induere

induere [CL] 1 to put on, don (clothing or sim.; cf. 4a infra). b (w. body or its outer parts as obj.; cf. 2d, 4d, 5g infra); c (fig.). c706 ut ‥ Anglorum clerici ‥ laicalem ‥ habitum deponentes talares tunicas ‥ ~erent (Lit. Papae) CS 119; in homine qui circa se ~erit eam [sc. novam vestem] Egb. Pont. 125; calciamenta patris ‥ quidam / induit Alcuin SS Ebor 737; induit Hieroboam Samariae stemmata [i. e. became king] Id. Carm. 69. 121; religionis habitum ~uit [i. e. became a monk] Osb. V. Elph. 123; Maximus ‥ purpuram ~it [i. e. became emperor] W. Malm. GR I 2 (cf. Bede HE I 9 p. 23: imperator creatus); in ‥ turpibus ludis, in quibus ‥ ~untur larve Docking 108; pannum integrum abscondunt et lacerata desuper ~unt [ME: doð on] AncrR 126.  b [numina] nisi corpora ~erint humanis visibus apparere non possunt Alb. Lond. DG 11. 5; Fishacre Quaest. 44 (v. ethnicus 2d); ossa illa arida carnem et pellem ~unt (Mochua 10) VSH II 188.  c si habitum patientis ~imus ‥ facile ‥ lapsus vitamus peccatorum Bede Ep. Cath. 61; c792 Alcuin Ep. 14 (v. dum 3a); apostolica, velut armaturam Dei, ~ebant documenta [cf. Eph. vi 11] Gosc. Transl. Mild. 3. 2 to take on, assume: a (matter, form, or appearance); b (quality, characteristic, condition, or sim.); c (title); d (w. ref. to Christ’s incarnation; cf. 5h infra); e to play the part (of), assume the role (of). f (novum hominem ~ere) to put on the new man (cf. Eph. iv 24, Col. iii 10). g (Christum ~ere) to put on Christ (cf. Gal. iii 27). a legati ‥ qui digne personam patrie ~erent W. Malm. GR I 4; servientem quendam ‥ cujus ille [sc. diabolus] formam ~erat Id. GP IV 138; Ailr. Serm. 26. 30 (v. 2d infra); Gir. TH II 19 p. 102 (v. forma 2); si fetus generatur, non eorum [spermatum] ~it formam sed alienam Quaest. Salern. B 175; formam / indue discipuli, si meus esse cupis Neckam DS V 32; materia appetit se ~ere formam post aliam Siccav. PN 154; R. Bury Phil. 7. 104 (v. entelechia).  b neque ‥ peccatorum umbras exuere potuit qui viscera caritatis ~ere non curavit [cf. Col. iii 12] Bede Ep. Cath. 91; exstasim ~erat Osb. V. Dunst. 42 p. 123 (v. 1 ecstasis a); qua [Egbirhtus] ‥ mores longe a gentilitia barbarie alienos ~eret W. Malm. GR II 106 p. 106; in resurrectione nostra, quando mortale hoc ~et immortalitatem [cf. I Cor. xv 53] Ailr. Serm. 41. 7; pali ‥ solo infixi ‥ naturam ~unt bipartitam Gir. TH II 7 p. 86; qui ~it feritatem beluinam exuit humanam naturam T. Chobham Praed. 257; s1238 prior et conventus Cantuarie maximam ~it confusionem [cf. I Macc. i 29] Flor. Hist. II 227.  c s801 ut Karolus nomen imperatoris ~eret Gerv. Tilb. II 18 p. 941; Fortescue NLN I 7 (v. 2 exuere 2a).  d fragilitas quam ~erat peccato omni carebat Bede Cant. 1168; hunc hominem quem ~erat a peccato inmunem servare cognovit Id. Hom. I 12. 61; qua ratione Filius Dei carnem ~erit Osb. V. Dunst. 42 p. 122; [Christus] dignatus est ~ere similitudinem ‘carnis peccati’ [Rom. viii 3] Ailr. Serm. 26. 30 p. 345.  e Wlstanus apud Wigorniam ~it monachum W. Malm. Wulfst. I 3; ducem exuens et militem ~ens Gir. EH II 18 (v. ducalis 1a); qui ‥ feminas ~unt J. Furness Kentig. 28 p. 211 (v. 2 exuere 2a); majestas illa subegit / Anglos; sic regem dux induit [Willelmus I] (Vers.) M. Rievaulx 33. 3; diabolus cum serpentem ~isset T. Chobham Praed. 205; leo terribilis ‥ / ‥ induit jam ovem ovium Walt. Wimb. Carm. 25.  f qui deposita veteris hominis impuritate novum hominem ~erint Bede Cant. 1088; Gosc. Aug. Min. 759A (v. formositas 1c); ut novum ~ens hominem omnem vite prioris exuas vetustatem P. Blois Ep. 15. 52A.  g Bede Ep. Cath. 55 (v. 5d infra). 3 a to bestow (upon), impart (to). b to produce, provide. a ad eos ‥ quibus placebat decorem ~it, ad eos quibus displicebat fortitudinem Bede Prov. 1037.  b cum calor alienus fit attrahens et non ~ens humorem, sicciora sunt universa putrefacta Gilb. I f. 6v. 1; 1384 pro esiamentis claustralium et sociorum ~endis remanent cotidie in celario xj panes Ac. Obed. Abingd. 43. 4 to clothe, equip (also absol.). b (refl.). c (w. clothing or sim. as second acc.; cf. 5d infra); d (fig.). induo mortales retorto stamine pepli Aldh. Aen. 86 (Aries) 7; calciamenta quae viri Dei in sepulchro pedes ~erant Bede CuthbP 45; [Gratianus] Theodosium ‥ purpura ~it [i. e. made him emperor] Id. HE I 9 p. 23; induit altaris speciosa veste ministros Alcuin Carm. 88. 1. 13; usque dum audiunt signum ad ~endum RegulC 25; eum lorica ~it et galeam capiti ejus imposuit Ord. Vit. VIII 1 p. 267; ut patrem ‥ balnearet, ~eret, foveret G. Mon. II 12; duas urbes duobus palliis ~et Ib. VII 3; nisi sese sive in ~endo sive in arma ferendo ad modum militum Arturi haberet Ib. IX 11; plange, Waltham, ‥ et exue te vestibus jocunditatis, ~ere cinere et cilicio Found. Waltham 20 p. 27; actus comedendi, bibendi et ~endi et hujusmodi Ockham Pol. I 331; ~e meum dorsum hanc [? l. hac] Liv. Op. 112.  b ~it se ipse vestimentis suis Bede HE V 5 p. 288; tuis nunc indue temet / exuviis Wulf. Swith. II 925; surge, stulte, et ~e te [MS: †induste] Ælf. Bata 4. 31 p. 63; se calciet et regulariter ~at Lanfr. Const. 167; comederunt et biberunt et se ~erunt Ockham Err. Papae 960; si nequaquam velimus nos ~ere cum Ninivitis in sacco et cinere [cf. Jon. iii 6] Reg. Whet. I 385.  c [Constantinus] ~it eam clamidem suam [v. l. clamide sua] Aldh. VirgP 25 p. 259; sanctum religionis habitum ‥, quem mox rebus pariter et actibus sese [omitted in one MS] ~it V. Neot. A 1; Ord. Vit. XII 47 p. 491 (v. 4d infra); induo me galeam H. Avr. CG 18 (v. 1 galea 1a); Liv. Op. 112 (v. 4a supra).  d exueras, misericors domine, vetustis pannis originalis peccati et ~eras me veste innocentie Anselm (Or. 8) III 27; nocebit possidenti ex impiis pietas donec sese genitore ~erit G. Mon. VII 3 (cf. Ord. Vit. XII 47 p. 491: donec sese genitorem ~erit); ~ite animas vestras talium ornamento virtutum Ailr. Serm. 28. 21; ethera Favonius / induit aviculis P. Blois Carm. 7. 2. 12; signavit signaculo crucis Christi cadaver [vituli], et ilico ‥ caro et pellis ossa nuda ~erunt (Abbanus 7) VSH I 7; quidam ‥ quasi ~unt peccata sua sericis vestibus T. Chobham Praed. 25. 5 (pass., esp. p. ppl.) to be clothed, dressed, vested, equipped; b (w. ref. to admission to monastic order); c (w. church, city, or artefact as subj.); d (w. acc. denoting clothing or sim., cf. 4c supra). e (p. ppl.) clothed, not naked (also as sb. m.). f (p. ppl. of priest) vested (also as sb. m.). g (in extended use) to be covered (by), enclosed (in) (human or animal body, or outer parts of body or plant); h (w. ref. to Christ’s incarnation as man.). bombicinis ~tum vestibus Aldh. VirgP 35 p. 278; ipsius [magistri] habitu, id est caracalla qua vestiebatur, ~tus Bede HE I 7 p. 18; [Aðeluuoldus] vestibus induitur sacris Wulf. Swith. I 940; ~antur honeste qui eam [sc. missam] sunt celebraturi Lanfr. Const. 