respicio
respicio, to look back, look behind, look about, see behind, look back upon, gaze at, look for
in vain he looked back for his absent friend
the gods look after men
- I Lit.
- α Neutr.: respicere quasi retro aspicere, Varro Manio: sedens ... neque post respiciens, neque ante prospiciens, Non. p. 442, 31 sq. (cf. infra, β): longe retro respicere non possunt, Cic. Tusc. 5, 2, 6; Liv. 21, 22, 7; cf. Cic. Div. 1, 24, 49: subito exaudivit hinnitum respexitque et equum alacrem laetus aspexit, id. ib. 1, 33 fin.: Er. Ergasilum qui vocat? He. Respice ... respice ad me, Plaut. Capt. 4, 2, 54 (834) sq.: huc ad aliquem, id. Trin. 4, 3, 61 (1068); so, ad aliquem, id. Curc. 1, 2, 20 (115); id. Cas. 3, 5, 10 (630); id. Ps. 1, 3, 16 (245); id. Poen. 4, 2, 35 (857); id. Truc. 2, 2, 2 (257); Ter. And. 417; id. Phorm. 740 al.; cf.: nocte ad oppidum, Cic. Div. 1, 32, 69: patriae ad oras, Ov. M. 11, 547: ad libellos, Quint. 10, 7, 31; 11, 2, 45; Ter. Eun. 342: ad laevam, Plaut. Mil. 2, 4, 8 (361): in aliquem, Ap. Met. 2, 8, 1; huc, Plaut. Ps. 1, 3, 30 (259); id. Rud. 3, 4, 2 (707); id. Truc. 1, 2, 20 (114); 21 (115): tanta militum virtus fuit, ut non modo de vallo decederet nemo, sed paene ne respiceret quidem quisquam, Caes. B. G. 5, 43: transque caput jace, nec respexeris, Verg. E. 8, 102: respicit Aeneas subito, id. A. 6, 548: a tergo, id. ib. 8, 697: quod respicere vetitus est, Liv. 21, 22.—
- β Act. (in lit. sense rare in good prose, but freq. in all styles in the trop. signif.; v. infra, II.): ipsi Respiciunt atram in nimbo volitare favillam, look back on, see behind them, Verg. A. 5, 666: modo Prospicit occasus, interdum respicit ortus, Ov. M. 2, 190: respice me et relinque egentem parasitum, Plaut. Stich. 2, 2, 7 (331): repudia istos comites atque hoc respice et revortere, id. Merc. 5, 2, 30 (871): proxima respiciens signa, Caes. B. C. 2, 39; cf. Caesarem, id. ib. 3, 91: (Hannibalem) respexisse saepe Italiae litora, Liv. 30, 20, 7: nec prius amissam (Creüsam) respexi animumve reflexi, Quam, etc., Verg. A. 2. 741; id. G. 4, 491; Ov. M. 11, 66; cf.: ut stetit et frustra absentem respexit amicum, Verg. A. 9, 389: instantem tergo Cloanthum, id. ib. 5, 168: donec versas ad litora puppes Respiciunt, id. ib. 10, 269; cf. id. ib. 5, 666: oculis pignora cara, Ov. Tr. 1, 3, 60: medio cum Sol altissimus orbe Tantum respiceret, quantum superesse videret, looked back upon, i. e. had already passed over, id. M. 11, 354. —
- II Trop.
- A In gen., to look, have regard, turn attention.
- α Neutr.: neque se in multa simul intendere animus totum potest: et, quocumque respexit, desinit intueri, quod propositum erat, at whatsoever it looks, Quint. 10, 3, 23: si propter singula verba ad singulas formas respiciendum erit, id. 11, 2, 26; cf.: non respiciendum ad haec, id. 7, 10, 14: M. Bibulus cuncta administrabat: ad hunc summa imperii respiciebat, looked to him, was centred in him, Caes. B. C. 3, 5 fin.; cf.: periculum (emptionis) ad venditorem respicere, Dig. 18, 6, 4 (with ad venditorem pertinere). —
- β Act., to look at, regard, look to: quom respicias immensi temporis omne Praeteritum spatium, Lucr. 3, 854; cf.: quoad longissime potest mens mea respicere spatium praeteriti temporis, Cic. Arch. 1, 1: cum vastitatem Italiae respexerint, Asin. Poll. ap. Cic. Fam. 10, 33, 1: subsidia, quae respicerent in re trepidā, etc., which they might look to, i. e. from which they might expect aid, Liv. 4, 46; cf.: ne respicere spem ullam ab Romanis posset, id. 4, 17: respicere exemplar vitae morumque jubebo Doctum imitatorem, to look at, have in his eye, Hor. A. P. 317: de te pendentis, te respicientis amici, id. Ep. 1, 1, 105. — With rel.-clause: quid sit prius actum, respicere aetas Nostra nequit, nisi, etc., Lucr. 5, 1446; cf. id. 3, 972: respiciens, an vera soror, Val. Fl. 6, 661.—
- B Pregn., to look at with solicitude, i. e. to have a care for, regard, be mindful of, consider, respect, etc. (in this sense mostly act.; cf. provideo).
