cadus
cadus, a large vessel for liquids, wine-jar, jug
Frieze-Dennison Vergil
- I Lit., a large vessel for containing liquids, esp. wine; a bottle, jar, jug; mostly of earthen-ware, but sometimes of stone, Plin. 36, 22, 43, § 158; or even of metal, Verg. A. 6, 228.
- A A wine-jar, wine-flask: cadi = vasa, quibus vina conduntur, Non. p. 544, 11: cadus erat vini: inde implevi hirneam, Plaut. Am. 1, 1, 273 (425); so id. As. 3, 3, 34 (624); id. Aul. 3, 6, 35 (571); id. Mil. 3, 2, 36 (848); 3, 2, 37 (849); id. Poen. 1, 2, 47 (256); id. Stich. 3, 1, 24 (425): cadum capite sistere, to upset, id. Mil. 3, 2, 36 (848): vertere, id. Stich. 5, 4, 39 (721); 5, 4, 1 (683): vina bonus quae deinde cadis onerarat Acestes, Verg. A. 1, 195: fragiles, Ov. M. 12, 243.—Hence poet., wine: Chius, Tib. 2, 1, 28; Hor. C. 3, 19, 5: nec Parce cadis tibi destinatis, id. ib. 2, 7, 20; 3, 14, 18.—
- B For other uses: for containing honey, Mart. 1, 56, 10; oil, id. 1, 44, 8; hence, olearii, oil-jars, Plin. 18, 30, 73, § 307; for fruits, id. ib.; figs, id. 15, 19, 21, § 82; aloes, id. 27, 4, 5, § 14; cf. id. 16, 8, 13, § 34.—As a money-pot, Mart. 6, 27, 6; also = urna, a funeral urn: aënus, Verg. A. 6, 228 Heyne.—
- II Transf., a measure for liquids (in this sense, gen. plur. cadum, Lucil. and Varr. ap. Non. p. 544, 13 and 16; Plin. 14, 14, 17, § 96); syn. with amphora Attica (usu. = 1 1/2 amphorae, or 3 urnae, or 4 1/2 modii, or 12 congii, or 72 sextarii), Rhemn. Fann. Ponder. 84; Plin. 14, 15, 17, § 96 sq.; Isid. Orig. 16, 26, 13.
~os,ambras
~os Graece, Latine situla
pro xij ~is ferratis
in celario ‥ sint ~i [gl.: ], utres, doleabarils
ferebat quelibet biga duos ~os magnos ferro ligatos ‥ thesauro refertos
lego ‥ j doleum cum uno ~o et iiij alveos
in empcione ij lastarum, iij ~orum et xxij barellarum allecum
item unum ~um cum j pari deplates et j pari dequyssons ‥ asportata fuerunt
pro j novo ~o pro vino imponendo et cariagio dicti ~i usquele crane
pro una cauda vini Rinensis continente xxiij lagenas
respondet de j ~o olei continente xxx lagenas
cupario pro vj circulis pro ~o perhibito
~us,barel
pro iiij ~is allecum sororum
- 1. grote aarden kruik voor wijn, olie, honing;
- 2. (as)urn.
- , κάδος, a large vessel for liquids, wine-jar, jug: vina cadis onerare, V.: fragiles, O. —Wine (poet.): Chius, H., Tb.—A funeral urn: aënus, V.
-
…, fuso crateres olivo. Postquam conlapsi cineres et flamma quievit reliquias vino et bibulam lavere favillam, ossaque lecta cado texit Corynaeus aëno. Idem ter socios pura circumtulit unda, spargens rore levi et ramo felicis olivae, lustravitque…
Vergil, Aeneid
-
…heredi reliquit. hactenus Varro. qui d non et caesar dictator triumphi sui cena vini falerni amphoras, chii cados in convivia distribui t idem hispaniensi triumpho chium et falernum dedit, epulo vero in tertio consulatu suo falernum ,…
Pliny the Elder, Natural History
-
…Numquam edepol vidi promere. verum hoc erat mihi imperabat, ego promebam postea. Hoc illi crebro capite sistebant cadi. Non hercle tam istoc valide cassabant cadi ; sed in célla erat paulum nimis lóculi lubrici, ibi erat…
Plautus, Miles Gloriosus
-
…si tu Sosia es, legiones cum pugnabant maxume, quid in tabernaclo fecisti victus sum, si dixeris. Cadus erat vini, inde implevi hírneam. Ingressust viam. Eam ego, ut matre fuerat natum, vini éduxi…
Plautus, Amphitruo
-
…lectorum sellisque, nepos cornelius tradit magno fuisse miraculo, cum p. lentulus spinther amphoras ex eo chiorum magnitudine cadorum ostendisset, post quinquennium deinde xxxii pedum longitudinis columnas vidisse se. variatum in hoc lapide et postea est ,…
Pliny the Elder, Natural History
-
…discessum est. Commodum meridies accesserat, et mittit mihi Byrrhaena xeniola, porcum opimum et quinque gallinulas et vini cadum in aetate pretiosi. Tunc ego vocata Fotide, Ecce inquam Veneris hortator et armiger Liber advenit ultro. Vinum…
Apuleius, Metamorphoses
-
…illinc audeat esuriens dominus contingere granum ac potius foliis parcus vescatur amaris ; si positis intus Chii veterisque Falerni mille cadis nihil est tercentum milibus, acre potet acetum ; age si et stramentis incubet unde octoginta annos natus, cui…
Horace, Satires
-
…lanae prope nobilem tonsae Luceriam, non citharae decent nec flos purpureus rosae nec poti, vetulam, faece tenus cadi. Inclusam Danaen turris aenea robustaeque fores et vigilum canum tristes excubiae munierant satis nocturnis ab adulteris, si non…
Horace, Carmina
-
…uvas in fictilibus vasis pice diligenti cura inlitis mergi. liguria maritima alpibus proxima uvas sole siccatas iunci fasceis involvit cadisque conditas gypso includit. hoc idem graeci platani foliis aut vitis ipsius aut fici uno die in umbra siccatis atque…
Pliny the Elder, Natural History
-
…genua sese, levatusque siccatis pedibus mirabilem in modum hoc postea remedio usus est. vis tanta est, ut cados plenos siccet. paleam quoque tritici vel hordei calidam inponi ramicum incommodis experti iubent, quaque decoctae sint aqua fovere…
Pliny the Elder, Natural History
CADUS(κάδος), a large vessel usually of earthenware; indeed the Ionians used the word to denote any earthenware jar. (Clitarchus ap. Athen. 11.473 b). It was most frequently used, like the amphora, to keep wine in (Archilochus ap. Athen. 11.483 d' after it had been drawn from the dolium, and especially wine which was conveyed across the sea, such as Chian. (Hdt. 3.20; Athen. 11.473 b; Hor. Od. 3.19, 5; Verg. A. 1.195; Plin. Nat.14. § § 96, 97, vini Falerni amphoras, Chii cados distribuit, 36.59.) Other kinds of produce stored in cadi were honey (Mart. 1.55, 10), oil (id. 1.43, 9; Plin. Nat.15.33), figs (ib. 82), beans (id. 18.307), and salt fish (ib. 308), and sometimes plants were grown in them (id. 27.14, 25.160).
Its use connects it with the amphora, and in early Attic an ἀμφορεὺς was called κάδος (Pollux, 10.71; cf. Aristoph. Av. 1032, Schol.: κάδους ἀμφορικούς). It may be concluded then that it resembled the amphora in shape: its lower part, however, was ovoid, for in Aristoph. Pax 1258 (cf. Schol.) the helmets are to be turned into κάδοι by the addition of handles. Plato (Rep. 10.616 D) speaks of οἱ κάδοι οἱ εἰς ἀλλήλους ἁρμόττοντες: Pliny (Plin. Nat.27.14), of the turbines cadorum. Again κάδος is used to denote the well bucket (γαυλός, ὑπαντλεῖν) in Aristoph. Eccl. 1002; Eurip. Cycl. 33, Schol.; Hesych. and Suid. s. v. γαυλός; Athen. 3.125 a, 11.590 f: we may therefore identify its shape, when thus used, with that of the situla in the accompanying woodcut from Bottari, Scult. e Pitt. sagre di Roma, pl. xxiii. (ap. D. and S.) But this shape is obviously not adapted to its ordinary use of a vessel for storing wine, for which purpose it was closed by a lid (Archilochus, l. c.) or by cork (Plin. Nat.16.34), and must have had a narrower mouth.
Κάδος is used in Aristoph. Av. 1030, 1053, in place of the more usual καδίσκος, to denote the urn used in ballots [PSEPHUS].
The word is used (Priscian, de Pond. et Mens. 84) as an equivalent of the Attic amphora or μετρητής, a measure containing twelve χόες or about nine gallons English. From this and its various uses we may conclude that it was a vessel of large dimensions; indeed, in a comic writer (ap. Athen. 11.781 f) we read of κάδοι larger than a man. Hence it is only in passages of comic exaggeration that it is spoken of as a drinking vessel. (Id. 10.431 f; 11.472, 473, 503, b, c).
Cadi were made not only of earthenware, but also of onyx (Plin. Nat.36.59), of ophites (ib. 158), and of gold (Athen. 11.590 f).
[J.H.F](κάδος). A large earthenware vessel, most frequently used, like the amphora (q. v.), for holding wine after it had been drawn from the dolium (q. v.); and especially imported wine, as the Chian (Athen. xi. 473b). Other commodities were also stored in cadi—e. g. oil, figs, beans, honey, and salt fish. Its shape resembled that of the amphora (q. v.), except that its lower end was ovoid. The word sometimes denotes a well-bucket (γαυλός). Aristophanes twice (Aves, 1030, 1053) uses the word κάδος of the voting-urn, commonly styled καδίσκος. See cista; psephus.