respicere

1 respicere v. recipere

2 respicere [CL] 1 to look back. b (w. acc.) to look back at; c (w. in & acc.). d (transf.) to look back on (past event). dum aratri stibam postergum ~iens [gl.: i. videns] neglegenter regeret Aldh. VirgP 31; relicto aratro agriculturae spiritalis, retro ~iamus Bede Gen. 176C; cum ‥ post terga ~eremus, si forte ‥ ipsam de qua egressi eramus insulam ‥ repetere possemus Id. HE V 1 p. 282; cum ‥ Grithfridus et complices sui ~erent et persecutores nimis iratos ‥ adverterent, caput ‥ in mare projecerunt Ord. Vit. VIII 3 p. 286; uxoris Loth contra dominicum preceptum ~ientis in statuam salis ‥ mutatione Gir. TH II 19; ~e retro te, despice subter te et suspice supra te J. Godard Ep. 240.  b omnia dona retrorsum ~iunt [AS: under bæc besihþ] Prov. Durh. 28; quibus tute effugiens respexit filium nimis alte volantem, sed non sine periculo Natura Deorum 123.  c jussus est ab angelis ‥ ~ere in mundum Bede HE III 19 p. 165; prohibetur Loth ~ere post tergum ad incendium Sodome Ad. Dore Pictor 153.  d ut superiora ‥ tempora ~iamus (Ceolfrith) Bede HE V 21 p. 342; in antiqua redire tempora, et ad annos ~ere meliores J. Sal. Met. 915D. 2 to look at, to fix one's gaze on, watch (intr., w. prep.); b (trans.). c to look, turn one's gaze. d (transf.) to take a look at, refer to. interiore mentis lumine ad ipsum [Deum] non ~iunt Gir. TH III 35; necdum sic audebat ~ere contra Deum J. Ford Serm. 7. 1; indigna ‥ ~ere in faciem tuam Ib. 58. 10; 1298 ut ‥ F. respexit ultra targiam suam ‥ E. sagittavit eum in oculo sinistro per quod obiit SelCCoron 91; sine ‥ conturbacione ut nullatenus posset in eum ~ere Eul. Hist. I 149; ad quas tunc fere ex omni latere predones Gallici respexissent, proponentes eas invadere statim cum vidissent utrorumque exercitum conflixisse G. Hen. V 12.  b si pulchram mulierem nos crebro viderit ~ere, intelligit cor amoris jaculo vulneratum Bede Mark 201C; sodalis respexit eum et ait ‥ Id. HE III 27 p. 193; Thomas ‥ cancellarius episcopum Cicestrensem ~iens dixit Chr. Battle f. 73; debemus ~ere tenorem ‥ ~iendo litteram Hothby Contrap. 63 (v. octavus 7).  c dixit ‥ “respice sinistrorsum”; cumque respexissem, vidi ibi duo dolia W. Malm. GR II 111; cum ille ‥ immotus persisteret nec sic ~ere voluisset R. Cold. Godr. 83.  d si ‥ ad regulam prius datam respexeris Rob. Angl. (I) Alg. 122; absinthium ‥ A. uuermode. ~e in centonica et in sandonicum Alph. 1. 3 to look towards, to face; b (astr., w. ref. to aspect). c (geom.) to be opposite. latitudo atrii quae ad orientem ~it Bede Tab. 458D; Cornewalenses vocantur quod in occidente Britannie siti cornu Gallie ex obliquo ~iant W. Malm. GR II 134; candela ‥ candelabri que ad occidentem ~iebat Petrus Dial. 38.  b erit quidem stellarum felicitas, si benivola benivolam exagonaliter vel trigonaliter vel tetragonaliter ~ient nec a malivolis ~iantur D. Morley 39; eligatur tempus in quo planeta ipsum ~iens male se habeat aut debilitetur N. Lynn Kal. 213.  c linea enim AG ~it angulum ADG rectum Adel. Elem. XV 1. 4 (w. acc. or ad & acc.) to look to (someone) for guidance or assistance (also foll. by de or pro & abl.); b (w. auxilium as obj.). ad te respiciunt famulorum vota tuorum, / quid tua, exspectantes, mens pia praecipiat Alcuin Carm. 45. 61; omnes ‥ ad illam ~iebant, et quid juberet expectabant Ord. Vit. X 24 p. 149; ad vos enim, ut nobis videtur, ~it parabola hec Chr. Battle f. 73; 1332 ad ‥ palfredum lavandum ‥ tenentes nostros ‥ coherceatis; exceptis tenentibus ‥ de Lallyngg ‥ qui pro auxilio ad dictum palfredum ‥ nos respexerunt Lit. Cant. I 499; domus illa non erit ~iens de ulla re ad domum de Wenloc, nisi ‥ de recognitione ordinis Reg. Paisley 2.  b respexit ille ad divinae auxilium pietatis, quo ab impietate barbarica posset eripi Bede HE III 24 p. 177. 5 to take heed (of), pay attention (to). b to consider, take into account, examine. quis ‥ vestrum ~iet id quod sequitur? Gildas EB 94.  