127; si ab aliquo repetas tunicam ‥, redit in id quod erat antequam a te ~eretur Anselm (Casus Diab. 1) I 234; Gallico more ~tos Ord. Vit. XI 26 p. 256; armis ~untur Britones G. Mon. IV 9; pater vester ‥ nudus est ‥; ergo facite elymosinas de vestimentis, ut possit ~i (Ita 29) VSH II 127.  b hic ‥ Londonie ~tus est Eccleston Adv. Min. 3 p. 19; quicumque monachus ~eretur (Boecius 29) VSH I 96; 1443 xiiij annorum fuerat etatis antequam ~tus esset Paston Let. 871; 1460 iste frater ‥ in ordinem per me ~tus et professus et ad gradum sacerdocii promotus Ib. 608.  c bysso ~itur ecclesia cum castigant corpora sua electi Bede Prov. 1036; Gl. Leid. 35. 140 (v. indumentum 3a); Menevia pallio Urbis Legionum ~etur G. Mon. VII 3.  d sicut Cyprianus [De habitu virginum 13] ait sericum et purpuram ~tae Christum induere non possunt Bede Ep. Cath. 55; Ib. (v. 2g supra); terras indutus me Christus sanguine salvat Bonif. Aen. 138; sanctimonialium habitum ~ta W. Malm. GP II 78 p. 174; monachicum scema ‥ ~tus est Ord. Vit. V 10 p. 383; Osb. Glouc. Deriv. 267; Gros. Ep. 48 (v. 6b infra); Christus carnem ~tus [v. l. ~tus carne] S. Langton Ruth 89.  e non est ~ti quod est ~tus sed ‥ vestem dantis Anselm (Praesc. III 5) II 269; superabit eum [sc. draconem] nudus, cum nichil ~tus proficiet G. Mon. VII 4; fratres in aquam exierunt ‥ ~ti (Carthagus 50) VSH I 189.  f sint duo de ~tis juxta altare hinc et inde trahentes ad se duos pannos Lanfr. Const. 115; 1400 in ‥ apparatu diaconali ~tum (v. diaconalis a).  g indutum proprio statim me corpore vidi Alcuin SS Ebor 1006; sanctus velamine quisquam / corporis indutus fragili Wulf. Swith. pref. 583; baculum ‥ suco animatum, cortice ~tum W. Malm. GP V 230 p. 384; [bernace] firmam plumarum vestituram indute Gir. TH I 15 p. 47; diabolus ‥ serpente tamquam vestimento ~tus fuit T. Chobham Praed. 205; capra ‥ / stulta non considerans unde sit induta (De studiis 14) Pol. Songs 206; [ego] decies in die excoriatus et tociens ‥ nova pelle ~tus (Brendanus 46) VSH II 288.  h cum Deus esset ‥ ~tus carne Bede Cant. 1186. 6 (pass., or middle, fig.) to be clothed, clothe oneself, or sim.: a (in clothing, or sim., in fig. sense; also in another’s skin); b (in qualities, virtues, vices, or sim.). a [fideles] abicientes opera tenebrarum ~untur arma lucis [cf. Rom. xiii 12] Bede Cant. 1116; c1091 Moysen [monachum] ‥ pelle servi vestri fratris Anselmi ~tum et os ejus os meum esse vestra sciat dilectio Anselm (Ep. 140) III 286; [diabolum] simulacro vel vulpis vel ursi ~tum W. Malm. GP I 19 p. 29; puelle [dat. sg.] ‥ ~te virtutum ornamentis V. Chris. Marky. 23.  b operibus justis ~tus Bede Cant. 1144; ut quicumque sunt ex aqua et Spiritu Sancto renati semper †~ant [? l. ~antur] ejus protectione muniti Egb. Pont. 70; hac [fide] ~tus accessi vos oraturus Anselm (Or. 10) III 36; humanatus ‥ i. humanitatem ~tus Osb. Glouc. Deriv. 267; [homo] maledicens, / fraudibus indutus [v. l. imbutus; sc. esse caveto] D. Bec. 35; ne ‥ ~amini ‥ diabolicam feritatem Gros. Ep. 48 p. 143 (v. exossator).