ἔμπειρος
ἔμπειρος, ἔμπειρος, ἔμπειρον, experienced in, acquainted with (+ gen)
- experienced or practised in a thing, acquainted with it, c. gen., τῆς θυσίης Hdt. 2.49; τῶν χώρων Id. 8.132; Βοιωτῶν Id. 9.46; τῆς ἐκείνου διανοίης Id. 8.97; κακῶν A. Pers. 598; γάμων S. OC 752; θαλάσσης Th. 1.80 (Sup.); τοῦ ἀγωνίζεσθαι Antipho 5.7; ὁ περὶ τῶν νόμων ἔ. Pl. Lg. 632d; οἱ μάλιστα περὶ ταῦτα τῶν ἱερέων ἔ. Id. Ti. 22a: abs., οἱ ἔ. the experienced, S. OT 44, OC 1135; experts, Pl. Lg. 765b; ναυσὶν ἐμπείροις for ships skilfully handled, Th. 2.89; τὸ ἐμπειρότερον αὐτῶν their greater experience, ib. 87.
- II Adv. -ρως, τινὸς ἔχειν to know a person or thing by experience, by its issue, X. An. 2.6.1, Antiph. 3, etc.; παιδεῦσαι D. 59.18; διώκειν Aen.Tact. 2.6; πόλεμον διενεγκεῖν Jul. Or. 2.95a: Comp. -οτέρως Aeschin. 1.82.
I de pers.
1 que tiene experiencia, experimentado, experto, conocedor esp. ref. la guerra
ἢν ὀλίγοι στρατηγοὶ γένωνται ἔμπειροι
ἐμπείρων ἀνδρῶν παράδοσις
necesaria para acceder al generalatoὁ ἐμπειρότατος τῶν στρατηγῶν
πολλῶν πολέμων
τοξικῆς
τῶν κατὰ θάλατταν ἀγώνων
• c. gen. de pers. experto en la lucha contra
ἡμεῖς δὲ Βοιωτῶν ... ἔμπειροί εἰμεν
tenemos experiencia de la lucha con los beocios
• subst.
γλυκὺ δὲ πόλεμος ἀπείροισιν, ἐμπείρων δέ τις ταρβεῖ προσιόντα νιν καρδίᾳ
dulce es la guerra para los inexpertos, pero cualquiera de los que la han experimentado tiembla en su corazón ante su proximidadμήτε πιστεύοντες ἐμπείροις
y no haciendo caso a los expertosπρὸς τὸ ἐμπειρότερον αὐτῶν τὸ τολμηρότερον ἀντιτάξασθε
• gener.
οὔτε τῶν χώρων ἐοῦσι ἐμπείροισι
a ellos que tampoco eran conocedores del terrenoτόπων τε ... καὶ φωνῶν
τῆς οἰκίας
θαλάσσης
• por meton., de objetos que son manejados por pers.
ναυσὶν ἐμπείροις
con naves conducidas de forma expertaχεῖρες ἔμπειροι
manos expertas de los carniceros
2 que ha tenido la experiencia de, que ha pasado por circunstancias o vicisitudes vitales, c. gen.
αὐτοῦ
la tiraníaκακῶν μὲν ὅστις ἔ. κυρεῖ
cualquiera que ha experimentado desgraciasοὐ γάμων ἔ.
(γυνή) λοχίων ἔ.
(mujer) que ha tenido la experiencia del partoνούσων
τίς ἐμπειρότατος πασῶν ... ἡδονῶν;
πολλῶν ἔ. ῥευμάτων
el que ha tenido la experiencia de haber cruzado muchos torrentes
• sin gen. que tiene experiencia de la vida en sent. neg., que ha sufrido
τοῖς γὰρ ἐμπείροις βροτῶν μόνοις οἷόν τε συνταλαιπωρεῖν τάδε
ἔ.· ὑπομονητικός
3 conocedor, sabedor, enterado de tradiciones, frec. relig., c. gen. obj. o giro prep.
τῆς θυσίης ταύτης οὐκ εἶναι ἀδαὴς ἀλλ' ἔ.
no ignoraba este rito sino que lo conocíaοἱ μάλιστα περὶ ταῦτα τῶν ἱερέων ἔμπειροι
τῆς ἐκείνου διανοίης
4 ref. todo tipo de artes, profesiones o actividades concretas experto, versado, perito
a) c. gen. de la actividad o de un abstr. o cosa
τῆς τέχνης
de la poesíaταύτης τῆς δημιουργίης
τῆς ἄλλης ἰατρικῆς ἔ.
μουσικῆς
γεωμετρίας
τοῦ ἀγωνίζεσθαι
ῥητορικῆς
γραμμάτων Ἑλληνικῶν
λογικῆς ἐπιστήμης
τῆς μαντικῆς
ἑκάστης καπηλείας
ἀστρολογικῆς ... καὶ μαγικῆς τέχνης
πολλῆς ἱστορίας ἔ.
πολλῶν ἔμπειρον δεῖ εἶναι τὸν ἰητρόν
φαρμάκων
ἐμπειρότατοι δὲ λόγων καὶ πραγμάτων ὄντες
λογισμῶν καὶ λογιστικῆς
κυνηγεσίων
τῶν κατ' ἄστυ πραγμάτων οὐ παντελῶς ἐ.
γεωργικῆς
ἄνδρας ἔμπείρους τῶν κατὰ τὸν νόμον
de la ley mosaica
• subst. ὁ ἔ. el experto, el hombre de experiencia en una materia
ὁ τῶν σημείων ἔ.
el experto en (reconocer) los signos
b) c. constr. prep., op. al que tiene dotes naturales
πρὸς ἃ εὐφυεῖς εἰσιν καὶ ἔμπειροι
(cosas) para las que están naturalmente predispuestos y para las que han adquirido experiencia
• subst.
ὁ περὶ νόμων ἔ.
el jurisperito
c) c. ac. int.
ἔ. τὰ οὐράνια
d) c. inf.
ἔ. ἐστι διαγνῶναι τοὺς ἀγαθοὺς καὶ κακούς
e) abs.
γεωμέτρης
δικαστής
δεῖ μέντοι τὸν ἐκκρεμάμενον ἔμπειρον εἶναι
νέος δ' ἔ. οὐκ ἔστιν
• subst. οἱ ἔμπειροι los expertos
τὴν προβολὴν δὴ τὸν αἱρούμενον ἐκ τῶν ἐμπείρων ποιητέον
παρὰ τῶν ἐμπείρων ἱστορήσας
habiéndose informado por los expertosοἱ ἔμπειροι παραγγέλλωσι ταῖς ῥίζαις ἐπιχέειν τῶν δένδρων
• neutr. plu. sup. como adv.
διὰ τὸ τοὺς ἐμπειρότατα δοκοῦντας γραφεῖν
dicho de los historiadores
5 en un sent. más abstr. el experto, el que tiene un conocimiento empírico
οἱ μὲν γὰρ ἔμπειροι τὸ «ὅτι» μὲν ἴσασι, «διότι» δ' οὐκ ἴσασιν
los que saben por experiencia conocen el «qué», pero no el «por qué»ἔμπειροι op. ἰδιῶται
los que tienen conocimientos técnicos o especializados op. ‘el ignorante’ o ‘lego’ como Ἕλληνες op. a βάρβαροι
II de cosas accesible a la experiencia, que puede ser tratado o detectado empírica o experimentalmente
τὸ γὰρ καθ' ἓν κατ' ἐπακολούθησιν εὐθετώτερον καὶ ἐμπειρότερον
lo que se controla uno por uno es más fácil de localizar y de tratar gracias a la experiencia
III adv. -ως
1 con conocimiento, sabiendo bien c. ἔχω y gen. estar en situación de saber
ἐκ πάντων τῶν ἐ. αὐτοῦ ἐχόντων
por todos los que le conocían bienΤίμαρχος ἐμπειροτέρως ἔχει τῆς βουλῆς
τῆς ... γλώττης εἶχεν ἐ.
2 de acuerdo con la práctica, de manera competente
εἰ τὸ δικαίως ἐπιστημονικῶς καὶ ἐμπείρως, τὸ ἀδίκως ἀγνοούντως καὶ ἀπείρως
παιδεῦσαι
συννοήσαντες ... ἐ.
dicho de los mandos romanosτὸν πόλεμον διενεγκεῖν
• de manera experta ref. oficios
ἐ. καὶ φρονίμως ἐκλογιζόμενος
τὰ πρὸς τὸν καιρὸν ἐ. ... παρεσκεύασεν
de un arquitectoἐ. ἁρμοῖσι ... ἁρμοσθέντα
del arca de Noéἐ. κόπτειν
talar (árboles) de manera experta
3 de acuerdo con el empirismo
βιοῦν
• Adv. ἐμπείρως , kundig, ἔχειν τινός, kundig sein, Dem. 59.15 ; Antiphan. Ath. X.445f ; Einen durch den Umgang kennen, Xen. An. 2.6.1 ; ἐμπειροτέρως ἔχει τῆς βουλῆς περί τινος, er kennt es besser als der Rat, Aesch. 1.82.
- Iexperienced or practised in a thing, acquainted with it, c. gen., Hdt., Attic:—absol., οἱ ἔμπειροι the experienced, Soph., Plat., etc.; ναυσὶν ἐμπείροις with ships proved by use, Thuc.:— τὸ ἐμπειρότερον αὐτῶν their greater experience, Thuc.
- IIadv., ἐμπείρως τινὸς ἔχειν to know a thing by experience, by its issue, Xen.
-
…στρατηγὸν μὲν Θεμιστοκλέα, ἱκανώτατον εἰπεῖν καὶ γνῶναι καὶ πρᾶξαι, ναῦς δὲ πλείους τῶν ἄλλων συμμάχων, ἄνδρας δʼ ἐμπειροτάτους. καὶ γὰρ τίνες ἂν τούτοις τῶν ἄλλων Ἑλλήνων ἤρισαν γνώμῃ καὶ πλήθει καὶ ἀρετῇ ; ὥστε δικαίως μὲν ἀναμφισβήτητα…
Lysias, Speeches
-
…εἶναι πρὸς Θέογνιν μνησθῆναι · ἡγεῖτο γὰρ ἅπαν ποιήσειν αὐτόν, εἴ τις ἀργύριον διδοίη. ἐκείνου δὲ διαλεγομένου Θεόγνιδι ἔμπειρος γὰρ ὢν ἐτύγχανον τῆς οἰκίας, καὶ ᾔδη ὅτι ἀμφίθυρος εἴη ἐδόκει μοι ταύτῃ πειρᾶσθαι σωθῆναι, ἐνθυμουμένῳ ὅτι ,…
Lysias, Speeches
-
…· ἐπειδὴ δέ σου ἀκούω ταῦτα λέγοντος, κάμπτομαι καὶ οἶμαί τί σε λέγειν διὰ τὸ ἡγεῖσθαί σε πολλῶν μὲν ἔμπειρον γεγονέναι, πολλὰ δὲ μεμαθηκέναι, τὰ δὲ αὐτὸν ἐξηυρηκέναι. εἰ οὖν ἔχεις ἐναργέστερον ἡμῖν ἐπιδεῖξαι ὡς διδακτόν ἐστιν…
Plato, Protagoras
-