b vestre paternitatis epistola percepta ‥ se cordi meo gaudium infudit; sed vita mea respecta ‥ gaudium ‥ de corde meo refudit Anselm (Ep. 71) III 191; 1263 pauperes hospitalium ‥ de elemosina regis ~iantur in festo predicto Pat 79 m. l; 1316 ~ientes statum ejusdem Rogeri et famam ac servicium per ipsum ‥ impensum RGasc IV 1619; s1330 ~iatum est et adjudicatum, quod predictus Rogerus, ut proditor et inimicus regis et regni, distractus sit et suspensus Knighton I 458. 6 (w. acc or dat.) to have regard to (as affecting one's valuation or response). nisi vel propinquitate vel aliqua dignitate meritorum regis indulgencia quemcumque respexerit, cujus amanda bonitas promovet potius, et non evertit libertas (Leg. Hen. 20. 3) GAS 560; solet Dominus bonus ‥ hominis ‥ benignitatem ~ere ‥ . solet ‥ talem ~ere bonitatem, ipsi sicut vult et quando vult adjungendo H. Bos. Thom. II 1; omnia quasi pro imperio agens, amicum, cui nunquam necessarius esse potes, et cujus auxilio semper eges, vix et tamen indignantissime respexisti et despexisti. ideo ‥ respexisti, ut despiceres P. Blois Ep. 21. 76A; nos ‥ volentes ‥ civium nostrorum indempnitati ~ere State Tri. Ed. I 48; 1368 Johanni de C. xx tantum marcas quia eum in vita sua aliunde respexi (Test. Episc.) Reg. Exon. 1555. 7 (w. God as subj.) to watch over. b to look kindly on; c (w. adv. or adverbial phr.). o dee cunctorum ‥ / respice me miserum, quem cernis lumine captum Wulf. Swith. I 1569.  b tu quoque respiceres solita pietate precantes Alcuin Carm. 99. 12. 8; si per intercessionem ipsius sancti Creator omnium Deus nos respexerit Ord. Vit. VI 9 p. 70.  c subito divina gratia respectus exemplum fidei ‥ coepit emulari Bede HE I 7 p. 18; super eam [Angliam] misericordie sue oculo ~it [Dominus] W. Malm. GR II 121; devictus, sive potius miseratione Divina respectus G. Cold. Durh. 20. 8 to concern, refer to; b (impers., w. acc. & inf.). c (w. ad & acc. or sim.) to refer to, signify. 1216 in omnibus que nostrum ~iunt commodum et honorem Pat 17; ista que suadet nobis dominus papa universam Christianitatis latitudinem ~iunt M. Par. Maj. III 109; 1291 ea que ‥ honorem ‥ archiepiscopi ‥ ~iunt ‥ facere cupientes ‥ mandamus quatinus ‥ RGasc III 2b; s1341 que ‥ regni ‥ augmentum ‥ ~iunt (Lit. Regis) Wals. HA I 241.  b pii pastoris sollicitudinem ~it ‥ viris religiosis quod suum est paterna protectione conservare Reg. Malm. II 12.  c quod ad Christi et ecclesiae sacramentum ~ere nemo est fere qui ambigat Bede TR 50; intellexit tarde ‥ quo portentum illud ~eret W. Malm. GP II 86; in sabbato Pasche officium ante nonam non incipiatur. ad noctem enim dominice resurrectionis ~it Ord. Vit. IV 9 p. 242. 9 to reward (someone) with, give in consideration of: a (w. acc. of person foll. by abl., or in or de & abl.); b (w. dat. of person foll. by de & abl.). a 1217 ipsos ‥ non solum libertatibus et jure suo ditabimus, verum etiam eos digna mercede ~iemus Pat 25; 1252 de pane et cervisia ~iet servientes curie die nuptiarum Cart. Rams. I 326; s1235 respectis ‥ janitoribus et ministris papalibus in muneribus G. S. Alb. I 309; 1258 dummodo dictum fratrem in possessionibus respexissetis quatenus tale conjugium ex utraque parte deceret Cl 314; 1260 vobis mandamus quod de hiis que eidem W. in domo vestra debentur prefatos J. et pueros in aliqua parte racionabili ~iatis Cl 155; 1300 non deceret honorem vestrum de tam modico donario [sc. cipho] ~ere tantum dominum Lit. Cant. I 28; 1309 volumus ‥ quod cardinales ‥ quos prius non respexistis ‥ ~iatis in aliquo exennio Reg. Cant. 1053; 1342 clericos ‥ nomina inferentes in matriculis de uno denario solebant ~ere Conc. II 701a.  b 1258 cum equi militum ‥ combusti sint ‥ mandatum est ‥ quod eisdem militibus pro jactura equorum illorum et hernesii sui de denariis regis ~iat [thesaurarius] et cum rex sciverit de quanto eis respexerit breve de liberate ei faciet habere Cl 221. 10 (phil.) to be related to, to relate to. versio ~it futurum sicut creatio preteritum Peckham Aetern. 78; impossibile est extremum ~ere aliud extremum quacumque necessitate quin tanta necessitate ~iat quodcumque medium necessario requisitum inter illa Duns Ord. II 72; quantitas ~it contingenter quamlibet speciem figure, puta triangulum Ockham Quodl. 393.