sanctuarium
sanctŭārĭum, ii, n. [sanctus] (post-Aug. for sacrarium).
- A place for keeping sacred things, a shrine, sanctuary, Aggen. Limit. p. 61 Goes.; Vulg. Dan. 8, 13 et saep.—
- II The private cabinet of a prince: Mithridatis, Plin. 23, 8, 77, § 149; Sicul. Fl. p. 16 Goes.; Inscr. Orell. 2388.
sānctuārium, iī, n. (sanctus), I) der Ort, wo Heiligtümer aufbewahrt werden, das Heiligtum, Gromat. vet. 23, 24: porta sanctuarii, Ambros. epist. 41, 6. – II) das Geheimarchiv eines Fürsten, als Ort, Corp. inscr. Lat. 6, 9036: Caesaris, Gromat. vet. 154, 24 u. 26; 155, 2. – Plur. = die Geheimschriften, in sanctuariis Mithridatis, Plin. 23, 149.
pagani contaminaverunt ~ia Dei et fuderunt sanguinem sanctorum in circuitu altaris
omnibus qui injuste possident ~ium Dei
ipse etiam Christus occidendus et civitas cum †scrinario [l. ~io; cf. ] dissipanda et vastandaDan. ix 26
ad ~ium Abbandunensis monasterii ‥ offerens largior v mansorum culturas
omne ~ium quod intra urbem Romam aut extra addiscere potui expetere
invenit retro ~ium in leviciana quatuor fratres volentes ire in peregrinacionem, et colloquentes sibi secrete(
ut in Dei ~io viri preficiantur electissimi
multi seculares ac alii non verentur bellare et pugnare infra ~ium Dei ac ecclesias et cimiteria sanguinis effusione ac aliis violentiis polluere et fedare
involutum novo amictu corpus levique in theca reconditum supra pavimentum ~ii ‥ composuerunt
terribilis tonitrui fragor in ~io Luxoviensis basilicae personuit
ad omnes versiculos et ad capitula fratres se vertent versus ~ium
reliquiae et ornamenta altaris ceteraque ornamenta ~ii [MS: sanctiarii ]
abbas ‥ ut inciperet a ~is Domini capellam Beatae Virginis fecit de novo depingi
forma juramenti confugientium ad ~ium Westmonasterii ‥ jurabit quod fideliter et honeste se habebit dum infra ~ium manserit, jura quoque et privilegia ac consuetudines ejusdem loci sustinebit
venit ad libertatem et ~ium Sancti Johannis Beverlaci pro suspectione felonie, et debito, et aliis causis tangentibus securitatem corporis sui
venit ad sayntuarium et libertatem ‥ pro debito tantum
erant enim principes ~ii, et principes Dei, id est summi sacerdotes
~ii ipsius civitatis porta ad orientem respiciens
vos qui de natali solo pro celesti amore progressi estis ‥ et huc per plures in mari et in terra molestias pervenistis ‥ ~io Dei quod de longinquo petitis constanter succurrite
hec pars atrium dicebatur, vel sanctum sancti, vel ~ium ~ii, vel sancta sanctorum
Antiochus ascendens Jerosolimam, intravit in ~ium ‥ et tulit altare aureum
quia horum nimirum omnium perscrutari rationes labor erit infinitus, donec intres in ~ium Dei
Sennachus autem in magna sanctitate sancto sanctorum servivit, signis et virtutibus claris in celeste ~ium feliciter introivit
cuncta haec quae Dominus sibi a priore populo, ad faciendum ~ium materialiter offerri praecipit nos quoque ‥ spirituali intellegentia debemus offerre quatenus ‥ et ipsi ~ium ei in nobis facere mereamur
“non introivi in potentias Domini”, ideo a ~io gratie ejus expulsus sum
intrare ‥ in cubiculum orationis, in secretarium meditationis, in ~ium contemplationis
Petro Blesensi ‥ omnium artium liberalium ~io scientissimo necnon eloquentie Tulliane nostri temporis eminentissimo professori
ecclesiarum ~ia, que populariter cimiteria nominantur
loca predicta sunt dedicata et ~ium predicte ecclesie
ejus sacro corpore terre illic inter multa alia Romana ~ia commendato, spiritus ejus de presentis vite labore ad eternam requiem ascendit
franchiavimus ~ium de S. Austolo omni servitio omnique consuetudine omnique exactione et quietum concessimus ~ium
totam terram ~ii ecclesie ‥ de W.