- 1 Of a protecting deity: di homines respiciunt, Plaut. Rud. 5, 2, 29 (1316): deus respiciet nos aliquis, id. Bacch. 4, 2, 39 (621); Ter. Phorm. 817; id. Hec. 772: nisi quis nos deus respexerit, Cic. Att. 1, 16, 6: Sive neglectum genus et nepotes Respicis auctor, Hor. C. 1, 2, 36; Verg. E. 1, 28: nisi idem deus, qui, etc., respexerit rem publicam, Cic. Att. 7, 1, 2: et me et te, nisi quid dī respiciunt, perdidi, Ter. And. 643.— Hence, Rēspĭcĭens, the Provident, an epithet of Fortuna: ad opem ferendam, Cic. Leg. 2, 11, 28; Inscr. Orell. 477; 1766.— Rarely, in a bad sense, of an avenging deity: at vos, devota capita, respiciant di perjuriorum vindices, may they remember it against you, Just. 14, 4, 10.—
- 2 Of persons that have a care or regard for any thing: hercle alius nemo respicit nos, Ter. Ad. 353; so, aliquem, Plaut. Truc. 2, 3, 19 (340); id. Aul. 2, 2, 54 (231): age, me in tuis secundis respice, Ter. And. 975; id. Ad. 932: miseros aratores, Cic. Verr. 2, 3, 10, § 26; Caes. B. G. 7, 77: sin Caesarem respiciant, id. B. C. 1, 1; Mart. 10, 10, 5: non Pylium Nestora respicis, Hor. C. 1, 15, 22: quantum quisque ferat respiciendus erit, Ov. Am. 1, 8, 38: mox deos respexere; restitui Capitolium placuit, bethought themselves of, Tac. H. 4, 4: aetatem tuam, Ter. Phorm. 434: populi Romani commoda (with prospicere), Cic. Verr. 2, 3, 55, § 127: salutem cum meam tum aliorum, id. Planc. 38, 91; cf. Caes. B. C. 1, 5: rem publicam, Cic. Phil. 2, 46, 118; Planc. ap. Cic. Fam. 10, 11, 3: mala sua, Lucr. 4, 1159 et saep. —With se, to think of or have regard for one’s self, Plaut. Ps. 2, 2, 18 (611); Ter. Heaut. 70; 919; Cic. Fin. 2, 24, 79; id. pro Scaur. Fragm. 41, p. 267 Orell.: quod si Caesar se respexerit, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 24, 8.—With ad (Quintilian): ad utilitatem Ligarii respicit, looks to the advantage of, Quint. 9, 2, 28; so, modice ad hanc partem, id. 9, 4, 36: Graecas litteras (corresp. to studere Latinis), id. 1, 12, 6: saepius ad curam rerum ab elocutione, id. 10, 1, 120.—With an abstr. subj.: si quid pietas antiqua labores Respicit humanos, Verg. A. 5, 689.— With object-clause, to observe, perceive, notice: respicio nihili meam vos gratiam facere, Plaut. Curc. 1, 2, 68 (163).
➳ arch. respexis = respexeris Pl. Aul. 58 ; Most. 523, etc.
- 1. terugblikken, omkijken, omzien [ad oppidum];
- 2. (metaf.) aangaan, betreffen (m. ad); ➤ ad hunc summa imperii respiciebat (Caes.);
- 3. (poët.; postklass.) rekening houden met (m. ad); II. tr.
- 1. achter zich zien of bemerken [Eurydicen suam; amicum; angues; signa; moenia]; (ook m. aci.);
- 2. (metaf.) terugdenken aan, overwegen [spatium praeteriti temporis]; ➤ quod tam longe retro ~ non possunt;
- 3. rekening houden met, in acht nemen; ➤ haec respiciens met het oog daarop; respice aetatem tuam (Ter.); (ook m. aci.);
- 4. zorgen voor, denken aan (m. acc.) [rem publicam; commoda populi]; ➤ di nos respiciunt (Ter.);
- 5. wachten op, hopen op (m. acc.) [subsidia].
