ἐξαίρω
ἐξαίρω, lift up, lift off the earth
- lift up, lift off the earth, ἐκ μὲν ἄμαξαν ἄειραν Il. 24.266; ἐκ δὲ κτήματʼ ἄειραν Od. 13.120 (elsewh. Hom. uses only Med., v. infr.); ἐξάρας [αὐτὸν] παίει ἐς τὴν γῆν Hdt. 9.107; ἐ. χεῖρας in prayer, Plb. 3.62.8; κοῦφον ἐξάρας πόδα S. Ant. 224; βάθρων ἐκ τῶνδέ μʼ ἐξάραντες having bidden me rise (from suppliant posture), Id. OC 264, cf. Tr. 1193; τίς σʼ ἐξῆρεν οἴκοθεν στόλος; made thee start, Id. OC 358; ἡδοναῖς ἄμοχθον ἐ. βίον Id. Tr. 147; ἐ. θώρακα take it out (of its case), Ar. Ach. 1133; πυρσόν Hero Aut. 22.5:—Pass., ib. 22.6.
- b seemingly intr., rise from the ground, of a bird, D.S. 2.50; ἐ. τῷ στρατεύματι start, Plb. 2.23.4, cf. LXX Nu. 2.9.
- 2 raise in dignity, exalt, magnify, Κλεισθένης [τὴν οἰκίην] ἐξῆρε (v.l. -ήγειρε) Hdt. 6.126; ἐξάρας με ὑψοῦ καὶ τὴν πάτρην Id. 9.79; ἄνω τὸ πρᾶγμα ἐ. exaggerate it, Aeschin. 2.10; ἐπὶ μεῖζον ἐ. τὰ γενόμενα D.H. 8.4; ὑψηλὸν ἐ. αὑτὸν ἐπί τινι Pl. R. 494d; ἐ. ὑπόθεσιν Procl. in Prm. p.522 S.; Rhet., treat in elevated style, Hermog. Id. 2.3; τὸν τῆς ἑρμηνείας τύπον ἐ. παρὰ τὸ εἰωθός Procl. in Prm. p.484 S.; ἐπιστολαὶ μικρὸν ἐξηρμέναι Demetr. Eloc. 234; of music, ἐξηρμένον καὶ τεθαρρηκός Heraclid.Pont. ap. Ath. 14.624d.
- 3 arouse, stir up, θυμὸν ἐς ἀμπλακίην Thgn. 630; μηδὲν δεινὸν ἐξάρῃς μένος S. Aj. 1066; ἐ. σε θανεῖν excites thy wish to die, E. Hipp. 322; ἐ. φρένα λακεῖν Id. Alc. 346; ἐ. χάριν χορείας Ar. Th. 981.
- 4 pervert, λόγους δικαίων LXX De. 16.19.
- 5 remove, ἔπιπλα PLond. 1.177.21 (i A. D.); make away with, get rid of, ἐξάρατε τὸν πονηρὸν ἐξ ὑμῶν αὐτῶν 1 Ep.Cor. 5.13:—Pass., to be carried away, of a dam, PRyl. 133.19 (i A. D.).
- II Med. (Hom. only in 3 sg. aor. ἐξήρατο), carry off for oneself, earn, δοιοὺς μισθούς Od. 10.84; ὅσʼ ἂν οὐδέ ποτε ἐκ Τροίης ἐξήρατʼ Ὀδυσσεύς 5.39; ἐξάρατο ἕδνον won it as a dower, Pi. O. 9.10; θοῶν ἐξήρατʼ ἀγώνων . . κειμήλια Theoc. 24.122. (In Hom. ἐξήρατο may have displaced ἐξήρετο, aor. of ἐξάρνυμαι, v. ἀείρω.)
- 2 ἐξαίρεσθαι νόσον take a disease on oneself, catch it, S. Tr. 491.
- 3 carry off, Pl. Prt. 319c.
- III Pass., to be raised, [τὸ τεῖχος] ἐξῄρετο διπλήσιον τοῦ ἀρχαίου Hdt. 6.133; rise up, rise, ἐξαιρόμενον νέφος οἰμωγῆς E. Med. 106; φλόξ Plb. 14.5.1; κονιορτός Id. 3.65.4.
- 2 swell, dub. in Hp. VC 15; ἐξαειρόμενα (-εύμενα codd.) ὑπὸ τῆς πιέξιος swellings caused by compression, Id. Fract. 21.
- 3 to be excited, agitated, ἐλπίδι S. El. 1461; ἐξαρθεὶς ὑπὸ μεγαλαυχίας puffed up, Pl. Lg. 716a: c. part., ἐξήρθης κλύων E. Rh. 109.
- 4 ἐξηρμένος prob. f.l. in Plb. 4.4.5.
A tr.
I c. mov. ‘hacia arriba’
1 alzar, levantar
(μιν) ἁρπάζει μέσον καὶ ἐξάρας παίει ἐς τὴν γῆν
χρὴ τοὐμὸν ἐξάραντά σε σῶμ'
βάθρων ἐκ τῶνδέ μ' ἐξάραντες
habiéndome levantado de este asiento
• c. ac. de cosa o partes del cuerpo levantar, elevar
κοῦφον ἐξάρας πόδα
andando con pie ligeroἐξαίρειν χεῖρας
para suplicarτὸν πυρσὸν ἐξηρκώς
de autómatas(ἡ Ἀθηνᾶ) ἄνωθεν τοῦ πίνακος ἐξήρθη
2 c. ac. de edificios o constr. levantar, construir
ἐξῇρε δ' ἐκ μέσης τῆς στέγης πυργίον τρίστεγον
• c. ac. de medida alzar, elevar
συγκύπται τὸ ὕψος ἐξαίροντες πήχεις η
viguetas que alzan la altura ocho codosτοῦτο (τεῖχος) ἅμα νυκτὶ ἐξῄρετο διπλήσιον τοῦ ἀρχαίου
3 medic. levantar, hinchar c. ac. de órganos internos del cuerpo
ἐξαίρει τὴν γαστέρα
ensancha el abdomen la respiración(κόπος) ἐξαίρει τοὺς μῦς ὑπὲρ τὸ κατὰ φύσιν
τὰ δὲ οἰδήματα ... ἐξαειρεύμενα ὑπὸ τῆς πιέξιος
las hinchazones producidas por la compresión
4 en v. med. colgar c. ac. de cosa
τὰ ὅπλα πρὸ τῶν θυρῶν
5 fig., c. ac. de pers. o sim. elevar, ensalzar, engrandecer
(ἄνδρα) λίην δ' ἐξάραντ' οὐ ῥᾴδιόν ἐστι κατασχεῖν ὕστερον
Κλεισθένης μιν ... ἐξῆρε
Clístenes la engrandeció (la casa de los Alcmeónidas)ἐπὶ τούτοις ὑψηλὸν ἐξαρεῖν αὑτόν
τύχη ... τὸν δὲ ταπεινὸν μετέωρον ἐξαίρει
εἰς τοσοῦτον ὕψος ἐξήρθησαν Ῥωμαῖοι
6 fig., c. ac. de cosa o abstr. elevar, exagerar
οὕτω δ' ἄνω τὸ πρᾶγμα ἐξάρας
habiendo exagerado así el asuntoἐπὶ μεῖζον ἐξαίροντες τὰ γενόμενα
τὴν ὑπόθεσιν
ἦθος ... ἐξηρμένον καὶ τεθαρρηκός
carácter elevado y valiente
7 fig., ref. sentimientos, emociones incitar, arrastrar c. giro prep.
ἥβη ... ἐξαίρει θυμὸν ἐς ἀμπλακίην
πρὸς ταῦτα μηδὲν δεινὸν ἐξάρῃς μένος
τί γὰρ τὸ δεινὸν τοῦθ' ὅ σ' ἐξαίρει θανεῖν;
οὔτ' ἂν φρέν' ἐξάραιμι πρὸς Λίβυν λακεῖν αὐλόν
ἐλπίσιν κεναῖς ... ἐξαίρεσθαι
ser arrastrado por esperanzas vanasὑπὸ μεγαλαυχίας
ἐξήρθης κλύων
8 ret., del estilo elevar, tratar en estilo elevado
διὸ ἢ λέξεσιν ἢ σχήμασιν αὐτὸ ἐξαίρουσι
μεγέθει ... τῶν διαστημάτων ἐξῆρε τὸν λόγον
con lo amplio de los intervalos elevó el discursoτὸν τῆς ἑρμηνείας τύπον ἐξῆρε παρὰ τὸ εἰωθός
ἐπιστολαὶ μικρὸν ἐξηρμέναι
II c. mov. ‘desde’
1 llevar fuera, traer o sacar de dentro c. ac. de cosa
ἐκ μὲν ἄμαξαν ἄειραν
ἐκ δὲ κτήματ' ἄειραν
ἔξαιρε, παῖ, θώρακα
ἐτόλμησεν ἐξάραι τὰ ... ἔπιπλα
• c. ac. de pers. y adv. de lugar
τίς σ' ἐξῆρεν οἴκοθεν στόλος;
¿qué misión te sacó de casa?
• tb. en v. med., sólo c. ac. de pers.
ἕως ἂν ... οἱ τοξόται αὐτὸν ... ἐξάρωνται
hasta que los arqueros se lo lleven fuera
• medic. extraer
τὰ δὲ ἐμπίπτοντα εἰς τοὺς μυκτῆρας ἔξαιρε ὠτογλυφίδι ἢ λαβίδι
• esp. en v. med. llevarse para sí, conseguir para uno mismo, ganarse c. ac. de cosa
δοιοὺς ἐξήρατο μισθούς
κάλλιστον ἕδνον
θοῶν ἐξήρατ' ἀγώνων ... κειμήλια
ὅσ' ἂν οὐδέ ποτε Τροίης ἐξήρατ' Ὀδυσσεύς
νόσον ... ἐξαιρεῖσθαι
atraerse un mal
2 c. idea de eliminación arrancar, eliminar, extirpar
ἐξαρῶ τὰ φάρμακά σου ἐκ τῶν χειρῶν σου
ἀδικίας
ἐξάρατε τὸν πονηρὸν ἐξ ὑμῶν αὐτῶν
expulsad al malvado de entre vosotrosτὸ τῶν ἀγρίων γένος βοτανῶν ... πᾶν ἐκκόπτων καὶ ἐξαίρων
ἔμβλημα ... ἐξαρθῆνα[ι
(ὁ τολμηρότερος) ἐξαρθήσεται
τις ... τῶν ἐξηρμένων τὸν ἄνδρα κατὰ πάντα τρόπον
uno de los privados de virilidad en todos los sentidos
• fig. anular, hacer desaparecer
τὰ γὰρ δῶρα ... ἐξαίρει λόγους δικαίων
3 fig., c. ac. de abstr. sobrellevar, soportar
ἡδοναῖς ἄμοχθον ἐξαίρει βίον
B intr.
1 elevarse, levantarse del suelo
διὰ δὲ τὸ βάρος οὐ δυνάμενον ἐξᾶραι καὶ πέτεσθαι
no pudiendo elevarse y volar por causa del peso un ave
• tb. en v. med.
τὸ μέγεθος τῆς ἐξαιρομένης φλογός
κονιορτὸς ἐξαιρόμενος
• fig.
ἀπ' ἀρχῆς ἐξαιρόμενον νέφος οἰμογῆς
nube de lamentos que se eleva una vez que empieza
2 marcharse fuera, emigrar
τοὺς ἐξάραντας ἐκ τῶν Λοκρῶν καὶ κατασχόντας εἰς τὴν Ἰταλίαν
• de ejércitos levantar el campamento, ponerse en marcha
ἐξάραντες παντὶ τῷ στρατεύματι
1. optillen, opheffen:
2. ophemelen:
3. uit ... tillen, uit ... halen:
1) herausheben, in die Höhe bringen, führen, aufheben u. wegtragen ; κοῦφον ἐξάρας πόδα Soph. Ant. 224 ; τίς σʼ ἐξῆρεν οἰκόθεν στόλος ; O.C. 359 ; βάθρων ἐκ τῶνδέ μʼ ἐξάραντες 265 ; Tr. 1183 ; ἔξαιρε τὸν θώρακα Ar. Ach. 1133 ; ἁρπάζει μέσον καὶ ἐξάρας, nachdem er ihn in die Höhe gehoben, παίει εἰς τὴν γῆν, Her. 9.107 ; τὰς χεῖρας Pol. 3.62.8 ; a.Sp.; μνῆμα, aufführen, Paus. 5.21.9, wie pass. von einer Mauer, Her. 6.133. Uebertr., ἡδοναῖς ἐξαίρει ἄμοχθον βίον, durch Vergnügen das Leben erhöhen, Soph. Tr. 146 ; πρὸς ταῦτα μηδὲν δεινὸν ἐξάρῃς μένος Aj. 1045, Schol. μὴ ὀργισθῇς, mächtig machen, οἰκίαν Her. 6.126 ; mit Lob erheben, rühmen, ἐξάρας με ὑψοῦ 9.79 ; vgl. Luc. imag. 21 ; ἐπὶ τούτοις ὑψηλὸν ἐξαίρειν ἑαυτόν, sich darob hoch erheben, Plat. Rep. VI.494d ; ἐξαρθεὶς ὑπὸ μεγαλαυχίας Legg. IV.716a ; ἄνω τὸ πρᾶγμα ἐξάρας, übertreibend, vergrößernd, Aesch. 2.10 ; τὰ γιγνόμενα ἐπὶ μεῖζον Dion.Hal. 8.4 ; a.Sp.; – θυμὸν εἰς ἀμπλακίην, anreizen, bewegen, Theogn. 640 ; τί γὰρ τὸ δεινὸν τοῦθʼ, ὅ σʼ ἐξαίρει θανεῖν Eur. Hipp. 322 ; φρένα πρὸς Λίβυν λακεῖν αὐλόν Alc. 347 ; διπλῆν χάριν χορείας, den Reigen anheben, Ar. Th. 981 ; θυμόν τινος DS. 13.92.
2) med., für sich davontragen, als Beute, Gewinn erwerben ; πόλλʼ ὅσʼ ἂν οὐδέποτʼ ἐκ Τροίης ἐξήρατʼ Ὀδυσσεύς Od. 5.39, 13.137 ; μισθούς 10.84 ; ἀκρωτήριον αὐλίδος – ἐξάρατο ἕδνον Pind. Ol. 9.11, Schol. προσεκτήσατο ; ἆθλα Theocr. 24.10 ; – aufheben, wegführen, ἕως ἂν οἱ τοξόται αὐτὸν ἐξαίρωνται Plat. Prot. 319c. – Bei Soph. Tr. 491 νόσον ἐξαρούμεθα, die Krankheit steigern, erhöhen, l.d ; – sich erheben, κονιορτὸν ἐξαιρόμενον Pol. 3.65.4.
3) Pass., aufgerichtet werden, bes. von Leidenschaften od. Gemütsbewegungen erregt werden, ἐλπίσι κεναῖς ἐξῇρετο Soph. El. 1461, Schol. ἐμεγαλαύχει, u. öfter bei Sp., wie φόβῳ, Philostr., der auch im eigentlichen Sinne ἐξηρμένος τὰς χαίτας sagt, dem die Haare zu Berge stehen ; ἐξαρθείς (absolut), aufgeregt, aufgebläht vor Stolz, vor Freude, Mut u. dgl., Eur. Rhes. 109 ; – vom Styl, Demetr. §.234.
4) intr., sich erheben, τὸ δʼ ἀθάνατον ἐξῆρε πρὸς τὸν ἀέρα Alexis DL. 3.28 ; ἐξᾶραι καὶ πετέσθαι DS. 2.50 ; ἐξάραντες παντὶ τῷ στρατεύματι, mit dem ganzen Heere aufbrechen, Pol. 2.23.4 u. a.Sp., wie LXX.
Strong 1808
to lift up, lift off the earth, remove: I Co 5:13
(LXX)†
el que agitó y agita la tierra, el que cada día eleva el círculo del sol y de la luna
-
…καταγελῶσι καὶ θορυβοῦσιν, ἕως ἂν ἢ αὐτὸς ἀποστῇ ὁ ἐπιχειρῶν λέγειν καταθορυβηθείς, ἢ οἱ τοξόται αὐτὸν ἀφελκύσωσιν ἢ ἐξάρωνται κελευόντων τῶν πρυτάνεων. περὶ μὲν οὖν ὧν οἴονται ἐν τέχνῃ εἶναι, οὕτω διαπράττονται · ἐπειδὰν δέ τι περὶ…
Plato, Protagoras
-
…οἱ ἄσπετα δῶρα, χαλκόν τε χρυσόν τε ἅλις ἐσθῆτά θʼ ὑφαντήν, πόλλʼ, ὅσʼ ἂν οὐδέ ποτε Τροίης ἐξήρατʼ Ὀδυσσεύς, εἴ περ ἀπήμων ἦλθε, λαχὼν ἀπὸ ληΐδος αἶσαν. τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη νεφεληγερέτα Ζεὺς · ὢ…
Homer, Odyssey
-
…στεφάνους τε μοῦσάν θʼ ἣ κατεῖχʼ ἐμοὺς δόμους. οὐ γάρ ποτʼ οὔτʼ ἂν βαρβίτου θίγοιμʼ ἔτι οὔτʼ ἂν φρένʼ ἐξάραιμι πρὸς Λίβυν λακεῖν αὐλόν · σὺ γάρ μου τέρψιν ἐξείλου βίου. σοφῇ δὲ χειρὶ τεκτόνων δέμας τὸ σὸν εἰκασθὲν…
Euripides, Alcestis
-
…Τηλέπυλον Λαιστρυγονίην, ὅθι ποιμένα ποιμὴν ἠπύει εἰσελάων, ὁ δέ τʼ ἐξελάων ὑπακούει. ἔνθα κʼ ἄυπνος ἀνὴρ δοιοὺς ἐξήρατο μισθούς, τὸν μὲν βουκολέων, τὸν δʼ ἄργυφα μῆλα νομεύων · ἐγγὺς γὰρ νυκτός τε καὶ ἤματός εἰσι κέλευθοι…
Homer, Odyssey
-
…ἐς πατρίδα γαῖαν, χαλκόν τε χρυσόν τε ἅλις ἐσθῆτά τε δόντες, πόλλʼ, ὅσʼ ἂν οὐδέ ποτε Τροίης ἐξήρατʼ Ὀδυσσεύς, εἴ περ ἀπήμων ἦλθε, λαχὼν ἀπὸ ληίδος αἶσαν. ὣς γάρ οἱ μοῖρʼ ἐστὶ φίλους τʼ ἰδέειν…
Homer, Odyssey
-
…ἀλλʼ ὑπʼ ἐλπίδων ἄνδρας τὸ κέρδος πολλάκις διώλεσεν. ἄναξ, ἐρῶ μὲν οὐχ ὅπως τάχους ὕπο δύσπνους ἱκάνω κοῦφον ἐξάρας πόδα. πολλὰς γὰρ ἔσχον φροντίδων ἐπιστάσεις, ὁδοῖς κυκλῶν ἐμαυτὸν εἰς ἀναστροφήν · ψυχὴ γὰρ ηὔδα πολλά μοι μυθουμένη…
Sophocles, Antigone
-
…τυγχάνει τάδε. σιγᾶν ἄνωγα κἀναδεικνύναι πύλας πᾶσιν Μυκηναίοισιν Ἀργείοις θʼ ὁρᾶν, ὡς εἴ τις αὐτῶν ἐλπίσιν κεναῖς πάρος ἐξῄρετʼ ἀνδρὸς τοῦδε, νῦν ὁρῶν νεκρὸν στόμια δέχηται τἀμὰ μηδὲ πρὸς βίαν ἐμοῦ κολαστοῦ προστυχὼν φύσῃ φρένας. καὶ δὴ…
Sophocles, Electra
-
…τοσοῦτον ὥστε σῶμα τυμβεῦσαι τάφῳ, ἀλλʼ ἀμφὶ χλωρὰν ψάμαθον ἐκβεβλημένος ὄρνισι φορβὴ παραλίοις γενήσεται. πρὸς ταῦτα μηδὲν δεινὸν ἐξάρῃς μένος. εἰ γὰρ βλέποντος μὴ ʼδυνήθημεν κρατεῖν, πάντως θανόντος γʼ ἄρξομεν, κἂν μὴ θέλῃς, χερσὶν παρευθύνοντες…
Sophocles, Ajax
-
…ἀμηχάνου ἐλπίδος, ἡγούμενον καὶ τὰ τῶν Ἑλλήνων καὶ τὰ τῶν βαρβάρων ἱκανὸν ἔσεσθαι πράττειν, καὶ ἐπὶ τούτοις ὑψηλὸν ἐξαρεῖν αὑτόν, σχηματισμοῦ καὶ φρονήματος κενοῦ ἄνευ νοῦ ἐμπιμπλάμενον ; καὶ μάλʼ, ἔφη. τῷ δὴ οὕτω διατιθεμένῳ ἐάν…
Plato, Republic
-
…ἔκ τινος τοιᾶσδε, ὡς λόγος, προφάσεως. ἐπὶ πολλὰς μὲν γενεάς, μέχριπερ ἡ τοῦ θεοῦ φύσις αὐτοῖς ἐξήρκει, κατήκοοί τε ἦσαν τῶν νόμων καὶ πρὸς τὸ συγγενὲς θεῖον φιλοφρόνως εἶχον · τὰ γὰρ φρονήματα ἀληθινὰ καὶ πάντῃ…
Plato, Critias