momentum
momentum, a movement, motion
Could not find momentoque in Logeion dictionaries.
momentoque Noun: neuter dative singular, Noun: neuter ablative singular of momentum
- I Lit.: astra forma ipsa figuraque sua momenta sustentant, Cic. N. D. 2, 46, 117: pisces levi caudae in utrumque momento velocitatem suam flectunt, Sen. Ep. 90, 24: utque leves tactus momentaque parva sequantur, Ov. M. 4, 180.—
- II Transf.
- A An alteration, change, disturbance, movement, revolution: cetera populi Romani vectigalia, perlevi saepe momento fortunae, inclinatione temporis pendere, Cic. Agr. 2, 29, 80: nullum momentum annonae facere, to effect no alteration in the price of corn, Liv. 4, 12: animi, id. 39, 5: provincias magnis momentis concusserat, Vell. 2, 78, 1: sine momento rerum, partisque ruinā cadere, Luc. 7, 118.—
- B A particle sufficient to turn the scales: momentum staterae, Vulg. Isa. 40, 15; id. Sap. 11, 23; hence, a particle, a part, a point: myrrhae momentum, Plin. 30, 10, 27, § 87: quibus (regnis) pro ignobili momento erat accessura Macedonia, a make-weight, Just. 7, 3, 1: sol cotidie ex alio caeli momento, quam pridie, oritur, a point, part, Plin. 18, 34, 77, § 333: corpus orationis in parva momenta diducendo consumere, Quint. 3, 11, 23; to lose the main subject in minute divisions: ordo rerum tribus momentis consertus est, id. 5, 10, 71: officiorum, parts, Cic. Mur. 2, 3. —
- b In partic.
- α Of time, a short time, brief space, moment (syn. punctum): parvis momentis multa natura affingit, instants, moments, Cic. Div. 1, 52, 118: momentis certis dimensis, at certain fixed times, Plin. Ep. 4, 30, 3: non cunctandum ratus Hannibal, totis viribus adgressus urbem momento cepit, Liv. 21, 14, 3: momento temporis, in a moment, id. 21, 33; 35, 11, 13: momento horae, in quick lapse of time, Hor. S. 1, 1, 7; cf.: momento unius horae, Curt. 9, 6, 21: horae momento, Liv. 5, 7, 3; 9, 16: Maecenati triennio supremo nullo horae momento contigit somnus, could not sleep a single hour, Plin. 7, 51, 52, § 172: brevi horarum momento, in a few hours, Just. 2, 14, 9: ut momentum horae pereat, that a short hour be lost, Phaedr. 3 prol. 5: momento fit cinis diu silva, in a moment, Sen. Q. N. 3, 27, 3: in momento, in ictu oculi, Vulg. 1 Cor. 15, 52: in momento indignationis, id. Isa. 54, 8: pruna stomacho non utilissima, sed brevi momento, are hurtful, but only for a short time, Plin. 23, 7, 66, § 132: quantum quoquo momento temporis adiciatur, Gai. Inst. 2, 70: hoc fit dicis gratia uno momento, id. ib. 1, 141.—
- β Transf., of space, distance, a little way: parvo momento antecedere, Caes. B. C. 2, 6: visūs nostri tarditas non subsequitur momenta currentis (sc. stellae), sed videt simul et unde exsilierit et quo pervenerit, does not trace the successive points of its course, but sees the whole at once, Sen. Q. N. 1, 14, 4.—
- 2 Trop., a cause, a circumstance; weight, influence, importance, moment: minimis momentis maximae inclinationes temporum fiunt, from the slightest causes spring the greatest changes, Cic. Phil. 5, 10, 26: momenta omnia observare, all the circumstances, id. Fam. 6, 10, 5: unamquamque rem momento suo ponderare, according to its importance, id. Font. 6, 21; cf.: ut omnia verborum momentis, non rerum ponderibus examinet, id. Rep. 3, 8, 12: ita parvae res magnum in utramque partem momentum habuerunt, influence, Caes. B. C. 3, 70: quorum adventus hoc tamen momenti fecit, ut Scipio abscederet inde, etc., Liv. 29, 35: nullum momentum in dando adimendoque regno habere, no decisive influence, id. 1, 47, 6: momenti aliquid apud Magnetas ad repetendam societatem Romanam facere, id. 35, 39, 3: cave quidquam habeat momenti gratia, weight, influence, Cic. Mur. 30, 62: magno ad persuadendum momento esse, id. Inv. 2, 26, 77: potentia, motives, Ov. M. 11, 285: Leonis (sideris), influence, Hor. Ep. 1, 10, 16: praebe nostrae momenta saluti, promote, Ov. P. 4, 13, 49: erant octo cohortes ... tum discordiā temporum a legione digressae, prout inclinassent, grande momentum sociae aut adversae, Tac. H. 1, 59: levi momento aestimare aliquid, to consider of little moment, to prize lightly, Caes. B. G. 7, 39: nullius momenti aliquid putare, of no moment, unimportant, Cic. Vatin. 1, 1: nullius momenti apud exercitum futurum, Nep. Alcib. 8, 4: quod (oppidum) per se parvum magni momenti locum obtinuit, Tac. H. 3, 8: id est maximi momenti et ponderis, of the greatest moment, Cic. Vatin. 4, 19: exponunt, se tentāsse etiam haud magni momenti finitimarum gentium auxilia, Liv. 10, 16, 5: sed in bello nihil tam leve est, quod non magnae interdum rei momentum faciat, id. 25, 18, 3; 28, 17, 10; 27, 45, 5: inpensam in rem maximi ad omnia momenti facere, id. 43, 23, 8: nullā in re nisi in virtute propensionem ne minimi quidem momenti esse ad, etc., Cic. Fin. 4, 17, 47: omnino nihil habere momenti, id. ib. 2, 12, 38.
B) bildl., 1) im allg., die Bewegung bald nach der einen, bald nach der anderen Seite, die Schwankung, animus nutat huc levis atque illuc momentaque sumit utroque, Ov.: sine momento rerum partisque ruina, Lucr. – 2) insbes., die Bewegung nach der einen Seite, der Ausschlag, die Entscheidung, Entwickelung, Veränderung, momentum facere annonae, Liv.: nullum in dando adimendoque regno m. facere, Liv.: ne quid momenti gratiā faceret, Liv. – ex parvis saepe magnarum rerum momenta pendent, Liv.: puncto temporis saepe magnarum rerum momenta verti, Liv.
II) die Bewegung als Kraft, ein anderes zu bewegen, die Bewegkraft, der bewegende Druck, -Stoß, -Ruck, A) eig.: 1) im allg.: ut (arbores) levi momento impulsae occĭderent, Liv.: levi caudae in utrumque momento, Sen.: ut leves tactus momentaque parva sequantur, Ov. – 2) insbes., der Bewegungsdruck, -einfluß am Wagebalken, am Hebel, der nach einer oder der anderen Seite den Ausschlag gibt, der Ausschlagsdruck, die Ausschlagskraft, momenta ponderum nutusque trutinarum, Pacat. pan.: aequis ac paribus suspenso statere momentis, Cod. Theod.: imbecillior aequipondii brevitas vim ponderis momento deducens, Vitr.: nullo paene momento ponderis aquis inter se distantibus, um fast keinen Au. des G., d.i. fast gar nicht, Plin.: paribus momentis aequā lance perpendĕre, Augustin. – dah. meton., das den Ausschlagsdruck enthaltende Gewichtsteilchen, ein Granchen, ein Bißchen, cum murrae momento, Plin.: addito resinae momento, Plin.
B) bildl., gleichs. der Bewegungsdruck, der Bewegungseinfluß, 1) der bewegende Anstoß, die Einwirkung, der einwirkende Anlaß, bewegende, wirksame Einflüsse, dum in dubio est animus, paulo momento huc atque illuc impellitur, Ter.: parva momenta in spem metumque animum impellere, Liv. – dah. abstr.: a) der Bewegungsgrund, Bestimmungsgrund, diligentissime perpendĕre momenta officiorum omnium, Cic.: adicis huic animo momenta potentia, clarum nomen etc., Ov.: gnarus summa favoris annonā momenta trahi, Lucan. – b) das Beförderungsmittel, praebe nostrae momenta saluti, Ov. ex Pont. 4, 13, 49. – 2) die Ausschlagskraft, a) mit vorherrsch. Begr. der Kraft, Aufwand an Kraft, -von Hilfe, -von Mitteln (vgl. Weißenb. Liv. 5, 49, 5. H. Müller Liv. 24, 34, 2), quidquid hostes ingenti mole agerent, ipse perlevi momento ludificaretur, Liv.: primo concursu haud maiore momento fusi Galli sunt, quam ad Alliam vicerant, Liv.: incliti populi regesque perlevi momento victi sunt, Liv. – parvo momento si adiuvissent, mit einer geringen Nachhilfe, Liv.: nullo morbo minori momento succurritur, Cels. – meton., v. dem, was Kraftaufwand erfordert, quibus pro ignobili momento (als unbedeutende Eroberung) erat accessura Macedonia, Iustin. – b) m. vorherrsch. Begr. des Ausschlags, der Entscheidung, als Entscheidungskraft, Veränderungskraft, α) im Kampfe, parvo momento superior Romana res fuit, Liv.: pugnare paribus momentis, Amm.: neutrubi inclinato momento proelium atrox... protractum, Amm. – β) in Verhältnissen aller Art, entscheidender Einfluß, Gewicht, Wichtigkeit, Geltung, Bedeutung, Wert, sowohl einer Sache, omnia verborum momentis, non rerum ponderibus examinare, Cic.: si quid habeat momenti commendatio mea, Cic.: vix minimi momenti instar habere, Cic.: magnum in utramque partem m. habere, Caes.: plus aut ad beatam aut ad miseram vitam afferre momenti, mehr Einfluß haben auf usw., Cic.: magno ad persuadendum momento esse, Cic.: pari propemodum momento sortis esse, Cic.: esse maximi momenti et ponderis, Cic.: alqd nullius momenti putare, Cic.: alcis salutem levi momento aestimare, gering sch., Caes., levioris momenti consultatio, unwichtigere, Liv. – als einer Pers., se nullius momenti apud exercitum futurum, Nep.: Rhodii maximi ad omnia momenti habebantur, Liv. – dah. γ) meton., eine Sache od. Pers., die die Ausschlagskraft, Entscheidungskraft enthält, argumentorum momenta, entscheidende Beweise (Beweisgründe), Cic.: eos ipsos, quantumcumque virium momentum addiderint (noch so geringe Kraft zum Ausschlage einlegten), rem omnem inclinaturos, Liv.: haud parvum et ipsi tuendae Africae m. (Beihilfe von großem Ausschlage für die V. v. A.) adiecerunt, societatem Syphacis regis, Liv.: triginta quinque rostratae naves, haud parvum m. ad opem ferendam sociis, ein nicht unwesentlicher Faktor, Liv.: u. so haud parvum momentum ad animum eius moliendum adventus Hannibalis fecit, Liv. – ut pater in se minimum m. ad favorem conciliandum esset, einflußreiche Empfehlung, Liv.: iuvenis egregius..., maximum m. rerum eius civitatis, in quamcumque venisset, ein Mann von entscheidendem Einfluß auf die Macht des St. usw., Liv.
motare, frequenter movere. momen, ~um
sicut latro in hora ultima confessione unius ~i meruit esse in Paradiso
ne ad ~um quidem horae mensa Domini sine pane maneret
plurimi scriptores indifferenter brevissimum illud temporis spatium quo palpebra oculi nostri moveri potest ‥ nunc ~um, nunc punctum, nunc atomum vocant
crebris viscerum doloribus cruciabatur, horis ~isque omnibus fracta stomachi virtute
per intervalla horarum ac punctorum seu ~orum
recipit hora ‥ xl ~a
~a a motu siderum celerrimo nuncupantes, cum aliquid sibi brevissimis in spatiis cedere atque succedere sentitur
instans pars temporis est cujus nulla pars est. ~um vero pars temporis est constans ex dlxxiiij instantibus. minutum quoque est ex iiij ~is collectum
hora ‥ fit ex quadraginta ~is
~a quorum quadraginta faciunt horam
si haec surdis auribus audias ‥ Christum despicias nosque ‥ nullius ~i ducas
discifer ut dudum momenti tempore vates
accessit etiam favori ejus maximum rerum ~um, archiepiscopus Lanfrancus
Basilius quoque insinuat, quod sermo Dei in creandis rebus in mundi primordio non est alius quam proprie voluntatis ~um
si ‥ aliquod instrumentum repertum fuerit quod nomine meo ‥ de predicta terra fecerit mentionem ‥ nullius sit ~i nec mihi nec heredibus meis
alioquin hujusmodi licencia nullius penitus sit ~i
~um,scytel
~um,scutil
a facie ‥ caritatis iniquitas omnis sicut nubes in momento evanuit et nec ~um statere reputatum est
a tunge of a balan’ , examen, ~um
- 1. druk, duw, stoot; ➤ arbores levi -o impulsae occiderunt; ut -a parva sequantur;
- 2. verloop, het verstrijken; ➤ horae -o na verloop v.e. uur;
- 3. tijdperk, periode; ➤ natura parvis -is multa mutat;
- 4. ogenblik, moment; ➤ in occasionis -o op het geschikte ogenblik; -o (temporis) in een oogwenk, in minder dan geen tijd;
- 5. gewicht (aan een weegschaal);
- 6. (metaf.) beweegreden, drijfveer; ➤ parva -a in spem animum impellunt;
- 7. gewicht, betekenis, belang, waarde, invloed; ➤ magno -o esse ad alqd; levioris -i consultatio minder belangrijk; ne quid -i gratia faceret; parvo -o antecedere een beetje; haud parvum -um adicere tuendae Africae steun v. beslissende invloed; -um habere of afferre ad alqd doorslaggevend zijn voor iets; nullius -i esse geen invloed hebben; levi -o aestimare geringschatten; — meton. doorslaggevende zaak of persoon van beslissende invloed;
- 8. krachtsinspanning, moeite; ➤ Galli haud magno -o fusi sunt;
- 9. verandering, wisseling [fortunae; annonae in de graanprijs].
一時。一毫。重。力。— annonae facere 賤糧價。resinae 一枚香。Facere momentum 有大力。Momenta rationum 所引理之重。Perlevi momento fortunae 有造化之輕推。Nullius momenti testimonium 毫無力之證。Momento temporis 時間。Momenta deficientis 死之日間。
Suggest a Translation
See an image
Libradixerint inferioris ævi Scriptores, quidni etiam
Conséquence, force, valeur, in Lit. ann. 1354. tom. 4. Ordinat. reg. Franc. pag. 302 :
Et n'est mie nostre entencions que les choses dessus dictes soient d'aucune valour ou d'aucun Moement.
