πάθος
πάθος, πάθος, πάθους, τό, experience, suffering
πάθος [ᾰ], εος, τό, (πάσχω)
- that which happens to a person or thing, τὰ ἐν τοῖς κατόπτροις τῆς ὄψεως π. Pl. Tht. 193c; τὰ ἐν τῷ ἀνθρωπίνῳ βίῳ [τῆς ψυχῆς] π. Id. R. 612a; incident, accident, τὰ ἀνθρωπήϊα π. Hdt. 5.4; τὸ συντυχὸν π. S. Aj. 313; οὗ τόδʼ ἦν π. where this incident took place, Id. OT 732; ἔξωθεν π. Pl. R. 381a; unfortunate accident, Antipho 3.4.10.
- 2 what one has experienced, good or bad, experience, τὸν πάθει μάθος θέντα κυρίως ἔχειν A. Ag. 177 (lyr.); τά γʼ ἐμὰ π. my experiences, Pl. Phd. 96a; τὸ δρᾶμα τοῦ πάθους πλέον A. Ag. 533; opp. ἔργα, Pl. Phdr. 245c, Arist. Cael. 298a28; opp. πρᾶξις, Pl. Lg. 876d; ἤθη καὶ π. καὶ πράξεις Arist. Po. 1447a28.
- b in bad sense, misfortune, calamity, A. Pr. 703, Hdt. 1.91, Lys. 32.10, etc.; οὐλίῳ σὺν πάθει S. Aj. 932 (lyr.); τὰ τῆς Νιόβης π. Pl. R. 380a, etc.; ἀνήκεστον π. ἔρδειν to do an act which is an irreparable mischief to one, Hdt. 1.137; μετὰ τῆς θυγατρὸς τὸ π., i.e. her death, Id. 2.133; π. μέγα πεπονθέναι, of a great defeat, Id. 3.147, cf. 5.87, al.
- c = πάθημα II.2, Arist. GA 738a16, 750a30, Gal. 10.91.
- II of the soul, emotion, passion (λέγω δὲ πάθη . . ὅλως οἷς ἕπεται ἡδονὴ ἢ λύπη Arist. EN 1105b21), σοφίη ψυχὴν παθῶν ἀφαιρεῖται Democr. 31; διὰ πάθους Th. 3.84; ἐρωτικὸν π. Pl. Phdr. 265b; π. ποιεῖν to excite passion, Arist. Rh. 1418a12; ἐν π. εἶναι Id. Pol. 1287b3; ἐκτὸς τοῦ π. εἶναι to be exempt from passion, Teles p.56 H.; ἔξω τῶν π. γίγνεσθαι D.C. 60.3; περὶ παθῶν, title of work by Zeno the Stoic, D.L. 7.4; in Epicur., sensation (including pleasure and pain), ἀκουστικὸν π. Ep. 1 p.13 U., cf. p.19 U. (pl.); ὡς κανόνι τῷ π. πᾶν ἀγαθὸν κρίνοντες ib. 3 p.63 U.
- III state, condition, τὸ τῆς παντοδαπῆς ἀγνοίας π. Pl. Sph. 228e, cf. 243c, Plt. 277d, Ap. 22c; opp. ἐνέργεια, A.D. Synt. 12.17; opp. ποίημα, Pl. Sph. 248d.
- 2 incidents of things, changes or happenings occurring in them, τὰ οὐράνια π. Pl. Hp.Ma. 285c; τὰ περὶ τὸν οὐρανὸν π. Id. Phd. 96c; τὰ τοῦ οὐρανοῦ π. καὶ μέρη Arist. Metaph. 986a5; π. τοῦτο, ὃ καλεῖν εἰώθαμεν σεισμόν Id. Mu. 395b36.
- 3 properties, qualities of things, opp. οὐσία, Pl. Euthphr. 11a; π. λέγεται . . ποιότης καθʼ ἣν ἀλλοιοῦσθαι ἐνδέχεται, οἷον τὸ λευκὸν καὶ τὸ μέλαν, καὶ γλυκὺ καὶ πικρόν, καὶ βαρύτης καὶ κουφότης, κτλ. Arist. Metaph. 1022b15; τῶν ἀριθμῶν π. ib. 985b29; ἀριθμοῖς καὶ γραμμαῖς καὶ τοῖς τούτων π. Iamb. Comm.Math. 23; γεωμετρία περὶ τὰ συμβεβηκότα πάθη τοῖς μεγέθεσι Arist. Rh. 1355b31, cf. APo. 75b1; τῶν φυτῶν τὰ μέρη καὶ τὰ π. Thphr. HP 1.1.1; αἱ δυνάμεις καὶ τὰ π. ib. 8.4.2.
- IV Gramm., modification in form of words (esp. dialectal), πάθη τῆς λέξεως Arist. Rh. 1460b12, cf. A.D. Pron. 38.24, al.
- 2 in Syntax, modified construction, of omission or redundancy, Id. Synt. 6.15, 267.8.
- b passivity, D.T. 637.30, A.D. Synt. 12.17, al.
- c in writing, signs other than accents and breathings (ἀπόστροφος, ὑφέν, ὑποδιαστολή), D.T. Supp. 1 p.107 U.
- V Rhet., emotional style or treatment, τὸ σφοδρὸν καὶ ἐνθουσιαστικὸν π. Longin. 8.1; πάθος ποιεῖν Arist. Rh. 1418a12; πράγματα π. ἔχοντα Plu. QConv. 2.711e, etc.: pl., πάθη διεστῶτα ὕψους Longin. 8.2.
πάθος, εος-ους (τὸ) [ᾰ] ce qu’on éprouve, p. opp. à ce qu’on fait, c. à d. tout ce qui affecte le corps ou l’âme, en bien ou en mal, surt. en mal, d’où :
I abs. ce qu’on éprouve, p. opp. à δρᾶμα, πρᾶξις, ἔργον, etc. : ἐξεύχεται τὸ δρᾶμα τοῦ πάθους πλέον, Eschl. Ag. 533, il vante ce qu’il a fait plus que ce qu’il a éprouvé ; τὰ τοῦ Κρόνου ἔργα καὶ πάθη ὑπὸ τοῦ υἱέος, Plat. Rsp. 378a, ce que Kronos a fait et ce qu’il a éprouvé de la part de son fils ; cf. Plat. Soph. 248d, etc. ; p. suite :
1 épreuve, expérience : τά γ’ ἐμὰ πάθη, Plat. Phæd. 96a, les épreuves, les expériences que j’ai faites ; πάθει μάθος θεὶς κυρίως ἔχειν, Eschl. Ag. 185, ayant établi (cette loi) que la science s’acquiert par l’expérience ||
2 événement, conjoncture : χῶρος οὗ τόδ’ ἦν πάθος, Soph. O.R. 732, l’endroit où eut lieu cet événement, cet accident (c. à d. le meurtre) ; τὰ ἀνθρωπήϊα πάθεα, Hdt. 5, 4, les conjonctures humaines ; cf. Soph. Aj. 313, etc. ; en mauv. part, avec un adj. qui détermine le sens : ποίνιμα πάθεα παθεῖν, Soph. El. 210, subir un châtiment ; ἀνήκεστον π. ἕρδειν, Hdt. 1, 137, exercer des violences sur qqn, lui faire subir le pire traitement ; abs. triste sort, infortune, malheur : ἰδὼν πάθος μέγα Πέρσας πεπονθότας, Hdt. 3, 147, ayant vu que les Perses avaient subi un grand désastre ; cf. Eschl. Pers. 436 ; Xén. Mem. 4, 2, 33 ; Plat. Rsp. 380a, etc. ; μετὰ τὸ τῆς θυγατρὸς π. Hdt. 2, 133, après la mort de sa fille ; en parl. de maladies : δυσεντερικὰ πάθη, Epic. (DL. 10, 22) le mal de la dysenterie ; cf. Arstt. G.A. 2, 4, 8, etc. ||
