Logeion | turpis

aspectus deformis atque turpis
a foul and deformed sight illi turpis vita integra fama potior fuit
for him a shameful life was preferable to an unsullied reputation

turpis , e: (adj.), unsightly, unseemly, freq.; squalid, 6.276; foul; besmeared, covered, 5.358; shameful, base, dishonorable, disgraceful, 2.400.

turpis, e, adj. [Sanscr. root tarp-, to be ashamed], ugly, unsightly, unseemly, foul, filthy (class.; esp. freq. in a trop. sense; syn.: taeter, foedus, deformis, obscaenus, immundus).

I Lit.: aspectus deformis atque turpis, Cic. Off. 1, 35, 126; Plaut. Poen. 1, 2, 125 (334): ornatus, id. ib. 1, 2, 94 (303); cf. infra, II.: vestitus, Ter. Phorm. 107: colores foedā specie, Lucr. 2, 421: pes, Hor. S. 1, 2, 102: podex, id. Epod. 8, 5: rana, id. ib. 5, 19: pecus, id. S. 1, 3, 100: viri morbo, deformed, disfigured, id. C. 1, 37, 9: macies, id. ib. 3, 27, 53: scabies, Verg. G. 3, 441: podagrae, id. ib. 3, 299: udo membra fimo, i. e. befouled, id. A. 5, 358; cf. toral, Hor. Ep. 1, 5, 22; Mart. 7, 36, 5; 8, 79, 2.—Sup.: simia quam similis turpissima bestia nobis, Enn. ap. Cic. N. D. 1, 35, 97 (Sat. v. 45 Vahl.)—
II Transf., of sound, disagreeable, cacophonous: si etiam abfugit turpe visum est, Cic. Or. 47, 158.—
III Trop., unseemly, shameful, disgraceful, base, infamous, scandalous, dishonorable (syn.: inhonestus, impurus, sordidus, indecorus): pulchrum ornatum turpes mores pejus caeno collinunt, Plaut. Most. 1, 3, 133 (289): verbum, Ter. Heaut. 1042: cum esset proposita aut fuga turpis aut gloriosa mors, Cic. Fin. 2, 30, 97: mors honesta saepe vitam quoque turpem exornat, at vita turpis saepe ne morti quidem honestae locum relinquit, id. Quint. 15, 49: adulescentia, id. Font. 15, 34: causam, Auct. Her. 1, 6, 9: causa, Caes. B. C. 3, 20: luxuria cum omni aetati turpis, tum senectuti foedissima est, Cic. Off. 1, 34, 123: si enim disserunt, nihil esse obscenum, nihil turpe dictu, id. Fam. 9, 22, 1: neque rogemus res turpes, nec faciamus rogati, id. Lael. 12, 40: formido mortis, id. Rep. 1, 3, 4: pars ingentem formidine turpi Scandunt equum, Verg. A. 2, 400: repulsa, Hor. Ep. 1, 1, 43: turpem senectam Degere, id. C. 1, 31, 19: adulter, id. ib. 1, 33, 9: meretricis amor, id. S. 1, 4, 111: non turpis ad te, sed miser confugit, Cic. Quint. 31, 98; id. Att. 5, 11, 5: prodis ex judice Dama Turpis, Hor. S. 2, 7, 55: sub dominā meretrice turpis, id. Ep. 1, 2, 25: Egestas, Verg. A. 6, 276: facta, Quint. 1, 2, 2: fama, Tac. A. 12, 49: nihil turpe est, cujus placet pretium, Sen. Ep. 95, 33: luxus, Juv. 6, 298: fames, Flor. 4, 5, 3: foedus, Val. Max. 1, 6, 7: metus, id. 2, 9, 8.—Comp.: quid hoc turpius? quid foedius? Cic. Phil. 2, 34, 86: quid est autem nequius aut turpius effeminato viro? id. Tusc. 3, 17, 36: nihil est turpius quam cum eo bellum gerere, quocum familiariter vixeris, id. Lael. 21, 77; 26, 99; Caes. B. G. 4, 2.—Sup.: homo turpissimus atque inhonestissimus, Cic. Rosc. Am. 18, 50: iste omnium turpissimus et sordidissimus, id. Att. 9, 9, 3: turpissima fuga, Caes. B. C. 2, 31: turpissimus calumniae quaestus, Crassus ap. Cic. de Or. 2, 55, 226: quod quidem mihi videtur esse turpissimum, Cic. Tusc. 2, 4, 12.—
- - - b As subst.: turpĕ, is, n., a base or shameful thing, a disgrace, shame, reproach: nec honesto quicquam honestius, nec turpi turpius, Cic. Fin. 4, 27, 75: turpe senex miles, turpe senilis amor. Ov. Am. 1, 9, 4: honesta et turpia virtutis ac malitiae societas efficit, Sen. Ep. 31, 5.—Adv. (poet.): turpe incedere, in an unsightly manner, unbecomingly, Cat. 42, 8: gemens, Stat. Th. 3, 334.—
    - c Turpe est, or simply turpe, with a subj.-clause: habere quaestui rem publicam, non modo turpe est, sed sceleratum etiam et nefarium, Cic. Off. 2, 22, 77: quod facere non turpe est, modo, etc., id. ib. 1, 35, 127: benevolentiam adsentando colligere turpe est, id. Lael. 17, 61: quid autem turpius quam illudi? id. ib. 26, 99; cf. id. ib. 21, 77: turpe erit, ingenium mitius esse feris, Ov. Am. 1, 10, 26; cf.: turpe ducet cedere pari, Quint. 1, 2, 22.— Hence, adv.: turpĭter, in an ugly or unsightly manner.
  - 1 Lit. (so rare): ut turpiter atrum Desinat in piscem mulier formosa superne, Hor. A. P. 3: claudicare, Ov. Am. 2, 17, 20.—
  - 2 Trop., in an unseemly manner, basely, shamefully, dishonorably (class.): turpiter et nequiter facere aliquid, Cic. Tusc. 3, 17, 36; unum illud extimescebam, ne quid turpiter facerem, id. Att. 9, 7, 1: turpiter se in castra recipere, Caes. B. G. 7, 20: me turpiter hodie hic dabo, Ter. Eun. 230; id. Hec. 624; Cic. Att. 6, 3, 9; 7, 2, 7; id. Mil. 4, 9; Caes. B. G. 7, 80; id. B. C. 3, 24; Auct. B. G. 8, 13; Hor. A. P. 284; Ov. M. 4, 187; Phaedr. 1, 25, 2; Val. Max. 2, 7, 15.—Comp., Ov. Tr. 5, 6, 13.—Sup., Cic. N. D. 1, 12, 29; Sen. Ep. 82, 12.

turpis, e (zu altindisch trápatē, schämt sich [= wendet sich ab]), häßlich, garstig, ungestaltet, entstellt (Ggstz. pulcher, formosus), I) eig.: a) von Aussehen, adspectus, Cic.: pes, Hor.: femina, Plaut.: vestitus, Ter.: asellus, Ov.: scabies, Verg.: turpia membra fimo, Verg.: turpes morbo viri, Hor., – b) garstig klingend, Cic. or. 158. – II) übtr., im moralischen Sinne, häßlich, garstig, schmählich, unlöblich, schändlich, schimpflich, unsittlich (Ggstz. pulcher, honestus), fuga, Cic.: amor, Hor.: egestas, Verg.: vita, Cic.: verbum, Ter.: quid turpius, Cic.: homo turpissimus, Cic.: m. 2. Supin., dictu turpe, dictu turpia, Cic.: turpe factu (Ggstz. honestum factu), Cic. – subst., turpe, is, n., etwas Schimpfliches, ein Schimpf, habere quaestui rem publicam turpe est, Cic.: turpe senex miles, turpe senilis amor, Ov.: hoc videtur esse turpissimum, das Schimpflichste, Cic.: videte ne, ut illis pulcherrimum fuit tantam vobis imperii gloriam tradere, sic vobis turpissimum sit id quod accepistis tueri et conservare non posse, Cic. – Acc. neutr. turpe, poet. = Adv. turpiter, Catull. u.a.

turpis [CL] 1 offensive to the senses, foul (esp. in appearance or condition); b (of sound). quamquam me turpem nascendi fecerit auctor, / ‥ / ecce tamen morti successit gloria formae Aldh. Aen. 96 (Elefans) 7; heu mihi infelici cum sim ~is et niger corpore (Berachus 19) VSH I 83 (cf. ib.: ante deformis ac niger erat); macro corpore figura fit torpior [v. l. ~ior] in aspectu M. Scot Phys. 2; per Rachel, que fuit formosa, significatur vita contemplativa; per Lyam, que fuit lippa et ~is, significatur vita activa T. Chobham Praed. 9; talia ‥ non sunt media sed extrema, ut summe pulchrum vel ~e, delectabile vel triste Bradw. AM 52; 1433 in reparacione viarum ~ium Cl 283 m. 15d.. b ut ‥ ~em sonum generarent Ps.-Gros. Gram. 29. 2 (of act or conduct) morally or socially offensive, shameful, disgraceful (also transf.). b (~e lucrum, w. ref. to Tit. i 11) filthy lucre (v. et. turpilucrum). ~i mendacio Lib. Monstr. II 14; atque bibens nectar nudabat turpe veretrum Aldh. VirgV 2505; 802 ~e est ‥ monacho militiam spiritalem amittere Alcuin Ep. 250; quod olim honorabiles viri ~issimum judicaverunt et omnino quasi stercus refutaverunt, hoc moderni dulce ‥ estimant Ord. Vit. VIII 10 p. 323; ~ibus cantilenis ac saltationibus Hon. GA 644D; in toro ~e, in bello mori decus reputant Gir. DK I 8; nihil quod sit naturale est ~e, illud [coitus] est naturale, ergo non ~e est, donum namque creationis est Quaest. Salern. B 15; Aeneam ‥ et Didonem a ~i liberat fama Alb. Lond. DG 3. 3; ~e est esse auditorem et numquam factorem T. Chobham Serm. 19 f. 68v; in ‥ ~ibus ludis, in quibus denudantur corpora vel induuntur larve Docking 108; 1275 insultavit dictum Rogerum ~ibus verbis, vocando ipsum inhertem hominem et latronem CourtR Wakefield I 32; de ~ibus peccatis AncrR 11. b ecclesiae domus habentes, sed ~is lucri gratia eas adeuntes Gildas EB 66; 786 ne quis ~is lucri gratia sed spe mercedis eternae gregem sibi commissum pascere querat Ep. Alcuin. 3 p. 21; non adulterantes verbum Dei per ~is lucri questum J. Ford Serm. 16. 7. 3 (of person) morally offensive, shameful, disgraceful in conduct, (esp.) guilty of such conduct. laudantur ‥ bona valitudo, clarus sanguis ‥ sed nichil istorum ~em aut inhonestum hominem facit esse laudabilem J. Sal. Pol. 772D; ~issimorum hominum fautores Ailr. Spec. Car. III 12. 589A; Catoni ebrietas objecta est: facilius efficiet, quisquis objecit, hoc crimen fieri honestum, quam ~em Catonem Bacon Mor. Phil. 183; homo est ~is, igitur homo non est probus Ockham Expos. Aurea 409.

turpis, (7) e, ¶ 1 laid, vilain, difforme : spectare turpes Pl. Pœn. 338, contempler des personnes laides ; turpis ornatus Pl. Pœn. 307, un vilain accoutrement, cf. Ter. Phorm. 107 ; pes turpis Hor. S. 1, 2, 102, pied contrefait ; turpia membra fimo Virg. En. 5, 358, membres souillés de fange || laid, désagréable à lʼoreille, déplaisant : Cic. Or. 158 ¶ 2 [fig., sens moral] : laid, honteux, dégoûtant, ignoble, déshonorant, indigne, infâme : fuga turpis Cic. Fin. 2, 97, fuite honteuse, cf. Cic. Font. 34 ; Off. 1, 123, etc. ; homo turpissimus Cic. Amer. 50, le dernier des hommes ; nihil turpe dictu Cic. Fam. 9, 22, 1, rien quʼil soit honteux de dire || turpe est avec inf., cʼest une honte de : Cic. Off. 2, 77 ; Læl. 61 ; nihil est turpius quam bellum gerere... Cic. Læl. 77, rien nʼest plus honteux que de faire la guerre... ; quid turpius quam illudi ? Cic. Læl. 99, quoi de plus honteux que de se laisser jouer ? vobis turpissimum est... non posse Cic. Pomp. 12, cʼest pour vous le comble de la honte que de ne pas pouvoir... || turpĕ, is, n. pris subst^t : nihil turpi turpius Cic. Fin. 4, 75, rien de plus honteux que ce qui est honteux ; turpia Cic. Fin. 3, 38, les choses honteuses, cf. Cic. Fin. 2, 25 ; Leg. 1, 46 ; turpe senilis amor Ov. Am. 1, 9, 4, cʼest chose honteuse que lʼamour chez un vieillard || turpĕ, acc. n. avec sens adverbial : incedere Catul. 42, 8, avoir une démarche indécente.

turpis, e (adv. -iter en [poët.] -e)

1. lelijk; misvormd, mismaakt [vir morbo; aspectus; vestitus]; (poët.) ontsierend [scabies; podagra];
2. lelijk klinkend;
3. (metaf.) schandelijk, smadelijk [mors; homo; fuga; causa; cupiditas; verba; (m. sup.) dictu, factu]; — subst. turpe, is n schande, smaad;
4. zedeloos, onzedelijk [homo; amor; adulescentia]; — subst. turpe, is n onzedelijkheid, zedeloosheid.

turpis , e. adj. s.
醜。無耻。失顔。可羞。淫者。— vestitus 贓爛之衣。— resina 臭之黏香。— fuga 失顏之逃。— causa 可嫌之故。— adulter 醜奸人。Turpe verbum 淫言。Turpe factum 無廉恥之事。Turpe caput 怪大之頭。Turpe ducere 以爲醜事。Turpe toral 贓汚之被。

Suggest a Translation
See an image

turpis e, adj.with comp.and sup.

TARC-, ugly, unsightly, unseemly, repulsive, foul, filthy: aspectus: vestitus, T.: rana, H.: Morbo viri, disfigured, H.: udo membra fimo, i. e. befouled, V.: turpissima bestia, Enn. ap. C.—Of sound, disagreeable, cacophonous: si etiam ‘abfugit’ turpe visum est.—Fig., shameful, disgraceful, repulsive, odious, base, infamous, scandalous, dishonorable: verbum, T.: neque turpis mors forti viro potest accidere: adulescentia: causa, Cs.: formido, V.: turpem senectam Degere, H.: Egestas, V.: luxus, Iu.: quid hoc turpius?: quid est turpius effeminato viro?: homo turpissimus: luxuria cum omni aetati turpis, tum senectuti foedissima est: quae mihi turpia dictu videbuntur: quod facere turpe non est: coargui putat esse turpissimum.—As substn., a shameful thing, disgrace, shame, reproach: nec honesto quicquam honestius, nec turpi turpius: Turpe senex miles, O.

turpis

Saved

Recent