praecipuus

praecĭpŭus, a, um, adj. [praecipio], that is taken before other things (cf. princeps): excipuum quod excipitur, ut praecipuum, quod ante capitur, Paul. ex Fest. p. 80 Müll.—Hence,

• I Particular, peculiar, especial (class.; opp. communis), Cic. Sull. 3, 9; cf. id. ib. 4, 12; id. Fam. 4, 15, 2; cf. also id. Prov. Cons. 1, 2: non praecipuam, sed parem cum ceteris fortunae conditionem subire, id. Rep. 1, 4, 7.—
• • B In partic., in jurid. lang., that is received beforehand (esp. as an inheritance), special: praecipua dos, Dig. 33, 4, 2 fin.: peculium, ib. 40, 5, 23; Ter. Ad. 258; Plaut. Rud. 1, 3, 6 (190).—Subst.: praecĭpŭum, ĭi, n., that which is received from an inheritance before the general distribution of the property: sestertium quingenties cum praecipuum inter legatarios habuisset, Suet. Galb. 5.—
• II Transf., like eximius, special, chief, principal, excellent, distinguished, extraordinary: hic homo'st hominum omnium praecipuos, Plaut. Trin. 5, 1, 1 (1115): opera praecipua, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 9, 2: jus, Cic. Imp. Pomp. 19, 58: quos praecipuo semper honore Caesar habuit, Caes. B. G. 5, 52: natura ingenerat praecipuum quendam amorem in eos, qui procreati sunt, Cic. Off. 1, 4, 12: Cicero praecipuus in eloquentiā vir, Quint. 6, 3, 3; cf.: praecipuus scientiā rei militaris, Tac. A. 12, 40: vir praecipuus corpore viribusque, Plin. 7, 48, 49, § 154: mox praecipuus cui secreta imperatorum inniterentur (the first), Tac. A. 3, 30.—Absol.: ex quibus praecipuos attingemus, Quint. 8, 3, 89: ponendus inter praecipuos, id. 10, 1, 116.—With gen.: philosophorum Platonem esse praecipuum, Quint. 10, 1, 81: praecipui amicorum, Tac. A. 15, 56 fin.: remedia calculo humano, Plin. 11, 49, 109, § 261: herba dentibus, id. 25, 13, 107, § 170; cf.: herba ad serpentium ictus, id. 8, 27, 41, § 97.—Subst.: praecĭpŭum, i, n., excellence, superiority: homini praecipui a naturā nihil datum esse, Cic. Fin. 2, 33, 110.—Plur.: praecĭpŭa, ōrum, n.
• I In gen., matters of special importance: duo statim praecipua ex imperatoriā mente monstravit, Vop. Aur. 23, 1: principum diversam esse sortem, quibus praecipua rerum ad famam dirigenda, Tac. A. 4, 40. —
• II Points of superiority, of excellence: aurigarum equorumque praecipua vel delicta, Amm.14, 6, 25.—
• III Esp., in the philos. lang. of the Stoics, principal or considerable things, things that come next to absolute good, the Gr. προηγμένα, Cic. Fin. 3, 16, 52 (v. the passage in connection).— Hence, adv.: praecĭpŭē, chiefly, principally, eminently (class.; cf.: inprimis, maxime, potissimum, praesertim), Plaut. Most. 1, 3, 31 (187): praecipue de consularibus disputare, Cic. Sull. 29, 82: praecipue florere, id. de Or. 1, 8, 30: semper Aeduorum civitati praecipue indulserat, Caes. B. G. 7, 40; id. B. C. 3, 68: rationem praestat praecipue analogia, Quint. 1, 6, 1: praecipue quidem apud Ciceronem, id. 1, 8, 11: fortasse ubique, in narratione tamen praecipue, id. 10, 1, 51: inferioribus praecipueque adulescentulis parcere decet, id. 11, 1, 68: praecipue sanus, Hor. Ep. 1, 1, 108: quos praecipue fugiam, Juv. 3, 59: vivendum recte est cum propter plurima, tum his praecipue causis, id. 9, 119.—
• • B Transf., = praesertim, especially, particularly (poet. and post-Aug.): sed perlectus liber utique ex integro resumendus, praecipueque oratio, Quint. 10, 1, 20: ostendunt admirabilem praecipue in aetate illā recti generis voluntatem, id. 10, 1, 89: pantheres, leones non attingunt perunctos eo, praecipue si et alium fuerit incoctum, Plin. 29, 4, 25, § 78; 29, 4, 34, § 107.—So with cum: sedulitas stulte urget, Praecipue cum se numeris commendat, Hor. Ep. 2, 1, 261; Quint. 9, 2, 85; Plin. Ep. 3, 10, 4.

praecipuus, a, um (prae u. capio), vor anderen vorausgenommen (s. Paul. ex Fest. 80, 3); dah. I) besonder, eigentümlich, ausschließlich (Ggstz. communis, par), a) übh.: hanccine ego partem capio ob pietatem praecipuam? Plaut.: unam hanc rem me habere praeter ceteros praecipuam, Ter.: non debes aut propriam fortunam et praecipuam postulare aut communem recusare, Cic.: tum communibus tum praecipuis patris tui periculis commovebatur, Cic.: muros Atheniensium restituit praecipuo suo periculo, Nep.: in communibus miseriis praecipuo quodam dolore angi, Cic.: non praecipuam, sed parem cum ceteris fortunae condicionem subire, Cic.: duobus regulis haec praecipua (munera mitti censuerunt), Liv.: praecipuam sortem periculi petere, Liv.: ut nemo unus inde praecipuum quicquam gloriae domum invidiaeque ferret, Liv.: quod vir talis etiam praecipuum (eine besonders empfindliche) apud hostes supplicium passurus esset, Liv. – subst., praecipuum, ī, n., das Besondere, besondere Recht, Vorrecht, ut enim cetera paria Tuberoni cum Varrone fuissent, hoc certe praecipuum Tuberonis, quod etc., Cic. – b) insbes., vom Erbteil, vorauserhalten, besonder, praec. dos, Ulp. dig. 33, 4, 2. § 1: peculium castrense inter legitimos heredes praecipuum retinere, Papin. dig. 40, 5, 23. § 2. – subst., praecipuum, ī, n., das Vorausver machte, Vorausgeerbte, Suet. Galb. 5, 2. – II) prägn., sich von anderen derselben Art unterscheidend, besonder = außerordentlich, vorzüglich, 1) übh.: natura ingenerat praecipuum quendam amorem in eos, qui procreati sunt, Cic.: artis praecipuae opus, Ov.: praecipuo iure esse, ein Vorzugsrecht, eine bevorzugte Stellung haben, Cic.: praecipuum veniae ius habet ille liber, hat vor allem auf Nachsicht ein Recht, Ov.: eo proelio praecipua equitum gloria fuit, Liv.: quos praecipuo semper honore Caesar habuit, Caes.: praecipuum praemium ferre, den besten Preis (Teil) davontragen, Curt.: decreta accusatoribus praecipua praemia, Suet.: praecipuum in aula locum tenuit, nahm eine hervorragende Stellung ein, Suet.: mit Genet., praecipua cenationum rotunda, der Hauptspeisesaal war ein Rundbau, Suet. – von Pers., praecipuus suorum temporum orator, Quint.: praecipuus vir Cineas nomine, Eutr.: Aristophanes tamen et Eupolis Cratinusque praecipui, Quint.: praecipui erant inter coniuratos duo Bruti, Eutr.: quem vel praecipuum adiutorem speraverat, auf dessen Beistand er gerade hauptsächlich gehofft hatte, Suet. – m. Genet. subst., Glitius Gallus praecipuus amicorum, sein bester Freund, Tac.: philosophorum, ex quibus plurimum se traxisse eloquentiae M. Tullius confitetur, quis dubitet Platonem esse praecipuum, unter den Ph.... die erste Stelle einnimmt, Quint. – m. Genet. Gerund., Latiaris praecipuus olim circumveniendi Titii Sabini, das Hauptwerkzeug bei der Umgarnung des usw., Tac. ann. 6, 4. – m. Abl. wodurch? od. m. in u. Abl. = ausgezeichnet, hervorragend, philosophorum Plato est praecipuus (ragt hervor) acumine disserendi, Quint.: Asclepiodotus magnitudine opum praecipuus inter Bithynos, Tac.: praecipuus toro (ausgezeichnet durch einen Ehrensitz) Aeneas, Verg.: rex fraude praecipuus, der überlistige K., Flor.: praecipuus in eloquentia vir (v. Cicero), Quint.: Euripides in affectibus, qui miseratione constant, facile praecipuus, Quint. – m. folg. Relativsatz, mox praecipuus (der erste), cui secreta imperatorum inniterentur, Tac. ann. 3, 30. – subst., a) praecipuī, ōrum, m., die Vorzüglichsten, ponendus inter praecipuos foret, Quint. 10, 1, 116. – b) praecipuum, ī, n., das Vorzügliche, der Vorzug, homini praecipui a natura nihil datum esse, Cic. de fin. 2, 110 (Müller liest praecipue). – Plur. praecipua, ōrum, n., α) im allg.: duo statim praecipua (wichtige Handlungen) ex imperatoria mente monstravit, Vopisc. Aur. 23, 1: m. Genet., principum diversam esse sortem, quibus praecipua rerum (das Wichtigste) ad famam derigenda, Tac. ann. 4, 40. – β) Vorzüge (Ggstz. delicta, Mängel), aurigarum equorumque praecipua vel delicta, Amm. 14, 6, 25. – γ) = προηγμένα (bei den Stoikern), vorzügliche Dinge, Vorzügliches = solche Dinge, die zwar nicht an sich gut, aber doch dem Guten zunächststehend und nicht zu verwerfen sind (Ggstz. reiecta, verwerfliche Dinge, Verwerfliches), Cic. de fin. 3, 52. – 2) m. ad od. adversus u. Akk. od. mit bl. Dat. = besonders geeignet zu etw., von Lebl., opes eius praecipuae ad eliciendam cupidinem, Tac.: herba ad serpentium ictus praecipua, Plin.: herba dentibus praecipua, Plin.: praecipuus adversus anginas sucus, Plin. – von Pers., praecipuus ad pericula (zum Bestehen von G. bes. geeignet = G. besonders ausgesetzt), Tac.: praecipui ad scelera, große Missetäter, Tac.

praecipuus [CL] 1 that surpasses all others (in quality, talent, or skill), outstanding, exceptional. Gregorius, vir doctrina et actione ~uus, pontificatum ‥ sortitus Bede HE I 23; Theodoricum in opere fusili auri et argenti totius civitatis [sc. Lundonie] ~uum Found. Waltham 24; juvenis ‥ sutor ‥ illius artis omnes excedens magistros novis et ~uis invencionibus Map NC IV 12 f. 53v.. 2 that exceeds all others in importance, foremost, chief. b (of person); c (as sb. m.); d (eccl., w. festivitas, festum, or sim.) principal. atque adeo ingentis magno auxit munere doni / precipui decorans nobilitate gradus Epigr. Milredi 810; 796 ‘docentes eos servare omnia quaecumque mandavi vobis’. ordo ~uus. ‥ ne putemus levia esse quae jussa sunt, et pauca addidit ‥ Alcuin Ep. 110 p. 158; s1135 quedam ‥ castella in Normannia, inter que ~um Danfrontum W. Malm. HN 460; hec summis auctoribus prima fuit et ~ua scribendi occasio Gir. TH intr. p. 4.  b ut Maro ~uus poeta cecinit Lib. Monstr. III 10; misit ‥ cooperatores et verbi ministros, in quibus primi et ~ui erant Mellitus, Justus ‥ Bede HE I 29; s1141 Londonienses qui ~ui habebantur in Anglia sicut proceres W. Malm. HN 495 p. 55; ibique Guillelmum Osberni filium in exercitu suo ~uum reliquit Ord. Vit. IV 1 p. 167; procurantibus ‥ quorum ~uus et princibilis fuit magister J. de H. M. Par. Maj. III 172.  c Gaufridus iste ‥ ~uus totius Anglie Found. Waltham 29 (v. praecluis 1b); ad patriam suam nuncium imperitum destinavit, ad primates et ~uos regni sui V. II Off. p. 230 (ed. 1963); Rogerus de Turkebi, regi ~uus, et nulli in toto regno maxime in justicia et terre legibus secundus, cum omnes precelleret sensuum et rerum nobilitate et gloria Flor. Hist. II 450.  d quinque sunt ~uae festivitates, id est, Natale Domini, Resurrectio ejus, Pentecostes, Assumptio sanctae Dei genetricis Mariae, festivitas loci Lanfr. Const. 126; pulsentur signa sicut in ~uis festis [v. l. festivitatibus] Ib. 130; lampade nonne vacua, / festa peto precipua, / quo nubit sponsus nobilis? J. Howd. Cyth. 14. 8; et omnes benedicciones facere ‥ Dominicis diebus ~uis Cust. Cant. 74; vinum non bibunt nisi forte in ~uis festis [ME: festival dayes] Itin. Mand. 38.

