μέλας
μέλας, μέλας, black, dark
- black, dark: in Hom. generally, dark in colour, οἶνος Od. 5.265; μέλαν αἷμα, κῦμα, Il. 4.149, 23.693; γαῖα μέλαινα 2.699, cf. Sapph. Supp. 5.2; ὕδωρ μέλαν Αἰσήποιο Il. 2.825, cf. Od. 4.359, νηῦς μ., from its being pitched over, Il. 1.300, al.; of men, dark, swarthy, μέλανας δὲ ἀνδρικοὺς ἰδεῖν Pl. R. 474e; ἰσχυρός τις ἦν, μ. D. 21.71; τὰ μ. black marks about the ears of dogs, X. Cyn. 5.23.
- II dark, murky, ἕσπερος Od. 1.423; εὐφρόνα Pi. N. 7.3.
- III metaph., black, dark, θάνατος Il. 2.834, etc.; κήρ ib. 859, etc.; ὀδύναι 4.117, etc. (the origin of the metaphor is seen in the phrases θανάτου μ. νέφος, ἄχεος νεφέλη μ., 16.350, 18.22); μ. τύχα, ἀρά, A. Supp. 89 (lyr.), Th. 832 (lyr.); Ἐρινύς ib. 993 (lyr.), cf. Eu. 52; ἄτα Id. Ag. 769 (lyr.); Ἄρης ib. 1511 (lyr.); Ἅιδης S. OT 29; Ἅιδου μ. ἀνάγκα E. Hipp. 1388 (lyr.), etc.; ἡμέραι μέλαιναι, = Lat. dies atri, Plu. Luc. 27.
- 2 of the voice, indistinct, Arist. Top. 106a25, Philostr. VA 4.44; βραχὺ καὶ μ. φώνημα, of Nero, D.C. 61.20.
- 3 dark, obscure, enigmatical, ἱστορίη AP 11.347 (Phil.).
- 4 of character, dark, malignant, μ. φρήν, καρδία, Sol. 42.4, Pi. Fr. 123.4; μ. ἄνθρωποι Plu. Lib.educ. 2.12d; μ. ἦθος M. Ant.4.28.
- IV Comp. μελάντερος, α, ον, blacker, very black, τοῦ δʼ οὔ τι μελάντερον ἔπλετο ἔσθος Il. 24.94: prov. of thick darkness, [νέφος] μελάντερον ἠΰτε πίσσα (v. ἠΰτε) 4.277: Sup. μελάντατος Hp. VC 14, Ar. Fr. 580, etc.:—Comp. also μελανώτερος Str. 16.4.12: Sup. μελαινότατος AP 11.68 (Lucill.), Epigr.Gr. 320.4 (Thyatira).
- V μέλαινα (sc. νοῦσος), ἡ, Medic., of diseases causing black secretions (such as melaena), Hp. Morb. 2.73.
- VI μέλαν, τό, v. sub voc. (Cf. Skt. málam ‘dirt’, malinás ‘dirty’, Lett. melns ‘black’.)
1. adj. zwart, donker,
2. subst.
a. het zwart; donker deel:
b. inkt; geneesk. plur.
μέλαινα, μέλᾶν.
Dat. sing. masc. μείλανι Il. 24.79.
Comp. μελάντερος.
- 1
Dark in hue, dark (not necessarily implying the absence of colour, but sometimes to be translated black) ,
[ἄρνα] μέλαιναν Il. 3.103, κυάνοιο Il. 11.24, 35, τέφρη Il. 18.25, αἰετοῦ Il. 21.252. Cf. Il. 7.265= Il. 21.404, Il. 10.215, Il. 18.562 : οἴνοιο Od. 5.265, Od. 9.196, 346, ὄϊν Od. 10.527, 572. Cf. Od. 5.488, Od. 10.304.
In comp. : μελάντερον ἠΰτε πίσσα Il. 4.277. Cf. Il. 24.94.
Applied to the φρένες
thought of as darkened by deep emotion : μένεος φρένες ἀμφὶ μέλαιναι πίμπλαντο Il. 1.103 := Od. 4.661 (i.e. the double organ (see ἀμφί I.1.b) was filled with fury (so as to be) black in both parts). Cf. Il. 16.83, 499, 573. (In all these cases also written, with sim. sense, ἀμφιμέλαιναι.)–Absol.: τὸ μέλαν δρυός (the dark heart) Od. 14.12. - 2
Epithet
- a
Of ships Il. 1.141, 300, Il. 2.524, Il. 5.550, etc. : Od. 2.430, Od. 3.61, Od. 4.781, Od. 6.268, etc.
