ἤτοι
ἤτοι, (ἦ) now surely, truly, verily; (ἤ) or
- I = ἦ τοι, Il. 18.446, Pi. O. 2.3, etc.
- II = ἤ τοι, v. ἤ (A).
1) Das aus ἦ τοι entstandene ἤτοι ist ursprünglich eine starke, durch das ἦ und durch das τοί, also doppelt (παραλλήλως) ausgedrückte Beteuerung, »wahrlich, wahrlich« ; aber schon bei Hom., welcher dies ἤτοι oft gebraucht, ist die Bedeutung sehr abgeschwächt, indem es nur als Synonymum von μέν erscheint, auf ein nachfolgendes »aber« vorausdeutend ; Od. 2.224 ἤτοι ὅ γʼ ἃς εἰπὼν κατʼ ἄρʼ ἕζετο, τοῖσι δʼ ἀνέστη μέντωρ, = ὅ γε μὲν ἃς εἰπὼν κτἑ.; häufig mit μέν verbunden, παραλλήλως, Il. 11.373 ἤτοι ὁ μὲν θώρηκα Ἀγαστρόφου αἴνυτο – ὁ δὲ τόξου πῆχυν ἄνελκεν. Die Abschwächung der Bedeutung spiegelt sich wieder in der Zusammenziehung zu einem Worte und der Ersetzung des stärkeren Akzents, des Zirkumflex, durch den schwächeren, den Acut. Soll irgendwo die ursprüngliche beteuernde Bedeutung festgehalten werden, so muß man getrennt schreiben ἦ τοι. Oft steht das Wort an der ersten Stelle des Satzes ; es wird aber auch nachgesetzt, z.B. einem Pronomen, Il. 2.813, 4.237, Od. 12.86, wo dann noch häufig δέ eingeschoben wird, Il. 12.141, 18.378 Hes. O. 335 u. sonst ; τόν ῥʼ ἤτοι Il. 18.237 ; auch einer Partikel nachgesetzt, bes. ἀλλʼ ἤτοι, 1.140 u. sehr häufig ; ἔνθʼ ἤτοι, Il. 16.399, 463, Od. 3.126, 141 ; ὄφρʼ ἤτοι, Il. 23.52, Od. 3.419 ; ὡς ἤτοι, Od. 5.24, 17.157.
2) Das andere ἤτοι ist aus dem disjunktiven ἤ und dem beteuernden τοί entstanden und hat disjunktive Bedeutung ; es steht regelrecht nur im ersten Gliede, entsprechend dem Deutschen »entweder« ; bei Hom. kommt dies ἤτοι noch gar nicht vor, vgl. Apoll. Lex.Hom. ed. Bekker p. 85.5 ἤτοι· καθʼ Ὅμηρον μὲν ἰσοδυναμεῖ τῷ μέν συνδέσμῳ, » ἤτοι ὅ γʼ ἃς εἰπών«, παρὰ δὲ ἡμῖν καὶ ἄλλοις ποιηταῖς διαζευκτικὸς σύνδεσμος, ἤτοι στρατεύσεις ἢ μένων ἔσῃ κακός«. Pind. u. Folgde ; ἤτοι – ἤ Soph. Ant. 1167, Tr. 149 ; ἤτοι φιλοῦσά γε ἢ καί τι σιγῶσα Eur. Ion 431 ; ἀλλʼ ἤτοι κεῖνόν γε ἀπόλλυσθαι ἢ σέ Her. 1.11 ; καὶ αὐτοὶ ἤτοι κρίνομέν γε ἢ ἐνθυμούμεθα ὀρθῶς τὰ πράγματα Thuc. 2.40 ; ἤτοι κρύφα γε ἢ φανερῶς 6.34 ; ἤτοι ἡδονῇ ἢ ὠφελείᾳ ἢ ἀμφοτέροις Plat. Gorg. 475a. Selten entspricht sich ἤ – ἤτοι (Pind. N. 6.8, verworfen B.A. 486.311 u. ἤτοι – ἤτοι (einzeln bei Sp., wie Schol. Ap.Rh. 4.1239. Vgl. zu Greg.Cor. p. 643). – Die Grammatiker brauchen ἤτοι häufig bei der Erkl. eines Wortes durch ein anderes, nämlich, das heißt, wie ἤγουν.
See ἦ2.
- 1 = ἦ τοι, emphatic, introducing sentence.
- a ἤτοι τό τε θεσπέσιον Φόρκοιʼ ἀμαύρωσεν γένος P. 12.13 ἤτοι μεταίξαις σε καὶ νῦν τεὸς μάτρως ἀγάλλει N. 5.43
- b ἤτοι καί. ἤτοι καὶ ὁ καρτερὸς ὁρμαίνων ἕλε Βελλεροφόντας O. 13.84 ἤτοι καὶ ἐγὼ σκόπελον ναίων διαγινώσκομαι μὲν ἀρεταῖς Pae. 4.21 υἱὲ Φιλάνορος, ἤτοι καὶ τεά κεν ἀκλεὴς τιμὰ κατεφυλλορόησεν ποδῶν O. 12.13
- c ἤτοι μέν. ἤτοι Πίσα μὲν Διός O. 2.3
- d ἤτοι γε. ἤτοι βροτῶν γε κέκριται πεῖρας οὔ τι θανάτου O. 2.30
- 2 = ἤ τοι
- a in anacoluthon, alternative suppressed. ἐκ δὲ τελευτάσει νιν ἤτοι σάμερον δαίμων, τὸ δὲ μόρσιμον οὐ παρφυκτόν, ἀλλʼ ἔσται χρόνος οὗτος (others expll. ἦ τοι emphasizing σάμερον) P. 12.29
- b ἤ ἤτοι. ἀλλά τι προσφέρομεν ἔμπαν ἢ μέγαν νόον ἤτοι φύσιν ἀθανάτοις N. 6.5 cf. Bekker, Anec. Gr., s. v. ἤτοι· οὐκ ἄρχον, ἀλλʼ ὑποτασσόμενον. Πίνδαρος Θρήνοις fr. 138, quod ad N. 6.5 spectare censuit Boeckh, cll. Th. Mag., ecl., s. v. ἤτοι (ἐν Πινδάρῳ ἅπαξ.)
Strong 2273
whether: Ro 6:16.†
- I= ἦ τοι, now surely, truly, verily, Il.; after ἀλλʼ εἰ . ., nevertheless, Il.
- II= ἤτοι, either in truth, followed by ἤ, or, Hdt., etc.
-
…καὶ τὴν ὁσιότητα δίκαιον · καὶ ὑπὲρ σοῦ δέ, εἴ με ἐῴης, ταὐτὰ ἂν ταῦτα ἀποκρινοίμην, ὅτι ἤτοι ταὐτόν γʼ ἐστιν δικαιότης ὁσιότητι ἢ ὅτι ὁμοιότατον, καὶ μάλιστα πάντων ἥ τε δικαιοσύνη οἷον ὁσιότης καὶ ἡ ὁσιότης…
Plato, Protagoras
-
…ζωὴν ζῴη ; ἐγὼ γὰρ οἶμαι, ἔφη ὁ Θρασύμαχος, τουτὶ ἄλλως ἔχειν ; ἔοικας, ἦν δʼ ἐγώ ἤτοι ἡμῶν γε οὐδὲν κήδεσθαι, οὐδέ τι φροντίζειν εἴτε χεῖρον εἴτε βέλτιον βιωσόμεθα ἀγνοοῦντες ὃ σὺ φῂς εἰδέναι. ἀλλʼ…
Plato, Republic
-
…ἄνδρά τʼ ἄριστον. λάζετο δὲ μάστιγα καὶ ἡνία Παλλὰς Ἀθήνη · αὐτίκʼ ἐπʼ Ἄρηϊ πρώτῳ ἔχε μώνυχας ἵππους. ἤτοι ὃ μὲν Περίφαντα πελώριον ἐξενάριζεν Αἰτωλῶν ὄχʼ ἄριστον Ὀχησίου ἀγλαὸν υἱόν · τὸν μὲν Ἄρης ἐνάριζε μιαιφόνος · αὐτὰρ Ἀθήνη…
Homer, Iliad
-
…θούριδος ἀλκῆς · οὐ γὰρ ἐπὶ ψευδέσσι πατὴρ Ζεὺς ἔσσετʼ ἀρωγός, ἀλλʼ οἵ περ πρότεροι ὑπὲρ ὅρκια δηλήσαντο τῶν ἤτοι αὐτῶν τέρενα χρόα γῦπες ἔδονται, ἡμεῖς αὖτʼ ἀλόχους τε φίλας καὶ νήπια τέκνα ἄξομεν ἐν νήεσσιν, ἐπὴν πτολίεθρον…
Homer, Iliad
-
…οὐ γάρ μοί ποτε βωμὸς ἐδεύετο δαιτὸς ἐΐσης λοιβῆς τε κνίσης τε · τὸ γὰρ λάχομεν γέρας ἡμεῖς. ἀλλʼ ἤτοι κλέψαι μὲν ἐάσομεν, οὐδέ πῃ ἔστι, λάθρῃ Ἀχιλλῆος θρασὺν Ἕκτορα · ἦ γάρ οἱ αἰεὶ μήτηρ παρμέμβλωκεν ὁμῶς…
Homer, Iliad
-
…γάρ με καὶ ἄλλο τεὴ ἐπίνυσσεν ἐφετμὴ ἤματι τῷ ὅτε κεῖνος ὑπέρθυμος Διὸς υἱὸς ἔπλεεν Ἰλιόθεν Τρώων πόλιν ἐξαλαπάξας. ἤτοι ἐγὼ μὲν ἔλεξα Διὸς νόον αἰγιόχοιο νήδυμος ἀμφιχυθείς · σὺ δέ οἱ κακὰ μήσαο θυμῷ ὄρσασʼ ἀργαλέων ἀνέμων ἐπὶ πόντον…
Homer, Iliad
-
…σμερδαλέα ἰάχων · ὃ δὲ χερμάδιον λάβε χειρί, βῆ δʼ ἰθὺς Τεύκρου, βαλέειν δέ ἑ θυμὸς ἀνώγει. ἤτοι ὃ μὲν φαρέτρης ἐξείλετο πικρὸν ὀϊστόν, θῆκε δʼ ἐπὶ νευρῇ · τὸν δʼ αὖ κορυθαίολος Ἕκτωρ αὐερύοντα παρʼ ὦμον…
Homer, Iliad
-
…ἐσσι, ἀλλʼ ὑπʼ ἐμοὶ δμηθέντα πύλας Ἀΐδαο περήσειν. τὸν δʼ αὖ Σαρπηδὼν Λυκίων ἀγὸς ἀντίον ηὔδα · Τληπόλεμʼ ἤτοι κεῖνος ἀπώλεσεν Ἴλιον ἱρὴν ἀνέρος ἀφραδίῃσιν ἀγαυοῦ Λαομέδοντος, ὅς ῥά μιν εὖ ἕρξαντα κακῷ ἠνίπαπε μύθῳ, οὐδʼ ἀπέδωχʼ…
Homer, Iliad
-
…πειρήσομαι, ἣ θέμις ἐστί, καὶ φεύγειν σὺν νηυσὶ πολυκλήϊσι κελεύσω · ὑμεῖς δʼ ἄλλοθεν ἄλλος ἐρητύειν ἐπέεσσιν. ἤτοι ὅ γʼ ὣς εἰπὼν κατʼ ἄρʼ ἕζετο, τοῖσι δʼ ἀνέστη Νέστωρ, ὅς ῥα Πύλοιο ἄναξ ἦν ἠμαθόεντος ,…
Homer, Iliad
-
…. Αἴας δʼ ἐγγύθεν ἦλθε φέρων σάκος ἠΰτε πύργον, στῆ δὲ παρέξ · Τρῶες δὲ διέτρεσαν ἄλλυδις ἄλλος. ἤτοι τὸν Μενέλαος ἀρήϊος ἔξαγʼ ὁμίλου χειρὸς ἔχων, εἷος θεράπων σχεδὸν ἤλασεν ἵππους. Αἴας δὲ Τρώεσσιν ἐπάλμενος εἷλε Δόρυκλον…
Homer, Iliad