partio
partio, to share, part, distribute, apportion, divide
- a bearing, bringing forth young (ante-and post-class.): horresco misera, mentio quoties fit partionis, Plaut. Truc. 1, 2, 92 (186); Afran. ap. Non. 217, 31: mulieris, Gell. 3, 16, 9; 12, 1, 20.— Of hens, a laying of eggs: hae (gallinae) ad partiones sunt aptiores, Varr. R. R. 3, 9, 4.
- I Lit.
- α Form partĭo, īre: tu partem laudis caperes, tu gaudia mecum Partisses, Lucil. ap. Non. 475, 23: aeternabilem divitiam partissent, Att. ib. 475, 24: praedam, Plaut. As. 2, 2, 5 (261): bona sua inter aliquos, id. Mil. 3, 1, 113 (708): bona testamento, Afran. ap. Non. 475, 21: (sol) aetheris oras Partit, Lucr. 5, 684: consules designati provincias inter se partiverant, Sall. J. 43, 1; Cic. Leg. 3, 3, 7: regnum Vangio ac Sido inter se partivere, Tac. A. 12, 30.—Pass.: pes enim, qui adhibetur ad numeros, partitur in tria, ut necesse sit partem pedis aequalem esse, etc., Cic. Or. 56, 188.—
- β Form partĭor, ītus, īri: genus universum in species certas partietur ac dividet, Cic. Or. 33, 117; id. Rosc. Com. 17, 53: id ipsum in ea, quae decuit membra partitus est, id. Univ. 7: pupillis bona erepta cum eo partitus est, id. Verr. 2, 4, 17, § 37: suum cum Scipione honorem partitur, Caes. B. C. 3, 82: id opus inter se Petreius atque Afranius partiuntur, id. ib. 1, 73 fin.; cf. id. ib. 1, 38, and Cic. Phil. 14, 6, 15: (praedam) socios partitur in omnes, Verg. A. 1, 194: partiri limite campum, id. G. 1, 126: tecum lucellum, Hor. S. 2, 5, 82: lintres, id. Ep. 1, 18, 61: qui numquam partitur amicum, solus habet. Juv. 3, 121.—
- γ In a dub. form: dulcemque in ambos caritatem partiens, Phaedr. 3, 8, 13; so, pensa inter virgines partientem, Just. 1, 3, 2.—The forms partiturus, Caes. B. C. 1, 4, 3, and partiendum, Cic. Fin. 1, 7, 22, are to be attributed, on account of the other examples of this word in Cic. and Caes. (v. supra), to partior.—
- δ Part. perf.: partītus, a, um, in pass. signif., shared, parted, divided, distributed: (animi natura) partita per artus, Lucr. 3, 710: divisio in sex partita, Varr. R. R. 1, 37, 4: membra partita ac distributa, Cic. de Or. 3, 30, 119: Caesar partitis copiis cum C. Fabio legato, Caes. B. G. 6, 6; cf.: partito exercitu, id. ib. 6, 33; 7, 24, 5: regionibus partitum imperium, Liv. 27, 7; Ov. A. A. 3, 593: carcere partitos equos, parted, separated by the barriers, id. F. 4, 680.
- —Hence, partītō, adverb. abl., distributively: dividere, Reg. tit. 24, 25.—
- II Transf. *
- A To cause to share or participate in any thing = participare: eandem me in suspitionem sceleris partivit pater, Enn. ap. Non. 475, 25 (Trag. v. 368 Vahl.).—*
- B Inter se, to agree among themselves: vos inter vos partite, Plaut. Am. 1035.—Hence, * adv.: partītē, with proper divisions, methodically: dicere, Cic. Or. 28, 99.
II) insbes.: A) behufs der Ab- u. Einteilung in Teile (Unterabteilungen) zerlegen, teilen, abteilen, einteilen, α) aktive Form: nihil de dividendo et partiendo docet, Cic. – β) depon. Form: genus universum in species certas partietur ac dividet, Cic.: id ipsum in ea quae decuit membra partitus est, Cic.: si diceretur centum quinquaginta sex, in vigenos quinos partiri debuimus (mußten wir mit 25 dividieren), ut fierent eorum sex partes, Augustin. serm. 252, 8. – γ) passive Form: pes, qui adhibetur ad numeros, partitur in tria, Cic. or. 188; quae (divisio) in sex partita (est), Varro: eadem sunt membra in utriusque disputatione, sed paulo secus a me atque ab illo partita ac distributa, Cic.
B) behufs der Mitteilung oder Zuteilung oder Verteilung teilen, 1) gebend: a) = mitteilen, zuteilen, erteilen, α) aktive Form: aeternabilem divitiam partissent, Acc. fr.: tu partem laudis caperes, tu gaudia mecum partisses, Lucil. fr.: hanc quidem nanctus praedam pariter cum illis partiam, Plaut.: consules designati provincias (Amtsgeschäfte) inter se partiverant, Sall.: mea bona inter eos (cognatos) partiam, Plaut.: regnum inter se partivere, Tac. – pensa inter virgines partiens, Iustin.: dulcem in ambos caritatem (Liebkosungen) partiens, Phaedr. – exercitus se pro necessitudine partiturum cum Scipione, Caes. – β) depon. Form: quod tum redactum esset aequaliter omnes (verst. inter se) partirentur, Cic.: pupillis bona erepta cum eo partitus est, Cic.: nonne... aerarium cum eo partitus es? Cic.: suum honorem cum Scipione partitur, Caes.: curam dilectus in consules partitur, Tac.: ipsi provincias (Geschäfte) inter se partiuntur, Hirt. b. G.: u. so consules partiti inter se od. bl. partiti (sunt) provincias, Liv.: officia inter se partiuntur, Caes.: inter se partitis copias, nachdem sie die Tr. unter sich verteilt hatten, Liv.: id opus inter se partiuntur, Caes.: cum partirentur inter se (die Rollen unter sich verteilten), qui Capitolium, qui rostra, qui urbis portas occuparent, Cic. – γ) passive Form: quae (animi natura) periit partita per artus, Lucr.: regionibus partitum (est) imperium, Liv.: rivalem partitaque foedera lecti sentiat, mit einem Zweiten geteilten, Ov.: plures partitis temporibus erant in opere, in verteilten Stunden, d.i. abwechselnd, Caes.: partita ducibus multitudinis ministeria esse, die Rollen seien zugeteilt den usw., Liv. – b) jmd. an etw. teilnehmen lassen, eandem me in suspicionem sceleris partivit pater, Enn. fr. scen. 327. – 2) empfangend, leidend etw. teilen = seinen Teil von etw. sich zueignen od. bekommen, te portitorem ad partiendas merces missum putares, Cic.: neque ego hoc partiendae invidiae, sed communicandae laudis causā loquor, Cic.
C) behufs der Ausgleichung schlichten, ausmachen, vos (ista) inter vos partite, Plaut. Amph. 1035. – ➳ Parag. Infin. partirier, Auson. epigr. 139, 8. – Vulg. Fut. partibor, Vulg. psalm. 59, 8.
quibus [annis ] aequa ~one divisis, xxxiij primos ‥ conplevit et totidem sequentes ‥ consecravit
sequentia verba continent ‥ et partitionem [v. l. partionem ] vestimentorum ejus inter ministros impietatis [cf. ]Matth. xxvii 35
partior ‥ inde ‥ hec partitio ‥ unde hec ~o, -nis, per sincopam
villata de H. debet xx s. pro ~one de cervo
Duas Partiones tam de terra, vineis, censu, tributo, aut ex omni re sibiSententia arbitralis supra laudata :pertinenti... vobis visus fui condonasse,... petivi a vobis ut de ipsis duabus Partionibus misit (mihi) compendium faceretis.
Omnia blada.... bono modo et bona fide in campis et pertinentiis dictæ villæ in quibus vel habuerit dictum monasterium Partionem, homines quorum blada erunt partiantur.Litteræ ann. 1357. inter Ordinat. Reg. Franc. tom. 4. pag. 448 :
Propter que idem dom. noster Rex, est circa hoc multipliciter et diversimode dampnificatus in Partionibus, donationibus, redditibus et emolumentis bladorum, etc.
- pars, to share, part, distribute, apportion, divide: provincias inter se, S.: ordines: pes enim partitur in tria: Caesar partitis copiis cum Fabio, etc., Cs.: regionibus partitum imperium, L.: carcere partitos equos, separated by the barriers, O.: partiendum sibi exercitum putavit, Cs.
-
…Crassus cum auctoritas atque amicitia vestra tum Antoni facilitas eripuit inquit mihi in optima mea causa libertatem recusandi quamquam in partienda disputatione nostra, cum sibi de eis, quae dici ab oratore oporteret, sumeret, mihi autem relinqueret ,…
Cicero, de Oratore
-
…, deinde agros in Macedonia regios qui partim T. Flaminini, partim L. Pauli qui Persen vicit virtute parti sunt, deinde agrum optimum et fructuosissimum Corinthium qui L. Mummi imperio ac felicitate ad vectigalia populi Romani adiunctus…
Cicero, de Lege Agraria
-
…, otiosis hominibus in hoc numero locum fore putatis si est omnibus vobis maiori ; ve ; vestrum parti, quamquam me vester honos vigilare dies atque noctes et intentis oculis omnis rei publicae partis intueri iubet, tamen…
Cicero, de Lege Agraria
-
…ab Antoni divisione nostra partitio eadem sunt membra in utriusque disputatione, sed paulo secus a me atque ab illo partita ac tributa. Nunc ad reliqua progrediar meque ad meum munus pensumque revocabo. Nam ex illis locis, quos…
Cicero, de Oratore
-
…, quod mihi consuli praecipuum fuit praeter alios, id iam privato cum ceteris esse commune. neque ego hoc partiendae invidiae, sed communicandae laudis causa loquor ; oneris mei partem nemini impertio, gloriae bonis omnibus. in Autronium…
Cicero, pro Sulla
-
…in Menapios proficiscitur. Illi nulla coacta manu loci praesidio freti in silvas paludesque confugiunt suaque eodem conferunt. Caesar partitis copiis cum Gaio Fabio legato et Marco Crasso quaestore celeriterque effectis pontibus adit tripertito, aedificia vicosque incendit, magno…
Julius Caesar, Gallic War
-
…parta iam victoria praedae ac praemiorum velint esse participes, receptisque omnibus in una castra legionibus suum cum Scipione honorem partitur classicumque apud eum cani et alterum illi iubet praetorium tendi. auctis copiis Pompei duobusque magnis exercitibus coniunctis pristina omnium…
Julius Caesar, Civil War
-
…Syrorum et Phoenicum et Cilicum in Siciliam venit, et cum esset Caesaris classis divisa in duas partes, dimidiae parti praeesset P. Sulpicius praetor Vibone ad fretum, dimidiae M. Pomponius ad Messanam, prius Cassius ad Messanam…
Julius Caesar, Civil War
-
…, ut intra munitionem et sine timore et sine stationibus aquari possent. id opus inter se Petreius atque Afranius partiuntur ipsique perficiendi operis causa longius progrediuntur. Quorum discessu liberam nacti milites colloquiorum facultatem volgo procedunt, et quem quisque…
Julius Caesar, Civil War