- b
Of the earth : γαῖα μέλαινα Il. 2.699, Il. 15.715, Il. 16.416, Il. 20.494 : Od. 11.365, 587, Od. 19.111.
So ἠπείροιο μελαίνης Od. 14.97, Od. 21.109.
- c
Of blood Il. 4.149, Il. 7.262, Il. 13.655, etc. : Od. 3.455, Od. 24.189.
- d
Of water (app. referring to the dark hue of water as seen by transmitted light with little or no reflection from the surface) : μέλαν ὕδωρ Il. 2.825, Il. 16.161, Il. 21.202 : Od. 4.359, Od. 6.91, Od. 12.104, Od. 13.409.
So of the sea : μείλανι πόντῳ Il. 24.79.
And of waves Il. 23.693 : Od. 5.353.
Of the surface of the sea rippled by a breeze : μέλαιναν φρῖκα Il. 21.126. Cf. Od. 4.402.
- e
Of night Il. 8.486, 502, Il. 14.439, etc. : Od. 7.253= Od. 14.314, Od. 12.291.
Of evening: μέλας ἕσπερος Od. 1.423= Od. 18.306.
Sim.: θανάτου μέλαν νέφος Il. 16.350. Cf. Il. 16.591= Il. 18.22 := Od. 24.315, Od. 4.180.
- f
Of κήρ Il. 2.859, Il. 3.360, 454, etc.: Od. 2.283, Od. 3.242, Od. 17.500, Od. 24.127, etc.
Of death Il. 2.834= Il. 11.332, Il. 16.687 : Od. 12.92, Od. 17.326.–
- g
Applied also to pain : μελαινέων ὀδυνάων Il. 4.117. Cf. Il. 4.191, Il. 15.394.
- a
- 1
- 1dark met., dismal λάχναι νιν μέλαν γένειον ἔρεφον pr. O. 1.68 λέγοντι μὰν χθόνα μὲν κατακλύσαι μέλαιναν ὕδατος σθένος O. 9.50 μέλανος ἂν ἐσχατιὰν καλλίονα θανάτου (θάνατον v. l.) P. 11.56 οὐ φάος, οὐ μέλαιναν δρακέντες εὐφρόναν N. 7.3 ἐν σχερῷ δʼ οὔτʼ ὦν μέλαιναι καρπὸν ἔδωκαν ἄρουραι N. 11.39 Τηλέφου μέλανι ῥαίνων φόνῳ πεδίον I. 8.50 ]α φυγόντα νιν καὶ μέλαν ἕρκος ἅλμας[ Δ. 1. 16. ὑπὸ σιγᾷ μελαίνᾳ κάρα κέκρυπται Παρθ. 1. 10. θεῷ δὲ δυνατὸν μελαίνας ἐκ νυκτὸς ἀμίαντον ὄρσαι φάος fr. 108b. 1. ἢ σιδάρου κεχάλκευται μέλαιναν καρδίαν ψυχρᾷ φλογί unenlightened fr. 123. 5. πάρος μέλαιναν καρδίαν ἐστυφέλιξεν pr. fr. 225.
I
I.1
I.1.a
I.1.a.α
λαβὼν ἱέρακα κιρκαῖον ἀποθ[έ]ωσον εἰς [γάλα βο]ὸς μελαίνης
toma un halcón y deifícalo en leche de una vaca negra
εἰς ἀμπέλινα ξύλα σπείσας οἶνον ἢ ζύτον ἢ μέλι ἢ γάλα βοὸς μελαίνης
tras haber derramado vino, cerveza, miel o leche de una vaca negra sobre sarmientos de vid
σπένδε δὲ αὐτῷ γάλα βοὸς μελαίνης πρωτοτόκου καὶ πρωτοτρόφου
haz una libación en su honor con leche de una vaca negra, primogénita y primera criada
ἔχε δὲ κρατῆρα παρακείμενον ἔχοντα γάλα μελαίν<η>ς βοὸς καὶ οἶνον ἀθάλασ<σ>ον
toma la cratera cercana que contiene leche de una vaca negra y vino no mezclado con agua del mar
ἐπίθυε ἐπὶ ἀνθράκων καλπασίνων βόλβιθον βοὸς μελαίνης
