praeceps
praeceps, headforemost, headlong
praeceps2, headlong
BWL
I am pursued by my enemies
a mind inclined to disgraceful acts
Frieze-Dennison Vergil
Could not find praecepsque in Logeion dictionaries.
praecepsque Adjective: feminine nominative singular, Adverb, Adjective: masculine nominative singular, Adjective: neuter nominative singular of praeceps
- Lit., headforemost, headlong (class.): praecipitem trahi, Plaut. Ps. 1, 5, 79 (493): aliquem praecipitem deicere, Cic. Verr. 2, 4, 40, § 86: praeceps ad terram datus, dashed to the ground, Liv. 31, 37: praeceps curru ab alto Desilit, Ov. M. 12, 128: hic se praecipitem tecto dedit, threw himself headlong from the roof, Hor. S. 1, 2, 41: aliquem in praeceps jacere, headlong, Tac. A. 4, 22; so, jacto in praeceps corpore, id. ib. 6, 49; cf.: in praeceps deferri, Liv. 5, 47.—For in praeceps, in late Lat., per praeceps occurs: abiit grex per praeceps in mare, Vulg. Matt. 8, 32; id. Judic. 5, 22.—Hence, of one going rapidly, headforemost, headlong: de ponte Ire praecipitem in lutum per caputque pedesque, Cat. 17, 9: se jacere praecipitem e vertice, id. 63, 244; Verg. A. 5, 860: ab equo praeceps decidit, Ov. Ib. 259: (apes) praecipites Cadunt, Verg. G. 4, 80: aliquem praecipitem agere, to drive headlong, Cic. Caecin. 21, 60; Verg. A. 5, 456: praecipites se fugae mandabant, Caes. B. G. 2, 24: Monoeten In mare praecipitem deturbat, Verg. A. 5, 175; cf.: praeceps amensque cucurri, Ov. M. 7, 844: praeceps Fertur, is borne headlong, rushes, Hor. S. 1, 4, 30: nuntii, Tac. H. 2, 6.—
- B Transf., of inanim. things.
- 1 Of localities, qs. that descend suddenly in front, i. e. downhill, steep, precipitous: in declivi ac praecipiti loco, Caes. B. G. 4, 33: via (opp. plana), Cic. Fl. 42, 105: saxa, Liv. 38, 23: fossae, Ov. M. 1, 97; Verg. A. 11, 888: iter, Ov. Tr. 4, 3, 74; cf. trop.: iter ad malum praeceps ac lubricum, Cic. Rep. 1, 28, 44: loci, Col. 1, 2: mons, Plin. Pan. 16.—
- b Subst.: praeceps, cĭpĭtis, n., a steep place, a precipice: turrim in praecipiti stantem, Verg. A. 2, 460: specus vasto in praeceps hiatu, Plin. 2, 45, 44, § 115: in praeceps pervenitur, Vell. 2, 3, 4: immane, Juv. 10, 107: altissimum, Ap. Met. 4, 5, 12.—In plur.: in praecipitia cursus iste deducit, Sen. Ep. 8, 4.—
- 2 Sinking, declining: (in vitibus) praecipites palmites dicuntur, qui de hornotinis virgis enati in duro alligantur, Col. 5, 6, 33: sol Praecipitem lavit aequore currum, Verg. G. 3, 359: jam praeceps in occasum sol erat, Liv. 10, 42: dies, id. 4, 9; cf.: senectus, Curt. 6, 5, 3. —
- 3 In gen., swift, rapid, rushing, violent (poet.; syn.: celer, velox): praeceps Anio, Hor. C. 1, 7, 13: Boreas, Ov. M. 2, 185: nox, fleeting, transient, id. ib. 9, 485: procella, Stat. Th. 5, 419: oceani fragor, Val. Fl. 3, 404: letum, Sen. Hippol. 262: remedium, Curt. 3, 6, 2.—
- II Trop., headlong, hasty, rash, precipitate.
- A In gen. (class.): noster erus, qui scelestus sacerdotem anum praecipes Reppulit, Plaut. Rud. 3, 3, 10 (673): sol jam praecipitans me quoque haec praecipitem paene evolvere coëgit, almost headlong, precipitately, Cic. de Or. 3, 55, 209: agunt eum praecipitem poenae civium Romanorum, chase, pursue, id. Verr. 2, 1, 3, § 7: praecipitem amicum ferri sinere, to rush into the abyss, id. Lael. 24, 89: quoniam ab inimicis praeceps agor, am pursued, Sall. C. 31, 9: praeceps celeritas dicendi, Cic. Fl. 20, 48: profectio, Att. ap. Cic. Att. 9, 10, 6: occumbunt multi letum ... praecipe cursu, in rapid destruction, Enn. l. l.—With gen.: SI NON FATORVM PRAECEPS HIC MORTIS OBISSET, sudden as regards fate, Inscr. Grut. 695, 9, emended by Minervini in Bullet. Arch. Napol. III. 1845, p. 41 (but Minervini's assumption of a new adj., praeceps, from praecipio, anticipating fale, is unnecessary).—
- B In partic.
- 1 Rash, hasty, inconsiderate: homo in omnibus consiliis praeceps, Cic. Phil. 5, 13, 37: praeceps et effrenata mens, id. Cael. 15, 35: praeceps consilium et immaturum, Suet. Aug. 8: cogitatio, id. Calig. 48: audacia, Val. Max. 1, 6, 7.—
- 2 Inclined to any thing: praeceps in avaritiam et crudelitatem animus, Liv. 26, 38: praeceps ingenio in iram, id. 23, 7: animus ad flagitia praeceps, Tac. A. 16, 21.—
- 3 Dangerous, hazardous, critical: in tam praecipiti tempore, Ov. F. 2, 400.—Hence,
- b Subst.: praeceps, cĭpĭtis, n.
- α Great danger, extremity, extreme danger, critical circumstances: se et prope rem publicam in praeceps dederat, brought into extreme danger, Liv. 27, 27: levare Aegrum ex praecipiti, Hor. S. 2, 3, 292: aeger est in praecipiti, Cels. 2, 6.—
- β The highest part, summit, sublimity (post-Aug.): omne in praecipiti vitium stetit, at its point of culmination, Juv. 1, 149: debet orator erigi, attolli, efferri, ac saepe accedere ad praeceps, to verge on the sublime, Plin. Ep. 9, 26, 2.—Hence, adv.: prae-ceps, headlong.
- 1 Lit.: aliquem praeceps trahere, Tac. A. 4, 62: ex his fulgoribus quaedam praeceps eunt, similia prosilientibus stellis, Sen. Q. N. 1, 15, 2: moles convulsa dum ruit intus immensam vim mortalium praeceps trahit atque operit, Tac. A. 4, 62: toto praeceps se corpore ad undas Misit, Verg. A. 4, 253.—
- 2 Trop.: eversio rei familiaris dignitatem ac famam praeceps dabat, brought into danger, Tac. A. 6, 17: praeceps in exsilium acti, suddenly, hastily, Amm.29, 1, 21.
