dominatio
dominatio, rule, dominion, reign, lordship, tyranny, despotism, supremacy
finally the tyrannical oppression has ended
- I Prop., among the republican Romans, mostly with an odious secondary meaning, unrestricted power, absolute dominion, lordship, tyranny, despotism (good prose; for syn. cf.: regnum, dicio, imperium, potestas, magistratus), Cic. Rep. 1, 32 (opp. libertas, id. ib. 1, 43; Asin. Pollio ap. Cic. Fam. 10, 31, 3; Sall. J. 31, 16; Liv. 3, 39; 4, 5; 6, 18; Tac. A. 6, 42 al.); Cic. Rep. 2, 9; 19; id. Phil. 3, 14, 34; id. Agr. 1, 6 fin.; id. Att. 8, 3, 6; Sall. C. 5, 6; Nep. Milt. 3, 4; Quint. 9, 2, 97; Tac. A. 1, 3 et saep.—In the plur., Cic. Rep. 2, 26 fin. Mos.; Sall. Hist. Fragm. 1, 9, p. 214 ed. Gerl.; Tac. A. 3, 26; 12, 4; Vulg. Psa. 144, 13 al.—
- II Transf., = dominantes, rulers, lords, despots.—Sing. collect.: totam eam dominationem in carcerem detraxit, Flor. 1, 24, 3.—Plur., Tac. A. 13, 1.—
- III Trop.: regnumque judiciorum, Cic. Verr. 1, 12, 35; cf.: regia in judiciis, id. ib. 2, 5, 68: firma et moderata rationis in libididem, id. Inv. 2, 54, 164.—
- 2 In eccl. Lat., angels, spiritual powers, Vulg. Colos. 1, 16.
agnus paschalis ‥ crucifixus ‥ nos ‥ a daemonica ~one redemit
quod ‥ archiepiscopus per ‥ violentiam ‥ Coenwulfi regis omni ~one propria privatus est ‥ in his liberis monasteriis
non debent principes sponsam Dei ‥ aestimare sibi datam in hereditariam ~onem, sed a Deo sibi commendatam
totam ~onem quam ego et antecessores mei in predicta [terra ] habuimus, sc. in dominico et in franco tenemento et in villenagio
miles ‥ multum litigiosus multaque ~one suffultus
ut ‥ penalium rerum principali ~one furisque comprehensione ‥ [terra ] secura et inmunis permaneat
[Godwinus ] recessit ad Boseham et violenta ~one retinuit ‥ posseditque pacifice
jus advocationis et donationis ecclesie
scripsit nobis ‥ summus pontifex ‥ sicut audire poteritis ‥ ex forma litterarum suarum nobis a ~one sua transmissarum
cum ‥ liqueat quod quidam ‥ multa de nobis mendacia vestre ~oni suggesserint(
prior ‥ patri [sc. episcopo ] verbaliter supplicabat †quantinus [l. quatinus ] illud, si ~oni sue placeret, ‥ observaret
vestram regiam ~onem conservet Altissimus!
quedam ‥ supplicaciones ‥ cardinalium ~onibus preponentur
metuendissime domine, vestre ~onis excellencie patefacimus ‥ quod ‥
vestram reverendissimam paternitatem et ~onem amplissimam veluti ‥ ecclesie ‥ Glasguensis archiepiscopum et metropolitanum ‥ fraternaliter ‥ exhortamur ‥
hujus vaticinii veritatem nos experimur, quod sc. Anglia exterorum facta est habitatio et alienigenarum ~o
ab ingressu regis in Hyberniam xx continuis ebdomadibus de regno suo vel de aliqua parte ~onis sue, que tam longe lateque diffunditur, ad ipsum rumor aliquis minime penetravit
W. de Walencia et fratres sui Pictavenses ‥ coacti sunt repatriare propter tyrannidem quam exercuerant in ~onibus suis
dixerunt stultum fore et nimis dampnosum regi et sue corone ut pro comodo unius persone tantas et tam pulcras ~ones [sc. ducatum Normannie et comitatum de Artoys ] perpetualiter amitteret
salvis omnibus et singulis suis terris, ~onibus, dignitatibus, libertatibus et privilegiis regalibus
j aecclesia, xv acrae de quattuor ~onibus
adjuro te ‥ per omnia agmina sanctorum angelorum, thronorum, ~onum, principatuum, potestatum, virtutum, cherubin atque seraphin(
post cherubin sequitur dominatio, tertius ordo,/subjectis qui spiritibus preest et dominatur
quemadmodum astruit S. Dionysius se a B. Paulo ‥ didicisse, ‥ in secunda [trium hierarchiarum ] primo ~ones, secundo virtutes, tertio potestates ‥ collocantur
sicut et illi sancti angelici spiritus in quodam medio ordine constituti qui ~ones dicuntur
- 1. heerschappij; ➤ haec te omnis ~ regnumque iudiciorum tanto opere delectat (Cic.) je schept er zozeer genoegen in te heersen als een koning en de baas te zijn over de rechtspraak;
- 2. tirannie, alleenheerschappij, dwingelandij [crudelis];
- 3. (meton.) plur. heersers, heren.
Et quod renovare vellemus quæ avus quondam noster Carolus Major domus ei concessit et quæ ipse nobis protulit relegenda, scilicet castrum ipsum vetus de Bonopassu cum Ecclesia quæ ibi ædificata est cum omni jure et Dominatione, hoc est cum terris, domibus, ædificiis, hortis.
Ut post hodiernum diem faciant exinde tam ipsi, quam successores eorum, jure Ecclesiastico, in omnibus, quidquid elegerint, ea quidem ratione, ut si ullus Rector aut Abbas in beneficio, seu in Dominatione, in aliorum usibus, nisi in stipendiis Monachorum transferre voluerit, etc.
In Dominatione permaniat.
Si Episcopus a subjectis, Sacerdotibus et Clericis Dominationes exigat.Charta Hugonis Regis Ital. apud Ughellum tom. 2. pag. 193 :
Aut alias quaslibet annuales Dominationes exigere, aut consuetudinario more aliquid tollere, etc.Alia ann. 1231. in Regesto Tolosano Cameræ Comput. Paris fol. 68 :
Expletiva et adempriva, oblias, Dominationes, introitus et exitus, etc.Consuetudin. Tolosæ part. 4. tit. de Feudis art. 10 :
Debet solvere pro dicto feudo oblias et census et alias Dominationes in Chartis feudi contentas.Adde art. 15.
Dominationes, ademprivia vel expletivia, debita vel nomina debitorum, etc.
Item septem solidos Caturcenses annui redditus et Dominationes in Domibus, ayralibus et casalis... Item census et aliæ Dominationes in terris, vocatis Casurat, prope boderium.Charta ann. 1361. in Reg. 103. ch. 78 :
Petrus Antonni servit quoque anno tres denarios Tolos. obliarum cum Dominationibus, pro quodam hospitio.Vide supra Dominagium.
seigneurie:
Pecuniam vel aliud aliquid quod ad)Dominatum nostrum pertinet eis pro Karitate largiri decreverit... Concedo... villicationem, scilicetDominationem , censum et hospites. (Cartular. Conchar. Ruthen p. 352. an. 1107.
Vestra quidem plene Dominatio novit, ut a quo Tam laudabiliter regitur tam nobile regnum.
Επεὶ δὲ ἡ σοῦ κυριότης τοῦτο μυστήριον ἔβλεψε,etc. Formula loquendi Italis familiaris,
vostra signoria.
Schramb, Chronicon Mellicense pag. 422. col. 1 :
Præfatos articulos de vitæ nostræ monasticæ observantia humili et plano stylo digessimus... offerentes debita cum subjectione et condigna veneratione eosdem vestris Dominationibus prudentissimis, etc.
Cujus consummationem, si in longiorem protraxi moram, quam tuæ reverendissimæ Dominationi fuerit desiderium ; cognoscat tua reverendissima Dominatio id præter meum contigisse desiderium.Eodem quoque donantur vicarii generales archiep. Turon. in epist. iisdem inscripta ann. 1271. a Petro archid. Andegav. tom. 1. Probat. Hist. Brit. col. 1024 :
Dominationes vestras, de quibus plenam in Domino fiduciam obtinemus, requirimus, etc.
Quod mira potentia præmineant, pro eo, quod eis cætera ad obediendum subjecta sunt.Adde D. Bernard. lib. 5. de Consid. cap. 4. Guill. Paris. 2. P. de Un. pag. 2. cap. 127. Isidor. lib. 7. cap. 5. Sophron. in Encom. Angel. etc.
- dominor, rule, dominion, reign, lordship, tyranny, despotism, supremacy: Sullae: servi: iniusta, L.: dominationis certamen, S.: ad dominationem adcensus, S.—Plur: novae. —Control, supremacy: omnium rerum: iudiciorum: regia in iudiciis: rationis in libididem.— Plur, rulers: aliae, Ta.
-
…vota facturi contra rem publicam quam arma laturi. alterum genus est eorum qui, quamquam premuntur aere alieno, dominationem tamen exspectant, rerum potiri volunt, honores quos quieta re publica desperant perturbata se consequi posse arbitrantur. quibus…
Cicero, in Catilinam
-
…; satis eloquentiae, sapientiae parum. Vastus animus immoderata, incredibilia, nimis alta semper cupiebat. Hunc post dominationem L. Sullae lubido maxuma invaserat rei publicae capiundae ; neque id quibus modis adsequeretur, dum sibi regnum pararet…
Sallust, Catilina
-
…multi ex coloniis et municipiis domi nobiles. Erant praeterea complures paulo occultius consili huiusce participes nobiles, quos magis dominationis spes hortabatur quam inopia aut alia necessitudo. Ceterum iuventus pleraque, sed maxume nobilium, Catilinae inceptis favebat ;…
Sallust, Catilina
-
…frustra susceperant. Interea Manlius in Etruria plebem sollicitare egestate simul ac dolore iniuriae novarum rerum cupidam, quod Sullae dominatione agros bonaque omnis amiserat, praeterea latrones cuiusque generis, quorum in ea regione magna copia erat, nonnullos ex…
Sallust, Catilina
-
…orationem huiusce modi habuit Ni virtus fidesque vostra spectata mihi forent, nequiquam opportuna res cecidisset ; spes magna, dominatio in manibus frustra fuissent, neque ego per ignaviam aut vana ingenia incerta pro certis captarem. Sed quia multis…
Sallust, Catilina
-
…appellabantur. Post, ubi regium imperium, quod initio conservandae libertatis atque augendae rei publicae fuerat, in superbiam dominationemque se convortit, inmutato more annua imperia binosque imperatores sibi fecere eo modo minume posse putabant per licentiam insolescere animum…
Sallust, Catilina
-
…causam dignitatemque defendendam suscepisset, saepe erat senatui pollicitus, si quem timor armorum Caesaris laederet, et quoniam Pompei dominatio atque arma non minimum terrorem foro inferrent, discederet uterque ab armis exercitusque dimitteret fore eo facto liberam et sui…
Julius Caesar, Gallic War
-
…malum nisi quod turpe sit, certe uterque istorum est miserrimus quorum utrique semper patriae salus et dignitas posterior sua dominatione et domesticis commodis fuit. praeclara igitur conscientia sustentor, cum cogito me de re publica aut meruisse optime cum…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…ausus est ; Rullus exstitit qui ex ea possessione rem publicam demoveret ex qua nec Gracchorum benignitas eam nec Sullae dominatio deiecisset. quem agrum nunc praetereuntes vestrum esse dicitis et quem per iter qui faciunt, externi homines, vestrum…
Cicero, de Lege Agraria
-
…servare non potuisse, eum denique nos agrum P. Rullo concessisse, qui ager ipse per sese et Sullanae dominationi et Gracchorum largitioni restitisset ; non dico solum hoc in re publica vectigal esse quod amissis aliis remaneat, intermissis…
Cicero, de Lege Agraria