speculator
speculator, a looker-out, spy, scout, explorer
- I Lit.: speculator, quem mittimus ante, ut respiciat quae volumus, Varr. L. L. 6, § 82 Müll.: repentinus, Cic. Verr. 2, 5, 63, § 164; Caes. B. G. 2, 11; 5, 49 fin.; Cic. N. D. 2, 56, 140; Sall. J. 101, 1; 106, 2; Liv. 3, 40, 13; 22, 33, 1; 28, 2, 2 al.—These scouts formed a special division in each legion, Auct. B. Hisp. 13; Tac. H. 1, 25; Inscr. Orell. 1222; 3518 al.—Under the emperors they were employed as special adjutants, messengers, and body-guards of a general, Suet. Calig. 44; Tac. H. 2, 73; Suet. Aug. 74; id. Claud. 35; id. Galb. 18; id. Oth. 5; Tac. H. 1, 24 Lips.; 2, 11; 2, 33; Sen. Ira, 1, 16, 15; id. Ben. 3, 25; Vulg. Marc. 6, 27 (where the Greek has also σπεκουλάτωρ) al. —
- II Transf., in gen., a searcher, explorer, investigator, examiner: physicus, id est speculator venatorque naturae, Cic. N. D. 1, 30, 83; id. Div. in Caecil. 16, 51: ad has excipiendas voces speculator ex convivis Persei missus, Liv. 40, 7: Cleonis fuisse publice praepositos χαλαζοφύλακας, speculatores futurae grandinis, Sen. Q. N. 4, 6, 1: quo tu matutinus speculator amicae? Prop. 2, 29 (3, 27), 31: apes consumptis in proximo floribus speculatores ad pabula ulteriora mittunt, Plin. 11, 8, 8, § 19: Fabius cautā speculator mente futuri, Sil. 1, 679.
gratias agimus, quod tam praeclarum ~orem caelestis bibliothecae tamque egregium Christi militem cum multis bene educatis ‥ discipulis gens Anglorum advena Brittania meruit ‥ emittere(
huc ‥ Balduinus perveniens ~ores misit qui situm loci et vires hostium renuntiarent
quod sequitur avertat Deus a nobis, qui ejus esse ~ores videmur
quinque sensus qui sunt exteriorum ~ores
~ores in Gabaa positos [cf. ] multitudinem cernere prostratamI Reg. xiv 16
~oris est de loco editiori plus omnibus contemplari
quis hostibus succinctus in armis obstruit introitum si ~or in celso turris fastigio dormit?
~ores in turre altissima constituti, providentes ‥ hostium adventum
inquisitus denuo ~or naves quatuor advenire ‥ exclamat
duos ‥ servientes suos fideles constituit ~ores et exploratores ne Dani supervenirent ei
in turre: ‥ domus ~oris ‥ tota casa in terram
reversi sunt ad civitatem secum nos ducentes, duobus custodibus sive ~oribus in navi dimissis
Willelmus committitur ~ori castri de N. in prisona ibidem remansurus(
T. committitur janitori castri de N.
~or quoque est in excelsissimo positus loco, unde et episcopus dicitur quasi superspeculator
impii ‥ in facie ~orum descendunt in infernum viventes, ut a ~oribus, quia siluerunt, sanguis eorum jure et merito exquiratur
~or ‥ ille supremus ‥ cuncta cernens ‥ imaginem Filii sui ‥ super facinorosum cadere faciens ‥ clericum excerebravit
intellectus est ‥ servator virtutum, speculator viciorum
spretor viciorum
Sion etenim specula sive ~or ‥ dicitur
est et alia conceptio de qua tractabant naturarum ~ores, et maxime Ypocras
post politicam naturalis philosophie factus est ~or
apostolus episcopum, propheta ~orem [cf. ], salvator mundi pastorem aecclesiae sacerdotem appellatEzech. iii 17
celestium ~or effectus, orando atque psallendo permansit(
qui ~or factus est, verba Dei populo narraturus, multo tempore debet quiescere et dolere ad ea quae videt
te nunc sancte speculator, / verbi Dei digne dator, / Hæddi, pie presul, precor
litteris ‥ a ‥ Danielo Dei plebis ~ore acceptis
ego Ælfsinus Uuintaniensis [sic ] aecclesiae divinus ~or proprium sigillum impressi
factus sum ‥ ~or multorum numeroque carentium populorum
sacerdotes et ~ores, id est, doctores, consueverunt ecclesiam Dei scindere
domino totius Christianae religionis summo ~ori A. papae
per ~ores mittentur sororibus [libri ] cum opus habuerint, et hoc per fratrem fenestre, sed et hoc raro ‥ presente tamen summo ~ore
[(] spiculatoribus [ the election of two waits ] for a year at 40 s. and the delivery to them of two silver shields
quilibet dictorum spiculatorum habebit j scutum de communitate
dicti spiculatores habent j puerum loco dicti Symonis
clypeus cyaneus leo ~or gradarius aureus Thracum symbolum sub altero magistro militum
crismatorium rotundum quod fuit Guillelmi Durandi, ~oris(
concordat ~or, titulo suo ‘De rescriptis’
dictum illud ~oris est notissimum in titulo ‘De feud.’
Jugis Arbitouris et amiabile Compo'itouris in basso et in alto in forma ~oris
compromiserunt ‥ in uberiori forma compromissi in forma ~oris conficiendi
in uberiori forma compromissi per dominum ~orem extensi(
elegerunt ‥ archiepiscopum ‥ in judicem arbitrum et amicabilem compositorem in forma ~oris amplissima extendenda
- 1. (in oorlog) spion, verkenner; ➤ per speculatores alqd cognoscere;
- 2. (postklass.) plur. soldaten met een speciale functie, o.a.: boodschappers, beulen en lijfwachten van een veldheer;
- 3. onderzoeker [naturae; futuri];
- 4. schildwacht; (eccl.) hoeder, bewaker.
Gaudebat quidem Speculator, quod Christum suscipere meruissetin hospite : Pater vero lætabatur, quod in ministro Christi vera Christi susceptio claruisset. Postquam vero se diversis utilitatibus mutuo roborassent, petita licentia pater Eigil a Pontifice benedictus, profectus est Fuldam.
Quia ex nostri officiiSpeculatione res nostrarum ecclesiarum distractas, colligere, etc.
Et postquam ipsæ precariæ finitæ fuerint, faciant potestativeSpeculatores Ecclesiæ utrum elegerint, ut aut ipsas res recipiant, aut posteris eorum sub precario et censu habere permittant.
Speculator. Lexicon Gr. MS. Reg. Cod. 2062.
Speculatores faciet, qui nudato gladio hominum amputant cervices.Vita Bacchi junioris Martyris, edita a Combefisio pag. 114 :
Αὐστηρότερόν τε τὸν σπεκουλάτορα ὑποβλεψάμενος, ἔφη, Τέμνε τρικατάρατε,Cur autem itaetc.
Speculatoresdicti sunt carnifices, multis disquirit Salmasius ad Spartianum. Adde præterea Cujacium lib. 6. Observat. cap. 33. Meursium in
Spiculator.
- speculor, a looker-out, spy, scout, explorer: undique speculatores citi sese ostendunt, S.: quem speculatorem quam legatum iudicari maluerunt: re per speculatores cognitā, Cs.: Carthaginiensis, L.—An explorer, inquirer, investigator, examiner: naturae: ad has excipiendas voces speculator missus, L.
-
…itineris locum peteret et domum pervenire properaret, fecerunt ut consimilis fugae profectio videretur. Hac re statim Caesar per speculatores cognita insidias veritus, quod qua de causa discederent nondum perspexerat, exercitum equitatumque castris continuit. Prima luce ,…
Julius Caesar, Gallic War
-
…, inquam, elocutus es illum, quod moram supplicio quaereret, ideo clamitasse se esse civem Romanum, sed speculatorem fuisse. iam mei testes veri sunt. quid enim dicit aliud C. Numitorius, quid M. et…
Cicero, in Verrem
-
…me susceptam, mihi creditam, quisquam subscriptor me invito adspirare possit ; etenim fides mea custodem repudiat, diligentia speculatorem reformidat. verum ut ad te, Caecili, redeam, quam multa te deficiant vides quam multa sint in…
Cicero, Divinatio in Q. Caecilium
-
…loco causa tua sit et quid de te futurum sit, sic tecum agam. Gavium istum, quem repentinum speculatorem fuisse dicis, ostendam in lautumias Syracusis a te esse coniectum, neque id solum ex litteris ostendam Syracusanorum ,…
Cicero, in Verrem
-
…iudices non sero, illum P. Gavium quem tu in crucem egisti civem Romanum et municipem Consanum, non speculatorem fugitivorum fuisse. cum haec omnia quae polliceor cumulate tuis proximis plana fecero, tum istuc ipsum tenebo quod abs…
Cicero, in Verrem
-
…commutata ratione belli, quoniam propositum non tenuerat, iuxta Pompeium muniri iussit. Qua perfecta munitione animadversum est ab speculatoribus Caesaris, cohortes quasdam, quod instar legionis videretur, esse post silvam et in vetera castra duci. castrorum…
Julius Caesar, Civil War
-
…solum a fame, sed etiam a caede incendiis vastitate, nemo negat, cum ad causam caritatis accederet iste speculator communium miseriarum, qui semper ex rei publicae malis sceleris sui faces inflammaret. negat oportuisse quicquam uni extra ordinem…
Cicero, de Domo sua
-
…Argivis alia Lanuinis. et quidem alia nobis Capitolini alia Afris Hammonis Iovis. Non pudet igitur physicum id est speculatorem venatoremque naturae ab animis consuetudine inbutis petere testimonium veritatis isto enim modo dicere licebit Iovem semper barbatum, Apollinem semper…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…eo loco excesserat. ita conplures dies manserant castra ; munitiones quidem omnes integrae erant. Eo signa legionis lata speculatores Caesari renuntiarunt. hoc idem visum ex superioribus quibusdam castellis confirmaverunt. is locus aberat novis Pompei castris circiter passus…
Julius Caesar, Civil War
-
…nuntii rerum in capite tamquam in arce mirifice ad usus necessarios et facti et conlocati sunt. nam oculi tamquam speculatores altissimum locum optinent, ex quo plurima conspicientes fungantur suo munere ; et aures, cum sonum percipere debeant qui…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
A scout or spy, of whom a special division was attached to each legion in the Roman army (Tac. Hist. i. 25). Under the Empire the speculatores were a body-guard or corps of adjutants attached to the person of the emperor (Tac. Hist. ii. 73; Sueton. Calig. 44).