præcĭpŭus, (8) a, um (præ et capio), ¶ 1 particulier, spécial : non præcipuam, sed parem cum ceteris fortunæ condicionem subire Cic. Rep. 1, 7, subir un destin non pas privilégié, mais égal à tous les autres, cf. Cic. Sulla 9 ; 12 ; Prov. 2 ; Fam. 4, 15, 2 ; 4, 3, 1 ; Att. 11, 4, 1 ; jus præcipuum Cic. Pomp. 58, droit privilégié || ut cetera paria Tuberoni cum Varo fuissent, hoc certe præcipuum Tuberonis, quod Cic. Lig. 27, en admettant que tout eût été égal entre Tubéron et Varus, Tubéron avait du moins cet avantage que ¶ 2 particulier, devançant tout le reste, supérieur : aliquem præcipuo honore habere Cæs. G. 5, 54, 4, avoir qqn en particulière estime, honorer qqn plus que tous les autres, cf. Cic. Off. 1, 12 || Cicero præcipuus in eloquentia Quint. 6, 3, 3, Cicéron qui prime dans lʼéloquence ; præcipuus scientia rei militaris Tac. Ann. 12, 40, le plus versé dans lʼart militaire ; præcipuus philosophorum Quint. 10, 1, 81, au premier rang des philosophes ; præcipui amicorum Tac. Ann. 15, 56, principaux amis ; præcipuus circumveniendi Sabini Tac. Ann. 6, 4, en tête du complot contre Sabinus ; præcipuus cui et subj. Tac. Ann. 3, 30, le premier à qui... || [pris susbt^t ] : a) præcipui, orum Quint. 10, 1, 116, les premiers ; b) nihil præcipui Cic. Fin. 2, 110, aucune supériorité ; c) præcipua, ōrum, n. , les principales choses, le principal : præcipua rerum Tac. Ann. 4, 40, le principal des affaires, les affaires les plus importantes ; [philos.] = προηγμένα : Cic. Fin. 3, 52, les choses préférables [avantages extérieurs qui sans être proprement des biens sont des choses estimables pour les Stoïciens].

praecipuus , a, um. adj. (capio.)
為首。出等者。Remedia praecipua 特治此病之藥。Praecipuum vitium 至大之毛病。

Suggest a Translation
See an image

praecipuus adj.

• prae+CAP-, taken before others, particular, peculiar, especial: hanc rem habere praeter alios praecipuam, this special distinction, T.: non praecipuam, sed parem cum ceteris fortunae condicionem subire.—Special, chief, principal, excellent, distinguished, extraordinary: ius: quos praecipuo semper honore habuit, Cs.: ad pericula, eminent in meeting, Ta.: ad scelera, Ta.—As substn.: homini praecipui a naturā nihil datum esse, excellence: praecipua rerum, important events, Ta.: praecipua (in the language of Stoics), things preferred(opp. reiecta).