ἐπιστάτης
ἐπιστάτης, one who stands near
- one who stands near or by: hence, like ἱκέτης, suppliant, οὐ σύ γʼ ἂν . . σῷ ἐπιστάτῃ οὐδʼ ἅλα δοίης Od. 17.455.
- 2 in battle-order, oneʼs rear-rank man, X. Cyr. 3.3.50, 8.1.10, al.
- b also, even numbers in a λόχος, Ascl. Tact. 2.3, Arr. Tact. 6.6.
- II one who stands or is mounted upon, ἁρμάτων ἐ., of a charioteer, S. El. 702, E. Ph. 1147; ἐλεφάντων ἐ., of the driver, Plb. 1.40.11.
- 2 one who is set over, chief, commander, A. Th. 816 (815); ὅπλων Id. Pers. 379; ποιμνίων ἐ. S. Aj. 27; ἐρετμῶν ἐ. E. Hel. 1267; θύματος ἐ. Id. Hec. 223; but ταύρων πυρπνόων ζεύγλῃσι mastering them with . ., Id. Med. 478; ἐνόπτρων καὶ μύρων, of the Trojans, Id. Or. 1112; ἐ. Κολωνοῦ, of a tutelary god, S. OC 889; [καιρὸς] ἀνδράσιν μέγιστος ἔργου παντός ἐστʼ ἐ. Id. El. 76; also in Prose, ἐ. γενέσθαι τῶν λόγων ἴσους καὶ κοινούς judges, And. 4.7; ποίας ἐργασίας ἐ.; Answ. ἐ. τοῦ ποιῆσαι δεινὸν λέγειν (where it = ἐπιστήμων) Pl. Prt. 312d; πραγμάτων Isoc. 4.121; ἐπιστάται ἄθλων stewards of games, Pl. Lg. 949a, cf. X. Lac. 8.4; of a pilot, Id. Oec. 21.3; supervisor of training, Pl. R. 412a, X. Mem. 3.5.18 (pl.); ἐ. τῶν παίδων IG 12(1).43 (Rhodes); τῶν ἐφήβων Inscr.Prien. 112.73 (i B.C.): voc. ἐπιστάτα, = Rabbi, Ev.Luc. 5.5, al.
- III president of a board or assembly: at Athens, ἐ. τῶν πρυτάνεων chairman of βουλή and ἐκκλησία in cent. v, Arist. Ath. 44.1, later, keeper of Treasury or Archives, IG 3.841, etc.; ἐ. τῶν προέδρων chairman of βουλή and ἐκκλησία from cent. iv, Aeschin. 3.39, D. 22.9, etc.; ἐ. ὁ ἐκ τῶν προέδρων IG 2(2).204.31 (iv B.C.); in other Greek states, ib. 12(1).731 (Rhodes), 12(7).515.116, 125 (Amorgos), etc.; ἐ. τῶν νομοθετῶν ib. 2(2).222; τῶν δικα[στῶν] LW 1539 (Erythrae).
- 2 overseer, superintendent, in charge of any public building or works, τοῦ νεὼ τοῦ ἐν πόλει, i.e. of the temple of Athena Polias, IG 1(2).372; ἱεροῦ UPZ 42.22 (ii B.C.); ἐ. τῶν ἔργων clerk of the works, D. 18.114, LXX Ex. 1.11 (pl.); τῶν δημοσίων ἔργων Aeschin. 3.14; τοῦ ναυτικοῦ ib. 222; τῆς Ἀκαδημείας Hyp. Dem. Fr. 7; τοῦ Μουσείου OGI 104.4 (ii B.C.); τῶν κοπρώνων D. 25.49.
- 3 governor, administrator, τῆς πόλεως OGI 254.3 (Babylon, ii B.C.), cf. IG 12(3).320.7 (Thera, iii B.C.), OGI 479.7 (Dorylaeum, ii A.D.); κώμης local magistrate, Arch.Pap. 4.38.
- 4 = προστάτης, Lat. patronus, IG 14.1317.
- IV in Ar. Av. 437, = χυτρόπους, Ar.Byz. ap. Eust. 1827.45; other explanations, ibid., cf.Sch.Ar. l.c.: τοὐπιστάτου is fr. ἐπίστατος, = πυρίστατος, Anon. ap. Eust. 1827.56: dub. sens. in BpW 1892.514; cf. ἐπίστατον.
1. van pers.
a. wie ergens op of bij staat: bedelaar:
b. wie aan het hoofd staat: toezichthouder, bewaker:
2. van zaken staander (voor pannen e.d.)
1) der Herantretende, so nur Od. 17.455, οὐ σύγʼ ἂν ἐξ οἴκου σῷ ἐπιστάτῃ οὐδʼ ἅλα δοίης ; nach VLL ἀπὸ τοῦ ἐφίστασθαι τῇ τραπέζῃ, der an dich herantritt, dich anspricht, der Bettler.
2) der auf Etwas steht, ἁρμάτων Soph. El. 692 Eur. Phoen. 1154, Kämpfer zu Wagen. So auch ἐλεφάντων Pol. 1.40.11.
3) der hinter Einem steht, der Hintermann im Treffen, Xen. Cyr. 3.3.59, 8.1.10 ; Arr. vom Hirten.
4) der Vorsteher, Aufseher, bei Aesch. Spt. 797 dem στρατηγός entsprechend ; ὅπλων Pers. 371 ; ποιμνίων Soph. Aj. 27 ; vom Schutzgott, O.C. 893, καιρὸς ὅσπερ ἀνδράσιν μέγιστος ἔργου παντός ἐστʼ ἐπιστάτης El. 76, »die Stunde, die ordnend über jede Tat der Menschen wacht,« nach Donner, ἐρετμῶν, ταύρων, Lenker. Eur. Hel. 1267, Med. 478, der Fürst, Xen. Cyr. 8.1.6, übh. der Etwas leitet, besorgt, ἐργασίας Plat. Prot. 312d ; ποιμνίων Legg. X.906a ; γυμνικῶν ἄθλων ἐπ. καὶ βραβεῖς XII.949a ; οἱ ἐν τοῖς γυμνικοῖς ἀγῶσιν ἐπ. Xen. Lac. 8.4. In Athen bes.
a) der täglich durchs Los ernannte Vorsteher der Prytanen, der in den Sitzungen des Rats und in den Volksversammlungen den Vorsitz führt, Dem. u. a.Or. oft ; vgl. Hermanns Staatsalterth. §.127.
b) ἐπιστάται τῶν δημοσίων ἔργων, Aufseher über die Staatsbauten, zu denen die τειχοποιοί, ὁδοποιοί u. ä., auch ἐπιστάται τῶν ὑδάτων, Wasserbauinspektoren gehören, Hermann a.a.O. §.149.7 u. Böckh Staatshaush. I p. 218.
c) Vorsteher der Tempel, Inscr., vgl. Böckh a.a.O. p. 173. – Bei Plat. Prot. 312d, ἐπιστ. τοῦ ποιῆσαι δεινὸν λέγειν, liegt darin auch der Begriff des Kundigen. – Ar. Av. 436, κρεμάσατον τύχῃ ʼγαθῇ εἰς τὸν ἰπνὸν εἴσω πλησίον τοῦ ʼπιστάτου, wird verschieden erkl., entweder als ἰπνολέβης, od. als ein Tonbild des Hephästus, das auf dem Feuerherde stand, od. ein Gestell, um Küchengerätschaften aufzuhängen, od. der Dreifuß unter dem Mischgefäß, s. Schol. u. Böckh Inscr. I p. 20.
ὁ
[ἐπι- 2 + στα-, ἵστημι. One who stands by or beside.]
A suppliant or almsman; or perh., a follower or dependant Od. 17.455.
Strong 1988
a chief, commander, master: Lk 5:5 8:24, 45 9:33, 49 17:13 (cf. Dalman, Words, 336 ff.).†
- Ione who stands near or by, a suppliant, Od.
- 2in battle-order, oneʼs rear-rank man (as παραστάτης is the right- or left-hand man, προστάτης the front-rank man), Xen.
- IIone who stands or is mounted upon a chariot, c. gen., Soph., Eur.
- 2one who is set over, a commander, Trag.; ἐπιστ. Κολωνοῦ, of a tutelary god, Soph.; ἐπ. ἄθλων president, steward of the games, a training- master, Xen.
- IIIat Athens the President of the βουλή and ἐκκλησία, Aeschin., Dem.
- 2an overseer, superintendent, in charge of any public works, Dem.
- IVthe caldron for the hot bath which stood over the fire, Ar.
-
…ταῦτα ἤρεσε τοῖς παροῦσι, καὶ πάντες ἐπῄνεσαν, καὶ ἐμέ τε ὁ Καλλίας οὐκ ἔφη ἀφήσειν καὶ ἑλέσθαι ἐδέοντο ἐπιστάτην. εἶπον οὖν ἐγὼ ὅτι αἰσχρὸν εἴη βραβευτὴν ἑλέσθαι τῶν λόγων. εἴτε γὰρ χείρων ἔσται ἡμῶν ὁ αἱρεθείς ,…
Plato, Protagoras
-
…καὶ ὑμεῖς κοινῇ δεησόμεθα αὐτοῦ ἅπερ ὑμεῖς ἐμοῦ, μὴ διαφθείρειν τὴν συνουσίαν · καὶ οὐδὲν δεῖ τούτου ἕνεκα ἕνα ἐπιστάτην γενέσθαι, ἀλλὰ πάντες κοινῇ ἐπιστατήσετε. ἐδόκει πᾶσιν οὕτω ποιητέον εἶναι · καὶ ὁ Πρωταγόρας πάνυ μὲν οὐκ ἤθελεν…
Plato, Protagoras
-
…δέ τις ἐκεῖνο ἔροιτο, ὁ δὲ σοφιστὴς τῶν τί σοφῶν ἐστιν ; τί ἂν ἀποκρινοίμεθα αὐτῷ ; ποίας ἐργασίας ἐπιστάτης ; τί ἂν εἴποιμεν αὐτὸν εἶναι, ὦ Σώκρατες, ἢ ἐπιστάτην τοῦ ποιῆσαι δεινὸν λέγειν ; ἴσως ἄν ,…
Plato, Protagoras
-
…προσαρμόσειεν. ἀληθῆ λέγεις. ἀληθῆ μέντοι. ἀλλὰ τὸ μέτριον οἶμαι δεῖ φυλάττειν καὶ τὸ εἰκὸς σὲ τὸν σοφὸν ἐπιστάτην. βουλοίμην ἄν. καὶ ἐγώ σοι συμβούλομαι, ὦ Ἑρμόγενες. ἀλλὰ μὴ λίαν, ὦ δαιμόνιε, ἀκριβολογοῦ…
Plato, Cratylus
-
…; τί ἂν ἀποκρινοίμεθα αὐτῷ ; ποίας ἐργασίας ἐπιστάτης ; τί ἂν εἴποιμεν αὐτὸν εἶναι, ὦ Σώκρατες, ἢ ἐπιστάτην τοῦ ποιῆσαι δεινὸν λέγειν ; ἴσως ἄν, ἦν δʼ ἐγώ, ἀληθῆ λέγοιμεν, οὐ μέντοι ἱκανῶς γε ·…
Plato, Protagoras
-
…. ταύτῃ ἄρα αὐτῷ πρακτέον καὶ γυμναστέον καὶ ἐδεστέον γε καὶ ποτέον, ᾗ ἂν τῷ ἑνὶ δοκῇ, τῷ ἐπιστάτῃ καὶ ἐπαΐοντι, μᾶλλον ἢ ᾗ σύμπασι τοῖς ἄλλοις. ἔστι ταῦτα. εἶεν. ἀπειθήσας δὲ τῷ ἑνὶ καὶ…
Plato, Crito
-
…ὦ Καλλία, ἦν δʼ ἐγώ, εἰ μέν σου τὼ ὑεῖ πώλω ἢ μόσχω ἐγενέσθην, εἴχομεν ἂν αὐτοῖν ἐπιστάτην λαβεῖν καὶ μισθώσασθαι ὃς ἔμελλεν αὐτὼ καλώ τε κἀγαθὼ ποιήσειν τὴν προσήκουσαν ἀρετήν, ἦν δʼ ἂν οὗτος ἢ τῶν…
Plato, Apology
-
…ἀεὶ κοινῇ τούτοις ἐπιτρέπειν. πῶς ; οὗ μὲν ἂν ἑνὸς ἄρχοντος χρεία συμβαίνῃ, τὸν ταῦτα ἀμφότερα ἔχοντα αἱρούμενον ἐπιστάτην · οὗ δʼ ἂν πλειόνων, τούτων μέρος ἑκατέρων συμμειγνύντα. τὰ μὲν γὰρ σωφρόνων ἀρχόντων ἤθη σφόδρα μὲν εὐλαβῆ…
Plato, Statesman
-
…· εἰ δὲ αἱρήσεσθε μὲν μηδὲν βελτίω, φήσετε δέ, αἰσχρὸν καὶ τοῦτο τῷδε γίγνεται, ὥσπερ φαύλῳ ἀνθρώπῳ ἐπιστάτην αἱρεῖσθαι, ἐπεὶ τό γʼ ἐμὸν οὐδέν μοι διαφέρει. ἀλλʼ οὑτωσὶ ἐθέλω ποιῆσαι, ἵνʼ ὃ προθυμεῖσθε συνουσία τε…
Plato, Protagoras
-
…οὗτος ἢ τῶν ἱππικῶν τις ἢ τῶν γεωργικῶν · νῦν δʼ ἐπειδὴ ἀνθρώπω ἐστόν, τίνα αὐτοῖν ἐν νῷ ἔχεις ἐπιστάτην λαβεῖν ; τίς τῆς τοιαύτης ἀρετῆς, τῆς ἀνθρωπίνης τε καὶ πολιτικῆς, ἐπιστήμων ἐστίν ; οἶμαι γάρ σε ἐσκέφθαι…
Plato, Apology