cognatio, pecuniae proferentur Id. Rhet. 20 (= Cic. Inv. Rhet. I 22); videns quidam homo prosperitatem alterius ~ia torquetur alterius, unde cor constringitur et cerebrum Quaest. Salern. B 129; tunc temporis affossum est aurum, pro quo inter habentes et non habentes crevit ~ia, que adhuc durat, ex ~ia odium, ex odio bellum Natura Deorum 19; ~ia enim non pertinet nisi ad illa que voluntate subtrahuntur et voluntate possunt communicari, sicut non sum invidus si non facio te sapientem quia non possum facere scienciam in anima tua Duns Ord. IV 88; 13‥ modus est invidie semper, ut ab imis / sursum tendant, ultima contradicunt primis: / invidere negligit infimo sublimis. / invidus alterius rebus macescit opimis (De studiis 21) Pol. Songs 207.  b saeculares viri ‥ ~iae rapacibus ungulis ‥ carpebantur Gildas EB 21; faucibus invidiae sic gloria carpitur atris Aldh. VirgV 1647; denique crudelitas ut leo, calliditas ut vulpecula, ~ia ut serpens, iracundia ut rana ‥ conversantur Alex. Cant. Dicta 1 p. 110.  c si Deus temptet anachoritam ‥ aliquibus malis moribus spiritualibus sicut superbia, ira, ~ia [ME: onde] vel voluptatibus carnalibus AncrR 59; ~ia, quartum peccatum mortale (J. Bridl.) Pol. Poems I 174. 2 (as affecting the object of the feeling) dislike, hatred. quis ‥ eorum ob ~iam ‥ ut Abel occisus? Gildas EB 69; nam et ~ias quorundam nobilium, qui regularem ejus disciplinam ferre nequibant, insecutionesque patiebatur accerrimas Hist. Abb. Jarrow 8; denique ex ~ia clericorum datum est episcopo venenum bibere Ælf. Æthelwold 15; s1139 molliens delationis amaritudinem, vel religionis in episcopis gratia vel, quod magis opinor, sue detractionis ~ia W. Malm. HN 468 p. 26; p1298 acrius invidia nichil est, nil nequius illa (Dunbar 244) Pol. Songs 178; ~ia [? l. invida] ac tam detestanda imperitorum in astrologia detractatio Ashenden AM 1. 1; c1440 odii plenus et invidii [sic] contra ‥ universitatis membra FormOx 466; an hateredyn, ‥ invidea, mistrum, odium, odiolum ‥, simultas CathA.

invĭdĭa, (7) æ, f. (invidus), ¶ 1 malveillance, antipathie, hostilité, haine : Cic. Off. 1, 84, etc. ; non nullam habebat invidiam ex eo quod... Cic. de Or. 2, 283, il était lʼobjet dʼune assez grande hostilité du fait que... ; habet nomen invidiam Cic. Or. 170, le terme est antipathique ; alicui invidiam conflare Cic. Cat. 1, 23, exciter la haine contre qqn ; invidiæ esse alicui Cic. Verr. 2, 3, 144, valoir la haine à qqn ; invidia Numantini fœderis Cic. de Or. 1, 181, impopularité du traité de Numance ; temporis Cic. Fam. 3, 10, 10, la haine dʼune époque (manifestée pendant une époque), cf. Cic. Clu. 80 ; Rab. Post. 10 ¶ 2 jalousie, envie : esse in invidia apud aliquem Cic. Verr. 2, 5, 81, être en butte à la jalousie de qqn [diff. avec invidentia Cic. Tusc. 3, 20 ] ; invidia adducti Cæs. G. 7, 77, 15, poussés par la jalousie ; invidia est avec prop. inf. Virg. En. 4, 350, c. invideo § 4.

invidia , ae. f.
嫉妒。恨。Absit verbo invidia 言不見怪。Invidiam habere 討人嫌。遭人嫉。In invidia esse 人恨之。Invidiae (dat.) ei esse 招人恨彼。Sine invidia dare 以心肝給之。

Suggest a Translation
See an image

invidia ae, f

• invidus, envy, grudge, jealousy, ill-will, prejudice: invidiā abducti, Cs.: invidiam sequi, S.: virtus imitatione digna, non invidiā: Sine invidiā laudem invenire, ungrudgingly, T.: invidiā ducum perfidiāque militum Antigono est deditus, N.: nobilium, L.: invidia atque obtrectatio laudis suae, Cs.—Person., Envy, O.—Envy, ill-will, odium, unpopularity: gloriā invidiam vicisti, S.: ullā esse invidiā, to incur: mortis illius: res in invidiā erat, S.: habere, to be hated: in summam invidiam adducere:in eum . . . invidia quaesita est: Non erit invidiae victoria nostra ferendae, i. e. will bring me intolerable hate, O.: venire in invidiam, N.: cumulare invidiam, L.: invidiae nobis esse: pati, O.: intacta invidiā media sunt, L.: Ciceronis invidiam leniri, unpopularity, S.: absit invidia verbo, be it said without boasting, L.: vita remota a procellis invidiarum. —Fig., envy, an envious man: Invidia infelix metuet, etc., V.: invita fatebitur usque Invidia, etc., will reluctantly confess, H.—A cause of envy: aut invidiae aut pestilentiae possessores, i. e. of lands whether desirable or pestilential: summa invidiae eius, L.: Quae tandem Teucros considere . . . Invidiae est?i. e. why is it odious, etc., V.