impero

pericula vilia habere imperavit
he ordered them to consider dangers insignificant Caesar suis imperavit ne tela reicerent
Caesar commanded his men not to throw back the spears equites civitatibus imperavit
he ordered the towns to supply cavalry

imperō, āvī, ātus, 1, a. and n.: to command, w. dat.; w. dat. and inf., 7.36.

impĕro (inp-), āvi, ātum, 1 (archaic form, imperassit, Cic. Leg. 3, 3, 6, and induperantum = imperantium, Enn. Ann. v. 413 Vahl.), v. a. and n. [in-paro], to command, order, enjoin (cf.: jubeo, praecipio, mando).

• I In gen., constr. with acc., an inf. or an object-clause, a relative-clause, with ut, ne, or the simple subj., with the simple dat. or absol.
• • • • • α With acc. (and dat. personae): faciendum id nobis quod parentes imperant, Plaut. Stich. 1, 1, 53 (53): fac quod imperat, id. Poen. 5, 3, 29 (1148); Ter. Hec. 244: quae imperarentur, facere dixerunt, Caes. B. G. 2, 32, 3: numquid aliud imperas? Ter. Eun. 213; id. Heaut. 704: sto exspectans, si quid mihi imperent, id. Eun. 594: nonnumquam etiam puerum vocaret: credo, cui cenam imperaret, i. e. ordered to get him his supper, Cic. Rosc. Am. 21, 59: imperat ei nuptias, Quint. 7, 1, 14: vigilias, id. 11, 3, 26: certum modum, id. 11, 2, 27: moram et sollicitudinem initiis impero, id. 10, 3, 9: graves dominae cogitationum libidines infinita quaedam cogunt atque imperant, Cic. Fragm. ap. Non. 424, 30 (Rep. 6, 1 Mos.): utque Imperet hoc natura potens, Hor. S. 2, 1, 51.—In pass.: arma imperata a populo Romano, Liv. 40, 34, 9: quod ipsum imperari optimum est, Quint. 2, 5, 6: imperata pensa, id. 3, 7, 6: exemplar imperatae schemae, Suet. Tib. 43.—
        • β With inf. or an object-clause (esp. freq. in the post-Aug. per.; in Cic. and Caes. only with inf. pass. or dep.): animo nunc jam otioso esse impero, Ter. And. 842: imperavi egomet mihi omnia assentari, id. Eun. 252: jungere equos Titan velocibus imperat Horis, Ov. M. 2, 118; 3, 4: nec minus in certo dentes cadere imperat aetas Tempore, Lucr. 5, 672: has omnes actuarias imperat fieri, Caes. B. G. 5, 1, 3: pericula vilia habere, Sall. C. 16, 2: frumentum conportare, id. J. 48, 2; Hirt. B. G. 8, 27; Curt. 10, 1, 19; Tac. A. 2, 25: Liviam ad se deduci imperavit, Suet. Calig. 25; id. Aug. 27; id. Tib. 60.—In pass.: in has lautumias, si qui publice custodiendi sunt, ex ceteris oppidis deduci imperantur, Cic. Verr. 2, 5, 27, § 69.—*With inf. act.: haec ego procurare et idoneus imperor, Hor. Ep. 1, 5, 21. —
        • γ With a rel.-clause (very rare): imperabat coram, quid opus facto esset puerperae, Ter. And. 490: quin tu, quod faciam, impera, id. Phorm. 224; Plaut. Curc. 1, 1, 3 (3) and 6; id. Capt. 2, 3, 10 (370).—
        • δ With ut, ne, or the simple subj.: ecce Apollo mihi ex oraculo imperat, Ut, etc., Plaut. Men. 5, 2, 87 (839): his, uti conquirerent et reducerent, imperavit, Caes. B. G. 1, 28, 1: consulibus designatis imperavit senatus, ut, etc., Liv. 42, 28, 7: quibus negotium a senatu est imperatum, ut, etc., S. C. ap. Front. Aquaed. 104; Petr. 1: mihi, ne abscedam, imperat, Ter. Eun. 578: Caesar suis imperavit, ne, etc., Caes. B. G. 1, 46, 2; 2, 32, 2; 3, 89, 4: letoque det imperat Argum, Ov. M. 1, 670; 13, 659. —
        • ε With simple dat.: si huic imperabo, probe tectum habebo, Plaut. Most. 4, 1, 14 (871) (cf. above α): aliquid alicui, Ter. Eun. 594; Cic. Rosc. Am. 21, 59. —
        • ζ Absol.: Pa. Jubesne? Ch. Jubeo, cogo atque impero, Ter. Eun. 388: si quid opus est, impera, Plaut. Am. 3, 3, 1 (956): impera, si quid vis, id. Aul. 2, 1, 23 (142): omnia faciam: impera, Ter. Heaut. 1055: quidvis oneris impone, impera, id. And. 897.
• II In partic.
• • A In publicists’ lang., to order to be furnished or supplied, to give orders for, make a requisition for: cum frumentum sibi in cellam imperavisset (Verrem), Cic. Div. in Caecil. 10, 30: quem (numerum frumenti) ei civitati imperas emendum, id. Verr. 2, 3, 74, § 173: negas fratrem meum pecuniam ullam in remiges imperasse, id. Fl. 14, 33: pecuniam, id. ib. § 32; cf.: argenti pondo ducenta milia Jugurthae, Sall. J. 62, 5: arma, Caes. B. C. 1, 6 fin.: equites civitatibus, id. B. G. 6, 4 fin.; cf.: quam maximum militum numerum provinciae toti, id. ib. 1, 7, 2: obsides reliquis civitatibus, id. ib. 7, 64, 1; so, obsides Cic. de Imp. Pomp. 12, 35; Suet. Caes. 25. —
  • B In publicists’ and milit. lang., alicui or absol., to command, govern, rule over: his (magistratibus) praescribendus est imperandi modus ... qui modeste paret, videtur, qui aliquando imperet, dignus esse, Cic. Leg. 3, 2, 5; cf.: sic noster populus in pace et domi imperat, id. Rep. 1, 40: nulla est tam stulta civitas, quae non injuste imperare malit, quam servire juste, id. ib. 3, 18; cf. also: cum is, qui imperat aliis, servit ipse nulli cupiditati, id. ib. 1, 34: omnibus gentibus ac nationibus terra marique imperare, id. de Imp. Pomp. 19, 56; cf.: jus esse belli, ut, qui vicissent, iis, quos vicissent, quemadmodum vellent imperarent, Caes. B. G. 1, 36, 1: Jugurtha omni Numidiae imperare parat, Sall. J. 13, 2: quot nationibus imperabat, Quint. 11, 2, 50: clarus Anchisae Venerisque sanguis Imperet, Hor. Carm. Sec. 51; cf. id. C. 3, 6, 5: recusabat imperare, i. e. to be emperor, Plin. Pan. 5, 5; cf.: ipsum quandoque imperaturum, Suet. Claud. 3; id. Galb. 4; id. Oth. 4; id. Vit. 14; id. Tit. 2 et saep.— Hence,
  • • • b Ad imperandum, to receive orders or instructions: nunc ades ad imperandum, vel ad parendum potius: sic enim antiqui loquebantur, Cic. Fam. 9, 25, 2; cf.: cum ipse ad imperandum Tisidium vocaretur, Sall. J. 62, 8 Kritz.—
    • 2 Transf., beyond the publicist's sphere, to command, master, govern, rule, control: liberis, Ter. Ad. 76: imperare sibi, maximum imperium est, Sen. Ep. 113 fin.: ut nobismet ipsis imperemus, Cic. Tusc. 2, 21, 47: cum homines cupiditatibus iis, quibus ceteri serviunt, imperabunt, id. Lael. 22, 82: accensae irae, Ov. M. 9, 28: dolori, Plin. Ep. 8, 19, 2: lacrimis, Sil. 2, 652: amori suo, Petr. 83: ingenio suo, Sen. Contr. 1 praef. med.; cf.: imperare animo nequivi, quin, priusquam perirem, cur periturus essem, scirem, Liv. 34, 31, 2: quibus egestas imperat, rules, governs, Enn. ap. Cic. Div. 1, 58, 132 (Trag. v. 357 Vahl.): imperat arvis, holds control over, i. e. forces to be productive, Verg. G. 1, 99; cf.: sola terrae seges imperatur, Tac. G. 26: fertilibus agris non est imperandum, Sen. Tranq. 15: sic imperant vitibus et eas multis palmitibus onerant, Col. 3, 3, 6: alius patrimonio suo plus imperavit quam ferre possit, Sen. Tranq. 4; cf. also trop.: tamquam nescias, cui imperem: Epicurum, id. Ep. 29 fin.: dum per continuos dies nimis imperat voci, rursus sanguinem reddidit, Plin. Ep. 5, 19, 6: imperat ergo viro (mulier), Juv. 6, 224.— Absol.: animum rege, qui, nisi paret, Imperat, Hor. Ep. 1, 2, 63: permittat, an vetet an imperet (lex), Quint. 7, 7, 7: (eloquentia) hic regnat, hic imperat, hic sola vincit, id. 7, 4, 24.—
  • C In publicists’ lang., to order the citizens to assemble, to summon: dein consul eloquitur ad exercitum: Impero qua convenit ad comitia centuriata, Varr. L. L. 6, § 88 Müll.; Gell. 15, 27, 4; so comically, Plaut. Capt. 1, 2, 52 (161); cf. id. Cist. 1, 1, 60 (60).—
  • D In medic. lang., to order, prescribe: non idem imperassem omnibus per diversa aegrotantibus, Sen. de Ira, 1, 16; Plin. 24, 1, 1, § 5: si vires patiuntur, imperanda tridui abstinentia est, Cels. 7, 20.—
  • E In gram.: imperandi declinatus, i. e. inflections of the imperative, Varr. L. L. 10, § 32 Müll.— Hence, impĕ-rātum, i, n., that which is commanded, a command, order: jussus arma abicere, imperatum facit, executes the order, obeys, Caes. B. G. 5, 37, 1; freq. in plur.: imperata facere, id. ib. 2, 3, 3; 5, 20 fin.; 6, 10, 3; id. B. C. 1, 60, 1; 2, 12, 4; 3, 34, 2 al.; cf.: imperata detrectare, Suet. Caes. 54: Senones ad imperatum non venire, according to orders, as ordered, Caes. B. G. 6, 2, 3.

im-pero, āvī, ātum, āre (in u. paro), anbefehlen, befehlen, gebieten, I) im allg.: α) m. Acc.: quae imperarentur facere dixerunt, Caes.: ex libidine leges imperantur, Sall. fr.: alci nuptias locupletis propinquae, Quint.: imperata impensa, Quint. – Partiz. subst., imperātum, ī, n., das Befohlene, die Order, imperatum u. imperata facere, Caes.: ad imperatum non venire, Caes. – β) m. folg. Infin.: signa extemplo canere, Acc. fr.: animo otioso esse, Ter.: sibi omnia assentari, Ter.: frumentum comportare, Sall.: iniuriae oblivisci sibi imperavit, Val. Max.: flectere iter sociis, Verg.: im Passiv, haec ego procurare et idoneus imperor et non invitus, es liegt mir ob od. (medial) ich lege mir auf, Hor. ep. 1, 5, 21: in easdem lautumias etiam ex ceteris oppidis deduci imperantur, Cic. Verr. 5, 68. – u. m. folg. Acc. u. Infin., bes. m. Acc. u. Infin. Pass., Cato, Lucr., Cic. u.a. (vgl. Nipp. Quaest. Caes. p. 121 sq.). – γ) m. folg. indir. Fragesatz, quin tu quid faciam impera, Ter.: quae volo simul imperabo, Ter.: quantum quisque daret pro facultatibus imperabat (bestimmte), Nep. – δ) m. folg. ut u. Konj., Cic. u.a.: m. folg. ne u. Konj., Ter. u. Caes.: m. bl. Coniunctiv, alant imperat classem, Ov.: stringerent ferrum imperavit, Liv.: huic imperat, quas possit, adeat civitates, Caes. – ε) mit Gerund., optimis insternendum vestimentis, Auct. b. Hisp. 33, 3. – ζ) absol.: si quid opus est, impera, Plaut.: impera si quid vis, Plaut.: omnia faciam, impera, Ter. – II) insbes.: A) über jmd. gebieten, herrschen, jmd. befehligen (Ggstz. alci parēre, oboedire, servire), 1) eig.: a) übh.: liberis suis, Ter.: gentibus, Nep.: illo imperante, unter seinem Oberbefehl, Nep. – vocari ad imperandum, um Befehle zu empfangen, Sall.: ebenso adesse ad imperandum, Cic. – bildl., sibi, Cic.: cupiditatibus, Cic.: irae, bezähmen, Ov.: animo, sich überwinden, Curt.: nunc imperare animo nequeo quin, cur periturus essem, scirem, Liv.: ego non possum mihi imperare, quin doleam, Sulp. Sev.: cum, ut ea solveret, sibi imperare non posset, es nicht über sich gewinnen, Cael. in Cic. ep.: tamquam nescias, cui imperem, über wen ich verfüge, Sen. – b) regieren, herrschen, bes. Herrscher, Alleinherrscher (König, Kaiser) sein, imperare coepisse, die Regierung antreten, Plin. pan.: recusabas imperare, Plin. pan.: triduo tantum imperavisse, Treb. Poll.: qui unā die factus est imperator, aliā die visus est imperare, tertiā interemptus est, Treb. Poll.: Titum invitum et a militibus coactum imperasse, Treb. Poll.: imperare (Gordianum) coëgerunt, Capitol.: Iulius Caesar, qui postea imperavit (Alleinherrscher war), Eutr.: Philippus, qui post eum imperavit, Eutr.: alqo imperante, unter jmds. Regierung, Eutr. – 2) übtr.: a) zu viel zumuten, Gewalt antun, voci suae, Plin. ep.: plenis oculis et umentibus, Sen.: patrimonio, Sen. – b) vom Landbau, bearbeiten, agris, Sen.: arvis, Verg.: vitibus, Colum. – B) eine Leistung anordnen, anbefehlen, 1) als t. t. des Privatlebens: imp. cenam, Cic.: u. so non domi imperaram, hatte zu Hause keine Befehle (wegen des Essens) gegeben, Cic. – 2) als publiz. u. milit. t. t., eine Leistung, Lieferung anbefehlen, zu stellen od. zu liefern auflegen, frumentum sibi in cellam, Cic.: pecunias privatis, Nep.: naves civitatibus, Nep.: u. so equites, obsides civitatibus, Caes.: u. bl. obsides, Cic.: arma, Caes.: milites, Caes.: m. dopp. Acc., quem (numerum frumenti) ei civitati imperas emendum, Cic. Verr. 3, 173. – C) v. Ärzten, verordnen, alqd, Cels. 7, 20. Sen. de ira 1, 16, 4: v. den Hebammen, Ter. Andr. 484 (aber imperantes sibi, seine Kunden, v. einem Arzte, Alfen. dig. 38, 1, 26). – D) als publiz. t. t., die Bürger zu den Comitia centuriata beordern, rufen, exercitum (das Volk), Varro LL. 6, 88 u. 95. Gell. 15, 27, 4: u. so scherzh. Plaut. capt. 155 u. (im Doppelsinn) Plaut. cist. 58. – E) als gramm. t. t., imperandi modus, der Imperativ, Mart. Cap. 3. § 234: imperandi declinatus, die Abänderung des Imperativs, Varro LL. 10, 32. – ➳ Archaist. Form imperassit = imperaverit, Cic. de legg. 3, 6. – Nbf. indupero, s. bes.

impĕrō, (7) āvī, ātum, āre (in et paro), commander, ordonner :

I tr., aliquam rem, alicui aliquam rem, commander qqch., à qqn qqch. : alicui cenam Cic. Amer. 59, donner à qqn lʼordre de faire préparer le repas ; quæ imperarentur, facere dixerunt Cæs. G. 2, 32, 3, ils sʼengagèrent à accomplir ce qui était ordonné ; civitatibus milites Cæs. G. 5, 1, 6, commander aux cités de fournir des soldats ; pecuniam in remiges Cic. Fl. 33, exiger de lʼargent pour des rameurs, cf. Cic. Cæcil. 30 ; frumentum civitati emendum Cic. Verr. 2, 3, 173, commander à une cité un achat de blé ; singulis censoribus denarii trecenti ad statuam prætoris imperati sunt Cic. Verr. 2, 2, 137, les censeurs reçurent lʼordre de verser chacun trois cents deniers pour la statue du préteur || exercitum Varro L. 6, 88 ; Gell. 15, 27, 5, convoquer, rassembler le peuple [pour les comices centuriates] || [avec prop. inf.] : naves imperat fieri Cæs. G. 5, 1, 3, il commande que les navires soient faits ; cohortes proficisci Cæs. G. 7, 60, 3, il commande que les cohortes partent, cf. G. 5, 7, 6 ; [pass. pers.] Cic. Verr. 2, 5, 68 ; Hor. Ep. 1, 5, 21 ; [avec inf.] Sall. C. 16, 2 ; J. 47, 2 ; [avec ut, uti ] Cæs. G. 5, 1, 1, etc. ; Cic. Pis. 83, etc. ; [avec ne ] Ter. Eun. 578 ; Cæs. G. 1, 46, 2 ; C. 3, 89, 4 ; [avec subj. seul] Cæs. G. 4, 21, 8 ; [avec interr. ind.] quid fieri vellet imperabat Cæs. G. 7, 16, 2, il marquait dans ses ordres ce quʼil voulait quʼon fît, cf. G. 7, 11, 5 ||

II intr. a) [avec dat.] alicui, alicui rei, commander à qqn, à qqch. : omnibus gentibus Cic. Pomp. 56, commander à toutes les nations ; cupiditatibus Cic. Læl. 82, commander à ses passions ; sibi Cic. Tusc. 2, 47, se maîtriser soi-même ; b) [abs^t ] avoir le commandement, le pouvoir, la domination : imperare, parere Cic. Leg. 3, 5, commander, obéir ; Lucullo imperante Cic. Arch. 21, sous le commandement de Lucullus || exercer les pouvoirs dʼempereur : Plin. Min. Pan. 5, 5 ; Suet. Claud. 3 ; Galba 4 ; Oth. 4, etc. ; c) [gér. avec valeur de subst. verbal] = ordre (v. Gaffiot, 1929b , p. 220 ) : ades ad imperandum vel ad parendum potius Cic. Fam. 9, 25, 3, prépare-toi à lʼordre ou plutôt à lʼobéissance, cf. Sall. J. 62, 8 [comp. en fr. « avancer à lʼordre, se rendre à lʼordre »] ; d) [gramm.] imperandi modus Capel. 3, 234, lʼimpératif.

➳ arch. imperassit = imperaverit Cic. Leg. 3, 6.

impero , as, are. n. act.
作王。命。管。領。着。— tributum 派錢糧。— arvis 種田地。— voci 練聲音。練唱。— sibi 自守。謹身節慾。Justam rem oppido imperas 汝示縣之事義矣。Animo otioso esse impero 命汝心安。

Suggest a Translation
See an image

imperō (inp-) āvī, ātus, āre

• 1 in+paro, to command, order, enjoin, bid, give an order: Pa. Iubesne? Ch. Iubeam? cogo atque impero, T.: sicuti inperabatur, consistunt, S.: velut deo imperante, Ta.: adeo ad imperandum, for orders(i. e. to receive orders): alqd mihi, T.: te cogam Quae ego inperem facere, T.: utque Imperet hoc natura potens, H.: arma imperata a populoR., L.: Animo otioso esse impero, T.: iungere equos imperat Horis, O.: has omnīs actuarias imperat fieri, Cs.: Flectere iter sociis Imperat, V.: ex oppidis deduci imperantur: Haec ego procurare imperor, H.: imperabat, quid facto esset, T.: his, uti conquirerent, Cs.: consulibus designatis imperavit senatus, ut, etc., L.: mihi, ne abscedam, T.: suis, ne, etc., Cs.: huic imperat, quas possit, adeat civitates, Cs.—To exercise authority, command, rule, control, govern: conturbatis omnibus, S.: imperandi modus: omnibus gentibus: iis, quos vicissent, Cs.: omni Numidiae, S.—To be master, rule, control, govern: animus, qui nisi paret, Imperat, H.: Dis te minorem quod geris, imperas, you are sovereign, H.: liberis, T.: cupiditatibus: animo, quin, etc., L.: arvis, make productive, V.: Imperat aut servit pecunia cuique, is master or man, H.—To give orders for, make requisition for, levy, require, impose, demand: obsides: arma, Cs.: quantum imperavi, Date (bibere), prescribed, T.: ex praediis tributum: cui (puero) cenam: omnibus imperatae pecuniae, Cs.: obsides reliquis civitatibus, Cs.