χολή
χολή, gall, bile
χολή, ἡ,
- gall, bile, Archil. 131, A. Ch. 184, E. Fr. 682, Th. 2.49, etc.; χ. μέλαινα black, i. e. diseased, bile, Hp. Aph. 4.23, Pl. Ti. 83c (but, = μελαγχολία, Men. Epit. 459); ξανθὴ χ. Hp. VM 19; πυρρά Gal. 15.658; χολὴν ἐμεῖν, βῆξαι, Nicopho 12, Herod. 3.70 (prob. l.): prov., πικρῷ πικρὰν κλύζουσι φαρμάκῳ χολήν S. Fr. 854; πικρότερʼ αὐτῆς τῆς χ. Alex. 16.12; χολῇ ἀλείφειν, prov. of giving one a disgust for a thing, from the custom of mothers putting gall to the nipple when the child was to be weaned, Diph. 74.
- 2 pl. χολαί, gall-bladder, S. Ant. 1010; called δοχαὶ χολῆς, E. El. 828; also in sg., A. Pr. 495; χολὴν τῶν ζῴων τὰ μὲν ἔχει τὰ δʼ οὐκ ἔχει Arist. HA 506a20, cf. PA 677b11.
- 3 metaph. (mostly in Poets) like χόλος (q. v.), bile, gall, i.e. bitter anger, wrath, Ar. Pax 66; ἢ γυναιξὶν οὐκ οἴει χολὴν ἐνεῖναι; Id. Lys. 465; οὐδεὶς χολὴν οὐδʼ ὀργὴν ἔχων φανήσεται D. 25.27; πάνυ ἐστʼ ἤδη χ. stirs my bile, makes me sick, Ar. Ra. 4; ἐπιζεῖ χ. the bile boils over, Id. Th. 468; χολὴν κινεῖν Id. V. 403, cf. Pherecr. 69.
- II ink of the cuttle-fish, Nic. Al. 473, Th. 561.
- III in LXX = Hebr. rôsh, a poisonous plant, variously called hemlock or poppy, LXX Ps. 68(69).22, Je. 8.14.
- IV serpentʼs venom, χ. ἀσπίδος ib. Jb. 20.14; of the hydraʼs venom, Apollod. 2.5.2, D.S. 4.11.
- V bitter drink, Ev.Matt. 27.34. (With χολή, χόλος, cf. Lat. fel, ONorse gall, etc., ‘bile, gallʼ:—prob. the name is derived from the colour of bile, and is cogn. with Lat. (h)olus, helvus, Germ. gelb ‘yellow’, perh. also χλόη.)
χολή, ῆς (ἡ)
I bile, fiel, Archil. 118 ; Eschl. Ch. 182, etc. ; Soph. fr. 733 ; Thc. 2, 49 ; fig. colère, haine, Eschl. Ag. 1645 ; Ar. Pax 66, etc. ; joint à ὀργή, Dém. 778, 8 ; Plat. Tim. 83c, etc. ; au pl. Plat. Tim. 82e, etc. ; χολὴ ἐπιζεῖ μοι, Ar. Th. 468, la bile me déborde en bouillonnant ; χολὴν κινεῖν, Ar. Vesp. 403, remuer, exciter la bile ; fig. Ἀρχιλόχου ἰάμβων χολή, Luc. Pseud. 1, le fiel des ïambes d’Archiloque ; χολὴν ἔχειν, Dém. 778, 8 ; Plut. M. 170c, avoir de la bile, être irascible ou irrité ; χολὴν ἐμεῖν, Plut. M. 711c, vomir sa bile, c. à d. être médisant, tenir de méchants propos ; πάνυ ἐστί μοι χολή, Ar. Ran. 4, cela me donne du dégoût, m’est insupportable ; p. suite :
1 écoulement de bile, Hpc. Aph. 1249, V. med. 16, etc. ||
2 vésicule du fiel, Eschl. Pr. 495 ; Arstt. H.A. 2, 15, 9 ; au plur. Soph. Ant. 1010 ||
II p. anal. :
1 venin d’un serpent, Spt. Job 20, 14 ; de l’hydre de Lerne, Apd. 2, 5, 4 ; DS. 4, 11 ||
2 liqueur que répand la seiche, Nic. Al. 474, Th. 561 ||
3 toute boisson amère, Spt. Deut. 29, 18 ; Ps. 68, 22 ; Jer. 8, 14 ; NT. Matth. 27, 34 ; Hebr. 12, 15.
Étym. indo-europ. *ǵhelh₃-, vert ; cf. χόλος, χλόη, χλωρός, lat. holus, helvus.
1. gal; plur. galblaas.
2. woede:
3. bittere drank, alsem:
χολή, ἡ, = χόλος, die Galle ; zuerst bei Archiloch. 48 ; Aesch. Prom. 493, Ch. 182 ; μετάρσιοι χολαὶ διεσπείροντο Soph. Ant. 997 ; Thuc. 2.49 ; Plat. Rep. VIII.564b u. sonst ; übertr., Zorn, Haß, δαίμονος χολῇ βαρείᾳ δυστυχῶς πεπληγμένοι Aesch. Ag. 1645 ; Widerwillen, πάνυ ἐστί μοι χολή, es ist mir ganz zum Ekel, Ar. Ran. 4 ; χολὴ ἐπιζεῖ, die Galle läuft über, Th. 468 ; χολὴν κινεῖν τινι, die Galle Einem aufregen, Vesp. 403 ; γυναιξὶ ἔνεστι χολή Lys. 465 ; οὐδεὶς ὑμῶν χολὴν οὐδʼ ὀργὴν ἔχων φανήσεται Dem. 25.27.
Bei Nic. Al. 472 der Saft des Tintenfisches.
Bei Nic. Al. 472 der Saft des Tintenfisches.
a
χ. ἀνθρώπου· βύνεως χυλός
hiel de hombre es jugo de nabo
b
a.α
χολὴν αἴγειαν μετὰ ὕδατος μεταμείξας σκόρπισον
mezcla hiel de cabra con agua y haz una aspersión
a.β
φιλτροκατάδεσμος αἰώνιος· χολῆς κάπρου, ἁλὸς ἀμμωνιακοῦ
fórmula amorosa de eterna eficacia: hiel de jabalí, sal amónica
a.γ
λαβ[ὼν] δὲ μετὰ ταῦτα νυκτικόρακος χολὴν, ἀπ' αὐτῆ[ς] ἐγχρίου πτερῷ ἴβεως τοὺς ὀφθαλμούς [σου
toma después de esto hiel de una lechuza y úngete los ojos con el ala de un ibis
a.δ
λαβὼν ᾠὸν κορώνης καὶ κορωνοποδίου βοτάνης χυλὸν καὶ χολὴν νάρκας ποταμίας τρῖψον μετὰ μέλιτος
toma un huevo de corneja, jugo de la planta «cuerno de ciervo» y la hiel de un torpedo de río y machácalo con miel
χολή
.χολη, ἡ,
- Igall, bile, Aesch., Eur., Thuc., etc.
- 2pl. χολαί, the gall-bladder, Soph.; called δοχαὶ χολῆς in Eur.;—so in sg., Aesch.
- IImetaph., like χόλος, Lat. bilis, bile, gall, i. e. bitter anger, wrath, Aesch., Ar., etc.; πάνυ ἐστί μοι χολή stirs my bile, makes me sick, Ar.; χολὴν κινεῖν τινι Ar.