…τοὺς κινδύνους ἰσχύει. φόβος γὰρ μνήμην ἐκπλήσσει, τέχνη δὲ ἄνευ ἀλκῆς οὐδὲν ὠφελεῖ. πρὸς μὲν οὖν τὸ ἐμπειρότερον αὐτῶν τὸ τολμηρότερον ἀντιτάξασθε, πρὸς δὲ τὸ διὰ τὴν ἧσσαν δεδιέναι τὸ ἀπαράσκευοι τότε τυχεῖν. περιγίγνεται δὲ ὑμῖν…
Thucydides, The Peloponnesian War
-
…νῦν περιέσται, εἴπερ καὶ τούτοις ἐν ἐκείνῳ, ἐπεὶ εὐψυχίᾳ γε οὐδὲν προφέρουσι, τῷ δὲ ἑκάτεροί τι εἶναι ἐμπειρότεροι θρασύτεροί ἐσμεν. Λακεδαιμόνιοί τε ἡγούμενοι αὐτῶν διὰ τὴν σφετέραν δόξαν ἄκοντας προσάγουσι τοὺς πολλοὺς ἐς τὸν κίνδυνον, ἐπεὶ…
Thucydides, The Peloponnesian War
-
…ὡς ἐλύθη ζυγὸν ἀλκᾶς. αἱμαχθεῖσα δʼ ἄρουραν Αἴαντος περικλύστα νᾶσος ἔχει τὰ Περσᾶν. φίλοι, κακῶν μὲν ὅστις ἔμπειρος κυρεῖ, ἐπίσταται βροτοῖσιν ὡς ὅταν κλύδων κακῶν ἐπέλθῃ πάντα δειμαίνειν φιλεῖ · ὅταν δʼ ὁ δαίμων εὐροῇ, πεποιθέναι…
Aeschylus, Persians
-
…ἐν τῷ κόλπῳ ἑκὼν εἶναι ποιήσομαι οὐδʼ ἐσπλεύσομαι ἐς αὐτόν. ὁρῶ γὰρ ὅτι πρὸς πολλὰς ναῦς ἀνεπιστήμονας ὀλίγαις ναυσὶν ἐμπείροις καὶ ἄμεινον πλεούσαις ἡ στενοχωρία οὐ ξυμφέρει. οὔτε γὰρ ἂν ἐπιπλεύσειέ τις ὡς χρὴ ἐς ἐμβολήν, μὴ ἔχων…
Thucydides, The Peloponnesian War
-
…καὶ Κάσσιος ζήλῳ τε τῆς ἀρχῆς τοῦ μεγέθους καὶ πόθῳ τῆς πατρίου πολιτείας ἐν τῷ βουλευτηρίῳ κατέκανον, δημοτικώτατον καὶ ἐμπειρότατον ἀρχῆς γενόμενον. ὅ γέ τοι δῆμος αὐτὸν μάλιστα πάντων ἐπεπόθησε, καὶ τοὺς σφαγέας ἐζήτουν περιιόντες καὶ τὸ σῶμα…
Appian, The Civil Wars
-
…τοὺς Λακεδαιμονίων ἐκεῖ παρόντας ἔλεγεν αὐτοῖς τοιάδε. ἐμοὶ μὲν ἀρκεῖ οἴκοι μένειν, καὶ εἴτε Λύσανδρος εἴτε ἄλλος τις ἐμπειρότερος περὶ τὰ ναυτικὰ βούλεται εἶναι, οὐ κωλύω τὸ κατʼ ἐμέ · ἐγὼ δʼ ὑπὸ τῆς πόλεως ἐπὶ τὰς ναῦς…
Xenophon, Hellenica
-
…. λῆρόν τε τἄλλʼ ἡγεῖτο τοῦ γνῶναι πέρι φύσεις ποιητῶν · εἶτα τῷ σῷ δεσπότῃ ἐπέτρεψαν, ὁτιὴ τῆς τέχνης ἔμπειρος ἦν. ἀλλʼ εἰσίωμεν · ὡς ὅταν γʼ οἱ δεσπόται ἐσπουδάκωσι, κλαύμαθʼ ἡμῖν γίγνεται. ἦ που δεινὸν ἐριβρεμέτας…
Aristophanes, Frogs