misericordia
misericordia, tenderheartedness, pity, compassion, sympathy, mercy
Could not find Misericordiam in Logeion dictionaries.
Misericordiam Noun: feminine accusative singular of misericordia
mĭsĕrĭcordĭa, ae, f. [misericors], tender-heartedness, pity, compassion, mercy.
- I Lit. (class.): misericordia est aegritudo ex miseriā alterius injuriā laborantis, Cic. Tusc. 4, 8, 18: (Stoici) misericordiam, cupiditatem, metum, morbos animi appellant, Lact. 6, 14: misericordiam aliis commovere ... misericordiā capi, Cic. de Or. 2, 47, 195: misericordiā commotus, id. Mur. 31, 65: mentes hominum ad lenitatem misericordiamque revocare, id. de Or. 1, 12, 53: misericordiam implorare et exposcere, id. Mil. 34, 92: vestram misericordiam implorat, id. Mur. 40, 86: captare, id. Phil. 2, 34: populi concitare, id. de Or. 1, 53, 227: tribuere alicui, to give, bestow, id. Planc. 1, 3: adhibere, to show, id. Rab. Perd. 2, 5: praebere, Aug. Civ. Dei, 9, 5: exercere, to exercise, Dig. 16, 3, 7: misericordiam facere (eccl. Lat.), Vulg. Gen. 20, 13 al.: alienā misericordiā vivo, on the compassion of others, Cic. Rosc. Am. 50, 145: cum ipse patitur, miseria, cum aliis compatitur, misericordia dici solet, Aug. Conf. 3, 2, 1: ad misericordiam inducere, to move, Cic. Brut. 50, 188: ad misericordiam vocare, id. Mur. 3: misericordiam magnam habere, to have, entertain, id. ib. 40, 86.—Plur.: misericordias habere, Plaut. Most. 3, 2, 115 (804).—With gen.: puerorum, for the children, Cic. Att. 7, 12: haec magnā cum misericordiā fletuque pronuntiantur, with great pathos, Caes. B. C. 2, 12 fin.: remotā misericordiā discutere, without compassion, Aug. Conf. 9, 13, 1.— Esp., plur.: misericordiae, works of charity, Salv. adv. Avar. 2, 1.—*
- B Transf., a condition to excite compassion, wretchedness, misery: quantum misericordiae nobis tuae preces et tua salus allatura sit, Cic. Q. Fr. 1, 3, 8.—
- II Personified: Mĭ-sĕrĭcordĭa, the goddess Mercy or Compassion, Ap. Met. 11, 15, 3; cf. Quint. 5, 11, 38; Claud. B. Gild. 404.
misericordia, ae, f. (misericors), I) die Barmherzigkeit, das Mitleid, Mitgefühl, die Teilnahme (Ggstz. crudelitas), A) eig.: populi, des V., Cic.: m. obj. Genet., puerorum, mit den Kn., Cic. – adhibere (zeigen) in hominis fortunis misericordiam, Cic.: misericordiam captare, Cic.: ad alcis misericordiam confugere, Cic.: populi misericordiam concitare, Cic.: alcis (mit jmd.) misericordiā commoveri, Cic.: misericordiam alcis efflagitare, Cic.: misericordiam elicere, Liv., vultu voce lacrimis elicere, Tac.: misericordiam magnam habere, großes M. verdienen, Cic.: misericordiam alcis implorare, Cic., implorare et exposcere, Cic.: ad misericordiam inducere, Cic.: misericordiam omittere (beiseitesetzen), Sen.: in misericordiam prolabi (v. jmds. Gemüt), Liv.: non requirere alcis misericordiam, Cic.: alci suam misericordiam tribuere (erweisen), Cic.: alienā misericordiā vivere, Cic. – haec magna cum misericordia fletuque pronuntiantur, Caes.: cum intellegunt homines, quantum misericordiae nobis tuae preces et tua salus allatura sit, zur Erweckung der Teilnahme für mich beiträgt, Cic. – B) meton., Plur., misericordiae = fromme Werke, Salv. adv. avar. 2, 1. § 1. – II) personif., Misericordia, als Gottheit, Apul. met. 11, 15; vgl. Quint. 5, 11, 38. Claud. b. Gild. 404.
penitentes secundum canones non debent commonicare ‥ nos autem pro ~ia ‥ licentiam damus
nullum ‥ scire ‥ ab alienis ‥ aliquid genus ~iae sperantem
divina operante missericordia
justitiae ‥ est ~ia quasi lumen, et ~iae vigor justitia
valeat ‥ in Christo per sue matris ~ia gloriosa
item volo habere ‥ vij capellanos ‥ divina celebraturos in recompensacionem vij mortalium peccatorum et emendacionem vij operum ~ie in locis istis
magnificavit ‥ ~iam suam nobiscum Deus volens omnes homines salvos fieri
~ia Dei quae magna est
ego Plegmundus ~ia Dei archiepiscopus
rogantes humiliter vestram pietatem et ~iam ut illum fratrem et amicabiliter tractetis et diligatis
veniam a vestra petimus ~ia
subsequenter subjungit Pietas ‥ cui ~ia: “et idem [Deus ] non solum misericors sed et multe misericordie”
reclamat pro hoc manerio ~iam regis(
de omni terra sua est in ~ia regis(
quicumque alterutram perfregerit, de vita et omnibus in ~ia regis sit [(AS: ]buton him se cyninge gearian wylle
et ibi positus fuit Serlo in ~ia regis per judicium baronum de scaccario quia ‥
cum ‥ aliquis de mobilibus in beneplacito regis judicatur, lata in eum a judicibus sententia per hec verba, ‘iste est in ~ia regis de pecunia sua’, idem est ac si ‘de tota’ dixissent
rex ‥ retinuit in ~ia sua castellum Cestrie
de illis qui sunt in ~ia ‥ regis et non sunt amerciati
si quis baronum vel hominum meorum forisfecerit, non dabit vadium in ~ia pecuniae suae(
homo London’ non judicetur in ~ia pecunie(
Willelmus et Rob’ in misericordia pro falso clamore. ~ia Willelmi dimidia marca
pro quadam ~ia in quam cecidit in curia domini sui et quam sepius summonitus reddere noluit
si equus inventus fuerit in prato domini detur nummus pro eo de ~ia(
quod nullus burgensis de Drogheda de ~ia pecunie judicetur ‥ nisi secundum antiquam consuetudinem suam(
salvis mihi ‥ de dictis burgensibus terciis ~iis de assisis panis et cervisie fractis(
pro una sola ~ia solvit xx libras argenti
R. ruffus reddit compotum de c et vj s. et j d. de veteri ~ia monet’ Lincol’
de ~ia ‥ Judeorum et de redemptione monetariorum ‥ sua portio ‥ regine debetur
possessiones ‥ teneant quietas de ‥ omnibus auxiliis et ~ia comitatus
reddet quilibet eorum xij d. de firma ‥ et quietus erit de omni ~ia que ad predictam villam pertinet
erunt ~ia et leges in Wich tales quales prius fuerunt
tempore ~ie, et quotiens in misericordie domo fit recreatio
quando conventus est super ~iam, et abbas debet esse similiter
ut detestabiles ingurgitationes ~iarum prohiberentur
de his ‥ percipit coquinarius viginti solidos at [l. ad ] faciendum ~iam tertiam
conventus habuit trinam ~iam per annum in domo ad hoc proprie deputata, ubi comedebant carnes secundum quod Deus dabat
in solutis ad ~iam infirmorum per annum xvj s.
quociens coquinarius facit ~ias inveniet abbati tria generalia ~ie duplicata ad nonam, et quatuor pitancias
ad hec statuimus ut cum ratione debilitatis ‥ monachi seorsum in ~ia morantur, semper habeant secum ad minus duos seniores
si monachi in hospicio recepti cum abbate ‥ vel in ~ie domo reficere debeant
ad ~ias, et quoties aliquis in infirmitorio discubuerit, secundum temporis exigentiam, inveniet lucernam
statuimus ‥ articulos pro statu diete refectorii, ~ie, et infirmitorii
ne domus juxta vestrum refectorium que vocatur ~ia vobis in judicium convertatur ‥
in infirmitorio, in mensa communi, ac in domo ~iarum ibidem
aula que vocaturþe table vel ~ia in qua comedunt monachi carnes videlicet extra refectorium
diverse sunt officine constitute, viz. ‥ camera sacriste, ~ia, et alie
facta oratione super formas aut ~ias, si tale tempus fuerit, signantes se inclinent
super formulas vel ~ias inclinamus(
et sedebunt super ~ias dicendo ‘Pater noster’
predictus N. percussit eum retro in dorso cum dicta ~ia
[cutting off his thumb ] cum una ~ia
[with a knife & j dagger ] ~ia
cepit ‥ unum equum et unum aketonem et unum ~um
una ~ia argentea, precii ‥ vj s. viij d.
mĭsĕrĭcordĭa, (8) æ, f. (misericors), compassion, pitié : Cic. Tusc. 4, 18 ; Mur. 65 ; misericordia capi Cic. de Or. 2, 195, être touché de compassion ; magnam misericordiam habere Cic. Mur. 87, mériter une grande compassion ; [avec gén. obj.] puerorum Cic. Att. 7, 12, 3, pitié pour les enfants ; [gén. subj.] vulgi Cæs. G. 7, 15, 6, la commisération de la foule.
- 1. medelijden, barmhartigheid (met, jegens: gen.) [viri]; ➤ -ā commoveri; ad alcis -am confugere;
- 2. het oproepen v. medeleven of medelijden; ➤ -am habere verdienen; alqd magna cum -a pronuntiare met groot medeleven; -ā valere.
Si vero de ancilla habuerit filios, non accipiant portionem inter fratres nisi tantum quantum ei per Misericordiam dare voluerint fratres eorum.
Qualiter omnes lites et jurgia in sua Misericordia terminum habere potuissent.Cap. seq. :
Quatenus in sua piissima Misericordia, si qua necessaria sunt, augeantur.
Servitium perpetuumpro defunctis. Annal. Bened. tom. 3. pag. 604. ubi Chartæ mentio fit qua a Gesla Abbatissa Romarici-montis instituta est
Memoria Misericordiæ, seu
servitium perpetuum, post occisos a paganis homines de potestate, quæ dicitur Lietzeis.
Abstulit colloquia, et infirmi corporis quædam subsidia, quæ illis moderata Patrum hactenus permiserat reverendorum clementia.Liber Ordinis S. Victoris Parisiens. MS. cap. 35 :
Quando alicui infirmo pro Misericordia aliquid datur, etc.Udalricus lib. 3. Consuet. Clun. cap. 8 :
Per totam æstatem in diebus dominicis ad cœnam impenditur illis Misericordia de lacte.Cap. 11 :
Et Camerarius si cui habenti tria pellicia, adhuc pro Misericordia addit et gunellam, etc.Cap. 29 :
Coopertorium ideo non ibi datur, quia id magis habent Fratres pro Misericordia, quam pro illa regulari constitutione, etc.Michael Scotus lib. 4. Mensæ Philosophicæ cap. 36 :
Quidam Monachus Carthusiensis, cum illi offerretur Misericordia in sextis feriis, etc.Infra :
Semel fuit Misericordia de anguillis, etc.Vitæ Abbatum S. Albani pag. 71 :
Hic quoque procuravit... ut detestabiles ingurgitationes Misericordiarum (in quibus profecto non erat Misericordia) prohiberentur.Vide pag. 66. et Statuta Ordinis de
Sempringhampag. 727. 728. 764. et alibi passim.
Misericordiæ regulares, quæ ex Regulæ prescripto indulgentur, in Monastico Angl. tom. 1. pag. 149.
Misericordiam quærere, Demander misericorde, pardon.Liber Ordinis S. Vict. Par. MS. cap. 33 :
Si alicui hebdomada aliqua ascripta fuerit, si intelligit se illamId est, indulgentiam. Statuta antiqua Cartusiens. 2. part. cap. 6. § 47 :propter quamlibet incommoditatem non posse complere, indicet hoc Abbati secreto, et postea si ipse jusserit, quærat inde Misericordiam in Capitulo.
Priores quacunque causa judicio Capituli inutiles reputati, moneantur, ut petant Misericordiam. Quod si noluerint, Capitulum utilitati domus providere tenetur.§ 48 :
Cum Prior propter infirmitatem vel senium factus inutilis voluerit super annum habere Misericordiam, significet domui Cartusiæ, etc.Adde cap. 7. § 5. cap. 12. § 7.
per misericordiaminsidere conceditur, dum alii stant,
patiences. S. Willelmi Consuet. Hirsaug. lib. 2. cap. 2 :
Primum in ecclesia quamdiu scilla pulsatur ante Nocturnos, super Misericordiam sedilis sui, si opus habet, quiescit.
Conventus erectis subselliis, Misericordiis assidebit.Statuta Ordinis de
Sempringhampag. 721 :
Facta oratione super formas aut Misericordias, si tale tempus fuerit, signantes se inclinent.Infra :
Et tunc prosternantur super formas, vel si tale tempus fuerit, inclinent, et post resideant super Misericordias.Statuta Ordinis Cartusiensis :
Item tunc stent in sedibus suis versa facie ad altare, donec ad Misericordias, vel super formulas, prout tempus postulat, inclinent.Et mox :
In festisIta hac notione usurpant Usus antiqui Ordin. Cisterciensis cap. 50. 51. 56. 68. 69. 74. 76. 82. et Statuta antiqua Ordin. Cartusiensis 1. part. cap. 8. § 3. cap. 11. § 27. cap. 13. § 10. 27. 37. cap. 31. § 1. 6. cap. 36. § 27. cap. 37. § 2.xii. lectionum ad Misericordias inclinamus, omni vero alio tempore procumbimus super formulas.
Tabulas in aula quæ dicitur Misericorde, fecit renovare et directorium, etc.
Ad hæc statuimus, ut cum pro debilitate vel alia justa de causa monachi seorsum in Misericordia commorantur, semper habeant secum duos ad minus seniores, qui aliorum levitates debita correctione compescant. Et qui postmodum in Capitulo testificentur qualiter Misericorditer fuerint conversati.
Blountin Nomolex. Anglic. :
Est Misericordia domini Regis, qua quis per juramentum legalium hominum de viceneto, eatenus amerciandus est, ne aliquid de suo honorabili contenemento amittat... Mulcta lenior sic dicta quod lenissima imponitur Misericordia ; graviores enim mulctas Fines vocant, atrocissimas Redemptiones.
Mercy, Angli
Amerciamentum. Leges Kanuti Reg. Angl. cap. 74 :
Si quis ordinis infracturam faciat, emendet secundum ordinis dignitatem werra, wita,... et omni Misericordia.Leges
Vir suus non tenetur respondere, neque de Misericordia, neque de petitione partis adversæ.
Perdonavimus etiam ei Misericordiam ad nos spectantem pro usurpatione sua prædicta.
Dunstaplein agro Bedford. :
Et per hujusmodi confirmationes... habuerunt dicti Canonici omnia placita, et Misericordiam hominum suorum.Adde Fletam lib. 1. cap. 48. § 8. 21. Leges Henrici I. cap. 1 :
Non dabit vadium in Misericordia pecuniæ suæ, etc.
De noef livres fust envers l'Evesque en Merchi.
Adversa pars... in Misericordia vicecomitis erit, quia generaliter verum est, quod de quolibet placito, quod in comitatu deducitur et terminatur, misericordia quæ inde provenit vicecomiti debetur. Quæ, quanta esse debet, per nullam assisam generalem determinatum est, sed pro consuetudine singulorum comitatuum, debetur in quodam comitatu plus, in quodam minus. Misericordia domini,lib. 9. cap. 1. § 8.
Ac de murdro, et de communi Misericordia quando contigerit, videlicet Comitatus et hundredi coram nobis vel aliquibus Justitiariis nostris, etc.Et pag. 669 :
Et sint quieti de scyris et hundredis... et de turno Vicecomitum et de communi Misericordia Comitatus, et hundredi, et de opere castellorum et pontium, etc.Ubi
communis misericordiavidetur appellari mulcta toti pago aut communitati irrogata.
Fecimus Misericordiam Abbati post visitationem, et cum jam recipere deberemus resignationem, defecimus in notario.
Concedimus etiam... eisdem Abbati et Monachis et eorum successoribus, quod sint quieti de omnibus MisericordiisVide tom. 1. pag. 310. Hinc crebroin perpetuum.
Misericordiæ Comitatus, Vicecomitum, Præpositorum hundredorum, etc. in Chartis Anglic. tom. 2. pag. 184. 286. Vetus Charta in Hist. Monasterii S. Audoeni Rotom. pag. 480 :
Et inde coram eo placitabuntur, et de omnibus Misericordiis et emendationibus, excepta querela pro qua vadium belli datum fuerit, debemus habere... 2. solidos
Misericordiam dispensare pauperibus, in Capitul. lib. 5. cap. 24.
Manus misit ad loculum Misericordiam leproso volens impendere.
misericordiamvictoris implorandam adigerent. Gaufredus Vosiensis lib. 1. Chron. cap. 44 :
Cumque se ad muli pedes inclinaret, abstracto Burgensis gladio, qui Misericordia vocatur, crudeliter Militi infixit.Lambertus Ardensis :
Manus in eum injecerunt, et extractis patulisCharta Communiæ Atrebatensis ann. 1211. § 10 :(leg. sive Misericordiis, immisericordissimi eum immisericorditer jugulaverunt.spatulis)
Quicunque cultellum cum cuspide, vel curtam spatulam, vel Misericordiam, vel aliqua arma multritoria portaverit, etc.Le Roman
de la Rose:
Pitiés qui à tous bien s'accorde, Tenoit une Misericorde, Décourrant de plors et de lermes, En lieu d'espées, entre tous termes, Certes, se li Acteurs ne ment, Perceroit pierres diaments.
Misericordes et bons bastons planez.
Guiartann. 1302 :
Et ann. 1303 :Plusieurs pietons François a là, Qui pour prisonniers n'ont pas cordes, Mais coutiaus et Misericordes, Dont on doit servir en tiex festes.
Fauchons tranchans, espées cleres, Godendas, lances esmoulues, Coutiaus, Misericordes nues.
Li livres de l'exemple du Riche homme et du Ladre, MS. cujus auctor Canonicus Feræ super Esiam ann. 1352. cap.
de armes de Penance:
In Inventar. bonorum mobilium Ludov. Hutini Regis Franc. in Camera Comp. Paris. suntEt porte une Misericorde De bonne pais et de concorde.
deux espées de Thoulouse, et deux Misericordes. Libellus Catalanicus MS. :
de Batallia facienda : Jo aytal jur que asso de que he reptat aytal es veritat, e que li ho manare el camp no mettre, coltel, ne Misericordia, ne alena, no aguyello, ne neguna manera d'armes, si ne aquelles que acostumadas son de metre. Misericorde ou cousteau à croix,apud Symphorianum Champerium lib. de Ordine Militari.
Percussit Ricardum fratrem suum de quadam arma, quæ vocatur Misericod, quæ est in longum 3. pedum et lata prope hiltam 2. pollicum et apud punctum dimidium pollicem.
misericordia ae, f
- misericors, tenderheartedness, pity, compassion, sympathy, mercy: animus misericordiā Devinctus, T.: irā aut misericordiā inpulsi, S.: usus misericordiā, exercising, Cs.: vestram misericordiam implorat: ei tribuere, bestow: adhibere in hominis fortunis, show: alienā misericordiā vivo, on the compassion of others: ad misericordiam inducere, move: misericordiam magnam habere, entertain: haec magnā cum misericordiā fletuque pronuntiantur, pathos, Cs.: puerorum, for the children.
-
…ista vita sic enim iam tecum loquar, non ut odio permotus esse videar, quo debeo, sed ut misericordia, quae tibi nulla debetur. venisti paulo ante in senatum. quis te ex hac tanta frequentia, tot…
Cicero, in Catilinam
-
…, qui arma ferre possent, sese redactos esse dixerunt. Quos Caesar, ut in miseros ac supplices usus misericordia videretur, diligentissime conservavit suisque finibus atque oppidis uti iussit et finitimis imperavit ut ab iniuria et maleficio se suosque…
Julius Caesar, Gallic War
-
…est Omnis homines, patres conscripti, qui de rebus dubiis consultant, ab odio, amicitia, ira atque misericordia vacuos esse decet. Haud facile animus verum providet, ubi illa officiunt, neque quisquam omnium lubidini simul et…
Sallust, Catilina
-
…gloria, sed alia alii. Caesar beneficiis ac munificentia magnus habebatur, integritate vitae Cato. Ille mansuetudine et misericordia clarus factus, huic severitas dignitatem addiderat. Caesar dando, sublevando, ignoscundo, Cato nihil largiundo gloriam adeptus…
Sallust, Catilina
-
…deprensis hostibus faciatis Misereamini censeo deliquere homines adulescentuli per ambitionem atque etiam armatos dimittatis. Ne ista vobis mansuetudo et misericordia, si illi arma ceperint, in miseriam convortat Scilicet res ipsa aspera est, sed vos non timetis eam…
Sallust, Catilina
-
…Marcius respondit Si quid ab senatu petere vellent, ab armis discedant, Romam supplices proficiscantur ; ea mansuetudine atque misericordia senatum populi Romani semper fuisse, ut nemo umquam ab eo frustra auxilium petiverit. At Catilina ex itinere plerisque…
Sallust, Catilina
-
…, animus nihil valet. Magna mihi copia est memorandi, patres conscripti, quae reges atque populi ira aut misericordia inpulsi male consuluerint. Sed ea malo dicere, quae maiores nostri contra lubidinem animi sui recte atque ordine fecere…
Sallust, Catilina
-
…sed haec, cuiuscumque modi videntur, nostra an nobiscum una hostium futura sint. Hic mihi quisquam mansuetudinem et misericordiam nominat Iam pridem equidem nos vera vocabula rerum amisimus quia bona aliena largiri liberalitas, malarum rerum audacia fortitudo vocatur…
Sallust, Catilina
-
…quin spe praedae in urbem inrumperent urbemque delerent. haec atque eiusdem generis complura ut ab hominibus doctis magna cum misericordia fletuque pronuntiantur. Quibus rebus commoti legati milites ex opere deducunt, oppugnatione desistunt ; operibus custodias relinquunt. indutiarum…
Julius Caesar, Civil War
-
…nisi ut vestrae naturae bonitatique obsequamini, ut, cum veritas cum hoc faciat, plus huius inopia possit ad misericordiam quam illius opes ad crudelitatem. quo die ad te iudicem venimus, eodem die illorum minas quas ante horrebamus…
Cicero, pro Quinctio