temperantia
temperantia, moderation, sobriety, discretion, self-control, temperance
- moderateness, moderation, sobriety, discreetness, temperateness, temperance, as a moral quality: quae (virtutis vis) moderandis cupidi tatibus regendisque animi motibus laudatur, ejus est munus in agendo: cui temperantiae nomen est, Cic. Part. Or. 22, 76. temperantia est rationis in libidinem atque in alios non rectos impetus animi firma et moderata dominatio, id. Inv. 2, 54, 164; cf. id. Fin. 2, 19, 60: temperantia est, quae in rebus aut expetendis aut fugiendis rationem ut sequamur, monet, id. ib. 1, 14, 47: temperans, quem Graeci σώφρονα appellant eamque virtutem σωφροσύνην vocant, quam soleo equidem tum temperantiam, tum moderationem appellare, nonnumquam etiam modestiam, etc., id. Tusc. 3, 8, 16: honestum versatur ... in omnium quae fiunt quaeque dicuntur ordine et modo, in quo inest modestia et temperantia, id. Off. 1, 5, 14; cf. id. ib. 3, 33, 116: cernitur altera pars honestatis in conformatione et moderatione continentiae et temperantiae, id. ib. 3, 25, 96: novi ego temperantiam et moderationem naturae tuae, id. Fam. 1, 9, 22 dicacitatis moderatio et temperantia, id. de Or. 2, 60, 247 temperantia in victu, id. Tusc. 5, 20, 57: (Divitiaci) summam in se voluntatem, egregiam fidem, temperantiam cognoverat, Caes. B. G. 1, 19: tantā temperantiā moderatus, Sall. J. 45, 1; cf., sine apparatu expellunt famem: adversus sitim non eādem temperantiā, Tac. G. 23, and valetudinem temperantiā mitigare, Plin. Ep. 1, 12, 9.
cotidianae ‥ vitae ipsius tanta ~ia fuit ut ‥ excepta ordeacei panis particula et lutulentae aquae poculamento post solis occasum, nullius alicujus alimenti usibus vesceretur
an ~ia non est quae ‥ omnes animi impetus sedat et temperat?
caritate, humilitate, patientia, pudicitia, ~ia, jugulabant odia, superbiam, iracundiam, luxuriam, gulam, et cetera vitiorum agmina
per moderantiam ‥ navium accipimus ~iam, que est moderatrix omnium voluptatum
sicut roborat fortitudo, sic dispensat ~ia et moderatur, quatenus terrorem zeli modestia temperet
crassis [i. e. crasis ] est ~ia que constat calido sicco humido
cum aliquid extrinsecus adhibetur, cujus aliqua qualitas instrumentorum [sensuum ] ~iam excedit, similis subjecti passio ad cognationem excrescens, in distemperantiam convertit instrumentum
ab utriusque luminis / confinio / moderati libraminis / judicio / naris eminencia / producitur venuste / quadam temperantia: / nec nimis erigitur, / nec premitur / injuste
cum corpus hominis conservatur in debita ~ia, et quando revocatur ab indebita consistentia ad debitam per sonum extra, habet anima delectationem a sono extra
omnia naturalia non sunt nisi per terminum et ~iam determinatam, sicut patet ex definicione generacionis ‥ nulla variatio facta infra illam proportionem abjiciet illam formam a sua materia
vel de rigore juris vel de ~ia equitatis
terra ‥ medio inter Yslandiam frigidam et Hispaniam torridam libramine porrecta, a contrariis hinc inde contracta ~ia ‥
lupi in Hibernia ‥ in mense Decembri catulos habent ‥ propter nimiam terre ~iam
- temperans, moderation, sobriety, discretion, self-control, temperance: in victu: naturae tuae: alicuius, Cs.: tantā temperantiā moderatus, S.: adversus sitim, Ta.
-
…, illinc furor ; hinc honestas, illinc turpitudo ; hinc continentia, illinc libido ; hinc denique aequitas, temperantia, fortitudo, prudentia, virtutes omnes certant cum iniquitate, luxuria, ignavia, temeritate, cum vitiis omnibus…
Cicero, in Catilinam
-
…, quod Diviciaci fratris summum in populum Romanum studium, summam in se voluntatem, egregiam fidem, iustitiam, temperantiam cognoverat ; nam ne eius supplicio Diviciaci animum offenderet verebatur. Itaque prius quam quicquam conaretur, Diviciacum ad se…
Julius Caesar, Gallic War
-
…minus ad me tua manu scripsisses. qua re de hoc satis. spero enim, quae tua prudentia et temperantia est, ; et ; hercule, ut me iubet Acastus, confido te iam ut volumus valere…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…viro videbantur, fortem non puto. iam si pudor, si modestia, si pudicitia, si uno verbo temperantia poenae aut infamiae metu coe rcebuntur, non sanctitate sua se tuebuntur, quod adulterium, quod stuprum, quae…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…nunc imperi vestri splendor illis gentibus lucem adferre coepit ; nunc intellegunt non sine causa maiores suos tum cum ea temperantia magistratus habebamus servire populo Romano quam imperare aliis maluisse. iam vero ita faciles aditus ad eum privatorum, ita…
Cicero, pro Lege Manilia
-
…fugienda est, quae necesse est cum aliqua cura res sibi contrarias aspernetur atque oderit, ut bonitas malitiam, temperantia libidinem, ignaviam fortitudo. itaque videas rebus iniustis iustos maxime dolere, imbellibus fortis, flagitiosis modestos. ergo…
M. Tullius Cicero, De Amicitia
-
…, illa tamen praestare debebit, quae erunt in ipsius potestate, iustitiam, fidem, liberalitatem, modestiam, temperantiam, quo minus ab eo id, quod desit, requiratur. Optima autem hereditas a patribus traditur liberis omnique…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…; summam esse in eo corporis siccitatem, itaque omnia exsequi regis officia et munera. Potest igitur exercitatio et temperantia etiam in senectute conservare aliquid pristini roboris. ne sint in senectute vires ne postulantur quidem vires a senectute .…
M. Tullius Cicero, De Senectute
-
…qua ne intellegi quidem ulla virtus potest quid ergo ea patieturne te quicquam facere nihil proficientem et frustra laborantem an temperantia sinet te inmoderate facere quicquam an coli iustitia poterit ab homine propter vim doloris enuntiante commissa, prodente conscios ,…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…oratio modum et redeat illuc, unde deflexit. dabit, inquam, se in tormenta vita beata nec iustitiam temperantiam in primisque fortitudinem, magnitudinem animi, patientiam prosecuta, cum tortoris os viderit, consistet virtutibusque omnibus sine ullo…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes