στόμα

στόμα, τό, Aeol. στύμα Theoc. 29.25; gen. στόματος, but στομάτοιο Hymn.Mag. 2(2).10,28:—

• mouth, Il. 14.467, etc.; σύν τε στόμʼ ἐρεῖσαι Od. 11.426; ἱμείρων γλυκεροῦ σ. Sol. 25; of animals, Hes. Sc. 146, 389, S. Ph. 1156 (lyr.), etc.:—pl. is sts. used for sg., ἀμφιπίπτων στόμασιν, of kissing, Id. Tr. 938, cf. E. Alc. 403 (lyr.), and freq. in later Poets, A.R. 4.1607, Nic. Al. 210, 240, etc.: metaph., πτολέμοιο, ὑσμίνης στόμα, the very jaws of the battle, as of a devouring monster, Il. 10.8, 20.359 (but cf. infr. III.1).
• • • 2 esp. the mouth as the organ of speech, δέκα μὲν γλῶσσαι, δέκα δὲ στόματʼ 2.489, cf. Thgn. 18; βραχύ μοι σ. πάντʼ ἀνᾱγήσασθαι Pi. N. 10.19; freq. in Trag., σ. τὸ Δῖον the mouth of Zeus, A. Pr. 1032; τὸ Φοίβου θεῖον ἀψευδὲς σ. Id. Fr. 350.5, cf. S. OC 603; τοῦ στόματος τὸ στρογγύλον Ar. Fr. 471; Μοισᾶν καπυρὸν σ. their mouthpiece, organ, Theoc. 7.37, cf. Mosch. 3.72; Πιερίδων τὸ σοφὸν σ., of Homer, AP 7.4 (Paul.Sil.), cf. 7.6 (Antip. Sid.), 7.75 (Antip.), 9.184; τὸ μισόχρηστον σ. τῆς κωμῳδίας Phld. Piet. p.93G.; speech, utterance, S. OT 426, 706, OC 132 (lyr.), etc.; εἰς τόδʼ ἐξελθόντος ἀνόσιον σ. ib. 981; κἂν καλὸν φορῇ σ. Id. Fr. 930; τὸ σὸν . . σ. ἐλεινόν Id. OT 671; διδόναι σ. καὶ σοφίαν Ev.Luc. 21.15: in pl. of a single speaker, S. OT 1220 (lyr.):—special phrases: οἴγειν σ. A. Pr. 611; τοὐμὸν οὐ λύω σ. E. Hipp. 1060, cf. Isoc. 12.96; διᾶραι τὸ σ. D. 19.112; κοίμησον σ. keep silence, A. Ag. 1247; δάκνειν σ., i.e. to keep a stern silence (cf. ὀδάξ), Id. Fr. 397; ἴσχε δακὼν σ. σόν S. Tr. 977 (anap.); ὀδόντι πρῖε τὸ σ. Id. Fr. 897; so κλῄσας σ. E. Ph. 865; οὐκ ἐφέξετε σ.; Id. Hec. 1283; σῖγʼ ἕξομεν σ. Id. Hipp. 660; εὖ ἔχειν σ.,= εὐφημεῖν, Eup. 381; συγκλῄειν σ. Ar. Th. 40 (anap.):—of style, τὸ Λυσιακὸν σ. D.H. Lys. 12.
    • 3 with Preps.,
    • • a ἀνὰ στόμα ἔχειν have always in oneʼs mouth, whether for good or ill, E. El. 80; ἀνὰ σ. καὶ διὰ γλώσσης ἔχειν Id. Andr. 95.
      • b ἀπὸ στόματος εἰπεῖν speak from memory (cf. ἀπὸ γλώσσης), Pl. Tht. 142d, X. Mem. 3.6.9, Philem. 48, Plu. Sol. 8, etc.
      • c διὰ στόμα λέγειν A. Th. 579, cf. E. Or. 103 (so κατὰ τὸ σ. ᾄδειν Ar. Nu. 158); διὰ στόμα ἔχειν Id. Lys. 855; οἶκτος οὔτις ἦν διὰ στόμα A. Th. 51; πᾶσι διὰ στόματος ʼtis the common talk, Theoc. 12.21.
      • d ἐν στόμασι εἶχον Hdt. 3.157, 6.136; πολλῶν κείμενος ἐν στόμασιν Thgn. 240; ἐν τῷ σ. λέγειν Ar. Ach. 198.
      • e ἐξ ἑνὸς σ. with one voice, Id. Eq. 670. Pl. R. 364a, PGiss. 36.13 (ii B.C.), Gal. 15.763; so ὡς ἀφʼ ἑνὸς σ. AP 11.159 (Lucill.).
      • f ἐπὶ στόμα on oneʼs face, face-foremost, ἐξεκυλίσθη πρηνὴς . . ἐπὶ σ. Il. 6.43, cf. 16.410; ὡς κύων ἐπὶ σ. κείμενος Archil. Supp. 2.9; ὗς ἔκειτʼ ἐπὶ σ. Men. 21; ἐπὶ σ. κεῖται lies prone, of the right ventricle, Hp. Cord. 4; ἐπὶ σ.,= pronus, Gloss.; ἐπὶ σ. πεσόντα Plu. Art. 29; ἐπὶ σ. φερόμενον ἐν πᾶσι Timae. ap. Plb. 12.8.4; also ὅ τι νῦν ἦλθʼ ἐπὶ σ. whatever came uppermost, A. Fr. 351; ἐπὶ στόματος Φαραώ by the command of P., LXX 4 Ki. 23.35.
      • g κατὰ στόμα face to face, Hdt. 8.11, E. Heracl. 801, Rh. 409, X. An. 5.2.26; οἱ κατὰ σ. θεοί (cf. ἀντήλιοι) E. Fr. 781.33; κατὰ σ. τινός confronted with him, Pl. Lg. 855d; στόμα κατὰ στόμα λαλήσω αὐτῷ LXX Nu. 12.8; στόμα πρὸς στόμα 2 Ep.Jo. 12, 3 Ep.Jo. 14, PMag.Berol. 1.39.
  • II mouth of a river, Il. 12.24, Od. 5.441, A. Pr. 847, Hdt. 2.17, etc.; so ἠϊόνος σ. μακρόν the wide mouth of the bay, Il. 14.36, cf. Od. 10.90; σ. τοῦ Πόντου Th. 4.75; κόλπου ib. 49; τὸ σ. τῆς ἐσβολῆς Ar. Ec. 1107; τὸ ἄνω σ. [τῆς διώρυχος] the width of the trench at top, Hdt. 7.23 (but τὰ σ. τ. δ. mouths, ib. 37).
  • • 2 any outlet or entrance, ἀργαλέον σ. λαύρης Od. 22.137; σ. τῆς ἀγυιᾶς X. Cyr. 2.4.4; σ. φρέατος Id. An. 4.5.25; καδίσκου Ar. Fr. 581, cf. AP 6.251 (Phil.); χθόνιον Ἄιδα σ. Pi. P. 4.44; τὰ τῶν διεξόδων σ. Pl. Phdr. 251d; ἑπτάπυλον σ. the seven gates of Thebes, S. Ant. 119 (lyr.): Medic., τῶν μητρέων, τῶν ὑστερέων,= os uteri (not distinguished from the cervix), Hp. Mul. 1.36, Aph. 5.46; τῆς κοιλίας Arist. APo. 94b15, Sor. 1.50; γαστρός Nic. Al. 20, Gal. 5.274; [ἕλκους] Arist. Pr. 863a11.
  • III foremost part, face, front:
  • • 1 of weapons, point, κατὰ στόμα εἱμένα χαλκῷ Il. 15.389; [ὁ κριὸς] ἔχει σ. σιδηροῦν Ath. Mech. 24.2; τὸ σ. τῆς αἰχμῆς Philostr. Her. 19.4; edge of a sword, μαχαίρας Ascl. Tact. 3.5, Ev.Luc. 21.24, etc.: metaph., ἐθηλύνθην σ. S. Aj. 651.
    • • b the front ranks of the battle, the front, ἀπὸ στόματος (opp. ἀπὸ τῆς οὐρᾶς) X. An. 3.4.42, cf. HG 4.3.4; τὸ σ. τοῦ πλαισίου Id. An. 3.4.43, cf. 5.4.22, Plb. 10.12.7 (so perh. σ. πολέμοιο, ὑσμίνης in Hom., v. supr. Ι.1).
      • c τὸ τῶν λοχαγῶν τάγμα σ. καλεῖται Ascl. Tact. 2.5.
    • 2 ἄκρον σ. πύργων the edge or top of the towers, E. Ph. 1166; πρὸς τῷ σ. τοῦ βίου at the very verge of life, X. Ages. 11.15.
    • 3 = ὀμφαλός III.3, Ael. Tact. 7.3. (Cf. Avest. staman-, m. ‘mouth (of dog)ʼ, Welsh safn ‘mouth’.)

στόμα, ατος, τό,
1) der Mund, von Tieren das Maul ; Hom. u. Hes. oft ; περιδρύφθη στόμα τε ῥῖνάς τε, Il. 23.395, u. öfter in dieser Vbdg ; ἄραβος δὲ διὰ στόμα γίγνετʼ ὀδόντων, Il. 10.373 ; ἡμέων ἀπὸ στομάτων ὄπʼ ἀκοῦσαι, sagen die Sirenen, 12.187 ; das ganze Gesicht, wie man erklärt πρηνὴς ἐπὶ στόμα, Il. 6.43, u. κὰδ δʼ ἄρʼ ἐπὶ στόμʼ ἔωσε, 16.410, eigtl. er stieß ihn nieder, daß er auf den Mund fiel ; übertr. πτολέμοιο μέγα στόμα, 10.8, 19.313, u. στόμα ὑσμίνης, 20.359, der Rachen od. Schlund des Krieges, der Schlacht, die als gierige Ungeheuer zu denken sind ; ἀπό μοι λόγον τοῦτον, στόμα, ῥῖψον, Pind. Ol. 9.35, d.i. sprich nicht dies Wort ; κωφὸς ἀνήρ τις, ὃς Ἡρακλεῖ στόμα μὴ παραβάλλει, P. 9.87, d.i. der ihn nicht lobt ; σιγᾷ οἱ στόμα, N. 10.29, u. sonst ; Tragg.: ψευδηγορεῖν γὰρ οὐκ ἐπίσταται στόμα Διός, Aesch. Prom. 1034 ; εὔφημον κοίμησον στόμα, schweige, Ag. 1920, u. öfter ; εὐφημεῖν στόμα, Eur. Hec. 337 ; οὐκ ἐφέξετε στόμα, 1283 ; κλῄσας στόμα, Phoen. 872 ; σῖγα ἕξομεν στόμα, Hipp. 660 ; στόμα συγκλείω, Thesm. 40 ; u. in Prosa überall, οὐδὲ τὸ στόμα πρὸς τὸ στόμα προσθήσεις, vom Kusse, Xen. Mem. 2.6.39, vgl. 3.14.5 ; ἴσχε δακὼν στόμα σόν, Soph. Trach. 973 ; νῦν καλὸν ἀντίφονον κορέσαι στόμα πρὸς χάριν ἐμᾶς σαρκὸς αἰόλας, Phil. 1156 ; τὸ θεῖον αὐτοὺς ἐξαναγκάζει στόμα, O.C. 609, der Mund des Gottes, der weissagt ; στόμα Πινδάρου, Pindars Dichtermund, d.i. der Dichter Pindar, Jacobs Anth. 2.1 p. 303 ; sprichwörtlich ἀπὸ στόματος εἰπεῖν, frei vom Munde weg, auswendig hersagen, Plat. Theaet. 142d ; Xen. Mem. 3.6.9, Conv. 3.5 ; vgl. Philem. bei B.A. 436 ; ähnlich ἐν στόματι λέγειν, Ar. Ach. 198 ; διὰ στόματος u. ἀνὰ στόμα ἔχειν, stets im Munde führen, καὶ διὰ γλώσσης ἔχειν, Eur. Andr. 95, vgl. El. 80 ; Xen. Cyr. 1.4.25, Hier. 7.9 ; πᾶσιν διὰ στόματος, Theocr. 12.21 ; seltener διὰ στόμα, Aesch. Spt. 51, 579, οἶκτος ἦν διὰ στόμα, λέγει δὲ τοῦτʼ ἔπος διὰ στόμα ; ἀναβοᾷ διὰ στόμα, Eur. Or. 103 ; Ar. Lys. 855 ; auch ἐν στόμασιν ἔχειν τινά, vom Lobe u. Tadel, Her. 3.157, 6.136 ; ἐξ ἑνὸς στόματος ἅπαντες ἀνέκραγον, Alle aus einem Munde, Ar. Eq. 670 ; Plat. Rep. II.364a ; ὅ τι ἦλθʼ ἐπὶ στόμα, was Einem in den Mund kommt, das Erste, das Beste, VIII.563c ; s. Schaefer zu Dion.Hal. C.V. 13 ; vgl. Aesch. frg. 337. – Auch die Rede, τὸ γὰρ σὸν ἐποικτείρω στόμα ἐλεινόν, Soph. O.R. 671, vgl. O.C. 985, u. öfter bei den Tragg. vom Inhalte der Rede.
2) übh. Mündung, Oeffnung ; ποταμῶν, Il. 12.24, vgl. Od. 5.441 ; Νείλου, Aesch. Prom. 849 ; auch πόντιον, der Meeresschlund, Eur. Rhes. 438 ; τοῦ κόλπου, Thuc. 4.49 ; Πόντου, 73 ; ποταμοῦ, 102 ; λιμένος, 7.56, wie Xen. An. 5.10.1 u. öfter ; ἠϊόνος στόμα μακρόν, die geräumige Mündung det Bucht, Il. 14.36, vgl. Od. 10.90 ; Her. 2.17, 4.85 ; ein Erd- oder Felsenspalt, aus dem ein Eingang, ἀργαλέον στόμα λαύρης, der enge Ausgang des Gäßchens, Od. 22.137 ; τὸ ἄνω στόμα τοῦ ὀρύγματος, Her. 8.23 ; ἐπʼ ἀξείνου στόμα, Pind. P. 4.203 ; χθόνιον ᾍδα στόμα, ib. 44 ; ἑπτάπυλον στόμα, Soph. Ant. 119, Thebens sieben Tore ; Zugang, Xen. Cyr. 2.4.4 ; zum Hause, An. 4.5.25 ; τὰ τῶν διεξόδων στόματα, Plat. Phaedr. 251d.
3) der vordere Teil, bes. von Waffen, die Spitze, ξυστὰ κατὰ στόμα εἱμένα χαλκῷ, Il. 15.589 ; die Scharfe, die Schneide des Schwertes, Soph. Aj. 651 u. dgl.; – die vordere Seite, Fronte des Heeres, κατὰ στόμα, Stirn gegen Stirn, gerade gegenüber, Her. 8.11 ; vgl. Eur. Rhes. 408 ; nach Suid. τὸ ἔμπροσθεν μέρος τοῦ στρατοῦ ; Xen. An. 3.4.42 κελεύει δέ οἱ συμπέμψαι ἀπὸ τοῦ στόματος ἄνδρας, wo οὐρά der Ggstz ist, vgl. 5.4.22, Hell. 3.1.23 ; so auch Plat. κατὰ τὸ στόμα τοῦ διώκοντός τε καὶ φεύγοντος ὁ δικαστὴς ἱζέσθω, ihnen gegenüber, vor Augen, Legg. IX.855d ; aber bei Pol. ὄντες οἱονεὶ στόμα τοῦ κατὰ τὴν πόλιν πλήθους ist = der Kern, 10.12.7.

στόμα

-ατος, τό.

• • 1

    The mouth : βασιλῆας ἀνὰ σ. ἔχων Il. 2.250, εἴ μοι δέκα στόματʼ εἶεν 489. Cf. Il. 6.43, Il. 10.375, Il. 14.91, 467, Il. 15.607, Il. 16.345, 349, 410, Il. 22.452, Il. 23.395, 777, Il. 24.506 : Od. 5.322, 456, Od. 11.426, Od. 12.187, Od. 18.97.

  • 2

    In transferred senses.

  • • a

      The mouth of a harbour, the entrance to it Od. 10.90.

    • b

      The mouth of a passage, the opening by which one enters or leaves it : σ. λαύρης Od. 22.137.

    • c

      The mouth or outfall of a river : ὅτε δὴ ποταμοῖο κατὰ σ. ἷξεν Od. 5.441. Cf. Il. 12.24.

    • d

      The front, i.e. the point, of a weapon : ξυστὰ κατὰ σ. εἱμένα χαλκῷ Il. 15.389.

    • e

      ἠϊόνος στόμα Il. 14.36 (the two containing capes being app. likened to jaws, and the curving shore to the hollow of the mouth).

    • f

      πτολέμοιο σ. Il. 10.8 (war being app. likened to the jaws of a devouring monster). Cf. Il. 19.313, Il. 20.359.

στόμα (στόμα, -ατος, -α voc., acc.; στόματʼ(α), -άτων.)

• 1mouth ἀπό μοι λόγον τοῦτον, στόμα, ῥῖψον O. 9.36 ἔπος – Αἰήτα τό ποτε ζαμενὴς παῖς ἀπέπνευσʼ ἀθανάτου στόματος P. 4.11 κωφὸς ἀνήρ τις ὃς Ἡρακλεῖ στόμα μὴ περιβάλλει P. 9.87 βραχύ μοι στόμα πάντʼ ἀναγήσασθ N. 10.19 Ζεῦ πάτερ, τῶν μὰν ἔραται φρενί, σιγᾷ οἱ στόμα N. 10.29 τοῖσιν Αἴγιναν προφέρει στόμα πάτραν (? the mouth of the Aiakidai) I. 5.43 καὶ νεαρὰν ἔδειξαν σοφῶν στόματʼ ἀπείροσιν ἀρετὰν Ἀχιλέος I. 8.47 πεδὰ στόμα φλέγει fr. 26. πολὺν ῥόθον ἵεσαν ἀπὸ στομ[άτων] Ἐλείθυιά τε καὶ Λάχεσις Pae. 12.16 πρὶν μὲν ἕρπε τὸ σὰν κίβδηλον ἀνθρώποισιν ἀπὸ στομάτων Δ. 2. 3. met., “πὰρ χθόνιον Ἀίδα στόμα” P. 4.44 ἐπʼ Ἀξείνου στόμα i. e. the Bosporus P. 4.203

στόμα , ατος: mouth; ἀνὰ στόμα ἔχειν, διὰ στόμα ἄγεσθαι, phrases relating to utterance, Il. 2.250, Il. 14.91; fig., of the mouth of rivers or harbors, point of a lance, Il. 15.389; ἠιόνος, ‘opening,’ ‘inlet,’ Il. 14.36.

στόμα, Doric στύμα, ατος, τό,

• • Ithe mouth, Lat. os, Hom., etc.
  • • 2the mouth as the organ of speech, δέκα μὲν γλῶσσαι, δέκα δὲ στόματʼ Il.; στ. τὸ δῖον the mouth of Jove, Aesch.; Μοισᾶν στόμα their mouthpiece, Theocr.;—with Preps., ἀνὰ στόμα ἔχειν to have always in oneʼs mouth, Eur.: ἀπὸ στόματος by word of mouth, Xen., etc.: διὰ στόμα was in every oneʼs mouth, Aesch.; πᾶσι διὰ στόματος ʼtis the common talk, Theocr.: ἐξ ἑνὸς στ. with one voice, Ar.; κατὰ στόμα face to face, Hdt., Attic
  • IIστ. ποταμοῦ the mouth of a river, Lat. ostia, Hom., etc.; so, ἠιόνος στ. μακρόν the wide mouth of the bay, Il.; στ. τοῦ Πόντου, Lat. fauces Ponti, Hdt.:—also, a chasm or cleft in the earth with a stream gushing out, Hdt.; τὸ ἄνω, τὸ κάτω στόμα τοῦ ὀρύγματος the opening or width of the trench at top, at bottom, Hdt.
  • • 2any outlet or entrance, Od., Xen.
  • IIIthe foremost part, face, front:
  • • 1of weapons, the point, Il.; the edge of a sword, NTest.:—also like Lat. acies, the front, στόμα πολέμοιο, ὑσμίνης Il.; so alone, Xen.
    • 2generally, ἄκρον στ. πύργων the top of the towers, Eur.; τὸ στόμα τοῦ βίου the verge of life, Xen.