- 1 MV-, a movement, motion: astra figurā suā momenta sustentant: momenta parva sequi, O.: animus momenta sumit utroque, i. e. fluctuates, O.—An alteration, change, disturbance, movement, revolution: perleve fortunae: annonae, alteration in the price of corn, L.—A make-weight, over-weight, that which turns the scales: eo (bello) quantumcumque virium momentum addiderint, rem omnem inclinaturos, L.—An expenditure of strength, decisive effort, exertion: haud maiore momento fusi Galli sunt, quam, etc., L.—A short time, brief space, moment, instant: parvis momentis multa natura adfingit: momento temporis, in a moment, L.: horae momento, on the instant, H.: momento unius horae, L.: momentum ut horae pereat, that a short hour be lost, Ph.—A little way: parvo momento antecedere, Cs.—Fig., a cause, circumstance, weight, influence, importance, moment: saepe in bello parvis momentis magni casūs intercederent, by trifling circumstances, Cs.: momenta omnia observare, all the circumstances: unam quamque rem momento suo ponderare, according to its importance: magnum in utramque partem momentum habere, influence, Cs.: nullum momentum in dando regno facere, decisive influence, L.: magnum attulit nostris ad salutem momentum, contributed largely, Cs.: cave quicquam habeat momenti gratia, influence: perpendens momenta officiorum, motives: parva momenta in spem metumque inpellere animos, trifling occasions, L.: momenta potentia, motives, O.: praebe nostrae momenta saluti, promote, O.: levi momento aestimare, prize lightly, Cs.: nullius momenti apud exercitum futurum, N.: levioris momenti consultatio, unimportant, L.: res maximi ad omnia momenti, L.: iuvenis, maximum momentum rerum civitatis, a power in the state, L.
-
…exspectant. Maxime ad superiores munitiones laboratur, quo Vercassivellaunum missum demonstravimus. Iniquum loci ad declivitatem fastigium magnum habet momentum. Alii tela coniciunt, alii testudine facta subeunt ; defatigatis in vicem integri succedunt. Agger ab universis in…
Julius Caesar, Gallic War
-
…Actio igitur sequitur, ut opinor. P. Est ita quae quidem oratori et cum rerum et cum verborum momentis commutanda maxime est. Facit enim et dilucidam orationem et inlustrem et probabilem et suavem non verbis, sed varietate…
M. Tullius Cicero, De Partitione Oratoria
-
…libros. Nam ab Chrysippo nihil magnum nec magnificum desideravi, qui suo quodam more loquitur, ut omnia verborum momentis, non rerum ponderibus examinet. Illorum fuit heroum eam virtutem, quae est una, si modo est ,…
M. Tullius Cicero, De Republica
-
…voluissem, fecissem id quod his vehementer placebat, ut te, cuius testimonium propter turpitudinem vitae sordisque domesticas nullius momenti putaretur, tacitus dimitterem ; nemo enim horum aut ita te refutandum ut gravem adversarium aut ita rogandum ut religiosum…
Cicero, in Vatinium
-
…, duabus ex partibus sese in eam incitaverant. sed tantum re provisa Brutus celeritate navis enisus est ut parvo momento antecederet. illae adeo graviter inter se incitatae conflixerunt, ut vehementissime utraque ex concursu laborarent, altera vero praefracto…
Julius Caesar, Civil War
-
…in corpore perfecta velimus esse, ea nobis ipsa cara esse propter se et in iis esse ad bene vivendum momenta maxima. nam cui proposita sit conservatio sui, necesse est huic partes quoque sui caras esse carioresque, quo…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…omnibus inimicorum impetus propulsare possim. et primum M. Catoni vitam ad certam rationis normam derigenti et diligentissime perpendenti momenta officiorum omnium de officio meo respondebo. negat fuisse rectum Cato me et consulem et legis ambitus latorem et tam…
Cicero, pro Murena
-
…eius angustiis atque his a Caesaris militibus occupatis, ad insequendum tardabantur. ita parvae res magnum in utramque partem momentum habuerunt. munitiones enim a castris ad flumen perductae expugnatis iam castris Pompei prope iam expeditam Caesaris victoriam interpellaverunt ,…
Julius Caesar, Civil War
-
…de re ipsi sentiamus, curiosius id faciunt quam necesse est ; non enim tam auctoritatis in disputando quam rationis momenta quaerenda sunt. quin etiam obest plerumque iis qui discere volunt auctoritas eorum qui se docere profitentur ; desinunt enim…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum