καθαιρέω

καθαιρ-έω, Ion. κατ-, Aeol. κατάγρημι, q.v.: fut. -ήσω Il. 11.453, etc.: fut. 2 καθελῶ APl. 16.334 (Antiphil.): aor.2 καθεῖλον, inf. καθελεῖν: aor. 1 καθεῖλα LXX 3 Ki. 19.14: Ion. pf. part. Pass. καταραιρημένος Hdt. 2.172:—

• take down, καθείλομεν ἱστία Od. 9.149; κὰδ δʼ ἀπὸ πασσαλόφι ζυγὸν ᾕρεον Il. 24.268; κ. ἄχθος take it down, i.e. off oneʼs shoulders, Ar. Ra. 10; κ. τὸ σημεῖον And. 1.36; κ. τῶν ἐκ τῆς στοᾶς ὅπλων some of them, X. HG 5.4.8; κ. εἰκόνα ἐξ ἀκροπόλεως Lycurg. 117; κ. τινά, from the cross, Plb. 1.86.6, Ph. 2.529:—Med., κατελέσθαι τὰ τόξα take down oneʼs bow, Hdt. 3.78; τοὺς ἱστούς Plb. 1.61.1.
• • • 2 put down, close the eyes of the dead, ὄσσε καθαιρήσουσι θανόντι περ Il. 11.453; ὀφθαλμοὺς καθελοῦσα Od. 24.296; χερσὶ κατʼ ὀφθαλμοὺς ἑλέειν 11.426.
    • 3 of sorcerers, bring down from the sky, σελήνην Ar. Nu. 750, Pl. Grg. 513a.
    • 4 κατά με πέδον γᾶς ἕλοι may earth swallow me! E. Supp. 829 (lyr.).
  • II put down by force, destroy, ὅτε κέν μιν μοῖρʼ ὀλοὴ καθέλῃσι Od. 2.100, 19.145, cf. 3.238, etc.; μὴ καθέλοι μιν αἰών Pi. O. 9.60; φῶτʼ ἄδικον καθαιρεῖ A. Ag. 398 (lyr.); μοῖρα τὸν φύσαντα καθεῖλε S. Aj. 517, cf. E. El. 878 (lyr.), etc.; kill, slay, ταῦρον ib. 1143, cf. Stesich. 23, S. Tr. 1063, Fr. 205; ἐάν τις ἀποκτείνῃ . . ἐν ὁδῷ καθελών Lex ap. D. 23.53:—Pass., of criminals, to be executed, Plu. Them. 22.
  • • 2 put down, reduce, κ. Κῦρον καὶ τὴν Περσέων δύναμιν Hdt. 1.71, etc.; καθαιρεθῆναι, opp. ἀρθῆναι, D. 2.8; esp. depose, dethrone, Hdt. 1.124, etc.; κ. τὸ λῃστικὸν ἐκ τῆς θαλάσσης remove it utterly from . ., Th. 1.4, cf. POxy. 1408.23 (iii A.D.); κ. ὕβριν τινός Hdt. 9.27, LXX Za. 9.6; ὄλβον S. Fr. 646.4; ὑπερηφάνους Aristeas 263:—Pass., καθῃρημένος τὴν αἴσθησιν bereft of sense, Plu. Per. 38; καθαιρεῖσθαι τῆς μεγαλειότητος [Ἀρτέμιδος] Act.Ap. 19.27.
    • 3 raze to the ground, demolish, πόλεις Th. 1.58, al., LXX Is. 14.17; τείχη Pl. Mx. 244c; τῶν τειχῶν a part of the walls, X. HG 4.4.13:—Pass., Th. 5.39, etc.; καθῃρέθη . . Οἰχαλία δορί S. Tr. 478.
    • 4 cancel, rescind, τὸ Μεγαρέων ψήφισμα Th. 1.140, cf. 139, Plu. Per. 29; ἔργον κ. λόγῳ Philem. 140.
    • 5 as law-term, condemn, ἡ καθαιροῦσα ψῆφος a verdict of guilty, Lys. 13.37: c. inf., ἐμὲ πάλος καθαιρεῖ . . λαβεῖν S. Ant. 275; so prob. κατά με . . Ἀΐδας ἕλοι πατρὶ ξυνθανεῖν Id. OC 1689 (lyr.), cf. E. Or. 862; simply, decide, ὅ τι ἂν αἱ πλείους ψῆφοι καθαιρῶσι D.H. 7.36, 39; in book-keeping, ἃν καθαιρῶσιν αἱ ψῆφοι whatever the counters (or accounts) prove, prob. in D. 18.227.
    • 6 reduce, τῶν αὐξανομένων καὶ καθαιρουμένων γραμμῶν Arist. Ph. 237b9; τοῦ ἀποστήματος πεφυκότος ἐπὶ πολὺ καθαιρεῖν τὰ μεγέθη Phld. Sign. 9; of mild caustics, τὰ ὑπερσαρκέοντα καθαιρεῖ (prob. for καθαίρει) Hp. Ulc. 14, cf. Gal. 11.756; τὸ σῶμα κ. διαίταις Plu. Ant. 53: Rhet., minimize, Arist. Rh. 1376a34.
  • III overpower, seize, κὰδ δέ μιν ὕπνος ᾕρει Od. 9.372; κ. τινά overtake, X. Cyr. 4.3.16; κ. τινὰ ἐν ἀφροσύνῃ catch in the act of folly, S. Ant. 383 (anap.): c. gen. partis, κ. τῶν ὤτων seize by . ., Theoc. 5.133:—Pass., κ. ὑπό τινος Hdt. 6.29.
  • IV fetch down as a reward or prize, καθαιρεῖν ἀγῶνας Plu. Pomp. 8: metaph., achieve, ἀγώνιον . . εὖχος ἔργῳ καθελών Pi. O. 10(11).63: fut. inf. καθαρεῖν, παστόν, μίτραν, Epigr. in Berl.Sitzb. 1894.908 (Asia Minor):—Med., φόνῳ καθαιρεῖσθʼ, οὐ λόγῳ, τὰ πράγματα E. Supp. 749:—Pass., Hdt. 7.50.
  • V less freq. like the simple αἱρεῖν, take and carry off, Id. 6.41, cf. 5.36 (Pass.). Cf. καθαίρω.

καθαιρέω, (αἱρέω), ion. καταιρέω, herab-, herunternehmen ; καθείλομεν ἱστία, wir nahmen die Segel herunter (zogen sie ein), Od. 9.149 ; in tmesi, κὰδ δʼ ἀπὸ πασσαλόφι ζυγὸν ᾕρεον Il. 24.268 ; τὸ ἄχθος, abnehmen, die Last, Ar. Ran. 10 ; τὸ σημεῖον Andoc. 1.36, vgl. σημεῖον ; – ὄσσε, ὀφθαλμοὺς καθελεῖν, die Augen des Verstorbenen herunter-, zudrücken, Il. 11.453, Od. 24.296, wofür auch in tmesi κατʼ ὀφθαλμοὺς ἑλέειν gesagt ist, 11.426. – Gew. mit Gewalt herunternehmen ; herunterziehen, τὴν σελήνην, von Zauberinnen, Plat. Gorg. 513a ; vgl. Ar. Nub. 740 ; τὴν εἰκόνα αὐτοῦ ἐξ ἀκροπόλεως καθελόντες καὶ συγχωνεύσαντες Lycurg. 117. Dah. niederreißen, niederstürzen, töten ; von Menschen, εἰς ὅτε κέν μιν μοῖρʼ ὀλοὴ καθέλῃσι, auf den Fall, daß die Möre ihn hinstreckt, Od. 2.100 ; 3.238 ; μὴ καθέλοι μιν αἰών Pind. Ol. 9.60 ; φῶτʼ ἄδικον Aesch. Ag. 387 ; μοῖρα τὸν φύσαντα καθεῖλε Soph. Aj. 511 ; γυνὴ μόνη με καθεῖλε φασγάνου δίχα Tr. 1052 ; Ἀθηναίους Thuc. 3.13 ; im Gesetz bei Dem. 23.53 dem ἀποκτεῖναι entsprechend ; im Wettkampfe den Gegner niederwerfen, εἰ καθέλοι τοῦτο τὸ ῥῆμα ὥσπερ εὐδοκιμοῦντα ἀθλητήν Plat. Prot. 343c ; von Sachen, χρόνος καθαιρεῖ πάντα, vernichtet Alles, Aesch. Eum. 276 ; καθῃρέθη Οἰχαλία δορί Soph. Tr. 478 ; in Prosa, τείχη καθελόντες, zerstören, Plat. Menex. 244c ; herunterbringen, besiegen, Κῦρον καὶ τὴν τῶν Περσέων δύναμιν Her. 1.71 ; ἐνεγράφησαν ἐν τοῖς τὸν βάρβαρον κατελοῦσι 8.82 ; τὴν Εὐρυσθέως ὕβριν 9.27 ; ἡ ἡγεμονία καταιρεθεῖσα, die gebrochene Obergewalt, 1.46 ; δύναμις 4.137 ; Thuc. öfter, τὸ λῃστικὸν ἐκ τῆς θαλάσσης, ausrotten, 1.4 ; καθαιρεθῆναι Φίλιππον Dem. 2.8, im Ggstz von ἤρθη ; so καθ. τινὸς δυναστείαν Luc. Nigr. 23 ; – ψήφισμα, aufheben, den Beschluß, ihn vernichten, Thuc. 1.140 ; Plut. Pericl. 29, 30, καθῃρημένος τὴν αἴσθησιν, besinnungslos, 38 ; – ergreifen, nehmen, ναῦν, ein Schiff wegnehmen, Her. 6.41 ; τὰ χρήματα καταιρέθη 5.36 ; ἐν ἀφροσύνῃ καθελόντες Soph. Ant. 379, ihn dabei ertappen ; πάλος καθαιρεῖ, das Los trifft ihn, 275 ; τίνα ἀμήχανος συμφορὰ καθαιρεῖ Plat. Prot. 344c ; – ἀγῶνα, ἀγώνισμα, den Kampfpreis erringen, Plut. Pomp. 8 ; vgl. Her. 7.50.2 ; – verurteilen, ψῆφος καθαιροῦσα, der σῴζουσα entgeggstzt, Lys. 13.37 ; τίνες λόγοι καθεῖλον ἡμᾶς Eur. Or. 860.
Med. für sich herab-, herunternehmen, τὰ τόξα Her. 3.78 ; ἱστούς Pol. 1.61.1 u. Sp. – Ein fut. καθελῶ hat Antiphil. 15 (Plan. 334).

†καθαιρέω

[καθ-, κατα- 1, κατα- 5.]

3 pl. fut. καθαιρήσουσι Il. 11.453.

1 pl. aor. καθείλομεν Od. 9.149.

3 sing. subj. καθέλῃσι Od. 2.100, Od. 3.238, Od. 19.145, Od. 24.135.

Fem. pple. καθελοῦσα Od. 24.296.

• • 1

    To lower (a sail) Od. 9.149.

  • 2

    To close (the eyes of the dead) Il. 11.453: Od. 24.296.

  • 3

    To seize, take. Of fate Od. 2.100=Od. 3.238=Od. 19.145=Od. 24.135.

κᾰθαιρέω

• • a destroy ἔνεικεν Λοκρῷ, μὴ καθέλοι μιν αἰὼν πότμον ἐφάψαις ὀρφανὸν γενεᾶς O. 9.60 χερσὶ δʼ ἄρα Κρονίων ῥίψαις διʼ ἀμφοῖν ἀμπνοὰν στέρνων κάθελεν ὠκέως P. 3.57
  • b seize, i. e. achieve ἀγώνιον ἐν δόξᾳ θέμενος εὖχος, ἔργῳ καθελών O. 10.63

καθαιρέω , fut. καθαιρήσουσι, aor. καθείλομεν, subj. καθέλῃσι, part. καθελοῦσα: take down, ἱστία, ζυγὸν ἀπὸ πασσαλόφι, Od. 9.149, Il. 24.268; of closing the eyes of the dead, Il. 11.453, Od. 24.296; fig., μοῖρα θανάτοιο, bring low, overcome, Od. 2.100, Od. 3.238.

καθαιρέω Ionic κατ- fut. ήσω fut. 2 καθελῶ aor2 καθεῖλον inf. καθελεῖν Pass., aor1 καθῃρέθην perf. -ῄρημαι

• • Ito take down, καθείλομεν ἱστία we lowered sail, Od.; κ. ἄχθος to take a load down, i. e. off oneʼs shoulders, Ar.:—Mid., καταιρεῖσθαι τὰ τόξα to take down oneʼs bow, Hdt.
  • • 2to put down or close the eyes of the dead, Hom.
    • 3of sorcerers, to bring down, Lat. caelo deducere, σελήνην Ar., Plat.
    • 4κατά με πέδον γᾶς ἕλοι (in tmesi) may earth swallow me! Eur.
  • IIto put down by force, destroy, Od., Trag.: simply to kill, slay, Eur.
  • • 2in a milder sense, to put down, reduce, Hdt., Dem., etc.: to depose, dethrone, Hdt.; κ. τὸ λῃστικόν to remove it utterly, Thuc.
    • 3to rase to the ground, pull down, τὰς πόλεις Thuc.; τῶν τειχῶν a part of the walls, Xen.
    • 4to cancel, rescind, τὸ ψήφισμα Thuc.
    • 5as Attic law-term, to condemn, Soph.
    • 6to reduce in flesh, Plut.
  • IIIto overpower, seize, κὰδ δέ μιν ὕπνος ᾕρει (in tmesi) Od.; καθ. τινὰ ἐν ἀφροσύνῃ to catch in the act of folly, Soph.: c. gen. partis, κ. τῶν ὤτων to seize by the ears, Theocr.
  • IVto fetch down as a reward or prize, καθαιρεῖν ἀγῶνα or ἀγώνισμα Plut.: metaph. to achieve, Pind.; so in Mid., φόνῳ καθαιρεῖσθʼ, οὐ λόγῳ, τὰ πράγματα Eur.; in Pass., Hdt.
  • Vmore rarely like the simple αἱρέω, to take and carry off, seize, Hdt.