ἐξαιρέω
ἐξαιρέω, to take out of
- take out, ἔνθεν . . ἔξελε πέπλους Il. 24.229; ἐπεί νιν καθαροῦ λέβητος ἔξελε Κλωθώ Pi. l.c.; τὸ δέλτα τοῦ ὀνόματος Pl. Cra. 413e; simply, take out, τὴν κοιλίην, τὴν νηδύν, Hdt. 2.40 (tm.), 87; πρὶν ἀνταράξας πῖαρ ἐξεῖλεν γάλα Sol. 36.21:—Pass., εἰ τὸ ἔαρ ἐκ τοῦ ἐνιαυτοῦ ἐξαραιρημένον εἴη Hdt. 7.162, cf. Pericl. ap. Arist. Rh. 1365a33.
- 2 Med., take out for oneself, φαρέτρης ἐξείλετο πικρὸν ὀϊστόν from his quiver, Il. 8.323; ἐξελέσθαι τὰ μεγάλα ἱστία their large sails, X. HG 1.1.13; ἐ. τὰ φορτία discharge their cargoes, Hdt. 4.196; τὰ ἀγώγιμα X. An. 5.1.16; τὸν σῖτον ἐς [τὴν στοὰν] ἐξαιρεῖσθαι Th. 8.90: abs., Syngr. ap. D. 35.13, etc.:—Pass., to be discharged, of a cargo, Hdt. 3.6, D. 34.8.
- II take from a common stock, reserve, κούρην, ἣν ἄρα μοι γέρας ἔξελον υἷες Ἀχαιῶν Il. 16.56; Ἀλκινόῳ δʼ αὐτὴν γέρας ἔξελον Od. 7.10, cf. Il. 11.627; βασιλέϊ τεμένεα ἐξελὼν καὶ ἱερωσύνας Hdt. 4.161; Νίσῳ ἐ. χθόνα S. Fr. 24.5; θεοῖσιν ἀκροθίνια E. Rh. 470; κλήρους τοῖς θεοῖς Th. 3.50:—Med., choose for oneself, carry off as booty, τὴν ἐκ Λυρνησσοῦ ἐξείλετο Il. 2.690, cf. 9.130; choose, μενοεικέα Od. 14.232; μίαν ἕκαστος σιτοποιὸν ἐ. Hdt. 3.150, cf. X. An. 2.5.20; ταύτας ἐξείλεθʼ αὑτῷ κτῆμα S. Tr. 245; δῶρον . . πόλεος ἐξελέσθαι to have accepted as a gift, Id. OC 541 (lyr.):—Pass., to be given as a special honour, τινί to one, Th. 3.114; ἐξαραιρημένος Ποσειδέωνι dedicated to him, Hdt. 1.148; γέρεα . . σφι ἦν τάδε ἐξαραιρημένα Id. 2.168; ἐ. αὐτοῖς set apart for them, Pl. Criti. 117c; τὰ τεμένη τὰ ἐξῃρημένα IG 1(2).45.10; of funds, to be set apart, ear-marked, SIG 577.64 (Milet., iii/ii B. C.); but τοῦ ἀργυρίου τοῦ ἐκ τοῦ λιθοτομείου ἐξαιρουμένου moneys received from . ., IG 2(2).47.
- 2 take out of a number, except, μητέρας ἐξελόντες Hdt. 3.150; Σιμμίαν ἐξαιρῶ λόγου Pl. Phdr. 242b, cf. X. Mem. 1.4.15.
- III remove people from their country, Hdt. 2.30; τοὺς ἐν τῇ λίμνῃ κατοικημένους Id. 5.16; στρουθούς (sc. ἐκ τοῦ νηοῦ) Id. 1.159: generally, remove, τὸν λίθον Id. 2.125; ἐκ τοῦ λυχνούχου τὸν λύχνον Alex. 102; πατρὸς φόβον E. Ph. 991, cf. Isoc. 2.23; ὀδυρμούς, ἄγνοιαν, ἔρωτα, Pl. R. 387d, Lg. 771e, Smp. 186d; ἀλλήλων τὴν ἀπιστίαν X. An. 2.5.4:—Med., νεῖκος E. Med. 904; ὑμῶν ἐ. τὴν διαβολὴν . . ταύτην remove this prejudice from your minds, Pl. Ap. 19a, cf. 24a.
- 2 get rid of, [ὗν] ἐκ τῆς χώρας Hdt. 1.36; θῆρας χθονός E. Hipp. 18; make away with, παῖδας, θῆρα, Id. HF 39, 154; Ἀθηναίους X. HG 2.2.19.
- b destroy, πόλιν Hdt. 1.103, al., cf. Th. 3.113, 4.69, D. 18.30; χωρία Id. 23.115; οἰκίδιον Men. Pk. 199, cf. 278; φρούριον D.H. 8.86.
- c annul, bring to naught, θέσφατα S. OT 908 (lyr.), cf. D. 23.36.
- 3 Med., ψυχήν, θυμόν, φρένας ἐξελέσθαι, either c. acc. pers., bereave a person of life, etc., as μιν ἐξείλετο θυμόν Il. 15.460, 17.678 (so in Trag., E. Alc. 69, IA 972): or c. gen. pers., as μευ φρένας ἐξέλετο Ζεύς Il. 19.137, cf. Hes. Sc. 89; σεῦ ψυχὴν χαλκῷ Il. 24.754; μου τέρψιν ἐξείλου βίου E. Alc. 347, etc.: rarely, c. dat. pers., Γλαύκῳ φρένας ἐξέλετο Ζεύς Il. 6.234; [οἰωνοῖς] τέκνα Od. 16.218: in tmesi, ἐκ δέος εἵλετο γυίων 6.140; ἐκ θυμὸν ἕλοιο 20.62, cf. Il. 11.381:—Med., take away from one, τὰ φίλτατα S. El. 1208:—Pass., ἐξαιρεθέντες τὸν Δημοκήδεα having had him taken out of their hands, Hdt. 3.137; τὸ ἐπιθυμοῦν τοῦ πλοῦ οὐκ ἐξῃρέθησαν Th. 6.24, cf. Pl. Grg. 519d, etc.
- 4 Pass., to be removed from, i.e. transcend, τοῦ τῶν ὄντων πλήθους Procl. in Prm. p.546 S.; ἑνάδες ἐξῃρημέναι transcendent, ib.p.547 S., cf. Dam. Pr. 7; τὸ μᾶλλον -μένον μᾶλλον καὶ χωρεῖ διὰ τῶν ἄλλων ib. 325. Adv. ἐξῃρημένως transcendently, ib. 270; ultimately, opp. προσεχῶς, Phlp. in de An. 270.14.
- IV Med., set free, deliver, τινά A. Supp. 924, Ar. Pax 316; ἐκ τῶν κινδύνων τινά Decr. ap. D. 18.90; ἐκ τῆς ἀνάγκης PPetr. 3 p.74; ἐκ τῶν θλίψεων Act.Ap. 7.10; ἐξαιρεῖσθαι εἰς ἐλευθερίαν claim as a freeman, Lys. 23.9, D. 8.42, 10.14.
- 2 bring to an end, accomplish, πᾶν γὰρ ἐξαιρεῖ λόγος E. Ph. 516.—Freq. confounded with ἐξαίρω.
A tr., en v. act. o med.
I indic. ‘separación’ ‘hacia fuera’
1 c. ac. de bienes (incluidos esclavos o prisioneros) reservar, apartar, poner aparte:
a) como botín de guerra
κούρην, ἣν ἄρα μοι γέρας ἔξελον υἷες Ἀχαιῶν
Δημοσθένει ἐξῃρέθησαν τριακόσιαι πανοπλίαι
b) como regalo o atención para personajes destacados
θυγατέρ' Ἀρσινόου ..., ἥν οἱ Ἀχαιοὶ ἔξελον
Κύρῳ δ' ἐξῃρηκότες ... τὴν Σουσίδα γυναῖκα
τὰς μουσουργούς, αἵπερ ἐξῃρημέναι ἦσαν Κυαξάρῃ
c) como parte reservada a los dioses
τριακοσίους (κλήρους) τοῖς θεοῖς ἱεροὺς ἐξεῖλον
ἐπεὶ ... θεοῖσί τ' ἀκροθίνι' ἐξέλῃς
χῶρος ἱρὸς ... ἐξαραιρημένος ὑπὸ Ἰώνων Ποσειδέωνι
d) como lote en repartos de poder o herencias
τῷ βασιλέϊ ... τεμένεα ἐξελὼν καὶ ἱερωσύνας
Νίσῳ τὴν ὅμαυλον ἐξαιρεῖ χθόνα Σκίρωνος ἀκτῆς
e) como privilegio para el sacerdote u otras castas
τὰ νομιζόμενα γέρα τῷ ἱερεῖ
γέρεα δέ σφι ἦν τάδε ἐξαραιρημένα μούνοισι Αἰγυπτίων
f) partidas de dinero para algún gasto
ὁ δὲ συλλογεὺς ἀνοί[ξας] τὸν θησαυρόν ... ἐξελέτω τὸ γινό[μενον] ἀνάλωμα
2 c. ac. de pers. exceptuar, quitar, dejar aparte
τὰς μητέρας ἐξελόντες
poniendo aparte a sus madresΣωκράτη δ' ἐξαιρῶ λόγου
a Sócrates, en cambio, lo dejo aparteἐξῃρήσθων τοῦ λόγου Θόας τε καὶ Ἀνδρόνικος
(πόλιν) ἐξῃρημένη<ν> τοῦ τύπου
οὓς (θεούς) ... ἐκ τοῦ λέγειν καὶ τοῦ γράφειν ... ἐξαιρῶ
• jur. c. pred. absolver
ὅταν ἄνθρωπος ... ἑαυτὸν δὲ ἀεὶ ἀναίτιον ἐξαιρῇ
cuando un hombre se absuelve a sí mismo como inocente
3 c. ac. de pers. y anim. expulsar, echar
τούτους (τοὺς Αἰθίοπας)
τοὺς ἐν τῇ λίμνῃ κατοικημένους
τοὺς στρουθούς
οἱ δραπέται ... μόλις ἐξαιρεθέντες ὑπὸ Ῥωμαίων
ὡς ἄν μιν ἐξέλωμεν ἐκ τῆς χώρας
4 c. ac. de cosa y gen. separat., c. o sin prep., o adv. de lugar extraer, sacar, retirar de
φαρέτρης ... πικρὸν ὀϊστόν
ἐξαιρεῖ ... Σπαρτιάτης ... τῆς ἀσπίδος τὸν πόρπακα
τὴν πνοὴν τῆς κύστιδος
γλαφυρῆς ἐξείλετο φωριαμοῖο φάρμακον
τῶν τειχῶν ... πυλίδας
ἐξελὼν ... <ἐκ> τοῦ λυχνούχου τὸν λύχνον
ἔνθεν (τῶν φωριαμῶν) δώδεκα ... ἔξελε πέπλους
de allí (de los arcones) sacó doce vestidosἐπεί νιν καθαροῦ λέβητος ἔξελε Κλωθώ
a Pélopeδοκῶν τῶν ἐξαιρεθε[ι]σῶν ἐκ τοῦ Ἰνωποῦ
φιάλας ἐκ πλινθείων ἐξῃρημένας
• sin indic. expresa del origen
πρὶν ἀνταράξας πῖαρ ἐξεῖλεν γάλα
antes de que, después de batir la leche, hubiese sacado la mantecaκοιλίην μὲν ... πᾶσαν ἐξ ὦν εἷλον
πυκινὰ ἐξαιρεῖν τὸν πρίονα
en la trepanaciónτὸν ὀφθαλμόν
τὰ νεῦρα
τὴν κόλλαν
διαπίπτουσι γὰρ ἐξαιρεθέντες οἱ σύνεγγυς κείμενοι τόνοι τῆς ἐπιζυγίδος
κάρυα τῶν ἐλύτρων ἐξῃρημένα
nueces sacadas de sus cáscaras, e.e., peladasοἱ κυνόδοντες ζῶντος (λύκου) ἐξαιρεθέντες
• sacar, descargar
ἐξελέσθαι τὰ μεγάλα ἱστία
quitar las grandes velasὅκως τὸν λίθον ἐξέλοιεν
ἐπεὰν ἀπίκωνται καὶ ἐξέλωνται τὰ φορτία
ἐς ἣν (στοάν) καὶ τὸν σῖτον ἠνάγκαζον πάντας ... ἐξαιρεῖσθαι
en el cual (pórtico) también obligaban a todos a descargar el trigoτὰ ἀγώγιμα ... ἐξαιρούμενοι
ἃ μὲν ἄν τις βούληται] ἐξελέσθαι ἢ εἰσαγαγεῖν ἢ ἐξαγαγεῖν
ὁ ... κέραμος ... ἐξαιρεόμενος ἐν Αἰγύπτῳ
ἐπειδὰν ... ἐξαιρεθῇ τὰ χρήματα
tan pronto como hubiesen sido descargadas las mercancíasἐξελόμενοι ὅπου ἂν μὴ σῦλαι ὦσιν Ἀθηναίοις
descargando donde no haya represalias para los atenienses
5 c. ac. de abstr. sacar, obtener
μεγάλαν τ' [ἀ]θανάτων ἔσς ἕλε τιμάν
αὐτοὶ (οἱ ὁρισμοί) ... τὰς ἰδέας ἐξαιροῦσι τῆς ὕλης
II indic. ‘eliminación’
1 c. ac. de pers. y gen. o compl. separat. liberar, librar de
ἐξελέσθαι τοῦ πολέμου τοὺς Μαμερτίνους
τὸ βάπτισμα αὐτοῦ πυρὸς ἡμᾶς ἐξείλετο
ὑμᾶς ... οὐδεὶς ἐξαιρήσεται τῆς γεέννης
ἐξείλετο ἁμὲ ἐκ τῶν μεγάλων κινδύνων
τῶν πολιτῶν [ἕ]να ... ἐξείλετο ἐκ τοῦ [δε]σμωτηρί[ου
ἐξείλατό με ἐκ χειρὸς Φαραω
αὐτὸν ἐκ παραπτώματος
σε ἐκ πάσης κακώσεως
ἐκ τῆς πικρᾶς τῶν ἀγορανόμων ἐξελοῦνται ἡμᾶς χειρός
nos librarán de la amarga mano de los agoranomos
2 c. ac. abstr. abolir, suprimir, eliminar
Λαΐου θέσφατ' ἐξαιροῦσιν ἤδη
τοὺς ὀδυρμοὺς ἄρα ἐξαιρήσομεν ...;
¿eliminaremos también los gemidos?ἀναγκαίως ἔχει τὴν ἄγνοιαν ἐξαιρεῖν
τὸν ἔρωτα
τὴν ἀπιστίαν
ἐξαιρῶν τὴν σύγκρουσιν
suprimiendo el hiatoὃ ἐξαιροῦντες τὴν ὕλην λέγουσιν
prescindiendo de lo cual hablan de la materiaἐάν τι πρὸς ... τὰς συνθήκας ... προσθεῖναι ἢ ἐξελεῖν βούλωνται
ἐὰν οὖν τις ἐξέλῃ τὸ δέλτα τοῦ ὀνόματος τῆς ἀνδρείας
τῶν λέξεων ἐξαιρεῖ τὸ ῑ πολλάκις, οἷον ἀπόδεξις
τῆς ... γενικῆς ... νομοθεσίας ... ἐξαιροῦμεν τὰ περιγινόμενα ... πράγματα
ὅτι ἐκ τοῦ ἐνιαυτοῦ τὸ ἔαρ αὐτῇ (Ἑλλάδι) ἐξαραίρηται
ὅτι γε τῶν πρὸς τοὺς θεοὺς ἐξῃρημένων
porque exceptuadas las cosas que se refieren a los dioses
• poner fin, resolver
πᾶν γὰρ ἐξαιρεῖ λόγος
τὸ νεῖκος
3 c. ac. de animados, gener. plu. o colect. eliminar, acabar con
τοὺς Ἡρακλείους παῖδας ἐξελεῖν θέλει
θῆρα ... ἑλὼν βραχίονός φησ' ἀγχόναισιν ἐξελεῖν
(Ἀθηναίους) ἐξαιρεῖν
θῆρας ἐξαιρεῖ χθονός
• de donde ref. ciu., territorios conquistar, tomar por las armas
τὴν πόλιν ... θέλων ἐξελεῖν
Ἀμπρακίαν ... εἰ ἐβουλήθησαν ... ἐξελεῖν
τὴν Νίσαιαν
χωρία
τὸ φρούριον
τὰ Ἱεροσόλυμα
βίῃ τε οὐχ οἷόν τε εἶναι ἐξαιρέειν
κατὰ κράτος ... οἰκίδιον τοῦτ' ... ἐξαιρήσομεν
οὐκ ἂν δύναιντο δ' ἐξελεῖν νεοττιὰν χελιδόνων
4 c. ac. de cosa y ac., gen. o dat. de pers. arrebatar, quitar, arrancar, privar de
a) c. ac. de pers.
μιν ... ἐξείλετο θυμόν
παῖδας ... ἐκ φίλον εἵλετο θυμόν μαινόμενος
βίᾳ γυναῖκα τήνδε σ' ἐξαιρήσεται
εἴ τίς με τὴν σὴν θυγατέρ' ἐξαιρήσεται
ἐξαιρεθέντες τὸν Δημοκήδεα
οἱ δὲ τὸ ἐπιθυμοῦν τοῦ πλοῦ οὐκ ἐξῃρέθησαν ὑπὸ τοῦ ὀχλώδους τῆς παρασκευῆς
pero a ellos lo complicado de los preparativos no les quitó el deseo de navegarἀνθρώπους ..., ἐξαιρεθέντας μὲν ἀδικίαν ὑπὸ τοῦ διδασκάλου
μήλων κυδωνίων ἐξαιρεθέντων τὰ σπέρματα
b) c. gen. de pers.
μευ φρένας ἐξέλετο Ζεύς
σεῦ ... ψυχήν
σὺ γάρ μου τέρψιν ἐξείλου βίου
πατρὸς ἐξεῖλον φόβον
ὑμῶν ἐξελέσθαι τὴν διαβολὴν ... ταύτην
τοὺς πολλοὺς φόβους ἐξαίρει τῶν πολιτῶν
τὸ νοσοῦν ... τῆς πόλεως μέρος
c) c. dat. de pers.
Γλαύκῳ Κρονίδης φρένας ἐξέλετο
τοι ... ἐκ θυμὸν ἐλέσθαι
μοι ... ἐκ θυμὸν ἕλοιο
τῇ ... ἐκ δέος εἵλετο
ἐκ Ϝ' ἔλετο φρένας
οἷσι τέκνα ἀγρόται ἐξείλοντο
(a aves) a las que los campesinos privaron de sus crías
d) sólo c. ac.
ἄγοιμ' ἄν, εἴ τις τάσδε μὴ 'ξαιρήσεται
habla el heraldo egipcio sobre las Danaidesοὔτι καὶ νῦν ἐστὶν αὐτὴν ὅστις ἐξαιρήσεται
no hay ahora quien pueda quitármelaμὴ 'ξέλῃ τὰ φίλτατα
no me arranques lo que más quiero habla Electra
III c. sent. propio de v. med.
1 escoger, elegir para sí como botín:
a) c. ac. de pers.
Λεσβίδας, ἃς ... αὐτὸς ἐξελόμην
lesbias que yo mismo escogíτὴν ἐκ Λυρνησσοῦ ἐξείλετο
a la que había elegido de Lirneso para síτὴν δὲ μίαν ἕκαστος σιτοποιὸν ἐξαιρέετο
cada uno escogía a una como cocineraταύτας ... ἐξείλεθ' αὑτῷ κτῆμα
b) c. ac. de cosa y gen.
τῶν ἐξαιρεύμην μενοεικέα
de entre los que yo escogía abundante botínἐδεξάμην δῶρον ὃ ... πόλεος ἐξελέσθαι
ἐκ τούτων πάντων τοῦτον ἂν τὸν τρόπον ἐξελοίμεθα
2 reclamar, reivindicar como hombre libre, ciudadano o propietario, c. ac. de pers.
ὃς ἐξαιρήσοιτο αὐτὸν εἰς ἐλευθερίαν
τοῦτον ἐξαιρούμενος εἰς ἐλευθερίαν
πάντας ἀνθρώπους εἰς ἐλευθερίαν
B intr., en v. med.-pas.
1 apartarse, salir c. gen. separat.
σκώληκας, οἳ ἐξαιρεθέντες τοῦ ζέοντος καὶ ἀέρι ὁμιλήσαντες ἐκλείπουσι
2 fil. trascender c. gen.
οὐδενὸς ἐξῃρημένου αὐτῆς (ψυχῆς)
τὴν μονάδα ... ἐξῃρημένην τοῦ τῶν ὄντων πλήθους
οὐσίας ὁ θεὸς ἐξῄρηται καὶ ἔστιν ὑπερουσίως
ψυχαὶ ... τῶν σωμάτων ἐξῃρημέναι
ἑνάδες ἐξῃρημέναι
unidades trascendentesαἱ ἰδέαι
τὸ μᾶλλον ἐξῃρημένον μᾶλλον καὶ χωρεῖ διὰ τῶν ἄλλων
τὸ ἐξῃρημένον αὐτοῦ ἀπὸ τῆς κτίσεως
1. uit (...) nemen:
2. wegnemen, verwijderen;
3. veroveren, vernietigen:
4. uitkiezen:
5. uitzonderen:
6. med. bevrijden, de vrijheid opeisen:
1) Etwas von seinem Orte wegnehmen, aus Etwas herausnehmen, λέβητος ἔξελε Pind. Ol. 1.26 ; Ggstz ἐντιθέναι Plat. Crat. 414d, wie ἐπεμβάλλειν 399a ; öfter γράμματα, z.B. τὸ δέλτα τοῦ ὀνόματος 413e ; οὓς ἐγὼ ἔκ τε τοῦ λέγειν καὶ τοῦ γράφειν ἐξαιρῶ Theaet. 162d ; ὁ φοίνιξ, ὅθεν ἐξαιρεθείη ὁ ἐγκέφαλος Xen. An. 2.5.21 ; οἴακας ἐξῃροῦμεν νεώς Eur. I.T. 1357 ; ἐξελοῦσʼ ὡς καρδίαν ἀλεκτόρων Aesch. Eum. 861 ; von der Herausnahme der Eingeweide des Opfertieres, κοιλίην, νηδύν, Her. 2.40, 87 ; τὸ ἱερὰ ἐξῃρημένα Xen. An. 2.1.9. – Med., sich, für sich Etwas herausnehmen ; φαρέτρης ἐξείλετο πικρὸν ὀϊστόν Il. 8.323 ; οἰωνοί, οἷσί τε τέκνα ἀγρόται ἐξείλοντο, denen Landleute die Jungen ausnahmen, Od. 16.218 ; τὰ μεγάλα ἱστία, die Segel einziehen, Xen. Hell. 1.1.13 ; – τὰ φορτία, die Schiffsladung aus dem Schiffe herausnehmen u. ans Land schaffen, ausladen, τὰ ἀγώγιμα Xen. An. 5.1.16, Thuc. 8.90 ; Dem. 56.10 ἐξαιρεῖται τὸν σῖτον ἐν τῇ Ῥόδῳ καὶ ἐκεῖ ἀποδίδοται ; ib. 3 u. 35.13 ; Lycurg. 18 u. öfter. Auch das pass. so, κέραμος ἐξαιρεόμενος ἐν Αἰγύπτῳ, der dort ausgeladen, nach Aegypten eingeführt wird, Her. 3.6.
2) übh. wegnehmen, entfernen, beseitigen, auch von Gemütsaffekten ; εὖ πατρὸς ἐξεῖλον φόβον Eur. Phoen. 991 ; ἐξέλοιμεν ἀλλήλων τὴν ἀπιστίαν, das Mißtrauen entfernen, Xen. An. 2.5.21 ; ὀρθῶς ἂν ἐξαιροῖμεν τοὺς θρήνους τῶν ὀνομαστῶν ἀνδρῶν, wie τοὺς ὀδυρμούς, die Klagen um die Männer aufheben, Plat. Rep. III.387ce ; τὴν ἄγνοιαν Legg. VI.771c ; ἐνόντα ἔρωτα Symp. 186d ; τὰς δόξας Soph. 230d ; ἁμαρτίας ἐξῃρημένης Charm. 171e ; φόβους πολιτῶν Isocr. 2.23 ; λόγοις τὰς διαφοράς 12.165. – Auch im med., ἐξελέσθαι ὑμῶντὴν διαβολήν Plat. Apol. 19a, τέρψιν βίου Eur. Alc. 347 ; νεῖκος πατρός, aufheben, Med. 904, ὁ θεὸς ἐξαιρούμενος τὸν νοῦν τούτων Plat. Ion 534c, wie τοῦ μὲν φρένας ἐξέλετο Ζεύς, den Verstand nehmen, Hes. Sc. 89, Il. 17.470 u. öfter, auch Γλαύκῳ φρένας ἐξέλετο Ζεύς, 6.234 ; mit dem Nebenbegriffe des gewaltsamen Entreißens, ἐξελέσθαι τινὰ θυμόν 15.480, 17.678 ; in tmesi, ἐκ θυμὸν ἑλέσθαι 11.381 ; ἐκ δέος εἵλετο γυίων Od. 6.140 ; τί τινος, Il. 19.137, 24.754, Od. 11.201. So, rauben, Aesch. Suppl. 924 ; μὴ ʼξέλῃ τὰ φίλτατα Soph. Bl. 1199 ; βίᾳ γυναῖκα τήνδε σʼ ἐξαιρήσεται Eur. Alc. 79, dgl. I.A. 972 ; Ar. Pax 316, 443. Aehnlich ἐξελέσθαι τοῦ πολέμου Pol. 1.11.11 ; ἐκ τῶν κινδύνων Dem. 18.90, im Psephisma, den Gefahren entreißen ; οὔτε γὰρ τὸ γνῶναι καὶ δοκιμάσαι τὸ βέλτιστον ἐξελέσθαι δύναιτʼ ἂν ὑμῶν οὐδὲ εἷς, das kann euch Keiner entreißen, Dem. 24.37 ; βίας τοὐς ἀδικουμένους Plut. Rom. 6. – Auch im pass., ἐξαιρεθέντες τὸν Δημοκήδεα, denen Demokedes entrissen worden, Her. 3.137 ; vgl. Thuc. 6.24 τὸ ἐπιθυμοῦν τοῦ πλοῦ οὐκ ἐξῃρέθησαν, die Lust wurde ihnen nicht genommen, wie ἐξαιρεθέντας ἀδικίαν ὑπὸ τοῦ διδασκάλου, denen vom Lehrer die Ungerechtigkeit benommen, die davon befreit sind, Plat. Gorg. 519d. – Bes. merke man
a) ἐξαιρεῖσθαί τινα εἰς ἐλευθερίαν, in libertatem vindicere, Lys. 23.9, Dem. 10.14 u. öfter bei den Rednern, womit Her. 3.137 zu vergleichen, ἄνδρα δραπέτην γενόμενον ἐξαιρέεσθε ; ä. Pol. 1.36.5.
b) eine Ausnahme machen mit Etwas, ausnehmen, bei Seite setzen ; μητέρας ἐξελόντες, mit Ausnahme der Mütter, Her. 3.150 ; Σιμμίαν ἐξαιρῶ λόγου, den S. nehme ich aus, Plat. Phaedr. 242b, vgl. Rep. VI.492e ; ὅταν ἑαυτὸν ἀεὶ ἀναίτιον ἐξαιρῇ Legg. V.726b ; Sp ; ἐξελόντες τὰς ἀντιμοιρίας, von der Erbschaft bei Seite legen, Dem. 36.8 ; ἐξειλόμεθα τὴν οἰκίαν εἰς ἔκτισιν προικός 40.56 ; τὸ μέσον τούτων ἐξεῖλες, du hast es übergangen, 23.36.
c) mit Gewalt austreiben, τοὺς κατοικημένους Her. 5.16 ; austilgen, vernichten, sowohl mit dem Namen der Einwohner, Her. oft, als τὴν πόλιν, von Grund aus zerstören, 1.103, 8.111 u. oft ; auch στρουθούς, σφῆκας, 1.159 ; Xen. Hell. 4.2.12. So Eur. πόλεις Tr. 892 ; τοὺς Ἡρακλείους παῖδας Herc.Fur. 39 ; θῆρας χθονός Hipp. 18 ; φθίνοντα Λαΐου θέσφατʼ ἐξαιροῦσιν ἤδη, VLL ἀφανίζουσιν, die Orakel zu Schanden machen, Soph. O.R. 908 ; οἰκίας καὶ πόλεις κατʼ ἄκρας ἐξαιρεῖν Plat. Legg. X.909b ; πόλιν ἐξελεῖν, erobern, Thuc. 4.69 ; Xen. Hell. 2.2.19 ; τὰ χωρία Dem. 33.115 ; Dion.Hal. 8.86 u. a.Sp.
3) aus einer Anzahl herausnehmen, auswählen, auslesen, ἥν οἱ Ἀχαιοὶ ἔξελον Il. 11.627, die sie für ihn auswählten, ihm bestimmten, wie κούρην, ἣν ἄρα μοι γέρας ἔξελον 16.56 ; im med., für sich auswählen, 9.129 ; ταύτας ἐξείλεθʼ αὑτῷ κτῆμα καὶ θεοῖς κριτόν Soph. Tr. 244 ; δῶρον O.C. 546 ; ἐπειδὰν θεοῖσιν ἀκροθίνιʼ ἐξέλῃς Eur. Rhes. 470 ; τέμενος βασιλεῖ Her. 4.161 ; γέρεα 2.168 ; κλήρους τοῖς θεοῖς ἱερούς Thuc. 3.50 ; Xen. Cyr. 4.5.51, 7.5.35 u. öfter ; ἱερὰ καὶ ἀγορὰν ἐξῃρῆσθαι θεῶν Plat. Legg. VIII.848d ; auch εἰς τὸν κόσμον, Alc.I, 123c ; – ἐξαραιρημένος, geweiht, Her. 1.148.
[ἐξ- 1.]
3 sing. aor. ἔξελε Il. 24.229: Od. 22.110, 144.
3 pl. -ον Il. 11.627, Il. 16.56, Il. 18.444: Od. 7.10, Od. 9.160.
Mid. Impf. ἐξαιρεύμην Od. 14.232.
Aor. ἐξελόμην Il. 9.130, 331.
3 sing. ἐξείλετο Il. 2.690, Il. 8.323, Il. 15.460, Il. 17.678: Od. 11.201, Od. 22.388. ἐξέλετο Il. 6.234, Il. 9.272, Il. 10.267, Il. 11.704, Il. 17.470, Il. 19.137, Il. 24.754.
3 pl. ἐξείλοντο Od. 16.218.
- 1
To take out: ἔνθεν πέπλους Il. 24.229. Cf. Od. 22.110, 144.
- 2
To pick out from the spoil as guerdon to a chief: Ἑκαμήδην Il. 11.627. Cf. Il. 16.56, Il. 18.444: Od. 7.10.
Sim. of a special share of beasts slain in hunting Od. 9.160.
- 3
In mid.
- a
To take away, effect deprivation of: τέκνα ἐξείλοντο Od. 16.218.
With immaterial object: φρένας Il. 6.234, Il. 17.470.
With double acc. Il. 15.460, Il. 17.678.
To take away from.
With genit.: φρένας μευ ἐξέλετο Il. 19.137. Cf. Il. 24.754: Od. 11.201, Od. 22.388.
To steal Il. 10.267.
- b
To take out of for use.
With genit.: φαρέτρης ὀϊστόν Il. 8.323.
- c
To pick out or select for oneself from the spoil: κειμήλια ἐξελόμην Il. 9.331 (or perh. rather, took from the cities): ἄσπετα πολλά Il. 11.704. Cf. Il. 2.690, Il. 9.130, 272.
To pick out or select for oneself from (the spoil).
With genit.: τῶν ἐξαιρεύμην μενοεικέα Od. 14.232.
- a
- 1
- 1take out ἐπεί νιν καθαροῦ λέβητος ἔξελε Κλωθώ O. 1.26 ῥῆμα δʼ ἐργμάτων χρονιώτερον βιοτεύει, ὅ τι κε σὺν Χαρίτων τύχᾳ γλῶσσα φρενὸς ἐξέλοι βαθείας N. 4.8
Strong 1807
to take out: c. acc, ὀφθαλμόν, Mt 5:29 18:9; mid.
(a) to take out for oneself, choose: Ac 26:17 (Thayer, s.v.; Page, Ac., l.c., but v. infr.);
(b) to deliver: Ac 7:10, 34
(LXX)12:11 23:27 26:17 (EV, but v. supr.), Ga 1:4.†
- Ito take out of a thing, τί τινος Hom., etc.; ἔκ τινος Hdt., etc.:—simply to take out, νηδύν Hdt.:—Mid. to take out for oneself, Il.; ἐξ. τὰ φορτία to discharge their cargoes, Hdt.
- IIto take from among others, to pick out, choose, Hom., etc.:—Mid. to choose for oneself, carry off as booty, Hom.:—Pass. to be given as a special honour, τινι to one, Thuc.; ἐξαραιρημένος Ποσειδέωνι dedicated to him, Hdt.
- 2to take out of a number, to except, Hdt., Attic
- IIIto expel people from their seats, Hdt., Thuc.
- 2to take out, remove, Hdt., Attic
- 3in Mid. to bereave a person of life, c. dupl. acc., μιν ἐξείλετο θυμόν Il., Attic; or c. gen. pers., μευ φρένας ἐξέλετο Il.; rarely c. dat. pers., Il.:—Mid. to take away from one, Soph.:—Pass., ἐξαιρεθέντες τὸν Δημοκήδεα having had him taken out of their hands, Hdt.
- IVin Mid. to set free, deliver, Aesch., Dem.
- Vto make away with, annul, Soph.: to demolish a city, Hdt., etc.
- 2to bring to an end, accomplish, Eur.
-
…ῥητόρων · ὥστε, ὅπερ ἀρχόμενος ἐγὼ ἔλεγον, θαυμάζοιμʼ ἂν εἰ οἷός τʼ εἴην ἐγὼ ὑμῶν ταύτην τὴν διαβολὴν ἐξελέσθαι ἐν οὕτως ὀλίγῳ χρόνῳ οὕτω πολλὴν γεγονυῖαν. ταῦτʼ ἔστιν ὑμῖν, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, τἀληθῆ, καὶ ὑμᾶς…
Plato, Apology
-
…Πολεμάρχου γυναικὸς χρυσοῦς ἑλικτῆρας, οὓς ἔχουσα ἐτύγχανεν, ὅτε τὸ πρῶτον ἦλθεν εἰς τὴν οἰκίαν Μηλόβιος ἐκ τῶν ὤτων ἐξείλετο. καὶ οὐδὲ κατὰ τὸ ἐλάχιστον μέρος τῆς οὐσίας ἐλέου παρʼ αὐτῶν ἐτυγχάνομεν. ἀλλʼ οὕτως εἰς ἡμᾶς διὰ τὰ…
Lysias, Speeches
-
…καὶ πολὺ μᾶλλον ἢ τῶνδε τῶν ὕστερον. εἶεν · ἀπολογητέον δή, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, καὶ ἐπιχειρητέον ὑμῶν ἐξελέσθαι τὴν διαβολὴν ἣν ὑμεῖς ἐν πολλῷ χρόνῳ ἔσχετε ταύτην ἐν οὕτως ὀλίγῳ χρόνῳ. βουλοίμην μὲν οὖν ἂν τοῦτο οὕτως…
Plato, Apology
-
…οἱ μὲν μετʼ Εὐρυσθέως οὐδὲν παρʼ ἑκόντων ἐζήτουν εὑρίσκεσθαι, Ἀθηναῖοι δὲ οὐκ ἠξίουν Εὐρυσθέα αὐτὸν ἱκετεύοντα τοὺς ἱκέτας αὐτῶν ἐξελεῖν. παραταξάμενοι δʼ ἰδίᾳ δυνάμει τὴν ἐξ ἁπάσης Πελοποννήσου στρατιὰν ἐλθοῦσαν ἐνίκων μαχόμενοι, καὶ τῶν Ἡρακλέους παίδων τὰ μὲν…
Lysias, Speeches
-
…Ἀργείους ὀλέκεσκεν ἐπὶ πρυμνῇσι νέεσσιν, οὐ δυνάμην λελαθέσθʼ Ἄτης ᾗ πρῶτον ἀάσθην. ἀλλʼ ἐπεὶ ἀασάμην καί μευ φρένας ἐξέλετο Ζεύς, ἂψ ἐθέλω ἀρέσαι, δόμεναί τʼ ἀπερείσιʼ ἄποινα · ἀλλʼ ὄρσευ πόλεμονδε καὶ ἄλλους ὄρνυθι λαούς. δῶρα…
Homer, Iliad
-
…δικτύῳ ἐξέρυσαν πολυωπῷ · οἱ δέ τε πάντες κύμαθʼ ἁλὸς ποθέοντες ἐπὶ ψαμάθοισι κέχυνται · τῶν μέν τʼ Ἠέλιος φαέθων ἐξείλετο θυμόν · ὣς τότʼ ἄρα μνηστῆρες ἐπʼ ἀλλήλοισι κέχυντο. δὴ τότε Τηλέμαχον προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς · Τηλέμαχʼ, εἰ…
Homer, Odyssey
-
…θεὸς μενοεικέα θήρην. νῆες μέν μοι ἕποντο δυώδεκα, ἐς δὲ ἑκάστην ἐννέα λάγχανον αἶγες · ἐμοὶ δὲ δέκʼ ἔξελον οἴῳ. ὣς τότε μὲν πρόπαν ἦμαρ ἐς ἠέλιον καταδύντα ἥμεθα δαινύμενοι κρέα τʼ ἄσπετα καὶ μέθυ ἡδύ · οὐ…
Homer, Odyssey
-
…γάρ ποτʼ οὔτʼ ἂν βαρβίτου θίγοιμʼ ἔτι οὔτʼ ἂν φρένʼ ἐξάραιμι πρὸς Λίβυν λακεῖν αὐλόν · σὺ γάρ μου τέρψιν ἐξείλου βίου. σοφῇ δὲ χειρὶ τεκτόνων δέμας τὸ σὸν εἰκασθὲν ἐν λέκτροισιν ἐκταθήσεται, ᾧ προσπεσοῦμαι καὶ περιπτύσσων χέρας ὄνομα…
Euripides, Alcestis
-
…νηυσὶ πόλεις ἀλάπαξʼ ἀνθρώπων, πεζὸς δʼ ἕνδεκά φημι κατὰ Τροίην ἐρίβωλον · τάων ἐκ πασέων κειμήλια πολλὰ καὶ ἐσθλὰ ἐξελόμην, καὶ πάντα φέρων Ἀγαμέμνονι δόσκον Ἀτρεΐδῃ · ὃ δʼ ὄπισθε μένων παρὰ νηυσὶ θοῇσι δεξάμενος διὰ παῦρα δασάσκετο ,…
Homer, Iliad
-
…οὐ δυνάμεθα. νῦν ὦν προσδεόμεθά σευ τὸν παῖδα καὶ λογάδας νεηνίας καὶ κύνας συμπέμψαι ἡμῖν, ὡς ἄν μιν ἐξέλωμεν ἐκ τῆς χώρης. οἱ μὲν δὴ τούτων ἐδέοντο, Κροῖσος δὲ μνημονεύων τοῦ ὀνείρου τὰ ἔπεα ἔλεγέ σφι τάδε…
Herodotus, The Histories