向後看。復視。細想。垂顧。助。指 — memoriam praeteriti temporis 追思向日之事。Nisi nos Deus respexerit 若天主不垂眷吾儕。Summa imperii ad me respicit 政權歸吾。
Suggest a Translation
See an image
- re-+*specio, to look back, look behind, look about, see behind, look back upon, gaze at, look for: longe retro: respicere vetitus, L.: inproviso ad eum, T.: patriae ad oras, O.: tanta militum virtus fuit, ut paene ne respiceret quidem quisquam, Cs.: Respiciunt atram in nimbo volitare favillam, see behind them, V.: modo Prospicit occasūs, interdum respicit ortūs, O.: proxima signa, Cs.: Italiae litora, L.: amissam (Creüsam) respexi, looked back for, V.: versas ad litora puppīs, V.: medio cum Sol orbe Tantum respiceret, quantum, etc., i. e. had already passed, O.—Fig., to look, have regard, turn attention, regard, look to, contemplate: ad hunc summa imperi respiciebat, i. e. was centred in him, Cs.: maiores tuos respice: subsidia, quae respicerent in re trepidā, etc., might look to, L.: exemplar vitae morumque, have in mind, H.—To look at anxiously, have a care for, regard, be mindful of, consider, respect: nisi quis nos deus respexerit: Sive neglectum genus et nepotes Respicis, auctor, H.: Respiciens ad opem ferendam (an epithet of Fortuna): miseros aratores: non Pylium Nestora respicis, H.: Quantum quisque ferat respiciendus erit, O.: salutem cum meam tum meorum: neque te respicis, spare yourself, T.: si quid pietas antiqua labores Respicit humanos, V.
-
…, qui ab decumana porta ac summo iugo collis nostros victores flumen transire conspexerant, praedandi causa egressi, cum respexissent et hostes in nostris castris versari vidissent, praecipites fugae sese mandabant. Simul eorum qui cum impedimentis veniebant clamor…
Julius Caesar, Gallic War
-
…meminerit. Dum haec dicit, abiit hora. Rogo numquid velit Recte, inquit. Abeo. Cum huc respicio ad virginem, Illa sese interea commodum huc adverterat In hanc nostram plateam. Mirum ni hanc dicit modo Huic…
Terence, Eunuchus
-
…coepisse ; tum ei ducem illum praecepisse, ne respiceret ; illum autem id diutius facere non potuisse elatumque cupiditate respexisse ; tum visam beluam vastam et immanem circumplicatam serpentibus quacumque incederet omnia arbusta, virgulta, tecta pervertere ; et…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…decretis Italia cuncta susceperat. ad suam enim quandam magis ille gloriam quam ad perspicuam salutem rei publicae ; respiciens rem gesserat ;, cum unus in legem per vim latam iurare noluerat denique videbatur ea condicione tam fortis…
Cicero, pro Sestio
-
…, quia videntur et duces et veterani Caesaris partium interisse, tamen postmodo necesse est doleant, cum vastitatem Italiae respexerint ; nam et robur et suboles militum interiit, si quidem quae nuntiantur ulla ex parte vera sunt. neque…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…defendere sed praevaricari videretur. itaque cum callidissime se dicere putaret et cum illa verba gravissima ex intimo artificio deprompsisset respicite, iudices, hominum fortunas, respicite dubios variosque casus, respicite C. Fabrici senectutem cum hoc respicite ornandae…
Cicero, pro Cluentio
-
…impune sed etiam cum summa interfectoris gloria interfici possit. qua re flecte te, quaeso, et maiores tuos respice atque ita guberna rem publicam ut natum esse te cives tui gaudeant sine quo nec beatus nec carus nec iucundus…
Cicero, Philippicae
-
…hic autem τὸν θεωρητικόν utrique a me mos gestus esse videatur. puto enim me Dicaearcho adfatim satis fecisse ; respicio nunc ad hanc familiam quae mihi non modo ut requiescam permittit, sed reprehendit quia non semper quierim. qua…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…callidissime se dicere putaret et cum illa verba gravissima ex intimo artificio deprompsisset respicite, iudices, hominum fortunas, respicite dubios variosque casus, respicite C. Fabrici senectutem cum hoc respicite ornandae orationis causa saepe dixisset, respexit ipse…
Cicero, pro Cluentio