ἐπιλαμβάνω

ἐπιλαμβάνω,

• take or get besides, ἐπὶ τοῖς πεντήκοντα ταλάντοις ἑκατόν Arist. Pol. 1259a28: c. gen. partit., ἐ. τοῦ χρόνου take a little more time, M.Ant. 1.17; τῆς ἀρχῆς Paus. 9.14.5.
• • • 2 simply, take, receive, PEleph. 10.1 (iii B.C.), OGI 179.18 (Egypt, i B.C.), etc.
  • II lay hold of, seize, attack, as a disease, Hdt. 8.115, Hp. Aph. 6.51, Th. 2.51; of an enemy, Luc. Nav. 36:—Pass., ἐπείληπται νόσῳ S. Ant. 732; τὴν αἴσθησιν ἐπιληφθείς becoming unconscious, Plu. Flam. 6; ἐπελήφθη had an epileptic fit, Gal. 11.859.
  • • • b of events, overtake, surprise, μὴ . . χειμὼν τὴν φυλακὴν ἐπιλάβοι Th. 4.27; νυκτὸς ἐπιλαβούσης τὸ ἔργον ib. 96; ταχὺ ἐπιλαβὸν γῆρας Pl. Epin. 974a: impers., ἐπιλαμβάνει, c. acc. et inf., it befalls one that . ., Paus. 6.22.4, 7.21.1.
    • 2 attain to, come within reach of, reach, X. An. 6.5.6; ἔτη ὀκτὼ ἐ. πολέμου live over eight years, Th. 4.133; ἡμέρας ἑπτακαίδεκα τῆς ἑβδόμης ὑπατείας Plu. Mar. 46: c. gen. partit., ἐ. τετάρτου μηνός arrive at, of the foetus, Arist. HA 583b22 (but ἐ. τοῦ ἑνδεκάτου μηνός, of the mother, ib. 584a37); ὥστε καὶ τοῦ χειμῶνος ἐ. Thphr. HP 1.9.6.
    • 3 seize, stop, esp. by pressure, τὴν ῥῖνα Ar. Pl. 703; ἐ. τὸ κλύσμα τῆς ὀπίσω ὁδοῦ Hdt. 2.87; ἐ. τὸ ὕδωρ stop the water-clock in court, Lys. 23.4, Is. 3.76; τὸν αὐλίσκον Arist. Ath. 67.3, cf. Pr. 866b13, Plb. 10.44.12; τὸ στόμα τοῖς ἐπικαλύμμασιν Arist. HA 527b21.
    • 4 occupy space, μηδὲν τῶν τῆς πόλεως . . οἰκοδομήμασι ἐ. Pl. Lg. 779c (Med.); πλείω τόπον Arist. Cael. 305b19; πλατύτερον τόπον Plu. Cat.Ma. 5: metaph., πολὺν χῶρον ἐ. get over much ground, traverse it rapidly, Theoc. 13.65.
    • 5 c. gen., undertake, τῆς κινήσεως, τῆς νήξεως, Ael. NA 5.18, 13.19.
    • 6 c. dat., assist, App. BC 4.96 (nisi leg. <συν>επιλ.).
    • 7 intr., succeed, follow, Arist. Pr. 860a7.
    • 8 of food or drink, take extra, οἰνάριον Plu. Cat.Ma. 1; take after other food, Dsc. 2.112.
  • III Med. (with pf. ἐπείλημμαι Pl. Cra. 396d, D. 3.27), hold oneself on by, lay hold of, c. gen., τῶν νεῶν Hdt. 6.113, Th. 4.14, etc.; τῶν ἀφλάστων νεός Hdt. 6.114; τῶν ἐπισπαστήρων ib. 91; τῆς ἴτυος X. An. 4.7.12; τῶν ἁμαξῶν Plu. Oth. 3; ὅτου ἐπιλάβοιτο τὰ δρέπανα whomsoever the scythes caught, X. Cyr. 7.1.31; ἐπιλαμβάνεταί μου τῆς χειρὸς τῇ δεξιᾷ Pl. Prt. 335c; ἐπιλαβόμενός [τινος] τῇ χειρί D. 21.60; τῶν τριχῶν by the hair, Aeschin. 3.150; μὴ ʼπιλαμβάνου hold me not! E. Ph. 896.
  • • 2 attack. τινός X. HG 4.2.22; esp. with words, Pl. Phdr. 236b; of things, τῆς θερμασίας πόρων -ομένης Epieur. Ep. 2 p.52 U.; of diseases, Luc. Nigr. 29.
    • 3 make a seizure of, arrest, τῶν παίδων D. 33.9; seize goods in default of payment, Id. 21.133.
    • • b lay hands on in assertion of a claim, Pl. Lg. 954c, POxy. 1707.15 (iii A.D.), etc.
    • 4 lay hold of, get, obtain, προστάτεω a chief, Hdt. 1.127; προφάσιος ἔς τινα Id. 3.36, cf. 6.49; δυνάμιος Id. 9.99; καιροῦ Ar. Lys. 596; ἐξουσίας, γαλήνης, Pl. R. 360d, Plt. 273a, cf. PTeb. 48.20 (ii B.C.), etc.; ἐ. λογισμῷ, Lat. ratione assequi, Pl. Phd. 79a.
    • 5 of Place, reach, δασέος Arist. HA 629b15; τῶν ὀρῶν Plu. Ant. 41: metaph., of a state or condition, ἐρημίας ἐπειλημμένοι having found an empty field, i.e. an absence of all competitors, D. 3.27, cf. Arist. Pol. 1305b16.
    • 6 attempt, πράξεων μεγάλων Plu. Mar. 7.
    • • b c. inf., undertake, γεωργεῖν IG 7.2446 (Thebes).
    • 7 touch on, τινός Pl. R. 449d.
    • 8 take up, interrupt in speaking, Id. Grg. 506b, Smp. 214e; object to, τοῦ ψηφίσματος X. HG 2.1.32; ἐ. ὅτι . . object that . ., Pl. R. 490c.
    • 9 rarely c. acc., seize, τὰς Ἀθήνας (leg. λήψονται) Lycurg. 84.

ἐπιλαμβάνω, (λαμβάνω), dazu nehmen, noch dazu bekommen ; τὸν θεὸν ἐπηρώτων, εἰ τὰς Ἀθήνας ἐπιλήψονται Lycurg. 84, d.i. ob sie Athen noch zu ihrem Lande hinzufügen, es erobern würden ; ἐπὶ τοῖς πεντήκοντα ταλάντοις ἐπέλαβεν ὀκτώ Arist. Pol. 1.11 ; ἔθος Ῥωμαίοις τοὺς θετοὺς τὰ τῶν θεμένων ὀνόματα ἐπιλαμβάνειν, dazu annehmen, App. B.C. 3.14 ; οἰνάριον, etwas Wein zu sich nehmen, Plut. Cat. mai. 1. – Bei Paus. 9.14.5, τεθνάναι δʼ ἐτέτακτο ἐπιλαβόντα ἄνδρα τῆς ἀρχῆς, wenn Einer von seinem Amte noch dazu nahm, d.i. es über die gesetzmäßige Zeit hinaus verwaltete. – Dah. πολὺν χῶρον, vielen Raum zusammenfassen, ihn schnell durchlaufen, Theocr. 13.65 ; übertr., τὴν χρηστότητα τῆς δικαιοσύνης πλατύτερον τόπον ὁρῶμεν ἐπιλαμβάνουσαν, eine weitere Ausdehnung haben, Plut. Cat. mai. 5. – Vgl. ἔθαπτον ὁπόσους ἐπελάμβανε τὸ κέρας, soweit die Flanke des Heeres reichte u. die Toten umfaßte, Xen. An. 6.3.5. – Uebh. Etwas einnehmen, von der Zeit, überfallen, überraschen, ταχὺ ἐπιλαβὸν γῆρας Plat. Epin. 974a ; μὴ σφῶν χειμὼν τὴν φυλακὴν ἐπιλάβοι Thuc. 4.27 ; νυκτὸς ἐπιλαβούσης τὸ ἔργον, die Nacht unterbrach die Arbeit, 4.96 ; Sp., wie Dion.Hal. 2.54, εἰ μὴ νὺξ ἐπιλαμβάνοι τὴν ἔριν 7.16 ; intr., unmittelbar darauf folgen, Theophr. u. a.Sp., νυκτὸς ἐπιλαβούσης, bei Einbruch der Nacht, DS ; ἐπιλαβόντος τοῦ πολέμου Paus. 1.40.3. Von Krankheiten, befallen, Hippocr.; ἐπιλαβὼν λοιμός τε τὸν στρατὸν καὶ δυσεντερίη διέφθειρε Her. 8.115 ; δὶς γὰρ τὸν αὐτὸν οὐκ ἐπελάμβανε, die Pest ergriff denselben Menschen nicht zweimal, Thuc. 2.51 ; Arist. H.A. 8.21 ; pass., τοιᾷδʼ ἐπείληπται νόσῳ Soph. Ant. 728 ; absol. ἐπιλαμβάνεσθαι, von einer Krankheit ergriffen, gelähmt werden, Arist. H.A. 3.3 ; ἐπιληφθεὶς τὴν αἴσθησιν, der Sinne beraubt, Plut. Flam. 6 ; – feindlich angreifen, οἱ πολέμιοι ἐπιλαμβάνουσιν Luc. Navig. 36 ; – erreichen, erleben, ἔτη δὲ Χρυσὶς τοῦ πολέμου ἐπέλαβεν ὀκτώ Thuc. 4.133 ; φυλλοβολεῖ τὸ μὲν θᾶττον, τὸ δὲ βραδύτερον ὥστε καὶ τοῦ χειμῶνος ἐπιλαβεῖν, daß es noch bis in den Winter hineinreicht, Theophr., öfter ; vgl. Plut. Mar. 46 ; – zurückhalten, hemmen, τὴν ῥῖνα, die Nase zuhalten, Ar. Plut. 703, wie τοὺς μυκτῆρας Galen.; vgl. ἐπιλαβόντες τὸ κλύσμα τῆς ὀπίσω ὁδοῦ, an dem Ausweg hindern, Her. 2.87, wie τοὺς αὐλίσκους Pol. 10.44.12 ; so ἐπίλαβε τὸ ὕδωρ, vor Gericht, halte die Wasseruhr an, Isae. 2.34 Lys. 23.4 u. A., denn in der Zeit, wo Zeugenaussagen u. andere Aktenstücke vorgelesen wurden, mußte die Wasseruhr angehalten werden, damit dem Redner diese Zeit nicht angerechnet wurde, vgl. Meier und Schömann Att. Prozeß S. 717.
Med. sich an Etwas festhalten, ergreifen, τῶν ἀφλάστων νηός Her. 6.114 ; Thuc. 4.14 ; αὐτοῦ τῆς ἴτυος Xen. An. 4.7.12 ; καί μου ἀνισταμένου ἐπιλαμβάνεται Καλλίας τῆς χειρὸς τῇ δεξιᾷ Plat. Prot. 335c ; ἐπειδάν σου ἐπιλαβόμενος ἄγῃ Gorg. 527a, wie 519a ; τῆς ἐρημίας ἐπειλημμένοι Dem. 3.27 ; ἐπειλημμένος τῆς χλανίδος Luc. nav. 5 ; bes. Etwas als sein Eigentum (durch Handanlegen) in Anspruch nehmen, ὅπως μηδεὶς ἰδιώτης μηδὲν τῶν τῆς πόλεως μήτʼ οἰκοδομήμασι μήτʼ ὀρύγμασιν ἐπιλήψεται Plat. Legg. VI.779c, sich aneignen ; vgl. XII.954d ; Lys. 3.17, wie ἐπελάβετο τῶν παίδων ἐξαγομένων Dem. 33.13 ; ἀπάξειν ἐς τὸ δεσμωτήριον ἐπιλαβόμενος τῶν τριχῶν Aesch. 3.150 ; seltener mit dem acc., wie NT. – Von Krankheiten, ἱππομανία τινός Luc. Nigr. 29 ; – feindlich angreifen, ἐπελάβοντο Κορινθίων ἀναχωρούντων Xen. Hell. 4.2.22, öfter ; τῶν ὀρῶν Plut. Anton. 41 ; – προφάσιος, einen Vorwand ergreifen, Her. 3.36 ; – λογισμῷ, begreifen, Plat. Phaed. 79a. – Beim Disputieren, einwenden, widerlegen, ἀκούων ἐπιλαμβάνου, ἐάν τί σοι δοκῶ μὴ καλῶς λέγειν Plat. Gorg. 506b ; ἐάν τι μὴ ἀληθὲς λέγω, μεταξὺ ἐπιλαβοῦ Symp. 214e ; τοῦ ψηφίσματος Xen. Hell. 2.1.32 u. sonst geradezu = tadeln, schelten, Isocr. u. Folgde ; αὑτοῦ, sich Vorwürfe machen, Plut. – An Etwas gehen, es unternehmen, τῇ εὐχῇ Luc. nav. 17 ; gew. gen., πράξεων μεγάλων Plut. Mar. 7 ; bes. auch im Gespräch berühren, behandeln, ἄλλης ἐπιλαμβάνει πολιτείας, πρὶν ταῦτα ἱκανῶς διελέσθαι Plat. Rep. V.449d ; λόγων Soph. 217b ; οὗ καὶ νῦν δὴ ἐπελαβόμεθα ἐν τῇ ἀποκρίσει Lys. 293e. – Etwas erreichen, erlangen, meist durch Zufall, γαλήνης Plat. Polit. 273a ; ἐξουσίας Rep. II.360d ; δόξης Epinom. 978b ; ἐρημίας, ἀτελείας, Dem. 13.17, 20.24. – Daher auch wie oben das act., εἰ ἐπιλάβοιτο ὁ χειμών, wenn der Winter kommt, Alciphr. 1.1.

ἐπιλαμβάνω fut. -λήψομαι aor2 -έλαβον perf. -είληφα pass. -είλημμαι

• • Ito lay hold of, seize, attack, as a disease, Hdt., Thuc.:—Pass., τὴν αἴσθησιν ἐπιληφθείς Lat. sensibus captus, Plut.
  • • • bof events, to overtake, surprise, interrupt, Thuc.
    • 2to attain to, reach, Xen.; ἔτη ὀκτὼ ἐπ. to live over eight years, Thuc.
    • 3to seize, stop, esp. by pressure, Ar., etc.; ἐπ. τινὰ τῆς ὀπίσω ὁδοῦ to stop him from getting back, Hdt.
    • 4metaph., πολὺν χῶρον ἐπ. to get over much ground, traverse it rapidly, as in Virgil corripere campum, Theocr.
  • IIMid., with perf. pass., to hold oneself on by, lay hold of, catch, c. gen., Hdt., Thuc.
  • • 2to attack, τινος Xen.
    • 3to make a seizure of, τινος Dem.
    • 4to lay hold of, get, obtain, προστάτεω a chief, προφάσιος a pretext, Hdt.
    • 5of place, to gain, reach, τῶν ὀρῶν Plut.
    • 6to attempt a thing, c. gen., Plut.
    • 7to take up, interrupt in speaking (cf. ὑπολαμβάνω) , Plat.: to object to, Xen.