sanctitas
sanctitas, inviolability, sacredness, sanctity
sanctĭtas, ātis, f. [sanctus].
- Inviolability, sacredness, sanctity: tribunatūs, Cic. Sest. 37, 79: regum, Caes. ap. Suet. Caes. 6; cf.: regii nominis, Sall. Fragm. ap. Serv. Verg. G. 4, 211: sanctitas templi insulaeque, Liv. 44, 29: templo sanctitatem tribuere, Tac. A. 3, 62 fin.; cf.: augusti atque inviolati soli, Liv. 45, 5: fori, Quint. 11, 3, 58: mecum deorum et hominum sanctitates omnes et religiones afuerunt, Cic. Red. in Sen. 14, 34: propter sanctitatem aliquam, Massur. Sabin. ap. Gell. 4, 9, 8: patria sanctitas, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 4, 2.—
- II (Acc. to sanctus, B.) Moral purity, holiness, sanctity, virtue, piety, integrity, honor, purity, chastity, etc.: omnes cives sic existimant, quasi lumen aliquod exstinctis ceteris elucere sanctitatem et prudentiam et dignitatem tuam, Cic. Fam. 4, 3, 2; cf.: exemplum veteris sanctitatis, id. Phil. 3, 6, 15: deos ipsos innocentiā et sanctitate laetari, Plin. Pan. 3 fin.: si pudor, si modestia, si pudicitia, si temperantia poenae metu coercebuntur, non sanctitate suā se tuebuntur? virtue, Cic. Fin. 2, 22, 73: deos placatos pietas efficiet et sanctitas, id. Off. 2, 3, 11; cf.: sanctitas est scientia colendorum deorum, id. N. D. 1, 41, 116: quae potest esse pietas? quae sanctitas? quae religio?... cum quā (pietate) simulet sanctitatem et religionem tolli necesse est, id. ib. 1, 2, 3; cf. id. Top. 23, 90.—Plur.: deorum cultus religionumque sanctitates, Cic. N. D. 2, 2, 5: matronarum, id. Cael. 13, 32; cf. Inscr. Orell. 2739; and: pudorem sanctitatemque feminarum abrogare, Liv. 34, 6; so, dominae, Tac. A. 14, 60: docentis, towards his pupils, Quint. 2, 2, 3: ducis, Flor. 2, 6, 40. —Of a man, chastity, Plin. Ep. 1, 12, 5; Vell. 2, 29, 3; Sid. Ep. 6, 10: vir summae sanctitatis, Treb. Pol. Trig. Tyr. 21: sanctitas (orationis) Calvi, Quint. 12, 10, 11; cf.: sanctitas et ut sic dicam virilitas ab his (sc. veteribus Latinis) petenda, id. 1, 8, 9 (v. sanctus, near the end).—As the title of a bishop, Cassiod. Var. 3, 37.
sānctitās, ātis, f. (sanctus), I) die Heiligkeit, Unverletzlichkeit, Unantastbarkeit, Ehrwürdigkeit, tribunatus, Cic.: regum, Caes. b. Suet.: templi insulaeque, das Asylrecht, Liv.: u. so templo sanctitatem tribuere, Tac.: deorum et hominum sanctitates omnes, Cic.: animantium vilium sanctitates, Arnob. – II) die Frömmigkeit, Unsträflichkeit, Tugend, der unsträfliche Wandel, die Ehrlichkeit, die Züchtigkeit, a) übh.: elucere sanctitatem, Cic.: quantā sanctitate bellum gessisset, Nep.: matronarum, Cic.: docentis, Quint. – b) die Frömmigkeit gegen Gott, deos placatos pietas efficiet et sanctitas, Cic.: religionum sanctitates, eine vernünftige u. vom Aberglauben gereinigte Verehrung der Götter Cic. – c) als Titel der Bischöfe, sanctitas tua, Hieron. epist. 62, 2. Augustin. epist. 249, 1. Cassiod. var. 3, 37, 1.
intellexit aliquid mirae ~atis huic loco ‥ inesse
si te hic ~tas universalis ecclesiae respuat, illic te in aeterna pace habere contradicat
applicuit in insulam Enli, que more Britannico vocatur Roma Britannie ‥ propter ~atem loci et honestatem
quisquis vero a carnalium desideriorum nondum emersit aquis, inaniter sibi de fidei pietate aut religionis ~ate blanditur
in ardentissimis flagrantium ~atum luculentiis
morum ~ate virginitatis gloriam accumulare noscuntur
animi ejus pura ~as et sancta puritas magis proximo tempore obitus excelluit
quem nec virtutum veritas / nec honor excellentie / nec vie solvit sanctitas(
predicatores nostri monachi monachorum sibi gregem associarent, et eorum vitam ~atum moribus exornarent
quid enim tam impium ‥ est quam ad similitudinem Simonis magi ‥ episcopatus officium vel presbyterii terreno pretio, quod ~ate rectisque moribus decentius adquiritur, quempiam velle mercari?
venit ‥ presbiter quidam mirae abstinentiae et ~atis
in eo namque vitae proposito, in quo te custodiendo semper ejus gratia sapientia erudivit et in ~ate nutrivit, patrem et doctorem pastoremque animarum te constituit
de ~ate regum Orientalium Saxonum et Orientalium Anglorum Beda multa retulit
Dominus Deus ‥ ~ati me genuit et immortalitati
sancta Maria ‥ domina praefulgens tanta ~ate
fuit ‥ Oswaldus qui genti sue primitias ~atis dederit
in testimonium ~atis ejus, sudarium, casula, et tunica ‥ post multa temporum curricula, reperta sunt
de quadrupli candore ~atis in Christo
Martinus ‥ multam induit ~atem
cum ‥ vita et ~ate claruisset
querere ‥ tue ~atis consilium prospere rebus succedentibus tuisque sapientissimis jussionibus famulari animus devotus mihi semper inerat
suadeo ~ati vestrae, ut ‥ regularem vitam ‥ custodire studeatis
~as ejus commota miseratione tui mandavit nobis quia ‥ daret tibi ‥ centum solidos de Anglica moneta
presentata fuit nobis cartula de ~ate vestra
ad ‥ summum pontificem destinarunt ‥ ipsius ~atem implorando humiliter ‥
literas supplicatorias ad sanctissimum dominum nostrum papam mittat ejusdem ~ati supplicando ut ‥
sānctĭtās, (11) ātis, f. (sanctus), sainteté, caractère sacré, inviolabilité : Cic. Sest. 79 ; Nat. 2, 5 ; Sen. 34 || probité, droiture, intégrité : Cic. Phil. 3, 15 ; Fam. 4, 3, 2 || pureté : Cic. Off. 2, 11 ; Cæl. 32 || [titre des évêques] Sainteté : Aug. Ep. 249, 1.
- 1. heiligheid, onschendbaarheid, onaantastbaarheid, eerbiedwaardigheid [templi asielrecht; tribunatūs; regum; fori];
- 2. zedigheid, onschuld, deugd [matronarum; dominae];
- 3. vroomheid;
- 4. (eccl.; Mel.) als eretitel v. bisschoppen en v.d. paus: Heiligheid [tua, vestra].
Ecclesia pacem habente, decet præsentibusAlvarus in Vita S. Eulogii Presb. et Mart. num. 12 :Sanctis ordinationes fieri in Ecclesia.
Omnes namquesancti Episcopi, non tamen omnes Episcopisancti .
Anno Dominicæ Incarn. 906. sub Ind.ix. conventus factus est Sanctorum Episcoporum apud Barchinonem civitatem, etc.
Sanctus Lucius Presbyter, et Didymus Diaconus, qui eo tempore cum ipso per parochias ambulabant, etc.Sed et Abbates ipsos
Sanctosnon semel compellat Cæsarius Arelatensis serm. 7. 9. Quin et quibusve Catholicis S. Hieronym. lib. 3. in Ruffin. cap. 7 :
Navim in Romano portu securus ascendi, maxima Sanctorum frequentia me prosequente.Nisi hoc loco Monachos intelligat. Certe non uno loco alibi quosvis Catholicæ religionis
Sanctosindigitat.
Nous eussions requis ou non de ladite abbaieMS. :(de la Guiche) à très-saintisme pere et seigneur Martin, par la grûce de Dieu jadis souverein évesque, que il pleust à sa Saintée de establir ou faire establir le moustier des devant dites dames.
L'Apostoles y fu meismes Li glorieux et li Santismes.
Sanctitas, nisi Episcopos alloquendo ; quod et Abbatibus subinde concessum est, ut ex Valafrido Strabo de Visione Wettini Monachi Augiens. sæc. 4. Bened. part. 1. pag. 272. et ex Epist. Haimonis Archidiac. Catal. ad S. Bernardum inter Opera ejusdem tom. 1. col. 382. colligitur.
Hugo D. G. Silvanectensis episcopus, domino et carissimo sibi Hugoni Cluniacensis monasterii abbati, salutem et servitium. Notum fieri volumus vestræ benignissimæ et nobis dilectissimæ Sanctitati, etc.Charta ann. 1233. ex Chartul. Cluniac. :
Sanctissimo patri ac domino Cluniacensi abbati, frater Guido subprior totusque conventus humilis novi monasterii Pictavensis, salutem et tam debitam quam devotamLit. excusat. Will. prior. S. Pancr.domino patri obedientiam. Sanctitati vestræ notum fieri volumus, etc.
Yvoni abbati Cluniacensi ejusque loci sacrosancto conventui,... salutem.... Noverit Sanctitas vestra, quod nos.... sine maximo et fatali corporis nostri periculo ire nullatenus valebamus. Quare Sanctitatem vestram....... deprecamur, etc. Valeat Sanctitas vestra per tempora longiora.Occurrit passim hæc formula in eodem Chartulario et alibi.
Domino Sanctissimo fratri Sylvestro Marinus, vel Cœtus Episcoporum qui adunati fuerunt in oppido Arelatensi.Epist. Valentis et Ursacii ann. 349. ibid. pag. 403 :
Domino Beatissimo Papæ Julio, etc.Ubi
Sanctitas tuanon semel occurrit. Adde S. Hieronymum Epist. ad Damasum ibid. pag. 580. S. Chrysostomum Epist. ad Innoc. pag. 771. Episcopos Africanos Epist. ad eumd. pag. 867. Maximus Imp. Epist. ad Siricium ann. 385. ibid. pag. 640 :
Domino vere Sancto apostolico viro Siricio Episcopo salutem.Eum vero alloquendo utitur formula,
Sanctitas tua.
Vestram pro Sanctitatem, sicut accepimus et dolemus, iniqui circumvenire conati sunt, etc.Vide Glossar. med. Græcit. voce
Sanctissimidicti sunt ab Episcopis catholicis Principes tum profani, tum hæretici, ut observat Mabillonius lib. 2. Diplom. cap. 6. num. 7. ex Alemann. ad Procop. pag. 73. et 113.
Sanctitatistitulo Senatum prosecutus est Constantinus M. in leg. 4. lib. 15. Cod. Theod. tit. 14 :
Placuit vestræ Sanctitati judicium examenque mandare.
Et surgentes ab oratione, tollentes crucem, Sanctitatemque portantes venerunt usque ad campum.Et pag. 171. col. 1 :
Cum dies festus adesset venerandæ virginis Verenæ,.... fures etiam, quasi ad adorandum hujus virginis Sanctitatem, etc.Vide Sanctuarium 5.
sānctitās ātis, f
- sanctus, inviolability, sacredness, sanctity: tribunatūs: templi insulaeque, L.: mecum deorum et hominum sanctitates omnes afuerunt.—Moral purity, holiness, sanctity, virtue, piety, integrity, honor, purity, chastity: quasi lumen aliquod elucere sanctitatem tuam: matronarum: sanctitas est scientia colendorum deorum: feminarum, L.—A pious observance: religionum sanctitates.
-
…pietas iustitia adversum deos ; cum quibus quid potest nobis esse iuris, cum homini nulla cum deo sit communitas Sanctitas autem est scientia colendorum deorum ; qui quam ob rem colendi sint non intellego nullo nec accepto ab his nec…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…sacris pontifices cur auspiciis augures praesunt, quid optamus a deis inmortalibus quid vovemus At etiam liber est Epicuri de sanctitate. Ludimur ab homine non tam faceto quam ad scribendi licentiam libero. quae enim potest esse sanctitas si dii…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…plurimos civis trucidavit, o ratum religiosumque foedus quod cum Antoniis fecerimus hoc si Marcus violare conabitur, Luci eum sanctitas a scelere revocabit. illis locus si in hac urbe fuerit, ipsi urbi locus non erit. Ora vobis…
Cicero, Philippicae
-
…censet maiores quidem nostri statuas multis decreverunt, sepulcra paucis. sed statuae intereunt tempestate, vetustate, sepulcrorum autem sanctitas in ipso solo est quod nulla vi moveri neque deleri potest, atque, ut cetera exstinguuntur, sic sepulcra…
Cicero, Philippicae
-
…capitalia ab amico amante argentum accipere meretrix non vult, sed ut adsint cognoscant animadvertant, quid de religione pietate sanctitate caerimoniis fide iure iurando, quid de templis delubris sacrificiisque sollemnibus, quid de ipsis auspiciis, quibus nos praesumus…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…fecisset cui mortuo unus ex suis satellitibus curiam incenderit quo quid miserius, quid acerbius, quid luctuosius vidimus templum sanctitatis, amplitudinis, mentis, consili publici, caput urbis, aram sociorum, portum omnium gentium, sedem ab…
Cicero, pro Milone
-
…pudor, si modestia, si pudicitia, si uno verbo temperantia poenae aut infamiae metu coe rcebuntur, non sanctitate sua se tuebuntur, quod adulterium, quod stuprum, quae libido non se proripiet ac proiciet aut occultatione proposita…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…omnino nullam habere censerent rerum humanarum procurationem deos. quorum si vera sententia est, quae potest esse pietas quae sanctitas quae religio haec enim omnia pure atque caste tribuenda deorum numini ita sunt, si animadvertuntur ab is et si…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…Cicero, quod mea tuaque patitur aetas, persuade tibi te unum esse in quo ego colendo patriam mihi constituerim sanctitatem. omnia igitur tua consilia mihi non magis prudentiae plena, quae summa est, videntur quam fidelitatis, quam…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…Epicuri de sanctitate. Ludimur ab homine non tam faceto quam ad scribendi licentiam libero. quae enim potest esse sanctitas si dii humana non curant, quae autem animans natura nihil curans Verius est igitur nimirum illud quod familiaris omnium…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum