finio
finio, to limit, bound, enclose within boundaries
thus Tiberius died
the period of mourning has been limited to thirty days by a decree of the senate
- I Lit.
- A In gen.: populi Romani imperium Rhenum finire, Caes. B. G. 4, 16, 4: quo (jugo) Cappadocia finitur ab Armenia, Auct. B. Alex. 35, 5: Tmolus Sardibus hinc, illinc parvis finitur Hypaepis, Ov. M. 11, 152; Vell. 2, 126, 3: rem res finire videtur (followed by terminare), Lucr. 1, 998: riparum clausas margine finit aquas, Ov. F. 2, 222: signum animo, Liv. 1, 18, 8: in ore sita lingua est, finita dentibus, Cic. N. D. 2, 59, 149.—
- B In partic.: finiens orbis or circulus, the horizon: illi orbes, qui aspectum nostrum definiunt, qui a Graecis ὁρίζοντες nominantur, a nobis finientes rectissime nominari possunt, Cic. Div. 2, 44, 92: circulus, Sen. Q. N. 5, 17, 2.
- II Trop.
- A To set bounds to, restrain, check: equidem illud ipsum non nimium probo, philosophum loqui de cupiditatibus finiendis: an potest cupiditas finiri? Cic. Fin. 2, 9, 27; cf.: cupiditates satietate, id. ib. 2, 20, 64: deliberativas miror a quibusdam sola utilitate finitas, Quint. 3, 8, 1.—
- B For definio, to prescribe, determine, fix, appoint, assign: sepulcris novis finivit modum, Cic. Leg. 2, 26, 66: AD EAM REM RATIONE CVRSVS ANNVOS SACERDOTES FINIVNTO, id. ib. 2, 8, 20: spatia omnis temporis numero noctium, Caes. B. G. 6, 18, 2; cf.: Hercyniae silvae latitudo novem dierum iter patet; non enim aliter finiri potest, i. e. its extent cannot be described more accurately, id. ib. 6, 25, 1; so too is to be explained the disputed passage: hoc autem sphaerae genus, in quo solis et lunae motus inessent ... in illa sphaera solida non potuisse finiri, this sort of (movable) celestial globe ... could not be defined, marked out, on that solid globe (of Thales), Cic. Rep. 1, 14: locum, in quo dimicaturi essent, Liv. 42, 47, 5: ut si finias equum, genus est animal, species mortale, etc., Quint. 7, 3, 3; cf.: rhetorice finitur varie, id. 2, 15, 1: sit nobis orator is, qui a M. Catone finitur, id. 12, 1, 1; 12, 3, 40.—Pass. impers.: de pecunia finitur, Ne major causa ludorum consumeretur quam, etc., Liv. 40, 44, 10.—
- C To put an end to, to finish, terminate: bellum, Caes. B. C. 3, 51, 3; Curt. 3, 1, 9; Tac. A. 15, 17; Just. 16, 2, 8; Vell. 2, 17, 1: prandia nigris moris, Hor. S. 2, 4, 23: graves labores morte, Poët. ap. Cic. Tusc. 1, 48, 115 (transl. from Eurip. πόνων πεπαυμένον): dolores morte, id. Fin. 1, 15, 49: tristitiam vitaeque labores molli mero, Hor. C. 1, 7, 17: labores, id. ib. 3, 4, 39; id. S. 1, 1, 93: dolores, id. ib. 2, 3, 263: studia, id. Ep. 2, 2, 104: amores, id. C. 1, 19, 4: sitim, id. Ep. 2, 2, 146: honores aequo animo, Vell. 2, 33, 3: vitam mihi ense, Ov. Tr. 3, 7, 49: vitam voluntariā morte, inediā, etc., Plin. 6, 19, 22, § 66; 8, 42, 64, § 157; so very rarely of a natural death: Valerianus in illo dedecore vitam finivit, Lact. Mort. Pers. 5, 6; cf. Tac. A. 1, 9; Sen. Ep. 66, 43: praecipitare te et finire, Sen. Cons. ad Marc. 3, 3: (Burrus) impedito meatu spiritum finiebat, Tac. A. 14, 51: animam, Ov. M. 7, 591: (distinctiones) interest sermonem finiant an sensum, Quint. 11, 3, 37; cf.: ut verbum acuto sono finiant, to pronounce with the accent on the last syllable, id. 1, 5, 25.—Pass., to come to an end, close, be ended, terminate: ut senten tiae verbis finiantur, end, close with verbs, Cic. de Or. 3, 49, 191; cf.: nec solum componentur verba ratione, sed etiam finientur, id. Or. 49, 164: Latinum (verbum), quod o et n litteris finiretur, non reperiebant, Quint. 1, 5, 60; cf. id. 1, 6, 14.—
- 2 In partic. (poet. and in post-Aug. prose), to come to an end, to cease.