torrens praecipiti jam te submerserit amne
quem lex non cohibet, dissolvit culpa, solutum / in mala precipitat, precipitemque necat
a regno lucis ejecta superbia preceps, / in tenebris semper digna manere fuit
illapsus fortuitu ab hiis in quibus dependebat ramusculis, corruit ~eps
plures supra muros ~ipites dati
Argum dulci melo soporatum arpe ense falcato interfecit et de rupe ~ipitem dedit
Scorpius altivolans titulat ambitque Novembrem. / Scorpius hibernum preceps jubet ire Novembrem
montem ‥ ascendit ‥ in quo nihil repente arduum, nihil ~eps, nihil abruptum, quem lateribus longe lateque deductum in modum aequoris Natura conplanat
~ipites, vergentes
~eps, obruptus [l. abruptus ]
praeceps [gl.: ] in altum deprimatsigende
~eps,trondendi
~eps, i. alacer,caf
~eps, temerarius
si quis ‥ hanc nostrae munificentiae dapsilitatem ausu temerario infringere ~eps temptaverit, sit ipse sequestratus a communione sanctae Dei ecclesiae
quis ‥ nisi parum sane mentis et ~eps aut hostis consulet ut ‥ solus contra torrentem ‥ brachia incassum presumatis erigere
mihi notabile videtur quod ‥ nationis istius homines ‥ pre aliis gentibus impatientes et ~ipites sunt ad vindictam
vino ‥ aut cerevisia totum ejus cerebrum estuabat. ‥ lingua ~ipiti, et confusa, atque clamore demoniaco intonabat
tam promptulus tunc et ~eps fuit ad sequestrationes contra nos faciendas
auctorisque sui livor non immemor audax, / preceps presumptor improbus alta petit
in ~ipitem [MS: ~ipite ] subjeccionem trium municionum rebellium cuneos armiferos ‥ tripertivit [] : in ~ipite subjectioni Elmh. Hen. V Cont. 132
contra ~ipites prelatorum sentencias
quod si de perfectionis culmine labi in ~eps mallet, regredi sue facultatis minime estimaret
tucius est gelida vitam glaciasse sub Artho, / quam semel in preceps flexa racionis habena / Lothofagos Veneris libasse
I adj., ¶ 1 la tête en avant, la tête la première : aliquem præcipitem dejicere Cic. Verr. 2, 4, 86, jeter qqn en bas la tête la première ; præceps ad terram datus Liv. 31, 37, 9, précipité à terre ¶ 2 précipité : aliquem præcipitem agere de fundo Cic. Cæc. 60, chasser violemment qqn dʼune propriété || præceps provincia exturbatus est Cic. Verr. 2, 4, 67, il fut chassé brusquement de la province ; præcipites fugæ se mandabant Cæs. G. 2, 24, 2, ils se mettaient à fuir précipitamment || [fig.] qui se précipite, rapide : præceps Anio Hor. O. 1, 7, 13, lʼAnio impétueux ; præceps profectio Cic. Att. 9, 10, 6, départ précipité ¶ 3 penché, [ou] qui se penche vers : præceps in occasum sol erat Liv. 10, 42, 1, le soleil inclinait vers le couchant ; præcipiti jam die Liv. 4, 9, 13, le jour étant déjà sur son déclin || [fig.] præceps in avaritiam animus Liv. 26, 38, 3, lʼâme portée à la cupidité ; ad flagitia Tac. Ann. 16, 21, porté aux turpitudes ¶ 4 en déclivité, en pente rapide, escarpé : locus præceps Cic. Ac. 2, 94, terrain en pente rapide, cf. Cæs. G. 4, 33, 3 || [fig.] iter ad malum præceps ac lubricum Cic. Rep. 1, 44, chemin qui mène au mal par une pente rapide et glissante || [dʼoù] dangereux, critique : in tam præcipiti tempore Ov. F. 2, 400, dans des circonstances si critiques ¶ 5 [fig.] précipité, emporté violemment : præcipitem ferri amentia Cic. Verr. 2, 5, 121, être emporté aveuglément par la démence ; [dʼoù] a) précipité à lʼabîme : præcipitem ferri amicum sinere Cic. Læl. 89, laisser un ami se précipiter à lʼabîme ; præceps agor ab inimicis Sall. C. 31, 9, des ennemis me poussent à lʼabîme ; b) qui se précipite tête baissée, aveugle, inconsidéré : homo præceps et devius Cic. Phil. 5, 37, homme inconsidéré et incohérent, cf. Cat. 3, 21 ; Cæl. 35.
II n. pris substt , précipice, abîme [pr. et fig.] : in præceps dare Liv. 27, 27 ; agere Sen. Ep. 90, 42, pousser à lʼabîme ; turris stans in præcipiti Virg. En. 2, 460, tour dressée au bord de lʼabîme ; in præcipitia deducere Sen. Ep. 8, 4, mener à des précipices.
III adv., au fond, dans lʼabîme : aliquem præceps trahere Tac. Ann. 4, 62, entraîner dans sa chute qqn ; præceps eunt Sen. Nat. 1, 15, 2, ils se précipitent dans les profondeurs ; præceps dare Tac. Ann. 6, 17, mener à lʼabîme, à la ruine.
➳ arch. præcipes, is Enn. Ann. 399 ; Pl. Rud. 671 ; cf. Prisc. Gramm. 6, 95.
- 1. met het hoofd naar voren, halsoverkop; ➤ alqm praecipitem deicere iem. voorover naar beneden gooien; alqm de muro praecipitem mittere iem. voorover van een muur afduwen; ~ ad terram datus op de grond gegooid; se praecipitem e vertice scopulorum iacere; ~ curru ab alto desilit; ab equo ~ decidit in arva; alqm praecipitem in undas proicere;
- 2. (v. plaatsen) steil, sterk hellend [mons; fossa; locus]; ➤ metaf.: via vitae ~ ac lubrica; iter ad malum ~; — subst. n steile afgrond, diepte; steile hoogte: in praeceps (de)ferri voorover naar beneden storten; in praeceps pervenitur; per praecipitia fugere; turris in praecipiti stans; — adv. praeceps de afgrond in [trahere];
- 3. zich naar beneden bewegend, vooroverhellend, voorovergeheld; ➤ sol ~ in occasum;
- 4. (v. tijd) ten einde lopend [autumnus; senectus]; ➤ tempus in noctem ~;
- 5. (metaf.) riskant, gevaarlijk, verderfelijk, funest [libertas; alea; victoria; remedium snel werkend = gevaarlijk]; ➤ in tam praecipiti tempore; — subst. n afgrond, groot gevaar, verderf: rem publicam in praeceps dare; aeger est in praecipiti; — adv. praeceps in gevaar: famam alcis praeceps dare in gevaar brengen;
- 6. (v. emoties en personen) geneigd tot, aangetrokken tot (m. ad; in m. acc.); ➤ ~ in avaritiam et crudelitatem animus; homo ~ in iram; ~ ad explendam cupidinem;
- 7. snel, halsoverkop, ijlings (ook v. niet-lev.) [amnis snel stromend; procella; ventus stormachtig; nuntii; profectio; fuga; letum]; ➤ praecipites fugae se mandabant; alqm praecipitem agere opjagen, voortdrijven; ~ amensque cucurri; ~ curru desilit; apes praecipites cadunt; — adv. praeceps halsoverkop: ~ in exilium acti;
- 8. overhaast, onbezonnen, halsoverkop (ook v. niet-lev.) [cogitatio; oratio; legatio; audacia]; ➤ in gloriam ~ agebatur; ab inimicis ~ agor ik word door vijanden in het verderf gestort; homo ad poenam exitiumque ~ blindelings afsnellend op; ~ et effrenata mens; ~ et immaturum consilium.
陡。坡者。急。忽倒。冒失者。— senectus 老邁。Tempus praeceps 災時。Bis patet in praeceps 兩倍深。Praecipiti jam die 晚時。暮時。In praecipiti aegrotus 病重。病危。Praecipitem eum dare vel mittere vel projicere 自高推之下。\Praecipes pro* Praeceps.
Suggest a Translation
See an image
- prae+ caput, headforemost, headlong: praecipitem (me) in pistrinum dabit, T.: ut Sopatrum praecipitem deiciant: praeceps ad terram datus, dashed to the ground, L.: Desilit, O.: se praecipitem tecto dedit, leaped headlong from the roof, H.—As substn.: in praeceps deferri, headlong, L.—Headforemost, headlong, in haste, suddenly: ab inimicis circumventus praeceps agor, S.: ab equo praeceps decidit, O.: (apes) praecipites Cadunt, V.: praecipites fugae sese mandabant, Cs.—Downhill, steep, precipitous, abrupt, perpendicular: in declivi ac praecipiti loco, Cs.: saxa, L.: fossae, V.: iter, O.; cf. iter ad malum praeceps ac lubricum.—As substn., a steep place, precipice: turrim in praecipiti stantem, V.: immane, Iu.—Sinking, declining, falling: sol Praecipitem lavit aequore currum, V.: in occasum sol, L.: senectus, Cu.—Swift, rapid, rushing, violent: Anio, H.: Boreas, O.: nox, fleeting, O.: remedium, Cu.—Fig., headlong, hasty, rash, precipitate: agunt eum praecipitem poenae civium, pursue fiercely: praecipitem amicum ferri sinere, rush into the abyss: Agricola in ipsam gloriam praeceps agebatur, i. e. was hurried to ruinous heights of glory, Ta.—Rash, hasty, inconsiderate: quis potest esse tam praeceps?: cupiditas dominandi.—Inclined, prone, hasty: naturā ad explendam cupidinem, S.: praeceps ingenio in iram, L.—Dangerous, critical: in tam praecipiti tempore, O.—As substn., great danger, extremity, extreme danger, critical circumstances: se et prope rem p. in praeceps dederat, exposed to extreme danger, L.: levare Aegrum ex praecipiti, H.: Omne in praecipiti vitium stetit, i. e. at its extreme, Iu.
- 1 praeceps, headlong: vim mortalium praeceps trahit, Ta.
-
…nostros victores flumen transire conspexerant, praedandi causa egressi, cum respexissent et hostes in nostris castris versari vidissent, praecipites fugae sese mandabant. Simul eorum qui cum impedimentis veniebant clamor fremitusque oriebatur, aliique aliam in partem perterriti ferebantur…
Julius Caesar, Gallic War
-
…peregrinum ut viseret orbem, montibus in liquidas pinus descenderat undas, nullaque mortales praeter sua litora norant. Nondum praecipites cingebant oppida fossae ; non tuba directi, non aeris cornua flexi, non galeae, non ensis erat sine…
Ovid, Metamorphoses
-
…, obstrepere omnes, hostem atque parricidam vocare. Tum ille furibundus Quoniam quidem circumventus, inquit, ab inimicis praeceps agor, incendium meum ruina restinguam. Deinde se ex curia domum proripuit. Ibi multa ipse secum volvens ,…
Sallust, Catilina
-
…quam peteretur. Sed ea saepe antehac fidem prodiderat, creditum abiuraverat, caedis conscia fuerat ; luxuria atque inopia praeceps abierat. Verum ingenium eius haud absurdum posse versus facere, iocum movere, sermone uti vel modesto vel molli…
Sallust, Catilina
-
…turba atque seditionibus sine cura aluntur, quoniam egestas facile habetur sine damno. Sed urbana plebes, ea vero praeceps erat de multis causis. Primum omnium, qui ubique probro atque petulantia maxume praestabant, item alii per dedecora…
Sallust, Catilina
-
…mobilitatem equitum, stabilitatem peditum in proeliis praestant, ac tantum usu cotidiano et exercitatione efficiunt uti in declivi ac praecipiti loco incitatos equos sustinere et brevi moderari ac flectere et per temonem percurrere et in iugo insistere et se inde…
Julius Caesar, Gallic War
-
…, Verres, et vehementer errabas, cum te maculas furtorum et flagitiorum tuorum sociorum innocentium sanguine eluere arbitrabare ; praeceps amentia ferebare, qui te existimares avaritiae vulnera crudelitatis remediis posse sanare. etenim quamquam illi sunt mortui sceleris tui…
Cicero, in Verrem
-
…Romani esset, amicissimo patre, avo, maioribus, antiquissimis et clarissimis regibus, opulentissimo et maximo regno, praeceps provincia populi Romani exturbatus est. quem ad modum hoc accepturas nationes exteras, quem ad modum huius tui facti…
Cicero, in Verrem
-
…singularem pertulimus ac sensimus, cogitanti sententia saepe tua vera ac sapiens videri solet, qui propter tot tantos tam praecipitisque casus clarissimorum hominum atque optimorum virorum me semper ab omni contentione ac dimicatione animi revocasti. Sed quoniam haec iam…
Cicero, de Oratore
-
…accusationis condicionem sequar, aut optime de me meriti salus deserenda. sed ego, Laterensis, caecum me et praecipitem ferri confitear in causa, si te aut a Plancio aut ab ullo dignitate potuisse superari dixero. itaque discedam…
Cicero, pro Plancio