respondere

respondere [CL], ~eri 1 to speak or write in answer to a question or request, reply (also impers. pass.). b (w. acc. of personal object) to answer or reply to (someone). c (w. dat.) to reply to (someone or something); d (w. ad & acc.). praecipue de his tribus orbis terrae generibus ~eri petebas quae maximum formidinis terrorem humano generi incutiunt Lib. Monstr. prol.; ille stabilita mente tandem ~ens prophetico velut ore psallebat ‥ Felix Guthl. 31 p. 102; rei causam si quis me interroget, non facile ~eam W. Malm. GR II 165; questio: ‥ ~eo: prima via questionis abolenda est Hauboys 248; ~eo, A. to answere WW.  b s1300 rex Francie ‥ misit nuncios regi Anglorum, postulans pacem cum Scotis, qui breviter responsi confusi redierunt Flor. Hist. III 109; 1583 quod ‥ ~ere et ~eri possint Pat 1235 m. 1.  c audistis ‥ domino sciscitanti quem se esse putarent discipuli Petrum ~isse “tu es Christus” Gildas EB 109; Domino respondentes aiunt Theod. Laterc. 12; cui homo Dei prophetali sermone ~it V. Cuthb. II 3; cum ne adhuc quidem talia loquenti quisquam ~eret Bede HE IV 8 p. 221; omnium apud Anglos ‥ objectis ~ere decrevi Abbo QG 1 (4); viris ‥ istis ‥ sapienter ~ete Ad. Eyns. Hug. II 3.  d c1212 ad litteras ‥ ~ebimus Gir. Ep. 5 p. 192; 1290 respondit idem W. quod ipse ad contenta in brevi illo non habet necesse ~ere State Tri. Ed. I 22; incomplexa autem per que ~etur ad questionem factam per ‘quantum’ Ockham Quodl. 567; s1519 ad faciles questiones gramaticales †rendere [l. respondere] nequiebat Reg. Butley 35. 2 to say or write in answer: a (w. dir. object); b (w. in & acc.); c (w. dir. speech); d (w. acc. & inf.); e (w. quod or quia); f (w. ut & subj.). a hoc ~eo quod ‥ Hieronimus canibus suis objecit W. Malm. GR IV prol..  b Henricus ‥ Rotberto ‥ in hanc ~it sententiam W. Malm. GR V 403.  c ~ebant “quid opus est eucharistia?” Bede HE IV 24 p. 261; diceret Gerbertus “ero apostolicus?” ~eret statua “etiam” W. Malm. GR II 172.  d responsum est non esse licitum Christianam virginem pagano in conjugem dari Bede HE II 9 p. 97; ~ebant omnes placidissimam se mentem ad illum ‥ habere Ib. IV 22 p. 261; responsum est esse genere Anglos W. Malm. GR I 45; 1155 prior autem et conventus contradicentes hoc nequaquam esse debere ~erunt Doc. Theob. A.  e ~ebant Scotti quia non ambos eos caperet insula Bede HE I 1 p. 12; responsum est quod Angli vocarentur Ib. II 1 p. 80; 1428 interrogatus ‥ si vellet abjurare articulos ‥ ~ebat quod sibi videbatur, non erat justum quod ‥ abjuraret Conc. III 497.  f responsum ‥ est illis ut ad presens quiete silerent Ord. Vit. XIII 33 p. 97. 3 to reply to an argument, put forward an opposing point of view. b (acad.) to defend a thesis against an opponent in a disputation; c (pr. ppl. as sb.). licet sciamus eos castos esse et bonos, breviter tamen ~ebimus Gildas EB 69; he artes adversarios habent artifices: rethorica accusatorem et defensorem, dialectica opponentem et ~entem Bern. Comm. Aen. 90.  b 1282 inter scolares ‥ disputetur unum sophisma et determinetur ‥ ita ut sophiste opponant et ~eant Deeds Balliol 279; 1438 opponere et ~ere Reg. Cant. III 276; 1454 prima condicio est quod octo vicibus ~eat pro forma et octies opponat Grey Friars Ox. 336; 1461 cum alias contingat aliquem ~ere vel opponere ‥ non expendat ultra duos denarios occasione opposicionis aut responsionis sue MunAcOx 684; 1565 senior ‥ in duabus quaestionibus ~ebit, duo vero illi proximi in senioritate opponent, publicus theologiae prolector moderabitur StatOx 383.  c in ea [sc. positione] statim includitur redargutio, quod est inconveniens ultimum ad quod potest ~ens deduci Duns Ord. V 10; 1425 nullus bachallarius legens vel opponens aut ~ens publice utatur tena vel birreto StatOx 229; 1565 ~ens suas quaestiones prae foribus scholae theologicae fixas, per xiv dies antequam disputaverit, publicabit Ib. 383. 4 to respond or reply, speak in response. b (trans.) to reply to formally, to respond to. ~eant ‥ pro nobis sancti vates nunc ut ante, qui os quodam modo Dei ‥ extitere Gildas EB 37.  b 1425 omnes peticiones in parliamento exhibite et ibidem minime response. pro eo quod predicta peticio in parliamento predicto non fuit responsa Cl 275 m. 1. 5 (leg.) to answer, respond to (questioning). b to answer (to a charge). c to answer a claim or charge (also w. de & abl. of charge to be answered). d to make a presentment, give information. 1221 J. de M. qui fuit serviens hundredi in misericordia quia non venit ~ere de tempore suo PlCrGlouc 10; W. H. serviens de hundredo pessime ~it in omnibus rebus et ideo ad judicium Ib. 23.  b 1275 curia dicit quod ‥ A. ‥ et alii de communitate L. attachiati sufficienter non ~erunt ad incopamentum SelPlMan 146; 1293 attachiati ‥ ad ~endum Felicie que fuit uxor J. G. de S. de morte predicti J. ‥ unde eos appellat Eyre Kent I 99.  c revocat Hugonem ‥ ad warant', sed ipse est in captione regis et non potest ~ere DB II 448b; preceptum est vicecomiti quod ipse summoneat plegios ‥ ad ~endum G. de pace ‥ regis infracta PlCrGlouc 22; c1285 antequam ad curiam venerit ad respond[end]um ‥ tenentibus Reg. Malm. I 80; petit judicium si ei debeat ~ere sine viro suo. ‥ ipsa non potest ~eri sine viro suo BNB III 335; habet plenam etatem ‥ et ideo ~eatur Ib. 336; pars defendens ‥ astringitur ad standum juri et ~endum parti de se querenti juridice Quon. Attach. 1 p. 311.  d 1221 ad judicium de juratoribus qui in omnibus male ~ent PlCrGlouc 11. 6 (eccl.) to make a response, sing in a responsorial manner (also transf.). ne etiam, eo celebrante, monachi ~erent G. Cold. Durh. 16; viri sancti ‥ sopiti sunt et tamen in gallicantu matutine devotissime celebrantur et in responsionibus aves simul cum eis ~ent (Brendanus 21) VSH II 277. 7 to react to a physical stimulus. sambŭca salpicibus respondet musica crebris Aldh. VirgV 374; auro radiantia Christi trophea ‥ turibula ‥ solaribus radiis ~entia Gosc. Transl. Mild. 16. 8 to respond, to react appropriately (to); b (w. dat.). in ‥ sanctimonialium cetibus, que dominabus ‥ suis vocantibus ad gratiam ~ent per obedientiam W. Malm. GR II 219.  b miraculis quibus divina dignatio felicium conjugum sepe ~it meritis W. Malm. GR I 37. 9 to show oneself equal, to measure up (to). filia ‥ emulis ‥ virtutum liniamentis patri ~ens W. Malm. GR I 11. 10 (w. dat.) to correspond to. b (absol.) to correspond. audires in ejus erectione nervos crepitare, jam utraque tibia equa proportione sibi invicem ~ente Mir. Fridesw. 23; nullum enim verbum in angustia Latini ydiomatis reperi potuit quod ex equo ~eret omnino huic verbo Greco ‘baptizo’ Neckam Eccles. f. 80rb; ita ut secundo titulo due series ‥ ~eant Trevet Ann. prol. 3 (v. correspondere 2a).  b haec sunt nomina anapesto suffragantia et concordi ratione ~entia, utpote deitas, pietas Aldh. PR 119. 11 to be answerable, responsible, or accountable to (w. dat. or ad & acc.). c1081 istas ‥ terras eum magno honore et pace teneat. et nemini inde respondeat nisi regi Regesta I app. 125; 1271 manerium ‥ prius fuit de comitatu Staff' et nunc respondet ‥ comitatui Warr' Cl 437; vicecomites eligere, qui responderent ad scaccarium regis Leg. Ant. Lond. 84; 1331 tenentes nostri ‥ praefato A. ‥ sint respondentes et intendentes Lit. Cant. I 371; 1453 vicecomes debet regine respondere (DL Ac. Var.) JRL Bull. XL 103. 12 (w. de, in, pro, or super & abl.) to answer for, to be responsible for or with regard to; b (person, leg.); c (feudal lord). d to be responsible for payment of (sum of money or sim.). e (w. acc.) to pay. f (refl.) to make (oneself) liable. 1205 respond[end]o nobis de eadem firma quam abbati ‥ reddere debebat RChart 151b; c1212 ut predicti canonici de omnibus terris et hominibus suis mihi aut alicui meorum non resspondeant, nisi ‥ Ch. Chester 350; a1251 quod tu et heredes tui sitis eisdem canonicis ~entes de terra de B. ‥ de omnibus que me ‥ contingebant AncD A 3725; 1294 primo rendunt [? l. respondunt] de dominico proprio reg' quod sunt in manerio de R. x car' terr', de quibus vj caruc' sunt de dominico (Ext. Anglesey) Tribal System app. 17; 1559 dummodo sufficientes fuerint ad ‥ terras occupandas, et pro eisdem juxta tenorem locationis ~endum Conc. Scot. II 169.  b A. committitur in custodia ‥ R. de W. servienti ad ~endum de corpore suo die Martio et tunc veniat armatus SelPlCrown 123; 1221 villata debet ~ere de omnibus fugitivis PlCrGlouc 47; s1314 prioribus ‥ incarceratorum custodiam imponit sub precepto quod omnes et singulos custodiant, sicut volunt pro corporibus ~ere Flor. Hist. III 167; abbas ‥ Deo et ecclesie Romane super cura animarum ‥ responsurus Flete Westm. 62.  c 1216 eidem comiti ‥ in homagiis et aliis ‥ sint intendentes et ~entes Pat 1; debet homagium, herietum, relevium, et wardam et rendebit [sic; ? l. respondebit] pro scutagio quando acciderit pro uno feodo integro RB Heref. 9.  d 1220 T. eandem ecclesiam ‥ possidebit, solvendo ipsi R. ‥ duos aureos ‥ super quibus idem T. ~ebit (Lit. Episc.) Diceto II lxix; s1176 ballivi domini regis ~eant ad scaccarium tam de assiso redditu quam de omnibus perquisitionibus suis R. Howd. II 91; 1275 de firma predicte marce auri annue multo tempore non ~erunt (Oxford) BBC 283; 1294 de tribus molend' que rêndunt [? l. respondunt] de xxxjxx crannoc' far' (Ext. Anglesey) Tribal System app. 17; 1304 de tanta summa pecunie tempore pacis consueverat ~ere Pri. Cold. 5.  e 1583 annualem redditum viginti quinque librarum ‥ pro terris ‥ inferius specificatis nobis ‥ ~ere et solvere offert ubi annualis redditus viginti trium librarum ‥ tantum proinde nobis hactenus responsus fuit Pat 1236 m. 20.  f 1323 [the reeve was charged ‥ for 143/4 quarters] ut ~et se tercio (MinAc Sutton) EHR LXII 32; 1378 frumentum ‥ et ix quarteriis v bussellis oneratis ut ~et se quarto et adhuc multo distat ab estimacione (MinAc Wonston) Ib.. 13 to give a return. b (w. obj.) to yield, give a return of. quod eis futuro anno pleno copia cornu responsura sit in omnibus W. Malm. GR II 189; agri proventu uberi ~ebant cultoribus Id. GP I 18; possunt seminari super qualibet acra ij busselli et ~ebunt communibus annis ad quartum granum FormMan 25; 1333 in sc. petris [casei] oneratis super competum ut quelibet vacca respond[et], ij s. vj d. (MinAc Holcombe Rogus) MS Devon RO DD 54876.  b 1382 brasiatur j qr. vj bus. brasii contra natalem Domini qui ~et iiijxxx galones servicie Househ. Ac. 260.