κατατείνω
κατατείνω, to stretch
κατατείνω, fut. -τενῶ E. IA 336: aor. -έτεινα (v. infr.):—
- stretch, draw tight, κατὰ δʼ ἡνία τεῖνεν ὀπίσσω Il. 3.261, 311; κ. χαλινούς Hdt. 4.72; κ. τὰ ὅπλα draw the cables taut, Id. 7.36; τὰ νεῦρα εἰς τὸ ἐξόπισθεν κ. Pl. Ti. 84e.
- 2 stretch for the purpose of setting a bone, Hp. Fract. 15:—also Med., ib. 5:—Pass., μῦς κατατεταμένος ib. 8.
- 3 rack, torture, κατατεινόμενος ὑπὸ τῆς βασάνου προσωμολόγησε D. 48.18, cf. Ael. Fr. 176; κατατείνειν ταῖς κολάσεσι Id. Fr. 279: metaph., κ. τὴν ψυχήν Id. Fr. 60; κατέτεινέ με διηγούμενος Lib. Decl. 33.25; κατατείνεσθαι ὑπὸ ποδάγρας Phylarch. 40 J., cf. AP 11.128 (Poll.).
- 4 stretch out or draw in a straight line, κατέτεινε σχοινοτενέας ὑποδέξας διώρυχας, i.e. he marked out the ditches by drawing straight lines, Hdt. 1.189; δόλιχον κ. τοῦ λόγου make a very long speech, Pl. Prt. 329b; μακρὸν λόγον, πολλοὺς καὶ μακροὺς ἐλέγχους, Phlp. in APr. 262.10, in APo. 243.19; φεύγουσι κατατείναντες τὴν κέρκον Arist. HA 629b35:—Pass., extend throughout, Id. PA 650a29.
- 5 Pass., to be tightly bound, ὑπὸ δεσμοῦ Plu. Luc. 24.
- 6 stretch on the ground, lay at full length, [ὁ ἐλέφας] τοὺς φοίνικας κ. ἐπὶ τῆς γῆς Arist. HA 610a24; κ. τινὰς ἐπὶ τοὔδαφος Plu. Publ. 6:—Pass., to be extended over a space, ἐπὶ γῆν Pl. Ti. 58e; πρὸς γῆν πᾶν τὸ σῶμα ib. 92a; σκέλη ἐπὶ τῇ γῇ -τεταμένα Arist. IA 713a19.
- 7 metaph., strain, exert, κ. τὴν ῥώμην ὅλην Plb. 21.34.7 (s. v.l.):—Pass., to be strained, μᾶλλον, ἧττον -τείνεσθαι, Pl. Ti. 63c, λόγοι κατατεινόμενοι words of hot contention, E. Hec. 130 (anap.); δρόμημα συνεχῶς -τεταμένον Arist. HA 629b19; κ. τῷ προσώπῳ strain with the muscles of oneʼs face, Plu. Ant. 77; cf. infr. II.2.
- b overwork, τοὺς γεωργούς PTeb. 61b197 (ii B.C.).
- II intr., extend or run straight towards, τάφρον -τείνουσαν ἐκ τῶν Ταυρικῶν ὀρέων ἐς τὴν Μαιῆτιν λίμνην Hdt. 4.3, cf. 9.15; γῆ κ. πρὸς ἑσπέρην ἐπὶ ποταμὸν Ἀγγίτην it stretches westward up to . ., Id. 7.113, cf. 4.19, X. HG 4.4.7: abs., extend, ταύτῃ κ. Hdt. 8.31.
- b extend downwards, Plu. Vind. 2.566d.
- c metaph., tend, εἴς τι Metrod. Fr. 6.
- 2 strive earnestly, be vehement, E. IA 336; ἰσχυρῶς κ. X. An. 2.5.30; opp. χαλάω, Pl. R. 329c; κ. ἡ ὀδύνη v.l. for κατακτείνειε in Hp. Fract. 43, cf. Gal. 6.311: freq. in aor. part. with adverb. sense, with all oneʼs force or might, κατατείνας ἐρῶ Pl. R. 358d, cf. 367b; ὁ λέων τρέχει κ. Arist. HA 629b18; ᾠχόμην κ. Luc. Lex. 3; ὄρνεις κατατείνασαι ἐκπτήσονται Id. Sat. 35.
κατα·τείνω, f. -τενῶ :
I tr.
1 tendre fortement : ἡνία ὀπίσσω, Il. 3, 261, 311, d’où abs. κατατείνειν, Plut. Popl. 13, tirer fortement les rênes ; τὰ ὅπλα, Hdt. 7, 36, tendre les câbles ||
2 allonger en tendant fortement (un muscle, etc.) Hpc. 751h ; στρατιήν, Hdt. 1, 189, étendre ou développer une armée ; fig. allonger (un discours) Plat. Prot. 329a ; en mauv. part, allonger les membres par la torture, torturer, Dém. 1172, 14 ; p. anal. κατατείνεσθαι ὑπὸ ποδάγρας, Phylarq. (Ath. 536e) être torturé par la goutte aux pieds ; fig. torturer, gêner qqn, Lib. 4, 629 ||
3 fig. tendre avec effort : τὴν ῥώμην ὅλην εἴς τι, Pol. 22, 17, 7, tendre toutes ses forces sur qqe ch. ; δρόμημα κατατεταμένον, Arstt. H.A. 9, 44, 4, course que l’on fait de toutes ses forces ; λόγοι κατατεινόμενοι, Eur. Hec. 132, paroles d’adversaires en discussion l’un avec l’autre ; d’où abs. discuter, disputer : πρός τινα, Thém. 262a, contre qqn ||
4 étendre sur le sol : ἐπὶ τῆς γῆς, Arstt. H.A. 9, 1, 30, à terre ; ἐπὶ τοὔδαφος, Plut. Popl. 6, sur le sol ; au pass. κατατείνεσθαι εἰς γῆν, Plat. Tim. 58e, s’étendre à terre ||
II intr.
1 s’étendre, se prolonger jusqu’à, avec ἐπί et l’acc. Hdt. 7, 113 ; Pol. 3, 101, 2 ; ou εἰς et l’acc. Hdt. 9, 15 ; Pol. 2, 16, 4 ||
2 se tendre, être tendu, p. suite fig. être excité, être violent, en parl. de désirs, de passions, Plat. Rsp. 329c ; Plut. M. 125b, etc. ||
3 faire effort, avec un part. τρέχει κατατείνας, Arstt. H.A. 9, 44, 4 (le lion) court de toutes ses forces ; κατατείνας ἐρῶ, Plat. Rsp. 358c, je ferai tous mes efforts pour dire, etc. ; abs. faire effort, Xén. An. 2, 5, 30 ||
Moy.
1 tendre fortement, Hpc. 752a, etc. ||
2 s’étendre, se prolonger, Arstt. P.A. 2, 3 ||
3 faire effort, Plut. Ant. 78.
1. met acc.
a. spannen, strak aantrekken:
b. uitrekken, uitbreiden; overdr.:
2. intrans.
a. zich uitstrekken:
b. zich inspannen, aandringen:
κατατείνω, (τείνω),
1) anspannen, τὰ ὅπλα, die Taue, Her. 7.36 ; κατέτεινε σχοινοτενέας ὑποδέξας διώρυχας, mit gespannten Seilen bezeichnete er die Gräben, 1.189 ; Plat. Tim. 63c, 84e ; Ggstz von χαλάω, ohne Objekt scheinbar intr., ἐπειδὰν αἱ ἐπιθυμίαι παύσωνται κατατείνουσαι καὶ χαλάσωσι, wenn die Begierden aufhören heftig zu sein, Rep. I.329c ; vgl. Arist. H.A. 9.44 ὁ λέων τρέχει κατατείνας καὶ οὐ πηδᾷ, wo man δρόμον ergänzt, was sonst auch dabei steht ; ψύττα κατατείνας Luc. Lexiph. 3 ; epist. Saturn. 35. – Uebertr., δολιχὸν κατατείνειν τοῦ λόγου, eine lange Rede halten, ausführlich sprechen, Plat. Prot. 329a ; κατατείνας ἐρῶ τὸν ἄδικον βίον ἐπαινεῖν Rep. II.358d, vgl. 367b ; Eur. σπουδαὶ δὲ λόγων κατατεινομένων ἦσαν ἴσαι πως Hec. 129, einander entgegenstrebende Reden ; Κλέαρχος ἰσχυρῶς κατέτεινεν Xen. An. 2.5.30 ; ῥώμην ὅλην εἴς τι, die ganze Kraft anspannen u. auf Etwas verwenden, Poll. 22.17.7. – Auch von der Folter, κατατεινόμενος ὑπὸ τῆς βασάνου ὡμολόγησε Dem. 48.18 ; Sp.; κατατεινόμενος ὑπὸ ποδάγρας, gefoltert, Ath. XII.536e.
2) niederspannen, niederziehen, niederdrücken ; Hippocr.; εἰς γῆν Plat. Tim. 58e.
3) intr., sich wohin erstrecken, γῆ κατατείνουσα ἐπὶ Ἀγγίτην Her. 7.113 ; κατέτεινε τὸ στρατόπεδον ἐς τὴν Πλαταιΐδα γῆν 9.15 ; Pol. 2.16.4, 3.101.2 ; Xen. Hell. 4.4.7 ; so auch pass., αἱ φλέβες κατατείνονται διὰ τοῦ μεσεντερίου Arist. part. an. 2.3.
4) Pass. sich anstrengen, Sp., bes. gegen Etwas, Plut. Ant. 78, Themist.
1) anspannen, τὰ ὅπλα, die Taue, Her. 7.36 ; κατέτεινε σχοινοτενέας ὑποδέξας διώρυχας, mit gespannten Seilen bezeichnete er die Gräben, 1.189 ; Plat. Tim. 63c, 84e ; Ggstz von χαλάω, ohne Objekt scheinbar intr., ἐπειδὰν αἱ ἐπιθυμίαι παύσωνται κατατείνουσαι καὶ χαλάσωσι, wenn die Begierden aufhören heftig zu sein, Rep. I.329c ; vgl. Arist. H.A. 9.44 ὁ λέων τρέχει κατατείνας καὶ οὐ πηδᾷ, wo man δρόμον ergänzt, was sonst auch dabei steht ; ψύττα κατατείνας Luc. Lexiph. 3 ; epist. Saturn. 35. – Uebertr., δολιχὸν κατατείνειν τοῦ λόγου, eine lange Rede halten, ausführlich sprechen, Plat. Prot. 329a ; κατατείνας ἐρῶ τὸν ἄδικον βίον ἐπαινεῖν Rep. II.358d, vgl. 367b ; Eur. σπουδαὶ δὲ λόγων κατατεινομένων ἦσαν ἴσαι πως Hec. 129, einander entgegenstrebende Reden ; Κλέαρχος ἰσχυρῶς κατέτεινεν Xen. An. 2.5.30 ; ῥώμην ὅλην εἴς τι, die ganze Kraft anspannen u. auf Etwas verwenden, Poll. 22.17.7. – Auch von der Folter, κατατεινόμενος ὑπὸ τῆς βασάνου ὡμολόγησε Dem. 48.18 ; Sp.; κατατεινόμενος ὑπὸ ποδάγρας, gefoltert, Ath. XII.536e.
2) niederspannen, niederziehen, niederdrücken ; Hippocr.; εἰς γῆν Plat. Tim. 58e.
3) intr., sich wohin erstrecken, γῆ κατατείνουσα ἐπὶ Ἀγγίτην Her. 7.113 ; κατέτεινε τὸ στρατόπεδον ἐς τὴν Πλαταιΐδα γῆν 9.15 ; Pol. 2.16.4, 3.101.2 ; Xen. Hell. 4.4.7 ; so auch pass., αἱ φλέβες κατατείνονται διὰ τοῦ μεσεντερίου Arist. part. an. 2.3.
4) Pass. sich anstrengen, Sp., bes. gegen Etwas, Plut. Ant. 78, Themist.
κατατείνω
fut. -τενῶ
aor1 -έτεινα
perf. -τέτακα
- Ito stretch or draw tight, Il., Hdt.; κ. τὰ ὅπλα to draw the cables taut, Hdt.
- 2to stretch so as to torture, Dem., etc.
- 3to stretch or draw in a straight line, Hdt.
- 4to hold tight down, Plut.
- IIintr. to stretch oneself: hence,
- 1to extend or run straight towards, Lat. tendere, Hdt., Xen.: absol. to extend, Hdt.
- 2to strive against, strive earnestly, be vehement, Eur., Xen.: aor1 part., with all oneʼs might, λέγω κατατείνας Plat.