tempestas
tempestas, (a portion of time, a time, season); weather, storm, misfortune
there were at that time some who believed these things
a helmsman gives his attention to storms
- I A portion, point, or space of time, a time, season, period, ὥρα (so mostly ante-class. and poet.; syn. tempus): SOL OCCASVS SVPREMA TEMPESTAS ESTO, Fragm. XII. Tab. ap. Gell. 17, 2, 10; cf.: in duodecim tabulis: SOLIS OCCASV DIEI SVPREMA TEMPESTAS ESTO: libri augurum pro tempestate tempestutem dicunt, supremum augurii tempus, Varr. L. L. 7, § 51 Müll. N. cr.: jam quā tempestate vivo certe sine ad me recipio, Lucil. ap. Non. 407, 31: eā tempestate flos poëtarum fuit, Plaut. Cas. prol. 18: verum tempestas quondam cum vixi fuit, Quom, etc., id. Truc. 2, 4, 29 (380): eādemque tempestate multis signis Lacedaemoniis calamitas denuntiabatur, Cic. Div. 1, 34, 75: quā tempestate juvencos egerat a stabulis, Prop. 4, 9, 1: non ego pro mundi regno magis anxius illā Tempestate fui, qua, etc., Ov. M. 1, 183: tertia te Phthiae tempestas laeta locabit, the third day (a translation of the Homeric ἤματί κεν τριτάτῳ, Il. 9, 363), Cic. poët. Div. 1, 25, 52 quā tempestate Poenus in Italiam venit, Cic. de Or. 3, 38, 153; cf. id. Or. 49, 164: fuere item eā tempestate, qui crederent, etc., Sall. C. 17, 7; Curt. 4, 2, 11; 6, 2, 15: illā tempestate, Liv. 27, 37, 13; Curt. 3, 1, 2: hac tempestate, Sall. J. 3, 1; 13, 7; Vell. 2, 78; Just. 19, 2, 3; 25, 2, 8: sic omnia nimia, cum vel in tempestate vel in agris vel in corporibus laetiora fuerunt, in contraria fere convertuntur (a transl. of the Platonic ἐν ὥραις τε καὶ ἐν φυτοῖς καὶ ἐν σώμασι), Cic. Rep. 1, 44, 68.— In plur.: quam te post multis tueor tempestatibus, Pac. ap. Non. 407, 33: cis paucas tempestates, augebis, etc., Plaut. Most. 1, 1, 18 (18): multis tempestatibus haud sane quisquam Romae virtute magnus fuit, Sall. C. 53, 5: Sulla sollertissimus omnium in paucis tempestatibus factus est, id. J. 96, 1: Evander, qui multis ante tempestatibus ea tenuerat loca, Liv. 1, 5, 2.—
- II Time, with respect to its physical qualities, weather (the predom. and class. signif. of the word).
- A Lit., of good as well as of bad weather: tum tonuit laevum bene tempestate serenā, Enn. ap. Cic. Div. 2, 39, 82 (Ann. v. 517 Vahl.; cf. infra, in plur.); Varr. ap. Non. 408, 5: liquida, Plaut. Most. 3, 2, 64 (753); cf.: liquidissima caeli, Lucr. 4, 169: nactus idoneam ad navigandum tempestatem, Caes. B. G. 4, 23; cf. Cic. Q. Fr. 2, 2, 4: secunda, Tac. Agr. 38: fuit pridie Quinquatrus egregia tempestas, Cic. Att. 9, 13, 2: tempestatem praetermittere, id. Fam. 14, 4, 5: cum tempestas arridet, Lucr. 2, 32; cf. id. 5, 1395: unde haec tam clara repente Tempestas? Verg. A. 9, 20.—In plur.: tempestates serenae riserunt risu Jovis, Enn. ap. Serv. ad Verg. A. 1, 254 (Ann. v. 445 Vahl.): dum tempestates assunt, Lucr. 1, 178: et comites et tempestates et navem idoneam ut habeas, diligenter videbis, Cic. Fam. 16, 1, 2; Cels. 2, 1.—
- 2 Esp., of bad or stormy weather, a storm, tempest (cf.: procella, hiemps): turbida tempestas heri fuit, Plaut. Rud. 4, 3, 3 (940); so, turbida, Lucr. 6, 376; Caes. B. C. 2, 22: saeva, Plaut. Rud. 4, 2, 12 (917); Lucr. 6, 458: perfrigida, Cic. Verr. 2, 4, 40, § 86: turbulenta, id. ib. 2, 5, 10, § 26: foeda, Liv. 2, 62; Verg. G. 1, 323: horrida, Hor. Epod. 13, 1: demissa ab Euro, id. C. 3, 17, 11: tempestas venit, Confringit tegulas imbricesque, Plaut. Most. 1, 2, 27 (110): tanta tempestas cooritur, ut, etc., Caes. B. C. 1, 48: tempestas naves adflixit, id. ib. 3, 27: vis tempestatis, Cic. Rep. 4, 8, 8: maximo imbri, tempestate, ventis, procellis, etc., id. Phil. 5, 6, 15: nautae cum adversā tempestate in alto jactarentur, id. Inv. 2, 31, 95: si segetibus tempestas nocuerit, id. N. D. 2, 66, 167: si tempestas a vertice silvis Incubuit, Verg. G. 2, 310: tempestas sine more furit, id. A. 5, 694.—In plur.: duo genera esse caelestis injuriae meminisse debemus: unum quod tempestates vocamus, in quibus grandines, procellae, ceteraque similia intelleguntur, etc., Plin. 18, 28, 69, § 278: magnis commotis tempestatibus, fluvius ita magnus factus est, ut, etc., Cic. Inv. 2, 31, 96; Plaut. Merc. 1, 2, 86 (196): etiam summi gubernatores in magnis tempestatibus a vectoribus admoneri solent, Cic. Phil. 7, 9, 27: ut tempestates saepe certo aliquo caeli signo commoventur, id. Mur. 17, 36: procellae, tempestates, id. Off. 2, 6, 19; Varr. R. R. 3, 10, 3: autumni, Verg. G. 1, 311; Caes. B. G. 4, 34. —
- 3 Personified: Tempestātes, the weather-goddesses, the weather: (Lucius Scipio) CEPIT. CORSICA. ALERIAQVE. VRBE. DEDET TEMPESTATIBVS AIDE MERITO, Inscrr. Scip. in Inscr. Orell. 552; Cic. N. D. 3, 20, 51; Hor. Epod. 10, 24; cf. in sing. Tempestas, Ov. F 6, 193. —
- B Trop. (like our storm, tempest, = ), commotion, disturbance; calamity, misfortune: qui in hac tempestate populi jactemur et fluctibus, Cic. Planc. 4, 11: comitiorum, id. Mur. 17, 36: video quanta tempestas invidiae nobis impendeat, id. Cat. 1, 9, 22: periculi tempestas, id. Sest. 47, 101: tempestas horribilis Gallici adventus, id. Rep. 2, 6, 11: quanta per Idaeos tempestas ierit campos, Verg. A. 7, 223: eā ipsā tempestate eversam esse rem publicam, Cic. Att. 10, 4, 5: tempestas popularis, id. Sest. 67, 140: vis illa fuit et ruina quaedam atque tempestas et quidvis potius quam judicium, id. Clu. 35, 96: communis Siculorum tempestas (i. e. Verres), id. Verr. 2, 2, 37, § 91: haud ignari quanta invidiae immineret tempestas, Liv. 3, 38, 6: (scurra) Pernicies et tempestates barathrumque macelli, Hor. Ep. 1, 15, 31: belli, Stat. Th. 3, 229; Sen. Agam. 63.—In plur.: in his undis et tempestatibus ad summam senectutem maluit jactari quam, etc., Cic. Rep. 1, 1, 1: immoderatae tempestates, id. N. D. 1, 2, 4: navis rei publicae fluitans in alto tempestatibus, id. Sest. 20, 46; id. de Or. 1, 1, 2; id. Fam. 9, 6, 4; Hor. Ep. 2, 2, 85 al.—
- 2 A storm, shower, i. e. a throng, multitude, etc.: querelarum, Cic. Pis. 36, 89: turbida telorum, Verg. A. 12, 284; Claud. in Ruf. 1, 102.
Agathae rumor ea ~ate [gl.: ] longiuscule crebrescens qua ‥on þære earmlican tide
passi sunt ea ~ate Aaron et Julius
sub eadem ~ate in eadem regione quaedam degebat vidua
ea ~ate Glestonia, regalibus stipendiis addicta, monasticae religionis penitus erat ignara
ea ~ate ‥ Thomas Cantuariensis ‥ occubuit
decorem maceriarum vetustas et multimoda ~as obduxerat
pedisecas Junonis, comites sc. aeris, intelligimus esse naturas et effectus aerios, id est qualitates et ~atum varietates
cum grandinum et aliarum turbinum fiunt ~atumque motiones magnae
quia ‥ plerumque navem incaute religatam etiam de sinu tuti littoris excutit, cum ~as excrescit
marinae ~atis procella nostris servit remigiis
navem disponitis gubernare, quam in fluctibus et ~ate subducto remige reliquistis
donec Jonas ex navi et peccatum ex corde expellatur et cessabit ~as, id est remorsus consciencie, quando peccatum in profundo inferni demergatur
montanus torrens crebris ~atum rivulis auctus
~atem quoque aquae surgens cessare fecit
seculum captiosum! cujus, tanquam maris tranquilli, quamvis aliquando serena sit superficies, intus tamen ~ates habet absconditas
aquarum ~as ingruit et flumina irruunt paulominus usque ad animas nostras
propter destruccionem molendini ‥ per ~atem aquarum
per tempestas [? l. tempestates ] maris reversi sunt usque portum in Hibernia pro repositione navis et marinariorum
multorum relatu audivi ~ates tribulationum quae tibi in senectute ‥ supervenerunt
procellosa saecularium negotiorum ~as ‥ nos ‥ in salo profundissimae voraginis submergere quaerens
post diuturnam ~atem bellorum, Athelredo rex Cnutus quasi serenitatis aura successit
quod Christus trahit ad portum de procellis et ~atibus mundi, hoc episcopus retrahat a portu in naufragosos turbines mundi
si ‥ ad hoc vos ~as impulerit, premittite ante ‥ emptorem vestrum qui et comitis auctoritate utatur
orta est hec gravis ~as plurium malorum in illa parochia
➳ gén. pl. tempestatium Vitr. Arch. 9, 6, 3.
- 1. tijd(stip), periode; tijdsomstandigheden, meestal abl. sg. en plur.; ➤ illā (hac, eādem) tempestate; per ignotas eā tempestate terras; multis tempestatibus gedurende lange tijd, lang; multis ante tempestatibus vele jaren geleden;
- 2. weer(sgesteldheid) [clara; frigida; horrida];
- 3. noodweer, onweer, storm [turbulenta; autumni]; ➤ ~ naves afflixit; — personif. Tempestātēs (poët.) Stormen (als godinnen);
- 4. (metaf.) stormachtige tijd, onrust, gevaar, ongeluk, vaak plur. [immoderatae; Punici belli]; ➤ in tempestate populi iactari; in illa turbulentissima tempestate rei publicae; tempestatem evitare;
- 5. het aanstormen, aandrang, onstuimigheid [popularis; querelarum; periculi]; ➤ sustinebant tempestatem propugnatores urbis;
- 6. (v. personen) vernietiger [Siculorum = Verres; rei publicae en pacis = Clodius].
時。時節。年日。風雨。暴風。晴天。險。災。豐盛。女神。— telorum 矢石如雨。— caelum contraxit 風雲遮天。Resedit tempestas 暴風息。Tempestate jactari vel commoveri 遭暴風。
Suggest a Translation
See an image
Quod si aliquis hominum suorum....... tale crimen committeret, propter quod oporteret, de consuetudine vel de jure, extremæ Tempestatis discrimini bona subjici condempnati, quod vulgariter incurrementum vel confiscatio appellatur, totum illud incurrementum et confiscatio ad dictum militem et successores suos perpetuo remaneat.
- tempus, a portion of time, point of time, time, season, period: eādem tempestate: illā Tempestate, L.: fuere eā tempestate, qui, etc., S.: multis tempestatibus, S.: multis ante tempestatibus, L.—Weather, time, season: tempestate serenā, Enn. ap. C.: idonea ad navigandum, good weather, Cs.: secunda, Ta.: haec tam clara, V.: et tempestates et navem idoneam habere.—A goddess of weather, O.: immolabitur agna Tempestatibus, H.—A storm, tempest: turbida, Cs.: turbulenta: foeda, L.: Horrida, H.: tempestas navīs adflixit, Cs.: si segetibus tempestas nocuerit: Tempestas sine more furit, V.: in magnis tempestatibus: autumni, V.—Fig., storm, tempest, commotion, disturbance, calamity, misfortune: in hac tempestate populi iactari: invidiae: Gallici adventūs: Quanta per Idaeos Tempestas ierit campos, V.: communis Siculorum (i. e. Verres): rei p. navis fluitans in alto tempestatibus.— A storm, shower, press, throng, multitude: querelarum: turbida telorum, V.
-
…tibi istam mentem di immortales duint tametsi video, si mea voce perterritus ire in exsilium animum induxeris, quanta tempestas invidiae nobis, si minus in praesens tempus recenti memoria scelerum tuorum, at in posteritatem impendeat. sed est…
Cicero, in Catilinam
-
…me non diligentissimum consulem sed crudelissimum tyrannum existimari velint est mihi tanti, Quirites, huius invidiae falsae atque iniquae tempestatem subire, dum modo a vobis huius horribilis belli ac nefarii periculum depellatur. dicatur sane eiectus esse a me…
Cicero, in Catilinam
-
…decernit, uti consules dilectum habeant, Antonius cum exercitu Catilinam persequi maturet, Cicero urbi praesidio sit. Ea tempestate mihi imperium populi Romani multo maxume miserabile visum est. Cui cum ad occasum ab ortu solis omnia domita armis…
Sallust, Catilina
-
…more annua imperia binosque imperatores sibi fecere eo modo minume posse putabant per licentiam insolescere animum humanum. Sed ea tempestate coepere se quisque magis extollere magisque ingenium in promptu habere. Nam regibus boni quam mali suspectiores sunt semperque iis…
Sallust, Catilina
-
…Tu mihi, quodcumque hoc regni, tu sceptra Iovemque concilias, tu das epulis accumbere divom, nimborumque facis tempestatumque potentem. Haec ubi dicta, cavum conversa cuspide montem impulit in latus ac venti, velut agmine facto ,…
Vergil, Aeneid
-
…frustra fuissent, neque ego per ignaviam aut vana ingenia incerta pro certis captarem. Sed quia multis et magnis tempestatibus vos cognovi fortis fidosque mihi, eo animus ausus est maxumum atque pulcherrumum facinus incipere, simul quia vobis eadem…
Sallust, Catilina
-
…sua aut amicorum fide sumptam mutuam Faesulas ad Manlium quendam portare, qui postea princeps fuit belli faciundi. Ea tempestate plurumos cuiusque generis homines adscivisse sibi dicitur, mulieres etiam aliquot, quae primo ingentis sumptus stupro corporis toleraverant ,…
Sallust, Catilina
-
…alta cacumina regnat et totum involvit flammis nemus et ruit atram ad caelum picea crassus caligine nubem, praesertim si tempestas a vertice silvis incubuit glomeratque ferens incendia ventus. Hoc ubi, non a stirpe valent caesaeque reverti possunt atque…
Vergil, Georgics
-
…volutans nimborum in patriam, loca feta furentibus austris, Aeoliam venit. Hic vasto rex Aeolus antro luctantes ventos tempestatesque sonoras imperio premit ac vinclis et carcere frenat. Illi indignantes magno cum murmure montis circum claustra fremunt ; celsa…
Vergil, Aeneid
-
…corrupta est, rursus res publica magnitudine sua imperatorum atque magistratuum vitia sustentabat ac, sicuti effeta parente, multis tempestatibus haud sane quisquam Romae virtute magnus fuit. Sed memoria mea ingenti virtute, divorsis moribus fuere viri duo ,…
Sallust, Catilina