quod ‥ inquireret utrum ‥ Martinus habeat aliquod laicum feodum pertinens ad ecclesiam suam ‥ quod non sit ~ium ecclesie predicte
dimidia acra terre jacet in longitudine inter terram que ducit versus Glindlathe, ex una parte, et ~um ex altera
domus rectorie, una cum claustra ~ii, sunt pro statu beneficii aliqualiter competentes
omnia mesuagia, terras, sanctuar', structuras, et tenementa nostra infra vill' campos paroch' seu hamlett' de Enoder
cucullis suis impetum ignis cum magna difficultate extinxerunt et ~ia quedam prius diripuerunt
juxta ~ium [ME: ] osculabar, palpabam illam in tali locohali þing
jurent super ~ium [(AS: ] quod eis dabitur in manuson þam haligdome
acquisita igitur ‥ pretiosi cruoris portione, ad xenodochium reversa est, laeta quidem pro ~ii pretiositate, sed pro paucitate sollicita
crucem ‥ per quam multa signa, indicens [l. indicentia ] ~ii illius virtutes, monstrata sunt
beati Johanni reliquias ‥ petens et ‥ accipiens Abbendoniam commendaturus se fratrum orationibus venit, et eadem ~ia ‥ devotissime inibi deposuit
in principali altari ‥ hujusmodi ‥ ~ia manent: tunica inconsutilis quam fecit virgo Maria
premissa peccatorum confessione ‥ reverendum illud ~ium, tegmine nudatum, cunctis presentibus palam inspiciendum ostenditur
divisum panniculum utriusque collo appendit ‥ solvit ab alterius collo suspensum ~ium
quedam ~ia in figura crucis composita
hec omnia ~ia sive ornamenta, quibus ‥ altare decoratur, mane ‥ in ‥ armariis ‥ reponentur
post haec autem fecit dux Haraldum super sacrosanctis jurare ‥ . quod cum jurasset, ostendit ei dux illud scumarium [MS: scu'arium, l. sanctuarium ] quod dicitur ‘oculus bovis’, et caeteras infinitas relliquias quae fuerant in magno vase cooperto pallio, dum ipse faceret juramentum
filacterium ‥ Pancratii quod oculum bovis vocant
sānctŭārĭum, ĭī, n. (sanctus), lieu sacré : Grom. 23, 24 || sanctuaire, cabinet dʼun roi : Plin. 23, 149 || sanctuaire : Eccl.
- 1. (postklass.) heiligdom;
- 2. (postklass.) geheim archief;
- 3. (Mel.) plaats waar men iets heiligs bewaart; plur. relikwieën.
Qui tunc in supradictoActa Episcoporum Cenoman. in Gervasio cap. 31 :Sanctuario (Basilica Sanctorum trium) adhuc juvenis cum Paulo Presbytero reclusus manebat.
Vel si aliquid Sanctuario datum fuerit ornamentum Ecclesiarum, quas canonico victui.... possidetis, alteri distribuimus.Vide Chartam Philippi I. Reg. Francor. ann. 1066. apud Marlotum in Chron. S. Nicasii Remensis cap. 2.
Presbyterium. Adam Bremensis cap. 85 :
Sepultus est in medio chori, ante gradus Sanctuarii.Chronicon Montis-Sereni ann. 1174 :
Destructo veteri Sanctuario, quod pro sui brevitate Congregationi erat inconveniens, etc.
Ecclesiarum Sanctuaria, quæ populariter Cæmeteria nominantur.
Sanctuarie est un lieu privilegé par le Prince, ou souverain Gouverneur pour le sauvegarde du vie d'home, qui est offendour.Infra :
Sanctuarie n'est fors que come un liberté ou franchise graunté par le Roy à l'Abbé, ou spiritual gouvernour.Charta Renulphi Reg. Merciorum pro Monasterio Abendonensi :
Et quod virtute literarum prædictarum..... eadem villa de Culman sint Sanctuarium et locus privilegiatus, etc. Et quod tunc Abbas et omnes prædecessores sui...... habuerunt ibidem tale Sanctuarium.Monasticum Anglic. tom. 1. pag. 172 :
Qui pacem Sanctuarii inter Ecclesiam Ripensem violaverit, reus sit bonorum omnium et vitæ.
Dedimus et concessimus.... Ecclesiam de Lecchelade, cum toto Sanctuario ad Ecclesiam illam pertinente.
Sanctuaria beatorum Apostolorum Petriin Legibus Ethelredi cap. 4. Lambertus Ardensis pag. 164 :et Pauli secundum morem ei largiri præcipite. Jurare super Sanctuarium,
Attulit etiam sacri insigne trophæi de terra Hierosolymorum super aurum et lapidem pretiosum pretiosissimum, Sanctuarium scilicet de barba Domini, de ligno Domini, etc.Theodericus in Elizabethæ Reg. Ungar. Vita lib. 8. cap. 5 :
Alii pannorum particulas præcidebant, et pro Sanctuario reservabant.Willebrandus ab Oldenborg in Itinerario Terræ Sanctæ pag. 138 :
Deinde Græci, et eorum Patriarcha pedites cum multis Sanctuariis subsequebantur.
Domino Abbati illuc occurrenti suum Sanctuarium reconsignarunt.Ibidem :
Reverendum caputCharta ann. 1253. ex Tabul. Eccl. Maclov. :(S. Jacobi) Ariam deportavit.... Ab illo ergo die Sanctuarium Ariæ in templo S. Petri servabatur.
Canonicis jurare paratis, et Sanctuario super quod jurare debebant coram ipsis posito, juramentum remisi.
du Pasin Stemmat. Armoric. part. 2. pag. 623.
Sanctuaires, ejusmodi sanctuaria dicuntur n. 100. :
Guill.Les filatires, les Seintuers chers.
Guiartin Ludovico VIII :
Calices, fiertes, filatieres, Chapes de cœur, viez Sanctuaires.
MS :Reliques et cors sainz fist moult tost avant traire, Filatieres et testes et autres Saintuaires, Ni lessa croix, ne chasse, ne galice en aumaire.
Dedens avoit un Sanctuaire Couvert d'un precieus suaire.
La quale recata a Lucca si monstrava in San Friano, come una Sanctuaria.Testamentum Joannæ Drocensis Comitissæ Ruciaci ann. 1324 :
Je laisse mon Sainctuaire de S. Jean ainsi envaissellé comme il est à Jean mon fil, etc.
Et quia se Apostolum censuit nominare, et capillos et ungulas suas populis pro Sanctuali tribuebat, seducens populum diversis erroribus.
Por recevoir les fiançailles, Ont fet portier les Santuailles.
Jurante Rege beatum martyrem Thomam nec de mandato, nec de voluntate sua occisum.... cognoverunt Legati.... innocentiam viri, atque sub umbra illius a quibusdam attentatum id fuisse, totamque hanc iniquitatem a Sanctuario processisse, et ideo.... in quosdam magnates,quorum malitiam in hac parte manifeste convicerunt, notam infamiæ retorserunt.
Item defficiunt...... epistularium,(Sanctuarium .
Chevalier, Visit. Episc. Gratianop. p. 136.)