αἰτία
αἰτία, αἰτίᾱ, αἰτίᾱς, ἡ, responsibilty, guilt; cause
- responsibility, mostly in bad sense, guilt, blame, or the imputation thereof, i.e. accusation, first in Pi. O. 1.35 and Hdt., v. infr. (Hom. uses αἴτιος):—Phrases: αἰτίαν ἔχειν bear responsibility for, τινός A. Eu. 579, S. Ant. 1312; but usu. to be accused, τινός of a crime, φόνου Hdt. 5.70: c. inf., Ar. V. 506; foll. by ὡς . ., Pl. Ap. 38c; by ὡς c. part., Id. Phdr. 249d; ὑπό τινος by some one, A. Eu. 99, Pl. R. 565b: reversely, αἰτία ἔχει τινά Hdt. 5.70, 71; αἰ. φεύγειν τινός S. Ph. 1404; ἐν αἰτίᾳ εἶναι or γίγνεσθαι, Hp. Art. 67, X. Mem. 2.8.6; αἰτίαν ὑπέχειν lie under a charge, Pl. Ap. 33b, X. Cyr. 6.3.16; ὑπομεῖναι Aeschin. 3.139; φέρεσθαι Th. 2.60; λαβεῖν ἀπό τινος ib. 18; αἰτίαις ἐνέχεσθαι Pl. Cri. 52a; αἰτίαις περιπίπτειν Lys. 7.1; εἰς αἰτίαν ἐμπίπτειν Pl. Tht. 150a; αἰτίας τυγχάνειν D. Ep. 2.2; ἐκτὸς αἰτίας κυρεῖν A. Pr. 332; ἐν αἰτίῃ ἔχειν hold one guilty, Hdt. 5.106; διʼ αἰτίας ἔχειν Th. 2.60, etc.; ἐν αἰτίᾳ βάλλειν S. OT 656; τὴν αἰτίαν ἐπιφέρειν τινί impute the fault to one, Hdt. 1.26; αἰτίαν νέμειν τινί S. Aj. 28; ἐπάγειν D. 18.283; προσβάλλειν τινί Antipho 3.2.4; ἀνατιθέναι, προστιθέναι, Hp. VM 21, Ar. Pax 640, etc.; ἀπολύειν τινὰ τῆς αἰτίης to acquit of guilt, Hdt. 9.88, etc.
- 2 in forensic oratory, invective without proof (opp. ἔλεγχος), D. 22.23, cf. 18.15.
- 3 in good sense, εἰ . . εὖ πράξαιμεν, αἰτία θεοῦ the credit is his, A. Th. 4; διʼ ὅντινα αἰτίαν ἔχουσιν Ἀθηναῖοι βελτίους γεγονέναι are reputed to have become better, Pl. Grg. 503b, cf. Alc. 1.119a, Arist. Metaph. 984b19; ὧν . . πέρι αἰτίαν ἔχεις διαφέρειν in which you are reputed to excel, Pl. Tht. 169a; οἳ . . ἔχουσι ταύτην τὴν αἰ. who have this reputation, Id. R. 435e, cf. And. 2.12; αἰτίαν λαμβάνειν Pl. Lg. 624a.
- 4 expostulation, μὴ ἐπʼ ἔχθρᾳ τὸ πλέον ἢ αἰτίᾳ Th. 1.69.
- II cause, διʼ ἣν αἰτίην ἐπολέμησαν Hdt. Prooem., cf. Democr. 83, Pl. Ti. 68e, Phd. 97a sq., etc.; on the four causes of Arist. v. Ph. 194b16, Metaph. 983a26:—αἰ. τοῦ γενέσθαι or γεγονέναι Pl. Phd. 97a; τοῦ μεγίστου ἀγαθοῦ τῇ πόλει αἰτία ἡ κοινωνία Id. R. 464b:—dat. αἰτίᾳ for the sake of, κοινοῦ τινος ἀγαθοῦ Th. 4.87, cf. D.H. 8.29:—αἴτιον (cf. αἴτιος II.2) is used like αἰτία in the sense of cause, not in that of accusation.
- III occasion, motive, αἰτίαν ῥοαῖσι Μοισᾶν ἐνέβαλε gave them a theme for song, Pi. N. 7.11; αἰτίαν παρέχειν Luc. Tyr. 13.
- IV head, category under which a thing comes, D. 23.75.
- V case in dispute, ἡ αἰ. τοῦ ἀνθρώπου μετὰ τῆς γυναικός Ev.Matt. 19.10.
I lo que se dice de uno en cont. desfavorables
1 responsabilidad, culpa, tacha
μείων γὰρ αἰτία
αἰτίαν ἔχω ... τοῦ φόνου
τὴν αἰτίαν ἐπιφέρειν τινί
ἐκείνῳ πᾶς τις αἰτίαν νέμει
ἀνατιθέναι
προστιθέναι
παῦσαι τῆς αἰτίας
ἀπολύειν τινὰ τῆς αἰτίης
ἡγεῖται μὲν τῆς αἰτίας ταύτης ὁ πρωτοστάτης τοῦ δεξιοῦ κέρως
el responsable de esta falsa maniobra es el cabeza de fila del ala derecha
2 acusación, inculpación esp. αἰτίαν ἔχειν ser acusado de c. gen.
φόνου
αἰτίαν ἔχω ταῦτα δρᾶν ξυνωμότης ὢν καὶ φρονῶν τυραννικά
αἰτίαν ἔχει ὡς μανικῶς διακείμενος
ἔχω μεγίστην αἰτίαν κείνων ὕπο
afronto la más grave acusación de aquéllosτοιαύτας ἔχοντες προφάσεις καὶ αἰτίας
teniendo esas excusas y acusacionesαἰτίαν ὑπέχειν
αἰτίαν φεύγειν τινός
τῶν φευγόντων ἐπὶ τῇ αἰτίῃ ταύτῃ
ἐν αἰτίῃ ἔσεσθαι
ἐν αἰτίᾳ εἶναι
αἰτίαις ἐνέχεσθαι
ἐν αἰτίῃ ἔχειν
γίγνεσθαι αἰτίαις περιπίπτειν
εἰς αἰτίαν ἐμπίπτειν
ἐν αἰτίᾳ βάλλειν
αἰτίας τυγχάνειν
δι' αἰτίας ἔχειν
ἐκτὸς αἰτίας κυρεῖν
ἀόριστον εἰπὼν αὐτὴν τὴν αἰτίαν
enunciando la acusación de manera ambiguaψευδεῖς αἰτίας ἡμῖν [ἐ]πιφέρειν
3 reconvención
op. κατηγορία: καὶ μηδεὶς ὑμῶν ἐπ' ἔχθρᾳ τὸ πλέον ἢ αἰτίᾳ νομίσῃ τάδε λέγεσθαι· αἰτία μὲν γὰρ φίλων ἀνδρῶν ἐστιν ἁμαρτανόντων
que ninguno de vosotros crea que el decir esto es por hostilidad, sino más bien una reconvención. Pues la reconvención (se hace) a los amigos que se equivocan (mientras que la κατηγορία ...)
• op. ἔλεγχος invectiva gratuita, acusación sin pruebas D.22.23, cf. 18.15.
4 tacha, tara Hsch.s.u. αὕτη δὲ ἡ αἰτία καμάτῳ ἐπιγίνεται
• enfermedad
ποίᾳ αἰτίᾳ οὗτος ἐτελεύτησεν;
II gener. en cont. favorables responsabilidad de algo bueno reputación, fama
εἰ μὲν γὰρ εὖ πράξαιμεν αἰτία θεοῦ
αἰτίαν ἔχουσι Ἀθηναῖοι βελτίους γεγονέναι
los atenienses tienen fama de haberse hecho mejoresαἰτίαν ἔχεις
καὶ τῶν ἀμεινόνων τήν τε αἰτίαν ἐς πάντας μᾶλλον ἢ ἐς αὐτὸν ἀνῆγε
ὅτι ἔχει ἡ ψυχὴ τῆς αἰσθήσεως τὴν πλείστην αἰτίαν
III en cont. neutr. y no personales
1
a) causa, razón, motivo
αἰτίη ἁμαρτίης
ἀδικίας
τοῦ μεγίστου ἀγαθοῦ
προθήσομαι τὰς αἰτίας δι' ἅς ...
δι' ἣν αἰτίην ἐπολέμησαν
τὰς αἰτίας προύγραψα
• por causa de en dat.
αἰτίᾳ κοινοῦ τινος ἀγαθοῦ
• en gen.
ἐτίας (sic) ... τούτων
b) causa, razón, motivo, porqué
εἰδέναι τὰς αἰτίας ἑκάστου
πάντα τὰ γιγνόμενα διά τινα αἰτίαν γίγνεσθαι
πρὶν ἂν λάβωμεν τὸ διὰ τί περὶ ἕκαστον (τοῦτο δ' ἐστὶ τὸ λαβεῖν τὴν πρώτην αἰτίαν)
c) entre los estoicos identificado con λόγος:
αἰτία ἐστι λόγος αἰτίου
la causa es la razón del causante
d) en sentido cien. causa, razón, motivo, explicación
ἐς βραχὺ ἄγοντες τὴν ἀρχὴν τῆς αἰτίης τοῖσιν ἀνθρώποισι τῶν νούσων τε καὶ τοῦ θανάτου
καὶ τὴν ὑπὲρ κυριωτάτων αἰτίαν ἐξακριβῶσαι φυσιολογίας ἔργον εἶναι δεῖ νομίζειν
conviene tener en cuenta que es tarea de la ciencia indagar exactamente la explicación de los (fenómenos) fundamentalesαἰτίαι τρόπων καὶ δύσεων καὶ ἀνατολῶν καὶ ἐκλείψεων
τὸ δὲ μίαν αἰτίαν τούτων ἀποδιδόναι ... μανικόν
2 en Arist.Metaph. causa identificada con las ἀρχαί o principios
στοιχεῖα μὲν τρία, αἰτίαι δὲ καὶ ἀρχαὶ τέτταρες
ἐπεὶ τὰς ἀρχὰς καὶ τὰς ἀκροτάτας αἰτίας ζητοῦμεν
ὧν μίαν μὲν αἰτίαν φαμὲν εἶναι τὴν οὐσίαν καὶ τὸ τί ἦν εἶναι (causa formal) ... ἑτέραν δὲ τὴν ὕλην καὶ τὸ ὑποκείμενον (causa material), τρίτην δὲ ὅθεν ἡ ἀρχὴ τῆς κινήσεως (causa eficiente), τετάρτην δὲ τὴν ἀντικειμένην αἰτίαν ταύτῃ, τὸ οὗ ἕνεκα καὶ ἀγαθόν (causa final)
3 causalidad, principio de causalidad
ἕως ἄν τις αὐτὸς δήσῃ αἰτίας λογισμῷ
hasta que uno las une con el razonamiento causalτοὺς δὲ τῷ λογισμῷ ἑλομένους (φθόγγους) κατὰ τὴν πλείστην αἰτίαν οὕτως ἑρμηνεῦσαι
4 motivo, tema
αἰτίαν ῥοαῖσι Μοισᾶν ἐνέβαλε
αἰτίαν παρέχειν
• motivo legal, PStras.22.4 (III d.C.).
5 caso, relación (latinismo por causa)
ἡ αἰ. τοῦ ἀνθρώπου μετὰ τῆς γυναικός
(si) este (va a ser) el caso del hombre con la mujer (más vale no casarse)
•V.
1. oorzaak, reden:
2. verantwoordelijkheid:
3. beschuldiging, aanklacht:
4. alg. reputatie:
5. kwestie, zaak,
1) Grund, Ursache, Veranlassung, Stoff zum Gedicht, Pind. N. 7.11 ; vgl. O. 1.35 ; τίνʼ αἰτίαν ἔχων, aus welchem Grunde, Eur. Hec. 1179 ; neben λογισμός Plat. Tim. 33a, u. öfter ; ἑκάστῳ ἀποδοῦναι αἰτίαν, für jegliches einen Grund anführen, Phaed. 98b ; mit folgd. διότι, Legg. VIII.831b (vgl. Thuc. 1.23); ἡ περὶ τῶν ὄντων αἰτία Phaed. 97d. Bes. bei den Philosophen, αἰτίαι πρῶται, αἱ αἰτίαι ἐξ ἀνάγκης, die nach festen Gesetzen wirkenden Naturkräfte, Arist. Metaph. 1.3.4. neben πρόφασις Dem. 11.1 ; αἰτίᾳ τοιαύτῃ ἐτεθνήκει Thuc. 7.86 ; κοινοῦ ἀγαθοῦ αἰτίᾳ, wegen des öffentlichen Besten, 4.87 ; Plut. – Häufiger
2) Beschuldigung, Vorwurf ; ἐκτὸς αἰτίας εἶναι, außer Schuld sein, Aesch. Prom. 330 ; καθαρὸς τῆς αἰτίας, frei von Schuld, Plut.; αἰτίαν ἔχειν, angellagt sein, Her. 5.70, 73 ; Soph. Ant. 1296 ; αἰτίαν ἔχει πονηρὸς εἶναι Phryn. com. Prisc. 18.26 ; häufig in Prosa, auch ὑπό τινος Thuc. 6.46 ; Aesch. Eum. 99 ; Plat. Lach. 186b ; ὑπέχειν Xen. Cyr. 6.3.16 ; bei Aesch. Eum. 549 Schuld haben woran, im guten Sinne ; auch übh. = κατηγορεῖσθαι, dici ; ἐτύγχανε δὲ αἰτίαν ἔχουσα λιθιᾶν, man sagte, daß sie, Ath. XIII.584c ; ὥσπερ αἱ παροψίδες τὴν αἰτίαν ἔχουσʼ ἀπὸ τῶν ἡδυσμάτων, benannt, beurteilt werden nach, Pherecr. Ath. IX.368a ; αἰτία ἔχει αὐτόν Her. 5.70, 71 ; αἰτίαν φεύγειν, sich einer Beschuldigung entziehen, Aesch. Suppl. 226 ; Soph. Phil. 1390 ; Eur. Hipp. 961 ; αἰτίαν νέμειν τινί, die Schuld Jemand zuschreiben, Soph. Aj. 28 ; ἐν αἰτίᾳ βάλλειν O.R. 657 ; ohne ἐν, Trach. 936 ; εἴς τινα βάλλειν Eur. Troad. 305 ; προστιθέναι τινί Ion 1525 ; εἰς αὑτὸν φέρειν, auf sich nehmen, El. 1266 ; ἀναδέχεσθαι Plat. Hipp. min. 365d ; περιάπτει τῇ τύχῃ τὴν αἰτίαν, Meineke Comp. Man. et Phil. p. 357 ; ἐν αἰτίᾳ τιθέναι τινά, Jemand beschuldigen, Her. 8.99 ; ἐν αἰτίᾳ ἔχειν τινά 5.106 ; Thuc. 1.35 ; mit folgendem ὡς, 2.59 ; ἐν αἰτίᾳ εἶναι Xen. Cyr. 5.3.50 u. öfter ; αἰτίαις ἐνέχεσθαι Plat. Crit. 52a ; αἰτίαν ἐπιφέρειν τινί Thuc. 5.75 ; εἰς αἰτίαν ἐμπίπτειν, sich Beschuldigungen zuziehen, Plat. Theaet. 150a ; αἰτίαν παρέχειν τινί, Gelegenheit zur Beschuldigung geben, Plut. Caes. 59 ; αἰτίαν λαμβάνειν, beschuldigt werden, Thuc. 6.60 ; ἀπό τινος 2.18 ; oft Plut.; αἰτίαν τοῦ ἀδικεῖν φέρομαι Thuc. 2.60 ; ἀπολύειν τὸν δῆμον τῶν αἰτιῶν, von Beschuldigungen befreien, Aesch. 3.254 ; αἰτίαν ἀπολύσασθαι, sich wegen einer Beschuldigung rechtfertigen, Lys. 13.75 ; ἀφιέναι τινὰ τῆς αἰτίας, ihn freisprechen, 7.8. Selten wird αἰτία im guten Sinne gebraucht, s. Heindorf zu Plat. Gorg. 503b.
- a blame μείων γὰρ αἰτία O. 1.35
- b cause; theme, subject εἰ δὲ τύχῃ τις ἔρδων, μελίφρονʼ αἰτίαν ῥοαῖσι Μοισᾶν ἐνέβαλε N. 7.11
Strong 156
1. cause, reason, occasion, case: Mt 19:3, Lk 8:47, Ac 10:21 22:24 28:20, II Ti 1:6, 12, Tit 1:13, He 2:11 ; εἰ οὕτως ἐστιν ἡ αἰ. (cf. Lat.
2. In forensic sense,
(b) cause for punishment, crime: Mt 27:37, Mk 15:26, Jo 18:38 19:4, 6, Ac 13:28 23:28 28:18.†
- Ia charge, accusation, Lat. crimen, and then the guilt or fault implied in such accusation, Pind., Hdt.:—Phrases: αἰτίαν ἔχειν to be accused, τινός of a thing, Pind., etc.;—reversely, αἰτία ἔχει με Pind.; ἐν αἰτίαι εἶναι or γίγνεσθαι Xen., etc.; αἰτίαν ὑπέχειν to lie under a charge, Plat.; αἰτίαν φέρεσθαι Thuc.; αἰτίαις ἐνέχεσθαι Plat.:—opp. to these are ἐν αἰτίαι ἔχειν or διʼ αἰτίας to hold one guilty, accuse, Hdt., Thuc., etc.; ἐν αἰτίαι βάλλειν Soph.; αἰτίαν νέμειν τινί Soph., etc.
- 2in good sense, εἰ εὖ πράξαιμεν, αἰτία θεοῦ the credit is his, Aesch.; οἳ ἔχουσι ταύτην τὴν αἰτίαν who have this as their characteristic, Plat.
- 3expostulation, μὴ ἐπʼ ἔχθραι τὸ πλέον ἢ αἰτίαι Thuc.
- IIa cause, Lat. causa, Plat., etc.; dat. αἰτίαι, like Lat. causa, for the sake of, κοινοῦ ἀγαθοῦ Thuc.
- IIIan occasion, opportunity, αἰτίαν παρέχειν Luc.
- IVthe head under which a thing comes, Dem.
-
…δεσποτῶν πάνυ πολλῶν ἐστι καὶ μαινομένων ἀπηλλάχθαι. ἀλλὰ καὶ τούτων πέρι καὶ τῶν γε πρὸς τοὺς οἰκείους μία τις αἰτία ἐστίν, οὐ τὸ γῆρας, ὦ Σώκρατες, ἀλλʼ ὁ τρόπος τῶν ἀνθρώπων. ἂν μὲν γὰρ κόσμιοι καὶ…
Plato, Republic
-
…ὑμῖν ἔσονται τοῦ ἀργυρίου οὗτοι ἀξιόχρεῳ. οὐ πολλοῦ γʼ ἕνεκα χρόνου, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, ὄνομα ἕξετε καὶ αἰτίαν ὑπὸ τῶν βουλομένων τὴν πόλιν λοιδορεῖν ὡς Σωκράτη ἀπεκτόνατε, ἄνδρα σοφόν φήσουσι γὰρ δὴ σοφὸν εἶναι, εἰ καὶ…
Plato, Apology
-
…, ὡς παντὶ προσῆκον ταύτης γε μετέχειν τῆς ἀρετῆς ἢ μὴ εἶναι πόλεις. αὕτη, ὦ Σώκρατες, τούτου αἰτία. ἵνα δὲ μὴ οἴῃ ἀπατᾶσθαι ὡς τῷ ὄντι ἡγοῦνται πάντες ἄνθρωποι πάντα ἄνδρα μετέχειν δικαιοσύνης τε καὶ τῆς ἄλλης…
Plato, Protagoras
-
…δικαίως ἔφευγον, ὑμεῖς ἀδίκως, εἰ δʼ ὑμεῖς δικαίως, οἱ τριάκοντα ἀδίκως · οὐ γὰρ δὴ ἑτέρων ἔργων αἰτίαν λαβόντες ἐκ τῆς πόλεως ἐξέπεσον, ἀλλὰ τούτων. ὥστε σφόδρα χρὴ ὀργίζεσθαι, ὅτι Φείδων αἱρεθεὶς ὑμᾶς διαλλάξαι καὶ…
Lysias, Speeches
-
…ἢ πείθειν ἡμᾶς ἢ ποιεῖν, τούτων οὐδέτερα ποιεῖ. ταύταις δή φαμεν καὶ σέ, ὦ Σώκρατες, ταῖς αἰτίαις ἐνέξεσθαι, εἴπερ ποιήσεις ἃ ἐπινοεῖς, καὶ οὐχ ἥκιστα Ἀθηναίων σέ, ἀλλʼ ἐν τοῖς μάλιστα. εἰ οὖν…
Plato, Crito
-
…πραχθῆναι ; ἔτι δὲ τοῖς μὲν ἄλλοις Ἀθηναίοις ἱκανή μοι δοκεῖ πρόφασις εἶναι τῶν γεγενημένων εἰς τοὺς τριάκοντα ἀναφέρειν τὴν αἰτίαν · αὐτοὺς δὲ τοὺς τριάκοντα, ἐὰν εἰς σφᾶς αὐτοὺς ἀναφέρωσι, πῶς ὑμᾶς εἰκὸς ἀποδέχεσθαι ; εἰ μὲν γάρ…
Lysias, Speeches
-
…δεινὴ καὶ φειδωλὸς ἀγαθὴ καὶ ἀκριβῶς πάντα διοικοῦσα · ἐπειδὴ δέ μοι ἡ μήτηρ ἐτελεύτησε, πάντων τῶν κακῶν ἀποθανοῦσα αἰτία μοι γεγένηται. ἐπʼ ἐκφορὰν γὰρ αὐτῇ ἀκολουθήσασα ἡ ἐμὴ γυνὴ ὑπὸ τούτου τοῦ ἀνθρώπου ὀφθεῖσα, χρόνῳ διαφθείρεται ·…
Lysias, Speeches
-
…ἀποκρινόμενος ἀκούειν ὧν ἂν λέγω. καὶ τούτων ἐγὼ εἴτε τις χρηστὸς γίγνεται εἴτε μή, οὐκ ἂν δικαίως τὴν αἰτίαν ὑπέχοιμι, ὧν μήτε ὑπεσχόμην μηδενὶ μηδὲν πώποτε μάθημα μήτε ἐδίδαξα · εἰ δέ τίς φησι παρʼ ἐμοῦ πώποτέ τι…
Plato, Apology
-
…τοῖς μοιχοῖς ποιήσετε, ὥστε καὶ τοὺς κλέπτας ἐπαρεῖτε φάσκειν μοιχοὺς εἶναι, εὖ εἰδότας ὅτι, ἐὰν ταύτην τὴν αἰτίαν περὶ ἑαυτῶν λέγωσι καὶ ἐπὶ τούτῳ φάσκωσιν εἰς τὰς ἀλλοτρίας οἰκίας εἰσιέναι, οὐδεὶς αὐτῶν ἅψεται. πάντες γὰρ εἴσονται…
Lysias, Speeches
-
…Σαλαμῖνος Λέοντα τὸν Σαλαμίνιον ἵνα ἀποθάνοι, οἷα δὴ καὶ ἄλλοις ἐκεῖνοι πολλοῖς πολλὰ προσέταττον, βουλόμενοι ὡς πλείστους ἀναπλῆσαι αἰτιῶν. τότε μέντοι ἐγὼ οὐ λόγῳ ἀλλʼ ἔργῳ αὖ ἐνεδειξάμην ὅτι ἐμοὶ θανάτου μὲν μέλει, εἰ μὴ ἀγροικότερον ἦν…
Plato, Apology