- a To finish speaking, draw to a close, end: finierat Paean, Ov. M. 1, 566; 13, 123; 14, 441; cf.: finiturus eram, sed, etc., id. A. A. 1, 755: ut semel finiam, Quint. 1, 12, 6; 8, 3, 55; cf.: denique, ut semel finiam, id. 9, 4, 138: 5, 13, 3; 11, 3, 59.—
- b To come to one's end, to die: sic fuit utilius finiri ipsi, Cic. poët. Tusc. 1, 48, 115: sic Tiberius finivit octavo et septuagesimo aetatis anno, Tac. A. 6, 50 fin.; for which, in pass.: qui morbo finiuntur, Plin. Ep. 1, 12, 2: Seleucus quoque iisdem ferme diebus finitur, Just. 27, 3, 12; cf.: finita Juliorum domo, become extinct, Tac. H. 1, 16.
- —Hence, fīnītus, a, um, P. a. In rhetor., of words, that terminate properly, well-rounded, rhythmical: et ipsi infracta et amputata loquuntur et eos vituperant, qui apta et finita pronuntiant, Cic. Or. 51, 170.—Sup.: finitissimus, Prisc. 1076 P.—Adv.: fīnītē. *
- 1 (Acc. to II. A.) To a certain extent, within limits: avarus erit, sed finite, Cic. Fin. 2, 9, 27.— *
- 2 (Acc. to II. B.) Definitely, specifically: referri oportere ad senatum aut infinite de re publica, aut de singulis rebus finite, Gell. 14, 7, 9.
I tr., ¶ 1 limiter, délimiter, borner [pr. et fig.] : populi Romani imperium Rhenum finire Cæs. G. 4, 16, 4, [ils répondirent] que lʼempire du peuple romain avait le Rhin pour limite ; cupiditates Cic. Fin. 2, 27, mettre des bornes aux passions ; finitas cupiditates habere Cic. Fin. 1, 62, avoir des désirs limités ; verba ratione finientur Cic. Or. 164, on limitera les phrases méthodiquement ¶ 2 préciser, déterminer : modum alicui rei Cic. Leg. 2, 66, spécifier des proportions limitées à qqch. ; spatia temporis numero noctium Cæs. G. 6, 18, 2, déterminer les moments de la durée par le nombre des nuits, cf. G. 6, 25, 1 || définir : Quint. 7, 3, 3 ; 12, 1, 1 ; 12, 3, 40 || [avec ne subj.] : finire senatusconsulto, ne... Liv. 31, 48, 8, spécifier par un sénatusconsulte lʼinterdiction de... ; de pecunia finitur ne... Liv. 40, 44, 10, à propos de la dépense on spécifie lʼinterdiction de... ¶ 3 achever, finir : bellum Cæs. C. 3, 51, 3, terminer la guerre, cf. Curt. 3, 1, 9 ; Tac. Ann. 15, 17 ; meminerit dolores maximos morte finiri Cic. Fin. 1, 49, quʼil se souvienne que la mort met un terme aux plus grandes douleurs ; sitim finire Hor. Ep. 2, 2, 146, apaiser la soif ; vitam voluntaria morte Plin. 6, 66, mettre fin à sa vie par une mort volontaire || [abst ] mettre un terme, finir [de parler, dʼécrire] : ut semel finiam Quint. 1, 12, 6, etc., pour conclure enfin ¶ 4 [pass.] finiri, se terminer : ut sententiæ verbis finiantur Cic. de Or. 3, 191, de sorte que la pensée se termine avec les mots (que la phrase embrasse tout le développement de la pensée), cf. Cic. Or. 170 ; [gramm.] se terminer (avoir comme terminaison), cf. Quint. 1, 5, 60 ; 1, 6, 14 || finiri, mourir : [poet.] Cic. Tusc. 1, 115 ; morbo Plin. Min. Ep. 1, 12, 2, mourir de maladie.
II intr. [rare], avoir un terme, finir : cum pugna diei finisset occasu Amm. 24, 4, 20, le combat ayant pris fin avec le jour || sic Tiberius finivit... Tac. Ann. 6, 50, cʼest ainsi que finit (mourut) Tibère.
- 1. begrenzen; ➤ Rhenus finit imperium populi Romani; cavernas ~ sluiten;
- 2. (metaf.) inperken, beperken [cupiditates; potestatem];
- 3. een einde maken aan, beëindigen, besluiten [bellum; alci vitam; studia; famem stillen; sitim lessen; dolores; iras; odium];
- 4. vaststellen, bepalen [diem; tempus; locum; modum]; ➤ mors est omnibus finita;
- 5. (retor. t.t.) een volzin laten aflopen of afsluiten [verba; sententias];
- 6. (filos. t.t.) (Sen.) beschrijven, definiëren; ➤ non aliter finiri potest niet op een andere wijze = niet nauwkeuriger; II. intr.
- 1. (poët.; postklass.) ophouden met spreken of schrijven, besluiten;
- 2. (Tac.) sterven; ➤ sic Tiberius finivit;
- 3. (Petr.) eindigen, ophouden; / p. adj. fīnītus, a, um vastgesteld; beperkt; beëindigd.
作完。死。定限。解言。諭定。 畢。盡。Placuit rem paucorum certamine finire 約定用些須兵赴敵而決此事。
Suggest a Translation
See an image
- finis, to limit, bound, enclose within boundaries: populiR.imperium, Cs.: signum animo, L.: lingua finita dentibus.—To stop, close, shut: cavernas, O.—Fig., to set bounds to, restrain, check: loqui de cupiditatibus finiendis.—To prescribe, determine, fix, set, appoint, assign: sepulcris novis modum: spatia temporis numero noctium, Cs.: mors est omnibus finita: (silva) non aliter finiri potest, i. e. has no definite boundaries, Cs.: finire senatūs consulto, ne, etc., L.: de pecuniā finitur, Ne maior consumeretur, etc., L.—To put an end to, finish, terminate: bellum, Cs.: nigris prandia moris, H.: dolores morte: sitim, H.: ut sententiae verbis finiantur, end with verbs: Sic fuit utilius finiri ipsi, die.—To make an end, come to an end, cease: paeone posteriore: Finierat Paean, ceased speaking, O.: sic finivit, died, Ta.
-
…Peneidas undas fer pater inquit opem si flumina numen habetis. Qua nimium placui, mutando perde figuram Vix prece finita torpor gravis occupat artus mollia cinguntur tenui praecordia libro, in frondem crines, in ramos bracchia crescunt, pes…
Ovid, Metamorphoses
-
…moenia mundi atque omne immensum peragravit mente animoque, unde refert nobis victor quid possit oriri, quid nequeat, finita potestas denique cuique qua nam sit ratione atque alte terminus haerens. quare religio pedibus subiecta vicissim opteritur, nos…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…et lacrimis et luctisono mugitu cum Iove visa queri finemque orare malorum. Coniugis ille suae conplexus colla lacertis, finiat ut poenas tandem, rogat in que futurum pone metus inquit ; numquam tibi causa doloris haec erit et Stygias…
Ovid, Metamorphoses
-
…tenes blandis, ignare, lacertis ne dubita, dabitur Stygias iuravimus undas quodcumque optaris sed tu sapientius opta. Finierat monitus dictis tamen ille repugnat propositumque premit flagratque cupidine currus. Ergo qua licuit genitor cunctatus ad altos deducit iuvenem…
Ovid, Metamorphoses
-
…generi mihi prima, secunda nepotum. De grege nunc tibi vir, nunc de grege natus habendus. Nec finire licet tantos mihi morte dolores, sed nocet esse deum, praeclusaque ianua leti aeternum nostros luctus extendit in aevum…
Ovid, Metamorphoses
-
…mediamque tuebere quercum, utque meum intonsis caput est iuvenale capillis, tu quoque perpetuos semper gere frondis honores. Finierat Paean factis modo laurea ramis adnuit utque caput visa est agitasse cacumen. Est nemus Haemoniae, praerupta quod undique…
Ovid, Metamorphoses
-
…non videbatur plures libros ex eodem ortos adhibere. itaque com memoro tantum Palatinum P, cuius vetustior pars quae finitur fol. v verbis Nom m videtur o m ; i animi per turbatione posse sapiens vacare IV, s…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…testantur. Quid dicam de ossibus ; quae subiecta corpori mirabiles commissuras habent et ad stabilitatem aptas et ad artus finiendos adcommodatas et ad motum et ad omnem corporis actionem. Huc adde nervos, a quibus artus continentur, eorumque…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…ratione dici non modo non repugnantibus, verum etiam approbantibus nobis. sic enim ab Epicuro sapiens semper beatus inducitur finitas habet cupiditates, neglegit mortem, de diis inmortalibus sine ullo metu vera sentit, non dubitat, si ita…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…Epicuri voluptas al ., summum malum dolor v. dolor de summo bono libri philosophorum, Epicuri cf. finis βούλησις, voluntas Caecitas caelum carere. cautlo, cavere εὐλάβεια cerebrum χαρά v. ἡδονή χρήσιμος cogitatio excogitatio commentatio…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes