responsalis
respōnsālis, is, m. (respondeo), der Stellvertreter, der an jmds. Stelle Bescheid gibt, ecclesiae (= apocrisiarius), Novell. 37 (39) pr.
in difficilibus questionibus promptissimum et solertissimum dabat responsum et ~e decretum
primum lecta fuit epistola prima tam acriter in nos ‥ emissa et consequenter ~is illa secunda
etsi dominationis vestre littera ‥ ~em non requisierit, tamen allocutionis jucunde ‥ desiderium ‥ presentia litteralis ‥ supplere curat
nuncii ‥ petebant litteram ~em
archidiacono Rychemund' ~es
papa ‥ litteras suas regi Anglie dirigebat ‥ . rex Anglie litteras ‥ remisit ~es
intonatur ~e praeconium; procedit solemne collegium
habeant debitores sibi ~es
quia quidam Willelmus Besat de hoc facto suspectus habebatur, rex, amicis ‥ conquerentibus ‥ ut predictum W. B. ‥ eis ~em produceret, diem assignavit
datus ei terminus ad se peremptorie excusandum
priusquam ante tribunal eterni Judicis super hiis quesitis comparueris ~is
ut hiis ulterius que scripsistis fiam pro voto plenarius ~is, vestre ‥ paternitati significo ‥
locum ‥ eligunt ‥ fecundum, ~em frugibus, non ineptum seminibus
magister Johannes sententiarius Oxonie, ac etiam baccalarius ~is(
quidam ‥ subtilius respondentes ‥ . quare et isti ~es dicunt ulterius quod ipsi fabricant idolum
solet primus ‥ questione inter eum et suum ~em ‥ pro una parte ventilata ‥
ergo circumspectus ~is diceret quod nulla proposicio quam Jeremias asseruit est vera
in ‥ disputacione ~is assignetur per magistrum
procedat loquela inter petentem et ~em
procuret ‥ sibi procuratorem vel ~em et ipse regiis addictus negociis ad curiam ‥ festinet
vel ipse ‥ in propria persona juri pariturus, in Normanniam ‥ transfretaret, vel sufficientes ~es pro ipso juri parituros mitteret
sit in propria persona, aut pro se sufficientem ~em mittat ad lucrandum vel perdendum pro eo loco suo
episcopus et capitulum, ut ‥ nec per se vel per sufficientem ~em sui presentiam facerent
dux per suos ~es ‥ locutus est
inito igitur consilio, ait [sc. abbas ] respondens per ~em
Roberto de Valentiis non apparente, nec ~em mittente
qui non venerunt nec ~em pro se miserunt
rex noster ‥ respondit quod per proprios ~es ad interrogata responderet
aut presentiam vestram nobis ‥ exhibeatis ‥ vel loco vestri sufficientem ~em transmittatis
quod sit coram me ‥ vel sufficientem ~em mittat
tecum dispensantes ‥ dum tamen ydoneum ~em habeas loco tui
proviso tamen quod super hiis que dictum profrum tuum tangunt aliquem sufficientem pro te mittas ~em
dirigendi ‥ ad sedem apostolicam eliguntur legati ‥ ut regii ~es congregatam ibi synodum ‥ reperirent
qui cum ad sedem apostolicam ~es idoneos pro petendo sollemniter pallio direxisset ‥ negatum est
per se vel per ~em ydoneum ad apostolicam sedem accedere
ad apostolicam sedem instructos direxit ~es cum literis episcoporum
si ad linguam attendas ~is fuit Spiritus Sancti
hac devotione celebrant episcopi ut semper secum habeant testes diacones ‥ ut bonum testimonium habeant ‥ hanc [devotionem ] exhibeant alii presbyteri ut nunquam [missam ] celebrent sine ~i
respōnsālis, is, m. , répondant : Novell. Just. 37, 1.
Nos nobilem mulierem Blancham illustrem Comitissam Campaniæ constituimus plegiam etResponsalem pro nobis super 700. lib. etc.
Constituerunt se et fecerunt .... dicto Conventui plegios etResponsales de dicto contractu.
Habacucad ann. 1512. fol. 146. v° :
Jehan Garin sera plaige, cauxion, Responds et principal debteur.
Responsaseu negotia Ecclesiastica peragebat.
Theodorus Responsalis venerabilis Ecclesiæ Carthaginis, in Constit. Justiniani de Africana Ecclesia. Anastasius in S. Vitaliano PP :
Hic direxit Responsales suos cum Synodica juxta consuetudinem in Regiam urbem apud piissimos Principes.Ita in S. Zacharia pag. 78. Anselmus Leodiensis cap. 106 :
Responsalem suum cum suis literis illo transmisit.Chronicon Moriniacense ann. 1119 :
Thomam hujus loci Abbatem primum Responsalem misit.Capitulare Sicardi Princip. Benevent. cap. 13 :
Ut in ipsa trajecta sit licentia transeundi tam negotiantibus,Utuntur passim Scriptores, Facundus Hermianensis lib. 4. cap. 3. Gregorius M. lib. 1. Epist. 42. lib. 2. Ind. 10. Epist. 39. Ind. 11. Ep. 6. 7. lib. 3. Epist. 20. lib. 4. Epist. 3. 8.quam etiam Responsalibus, vel militibus, seu aliis personis.
qui in se suscipit judicium, ait Fleta lib. 6. cap. 10. § 18. Regiam Majestat. l. 1. cap. 21. de
Essoniis, § 4 :
Tunc ad quartum diem veniat, vel certum Responsalem mittat.Ubi Skenæus, i.
Procuratorem, qui pro eo respondeat. Adde cap. 25. § 2. lib. 2. cap. 16. § 38. lib. 3. cap. 15. § 2. cap. 17. § 4. Apud Bractonum lib. 4. tract. 1. c. 32. § 2. et in eodem Fleta lib. 4. cap. 6. § 7. dicitur magna esse differentia inter
Attornatum, et
Responsalem.
Cum... nec ipsi per se, vel per Responsalem comparuerint, etc.
Abbas vero Casæ-Dei, qui ad eumdem diem et eumdem locum auctoritate Apostolica a nobis vocatus fuerat, nec ipse venit, nec pro se Responsales misit.Adde Thomam
Blountin Nomolexico, Chartam ann. 1134. in Probat. novæ Hist. Occitan. tom. 2. col. 475. aliam ann. 1180. apud Miræum tom. 2. pag. 1185. col. 1. et inter Instrum. novæ Gall. Christ. tom. 3. col. 135. aliam ann. 1182. apud Marten. tom. 7. Ampliss. Collect. col. 87. Bullam Alexandri III. PP. ann. circiter 1186. apud Lobinellum tom. 2. Hist. Britan. col. 320. aliam Innocentii III. tom. 2. Histor. Eccl. Meld. pag. 90. Chronicon Mauriniac. apud Duchesnium tom. 4. pag. 367. etc.
Responsalesetiam vocabantur apud Cistercienses ii, qui Abbatum morbo detentorum vices acturi in Capitularia generalia dirigebantur. Statuta ejusdem Ordinis ann. 1276. apud Marten. tom. 4. Anecdot. col. 1452 :
Abbates, qui causa infirmitatis remanserint a Capitulo generali in domibus propriis, Responsales idoneos mittant sicut in Carta caritatis continetur : qui in itinere per Abbates vicinos et litteras se excusent. Responsales autem prædicti, expletis negotiis suis, incontinenti de Cistercio exeant et ad propria revertantur.Statuta ann. 1189. ibid. col. 1263 :
Qui pro alia causa quam pro infirmitate de Capitulo remanserint, pro se Responsalem non mittant.
Constituant suos locatenentes, bonos viros et notabiles,... qui etiam sint Responsales, viri fideles, etc.