II état de l’âme agitée par des circonstances extérieures, disposition morale, particul. disposition agitée : en b. part (sentiments généreux ou agréables, pitié, plaisir, amour, etc.), en mauv. part (chagrin, affliction, tristesse, colère, haine, etc.) Arstt. Nic. 2, 4, etc. ; διὰ πάθους, Thc. 3, 84, par passion ; ἐκτὸς τοῦ πάθους εἶναι, Télès (Stob. Fl. 108, 83) ; ou ἔξω τῶν παθῶν γίγνεσθαι, DC. 60, 3, être ou devenir insensible (litt. exempt de passion) ||
III t. de philos. ou de log. ou de science :
1 en gén. τὰ πάθη, les événements ou les changements qui se produisent dans les choses : οὐράνια πάθη, Plat. Hipp. ma. 285c, ce qui se passe au ciel ; τὰ περὶ τὸν οὐρανόν τε καὶ τὴν γῆν πάθη, Plat. Phæd. 93c, ce qui se passe au ciel et sur la terre ; cf. Arstt. Metaph. 1, 5 ; πάθος τοῦτο, ὃ καλεῖν εἰώθαμεν σεισμόν, Arstt. Mund. 4, 29, le phénomène naturel que nous appelons tremblement de terre ; p. opp. à la substance même des choses (οὐσία) Plat. Euthyphr. 11a ||
2 les propriétés des choses (le blanc, le noir ; le doux, l’amer, etc.) Arstt. Metaph. 4, 21 ||
3 les propriétés des nombres, Arstt. Metaph. 1, 5, 2 ; ou des lignes géométriques, Arstt. Rhet. 1, 2 ||
4 t. de gr. les phénomènes dont un mot est le siège (flexion, déclinaison, conjugaison, etc.) Rhét. 3, 565 W. ; περὶ παθῶν, titre d’un ouvrage d’Hérodien ||
5 t. de rhét. expression passionnée ou émue, le pathétique, Arstt. Rhet. 3, 17, 2 ; ou sujet émouvant d’une tragédie, Plut. M. 711e, etc.
Étym. πάσχω.
1. al wat iemand overkomt (vaak ongunstig): lijden, ervaring, ondervinding:
2. ramp, tegenslag:
3. alg. wat gebeurt: voorval:
4. (bijkomend) verschijnsel, eigenschap:
5. geestelijke toestand:
πάθος, τό, das Leiden ;
a) körperlich, Schmerz, Krankheit, auch Unglück, das Einen trifft ; οἷα χρὴ πάθη τλῆναι, Aesch. Prom. 705 ; τοιάδʼ ἐπʼ αὐτοῖς ἦλθε συμφορὰ πάθους, Pers. 428 ; ἐπάθομεν πάθος δυσαχές, Eum. 140 ; ποῦ ʼσθʼ ὁ χῶρος, οὗ τόδʼ ἦν πάθος ; wo das Unglück (die Ermordung des Laios) stattfand, Soph. O.R. 732 ; θανάτῳ γὰρ ἴσον πάθος ἐκπεύσει, Aj. 214, öfter ; στένειν πάθος, Eur. Hec. 589 ; πολύπονα, Or. 1500, öfter ; στυγερὰ τάδε κρυερὰ πάθεα, Ar. Ach. 1191 ; τὰ ἀνθρωπήϊα πάντα πάθεα, Her. 5.4 ; μετὰ τὸ τῆς θυγατρὸς πάθος, der Unfall, Tod, 2.133 ; übh. das, was Einem widerfährt, πάθη den ἔργα entgegengesetzt, Plat. Phaedr. 245e, dem ποίημα, Soph. 248d, wie der πρᾶξις, Legg. IX.876d ; ὅ ἐστιν αὐτοῖς τὸ πάθος, ὅ φασιν ὑπὸ τῶν ἡδονῶν ἡττᾶσθαι, Prot. 353a ; ἴδιόν τι ἔπασχε πάθος, Gorg. 480c ; oft ; Xen. An. 4.5.7 u. A.
b) auch geistig, Leidenschaft, Affekt, bei dem sich die Seele in einem unfreien, leidenden Zustande befindet, dah. auch ἀνήκεστον πάθος ἔρδειν, eine heillose Tat aus Leidenschaft verüben, Her. 1.137 (die Stelle des Thuc. 3.84 διὰ πάθους wird als unecht bezeichnet); vgl. Arist. eth. 2.4, wo er die πάθη aufzählt u. hinzusetzt ὅλως οἷς ἕπεται ἡδονὴ ἢ λύπη. Bes. von der Liebe, Plat. Phaedr. 251e u. A.
Bei den Aerzten körperliches Leiden, Krankheit.
c) nach Arist. Metaph. 4.21 ποιότης καθʼ ἣν ἀλλοιοῦσθαι ἐνδέχεται, Möglichkeit in einen andern Zustand überzugehen, Empfänglichkeit für Etwas, vgl. Analyt. post. 1.7. Dah. übh. Alles, was äußerlich, zufällig einem Dinge widerfahren kann, ohne sein Wesen auszumachen, noch dieses zu verändern, so γεωμετρία περὶ τὰ συμβεβηκότα πάθη τοῖς μεγέθεσι, sie handelt von dem, was den Größen widerfahren, mit ihnen vorgenommen werden kann, Arist. rhet. 1.2, der Metaph. 1.2 als πάθη der Zahl nennt περιττότης, ἀρτιότης, ἰσότης, ὑπεροχή, ἔλλειψις. Dah. sind πάθη λέξεως Veränderungen, welche ein Wort erleidet, durch Zusetzung oder Weglassen eines Buchstabens, durch Declination und Konjugation, Gramm.
Bei Dion.Hal. Gefühl, Kunstgefühl, im Ggstz der ἐπιστήμη.
Bei den Rhett. affektvoller Ausdruck, schriftliche oder mündliche Darstellung der Leidenschaft, πάθος ποιεῖν, Arist. rhet. 3.17.
a) körperlich, Schmerz, Krankheit, auch Unglück, das Einen trifft ; οἷα χρὴ πάθη τλῆναι, Aesch. Prom. 705 ; τοιάδʼ ἐπʼ αὐτοῖς ἦλθε συμφορὰ πάθους, Pers. 428 ; ἐπάθομεν πάθος δυσαχές, Eum. 140 ; ποῦ ʼσθʼ ὁ χῶρος, οὗ τόδʼ ἦν πάθος ; wo das Unglück (die Ermordung des Laios) stattfand, Soph. O.R. 732 ; θανάτῳ γὰρ ἴσον πάθος ἐκπεύσει, Aj. 214, öfter ; στένειν πάθος, Eur. Hec. 589 ; πολύπονα, Or. 1500, öfter ; στυγερὰ τάδε κρυερὰ πάθεα, Ar. Ach. 1191 ; τὰ ἀνθρωπήϊα πάντα πάθεα, Her. 5.4 ; μετὰ τὸ τῆς θυγατρὸς πάθος, der Unfall, Tod, 2.133 ; übh. das, was Einem widerfährt, πάθη den ἔργα entgegengesetzt, Plat. Phaedr. 245e, dem ποίημα, Soph. 248d, wie der πρᾶξις, Legg. IX.876d ; ὅ ἐστιν αὐτοῖς τὸ πάθος, ὅ φασιν ὑπὸ τῶν ἡδονῶν ἡττᾶσθαι, Prot. 353a ; ἴδιόν τι ἔπασχε πάθος, Gorg. 480c ; oft ; Xen. An. 4.5.7 u. A.
b) auch geistig, Leidenschaft, Affekt, bei dem sich die Seele in einem unfreien, leidenden Zustande befindet, dah. auch ἀνήκεστον πάθος ἔρδειν, eine heillose Tat aus Leidenschaft verüben, Her. 1.137 (die Stelle des Thuc. 3.84 διὰ πάθους wird als unecht bezeichnet); vgl. Arist. eth. 2.4, wo er die πάθη aufzählt u. hinzusetzt ὅλως οἷς ἕπεται ἡδονὴ ἢ λύπη. Bes. von der Liebe, Plat. Phaedr. 251e u. A.
Bei den Aerzten körperliches Leiden, Krankheit.
c) nach Arist. Metaph. 4.21 ποιότης καθʼ ἣν ἀλλοιοῦσθαι ἐνδέχεται, Möglichkeit in einen andern Zustand überzugehen, Empfänglichkeit für Etwas, vgl. Analyt. post. 1.7. Dah. übh. Alles, was äußerlich, zufällig einem Dinge widerfahren kann, ohne sein Wesen auszumachen, noch dieses zu verändern, so γεωμετρία περὶ τὰ συμβεβηκότα πάθη τοῖς μεγέθεσι, sie handelt von dem, was den Größen widerfahren, mit ihnen vorgenommen werden kann, Arist. rhet. 1.2, der Metaph. 1.2 als πάθη der Zahl nennt περιττότης, ἀρτιότης, ἰσότης, ὑπεροχή, ἔλλειψις. Dah. sind πάθη λέξεως Veränderungen, welche ein Wort erleidet, durch Zusetzung oder Weglassen eines Buchstabens, durch Declination und Konjugation, Gramm.
Bei Dion.Hal. Gefühl, Kunstgefühl, im Ggstz der ἐπιστήμη.
Bei den Rhett. affektvoller Ausdruck, schriftliche oder mündliche Darstellung der Leidenschaft, πάθος ποιεῖν, Arist. rhet. 3.17.
Strong 3806
1. that which befalls one, that which one suffers.
2. a passive emotion or affection (esp. of
πάθος, [ᾰ], ος, εος, τό,
παθεῖν
- Ianything that befalls one, an incident, accident, Hdt., Soph.
- 2what one has suffered, oneʼs experience, Aesch.; in pl., Plat.: —commonly in bad sense, a suffering, misfortune, calamity, Hdt., Aesch., etc.; ἀνήκεστον π. ἔρδειν to do an irreparable mischief, Hdt.
- IIof the soul, a passion, emotion, such as love, hate, etc., Thuc., Plat., etc.
- IIIany passive state, a condition, state, Plat.: in pl. the incidents or changes to which things are liable, τὰ περὶ τὸν οὐρανὸν π. Plat., etc.
- IVa pathetic mode of expression, pathos, Arist.
-
…ἐντύχοιμι Παλαμήδει καὶ Αἴαντι τῷ Τελαμῶνος καὶ εἴ τις ἄλλος τῶν παλαιῶν διὰ κρίσιν ἄδικον τέθνηκεν, ἀντιπαραβάλλοντι τὰ ἐμαυτοῦ πάθη πρὸς τὰ ἐκείνων ὡς ἐγὼ οἶμαι, οὐκ ἂν ἀηδὲς εἴη καὶ δὴ τὸ μέγιστον, τοὺς ἐκεῖ ἐξετάζοντα καὶ…
Plato, Apology
-
…· καὶ γὰρ οὗτοι λέγουσι μὲν πολλὰ καὶ καλά, ἴσασιν δὲ οὐδὲν ὧν λέγουσι. τοιοῦτόν τί μοι ἐφάνησαν πάθος καὶ οἱ ποιηταὶ πεπονθότες, καὶ ἅμα ᾐσθόμην αὐτῶν διὰ τὴν ποίησιν οἰομένων καὶ τἆλλα σοφωτάτων εἶναι ἀνθρώπων ἃ οὐκ…
Plato, Apology
-
…ἡδονὴ ὡς ἐν φιλοσοφίᾳ ἡμῶν ὄντων ὥσπερ εἰώθεμεν καὶ γὰρ οἱ λόγοι τοιοῦτοί τινες ἦσαν ἀλλʼ ἀτεχνῶς ἄτοπόν τί μοι πάθος παρῆν καί τις ἀήθης κρᾶσις ἀπό τε τῆς ἡδονῆς συγκεκραμένη ὁμοῦ καὶ ἀπὸ τῆς λύπης, ἐνθυμουμένῳ ὅτι αὐτίκα ἐκεῖνος…
Plato, Phaedo
-
…τὸ Περσῶν δʼ ἄνθος οἴχεται πεσόν. ὤμοι, κακὸν μὲν πρῶτον ἀγγέλλειν κακά · ὅμως δʼ ἀνάγκη πᾶν ἀναπτύξαι πάθος, Πέρσαι · στρατὸς γὰρ πᾶς ὄλωλε βαρβάρων. ἄνιʼ ἄνια κακὰ νεόκοτα καὶ δάιʼ ·. αἰαῖ, διαίνεσθε…
Aeschylus, Persians
-
…τάχʼ ἐν πέδῳ βαλῶ. ἑπόμενα προτέροισι τάδʼ ἐφημίσω. καί τίς σε κακοφρονῶν τίθη σι δαίμων ὑπερβαρὴς ἐμπίτνων μελίζειν πάθη γοερὰ θανατοφόρα. τέρμα δʼ ἀμηχανῶ. καὶ μὴν ὁ χρησμὸς οὐκέτʼ ἐκ καλυμμάτων ἔσται δεδορκὼς νεογάμου νύμφης δίκην ·…
Aeschylus, Agamemnon
-
…τριπλαῖς ἁμαξιτοῖς. ηὐδᾶτο γὰρ ταῦτʼ οὐδέ πω λήξαντʼ ἔχει. καὶ ποῦ ʼσθʼ ὁ χῶρος οὗτος οὗ τόδʼ ἦν πάθος ; Φωκὶς μὲν ἡ γῆ κλῄζεται, σχιστὴ δʼ ὁδὸς ἐς ταὐτὸ Δελφῶν κἀπὸ Δαυλίας ἄγει. καὶ τίς χρόνος…
Sophocles, Oedipus Tyrannus
-
…γέρον. σὺ δʼ ἐν ναῒ ναῒ βάσῃ τάχα θέλεος ἀθέλεος, βίᾳ βίᾳ τε πολλᾷ φροῦδα. βάτεαι βαθυμιτροκακὰ παθῶν ὀλόμεναι παλάμαις. αἰαῖ αἰαῖ. αἲ γὰρ δυσπαλάμως ὄλοιο διʼ ἁλίρρυτον ἄλσος, κατὰ Σαρπηδόνιον χῶμα πολύψαμμον ἀλαθεὶς Εὐρεΐαισιν…
Aeschylus, Suppliant Women
-
…τὰς ἀμφί σοι κλαίουσα λαμπτηρουχίας ἀτημελήτους αἰέν. ἐν δʼ ὀνείρασιν λεπταῖς ὑπαὶ κώνωπος ἐξηγειρόμην ῥιπαῖσι θωύσσοντος, ἀμφί σοι πάθη ὁρῶσα πλείω τοῦ ξυνεύδοντος χρόνου. νῦν ταῦτα πάντα τλᾶσʼ ἀπενθήτῳ φρενὶ λέγοιμʼ ἂν ἄνδρα τόνδε τῶν σταθμῶν κύνα ,…
Aeschylus, Agamemnon
-
…ἁ μὸν γάμον τεθαλὼς δυσπαραβούλοισι φρεσίν, καὶ διάνοιαν μαινόλιν κέντρον ἔχων ἄφυκτον, ἄταν δʼ ἀπάτᾳ μεταγνούς. τοιαῦτα πάθεα μέλεα θρεομένα λέγω λιγέα βαρέα δακρυοπετῆ, ἰὴ ἰή, ἰηλέμοισιν ἐμπρεπῆ · θρεομένη μέλη ζῶσα γόοις με τιμῶ .…
Aeschylus, Suppliant Women
-
…τε καὶ πρόπαντι βαρβάρων γένει. εὖ νυν τόδʼ ἴσθι, μηδέπω μεσοῦν κακόν · τοιάδʼ ἐπʼ αὐτοῖς ἦλθε συμφορὰ πάθους ὡς τοῖσδε καὶ δὶς ἀντισηκῶσαι ῥοπῇ. καὶ τίς γένοιτʼ ἂν τῆσδʼ ἔτʼ ἐχθίων τύχη ; λέξον τίνʼ αὖ φὴς…
Aeschylus, Persians