ofrece sobre carbones de madera de lino estiércol de una vaca negra
κρέμασον (τὸν βάθρακον) εἰς κάλαμον χωρίου ἐξ τριχῶν οὐρᾶς βοὸς μελάνης τοῦ ὀπιστίου
cuelga la rana en una caña silvestre con pelos de la cola de una vaca negra, los del extremo
I.1.a.β
<λαβὼν> αἷμα μελάνης βοὸς ἢ α[ἰγ]ὸς ἢ Τυφωνίου, ἐξαιρέτως δὲ αἰγός, γράφε
toma sangre de una vaca negra o de una cabra o de un asno, pero especialmente de cabra y escribe
I.1.a.γ
λαβὼν ὄνου μέλανος στέαρ καὶ αἰγὸς ποικίλης στέαρ ... καὶ κύμινον αἰθιοπικὸν ἀμφότερα μῖξον
toma grasa de un asno negro, grasa de una cabra moteada y comino de Etiopía y mézclalo todo
γράφε τὰ ἅγια ὀνόματα διὰ αἵματος ὀνίου μελάνου
escribe los sagrados nombres con sangre de un asno negro
I.1.a.δ
ἐπίθυε κριοῦ μέλανος ἐγκέφαλον
quema como ofrenda los sesos de un carnero negro
χρῖσον αὐτὸ τὸ ἐλλύχνιον λίπει κριοῦ μέλανος ἄρρενος
unta la propia mecha con grasa de un carnero negro
I.1.a.ε
τὸ μὲν δεξιὸν (φυλακτήριον) γράψον εἰς ὑμένα προβάτου μέλανος ζμυρνομέλανι
el amuleto derecho escríbelo en una piel de oveja negra con tinta de mirra
I.1.a.ζ
λαβὼν ... αἰγὸς ποικίλης στέαρ καὶ ταύρου μέλανος στέαρ καὶ κύμινον αἰθιοπικόν
toma grasa de una cabra moteada, grasa de un toro negro y comino de Etiopía
προέρχονται δὲ καὶ ἕτεροι ζʹ θεοὶ ταύρων μελάνων πρόσωπα ἔχοντες
también avanzan otros siete dioses con rostros de toros negros
I.1.a.η
ἤτω δὲ σπάθη ἀπὸ συὸς μέλανος, λεπροῦ, ἐκτομιαίου
que la paletilla sea de un cerdo negro, hirsuto, castrado
I.1.a.θ
κατάγρα[φε τ]οὺς χαρακτῆρας τούτους αἵματι κυνὸς μέλανος
pinta estos signos con sangre de un perro negro
κυρία Ἑκάτη ... εἰνοδία, κύων μέλαινα
soberana Hécate, diosa de los caminos, perra negra
I.1.a.ι
κατασπείσω τὸ αἷμα τοῦ μέλανος κυνώπου εἰς καινὴν κύθραν ἀσινῆ
derramaré la sangre de un cara de perro negro
I.1.a.κ
ἔχε ἀλέκτορα δίλοφον, ἤτοι λευκόν ἢ ξανθόν, ἀπέχου δὲ μέλανος
toma un gallo de doble cresta, blanco o dorado, pero guárdate de uno negro
I.1.a.λ
I.1.b
σὺ δὲ αὐτὸς στεψάμενος κισσῷ μέλανι ... κατακλίθητι ἄνω βλέπων
y tú corónate con hiedra negra y túmbate mirando hacia arriba
καὶ ἐπιστεφάνου αὐτὸν τῷ κισσῷ τῷ μέλανι
y adórnala con hiedra negra
I.1.c
I.1.c.α
κέλευέ σου περικαλύπτεσθαι τοὺς ὀφθαλμοὺς τελαμῶνι μέλανι
pide que te cubran los ojos con una cinta negra
περίβαλε τὴν χεῖρά σου μέλανι ῥάκει Ἰσιακῷ
envuelve tu mano con una tela negra de Isis
I.1.c.β
λαβὼν μίτον μέλανα βάλε ἅμματα τξεʹ
toma un hilo negro y haz trescientos sesenta y cinco nudos
I.2
tras realizar un sahumerio, haz una libación con vino tinto
II
II.a
ἐπὶ δέρμα ὑαίνης ἐπίγραψον μέλανι
en una piel de hiena escribe con tinta
λαβὼν βύσσινον ῥάκος ἐπίγραψον μέλανι
toma un trozo de lino y escribe con tinta
λαβὼν φύλλα μυρσίνης ἐπίγραφε τῷ μέλανι
toma hojas de mirto y escribe con la tinta
λαβὼν καλπάσου φύλλον ζωγράφησον τῷ μηνυθησομένῳ σοι μέλανι τὴν θεὸν τήν σοι μηνυθησομένην
toma una hoja de lino y con la tinta que se te indicará dibuja la diosa que te será indicada
εἰς τὸ ὄστρακον ἀπὸ θαλάσσης γράφε ἐκ τοῦ ὑποκειμένου μέλανος
escribe en una concha del mar con la tinta prescrita
εἰ μὴ ἐξαλείψῃς τὴν χε[ῖρ]άν σου νάρδῳ ἢ ῥοδίνῳ καὶ ἐμμάξῃς τὴν ζωγραφίαν τῷ Ἰσιακῷ μέλανι
a no ser que untes tu mano con aceite de nardos o rosas y manches el dibujo con tinta de Isis
II.b
ἔστιν δὲ τὸ μέλαν τόδε· σμύρναν καὶ πεντεδάκτυλον βοτάνην καὶ ἀρτεμισίαν καύσας ἁγνῶς λειοτρίβησον καὶ χρῶ
ésta es la tinta: tras quemar sagradamente mirra, cincoenrama y artemisa, machácalo y úsalo
τὸ δὲ μέλαν· αἷμα δρακόντειον καὶ αἰθάλη χρυσοχοϊκή
la tinta: sangre de serpiente y polvo de oro
μέλαν· μίλτου καὶ ζμύρνης κεκαυμένης καὶ ὠμῆς χυλὸς ἀρτεμισίας καὶ ἀειζώου καὶ καλπάσου
tinta: minio, mirra quemada, jugo de artemisa cruda, siempreviva y lino
ἔστι δὲ τὸ μέλα[ν], ἐν ᾧ γράφεις· αἷμα κορώνης, αἷμα περιστερᾶς λευκῆς, λίβανος ἄτμητος καὶ ζμύρνα καὶ μέλαν γραφικ[ό]ν
ésta es la tinta con la que vas a escribir: sangre de corneja, sangre de una paloma banca, incienso sin cortar, mirra y tinta para escribir
Τυφωνίου μέλανος γραφή· ἀνε[μώ]νης, φλωγίτιδος, χυλοῦ κινάρας, σπέρματος ἀκάν[θη]ς Αἰγυπτίας
escrito con tinta de Tifón: anémona, carbúnculo, jugo de alcachofa, semilla de acacia
ἐπιγράψεις δὲ τὸ νίτρον τῷ μέλανι τῷ διὰ τῶν ἀνθέων τῶν ζʹ ἀστέρων
pintarás el natrón con la tinta de las flores de los siete planetas
σκευὴ μέλανος ... ἀρτεμισία μονόκλωνος, κατανάγκη, ὀστᾶ φοινίκων Νικολάων γʹ
preparación de la tinta: artemisa de un solo tallo, arveja, tres huesos de dátiles nicolaos
- Iblack, swart, Hom., etc.; μέλαν ὕδωρ of water drawn from a deep well (cf. μελάνυδρος) , Od.
- IIblack, dark, murky, ἕσπερος, νύξ Hom., etc.
- IIImetaph. black, dark, θάνατος, Κήρ, the origin of the metaphor being seen in such phrases as μέλαν νέφος θανάτοιο, Hom.
- 2dark, obscure, Anth.
- IVcomp. μελάντερος, η, ον, blacker, very black, Il.; cf. ἠΰτε.
- Vμέλαν, v. sub voc.
-
…ὅς, προσέοικέν τι δικαιοσύνη ὁσιότητι · καὶ γὰρ ὁτιοῦν ὁτῳοῦν ἁμῇ γέ πῃ προσέοικεν. τὸ γὰρ λευκὸν τῷ μέλανι ἔστιν ὅπῃ προσέοικεν, καὶ τὸ σκληρὸν τῷ μαλακῷ, καὶ τἆλλα ἃ δοκεῖ ἐναντιώτατα εἶναι ἀλλήλοις · καὶ ἃ…
Plato, Protagoras
-
…σὸν δʼ ἔκτανε πιστὸν ἑταῖρον ἐσθλὸν ἐνὶ προμάχοισι Ποδῆν υἱὸν Ἠετίωνος. ὣς φάτο, τὸν δʼ ἄχεος νεφέλη ἐκάλυψε μέλαινα, βῆ δὲ διὰ προμάχων κεκορυθμένος αἴθοπι χαλκῷ. καὶ τότʼ ἄρα Κρονίδης ἕλετʼ αἰγίδα θυσσανόεσσαν μαρμαρέην, Ἴδην δὲ…
Homer, Iliad
-
…πολλοὶ δὲ κασίγνητοί τε ἔται τε Ἄργος ἀνʼ ἱππόβοτον, μέγα δὲ κρατέουσιν Ἀχαιῶν. τῶν ὑπαλευάμενος θάνατον καὶ κῆρα μέλαιναν φεύγω, ἐπεί νύ μοι αἶσα κατʼ ἀνθρώπους ἀλάλησθαι. ἀλλά με νηὸς ἔφεσσαι, ἐπεί σε φυγὼν ἱκέτευσα ,…
Homer, Odyssey
-
…περ ἐνὶ φρεσὶ θέσθε ἑκάστη ἐκ λεχέων μʼ ἀνεγεῖραι, ἐπιστάμεναι σάφα θυμῷ, ὁππότʼ ἐκεῖνος ἔβη κοίλην ἐπὶ νῆα μέλαιναν. εἰ γὰρ ἐγὼ πυθόμην ταύτην ὁδὸν ὁρμαίνοντα, τῷ κε μάλʼ ἤ κεν ἔμεινε καὶ ἐσσύμενός περ ὁδοῖο ,…
Homer, Odyssey
-
…τὴν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια · μαῖʼ, ἐχθροὶ μὲν πάντες, ἐπεὶ κακὰ μηχανόωνται · Ἀντίνοος δὲ μάλιστα μελαίνῃ κηρὶ ἔοικε. ξεῖνός τις δύστηνος ἀλητεύει κατὰ δῶμα ἀνέρας αἰτίζων · ἀχρημοσύνη γὰρ ἀνώγει · ἔνθʼ ἄλλοι μὲν πάντες…
Homer, Odyssey
-
…θυμὸς δʼ ἔτι νῶϊν ἐώλπει μίξεσθαι ξενίῃ ἠδʼ ἀγλαὰ δῶρα διδώσειν. ὣς φάτο, τὸν δʼ ἄχεος νεφέλη ἐκάλυψε μέλαινα · ἀμφοτέρῃσι δὲ χερσὶν ἑλὼν κόνιν αἰθαλόεσσαν χεύατο κὰκ κεφαλῆς πολιῆς, ἁδινὰ στεναχίζων. τοῦ δʼ ὠρίνετο θυμός ,…
Homer, Odyssey
-
…ἑζόμενος δʼ ἐπὶ γοῦνα κελαινεφὲς αἷμʼ ἀπέμεσσεν · αὖτις δʼ ἐξοπίσω πλῆτο χθονί, τὼ δέ οἱ ὄσσε νὺξ ἐκάλυψε μέλαινα · βέλος δʼ ἔτι θυμὸν ἐδάμνα. Ἀργεῖοι δʼ ὡς οὖν ἴδον Ἕκτορα νόσφι κιόντα μᾶλλον ἐπὶ Τρώεσσι θόρον ,…
Homer, Iliad
-
…δὲ μακρὰ μεμυκὼς ἕλκετο · τὸν δὲ κύνες μετεκίαθον ἠδʼ αἰζηοί. τὼ μὲν ἀναρρήξαντε βοὸς μεγάλοιο βοείην ἔγκατα καὶ μέλαν αἷμα λαφύσσετον · οἳ δὲ νομῆες αὔτως ἐνδίεσαν ταχέας κύνας ὀτρύνοντες. οἳ δʼ ἤτοι δακέειν μὲν ἀπετρωπῶντο λεόντων ,…
Homer, Iliad
-
…δὲ πεσών, δαλὸς δέ οἱ ἔκπεσε χειρός. Ἕκτωρ δʼ ὡς ἐνόησεν ἀνεψιὸν ὀφθαλμοῖσιν ἐν κονίῃσι πεσόντα νεὸς προπάροιθε μελαίνης, Τρωσί τε καὶ Λυκίοισιν ἐκέκλετο μακρὸν ἀΰσας · Τρῶες καὶ Λύκιοι καὶ Δάρδανοι ἀγχιμαχηταὶ μὴ δή πω χάζεσθε μάχης…
Homer, Iliad
-
…τάχιστα τευχέων πάλους, ὅσοις δικαστῶν τοῦτʼ ἐπέσταλται τέλος. ὦ Φοῖβʼ Ἄπολλον, πῶς ἀγὼν κριθήσεται ; ὦ Νὺξ μέλαινα μῆτερ, ἆρʼ ὁρᾷς τάδε ; νῦν ἀγχόνης μοι τέρματʼ, ἢ φάος βλέπειν. ἡμῖν γὰρ ἔρρειν, ἢ…
Aeschylus, Eumenides