improvisus
improvisus, not foreseen, unforeseen, unexpected
Could not find improvisum in Logeion dictionaries.
improvisum Adjective: neuter genitive plural, Adjective: neuter vocative singular, Adjective: neuter accusative singular, Adjective: masculine genitive plural, Adjective: masculine accusative singular of improvisus
an unforeseen enemy is present
- not foreseen, unforeseen, unexpected (class.): sapienti nihil improvisum accidere potest, nihil inopinatum, nihil omnino novum, Cic. Tusc. 4, 15, 37; id. Verr. 2, 2, 28, § 69; id. de Or. 1, 22, 103: unde iste amor tam improvisus ac tam repentinus? id. Agr. 2, 22, 60: cum tot bella subito atque improvisa nascantur, id. Font. 15, 32: mala, id. Tusc. 3, 14, 30: improvisior pestis, Tac. A. 2, 47: castella munita improviso adventu capta, Cic. Fam. 2, 10, 3: pericula, id. Mur. 27, 55: vis leti, Hor. C. 2, 13, 19: species, id. Ep. 1, 6, 11: pelagoque remenso Improvisi aderunt, Verg. A. 2, 182: cunctisque repente Improvisus ait, id. ib. 1, 595. —
- II As subst.: imprōvīsum, i, n., that which is unforeseen, an emergency: dux sibi delectos retinuerat ad improvisa, Tac. H. 5, 16.—Mostly in abl., with de, adverbially, unexpectedly, suddenly: quasi de improviso respice ad eum, Ter. And. 417; cf. Trabea ap. Cic. Tusc. 4, 31, 67; Cic. Rosc. Am. 52, 151; cf. also Caes. B. C. 2, 6, 3: de improviso, Ter. And. 360; id. Heaut. 281; id. Ad. 407; 610; id. Phorm. 884; Caes. B. G. 2, 3, 1; 5, 22, 1; 5, 39, 1; 6, 3, 1 et saep. — Less freq. with ex: ex improviso filiam inveni meam, Plaut. Rud. 4, 5, 2 (1192); Cic. Verr. 2, 1, 43, § 112.— Hence, adv., in two forms, imprōvīso (class.) and imprōvīsē (post-class.), on a sudden, unexpectedly: improviso filiam inveni (for which, shortly before: ex improviso filiam inveni), Plaut. Rud. 4, 5, 6 (1196): sane homini praeter opinionem improviso incidi, Cic. Verr. 2, 2, 74, § 182: improviso eos in castra irrupisse, id. Div. 1, 24, 50: tantum adest boni improviso, Plaut. As. 2, 2, 44 (300): cum mihi nihil improviso evenisset, Cic. Rep. 1, 4; id. Att. 15, 1, A, 1: scalae improviso, subitusque apparuit ignis, Verg. A. 12, 576; 8, 524: improvise necans incautos morte suprema, Tert. poët. adv. Marc. 2, 12.
coluber ‥ ~us et venenosis morsibus nocet
egestas ‥ veniet quia ~a et subitanea
ne inproviso mortis articulo praeventi inpaenitentes perirent
municipes sic ~o impetu preventi sunt
subita et ~a morte ‥ occubuit
furtim et inprovisi veniunt
Offa ‥ subitus et ~us flumen raptim pertransiens
inprovisa
ex ~o [gl.: extimplo, ] examen apium ora ‥ complevitunforwandedlice , subito
ex ~o
quot peccata proruent ex ~o quasi ex insidiis
velut oves ex ~o a lupis occupate stupefacti fiunt
magis quidem delinquens quam qui de inproviso movetur, at conversus ad cor mox revertitur
ex inproviso Rome apparuit
diabolum ‥ cum ‥ insultu potest ‥ ex inproviso [ME: ] prosternereunmundlunge
ad cavenda pericula ex improvisu, assidua, et prope quotidiana vigilare oportet
puero in vitae desperatione aestuanti atque inproviso super bellico hostium apparatu ‥
clam et repente lethali spiculo perforat inprovisum
licet ~i et incauti ‥ obviam exierunt et ‥ eis viriliter restiterunt
cum ‥ nos nuper ~i et absque deliberacione dixerimus quod ‥
Deo annuente, quasi †improviso [MSS: inprovisi ] singillatim examinati, bene recognoverunt quod ipsi et antecessores sui fuerunt nativi ‥ monasterii nostri
ibi predicavit ~us coram papa et toto consilio generali sumpto themate a papa in presencia omnium
barones ‥ ceperunt castrum Glovernie et alia plura castra et villas subito et rege ~o
quod invitus vel inprovisus abjecerat, studuit revocare
de ~o judicio saecularium
tam veredictum predictum captum quam processus versus juratores factus ~a et vacua existunt
ita quod per sui defectum seu negligenciam dicta vina non remaneant inprovisa
obiit ‥ abbas ‥ et ‥ dimisit debitum domus plus quam d libras, et monasterium de bladis quibuscunque inprovisum
- with comp, not foreseen, unforeseen, unexpected: malum, S.: sapienti nihil improvisum accidere potest: pupilli calamitas: adventus: vis leti, H.: Improvisi aderunt, V.: anguis, concealed, V.: quo improvisior pestis fuit, Ta.—As substn., in the phrases, de improviso and ex improviso, unexpectedly, on a sudden: Quasi de improviso respice ad eum, T.: accessit ex improviso aliud incommodum, Cs.: ecce ex inproviso Iugurtha, etc., S.
-
…ad eos proficisceretur. Re frumentaria provisa castra movet diebusque circiter XV ad fines Belgarum pervenit. Eo cum de improviso celeriusque omnium opinione venisset, Remi, qui proximi Galliae ex Belgis sunt, ad eum legatos Iccium et Andebrogium…
Julius Caesar, Gallic War
-
…Drusus, ut rettulimus, paci firmator. Eodem anno duodecim celebres Asiae urbes conlapsae nocturno motu terrae, quo inprovisior graviorque pestis fuit. neque solitum in tali casu effugium subveniebat in aperta prorumpendi, quia diductis terris hauriebantur .…
Tacitus, Annales
-
…eo L. Vargunteius senator constituere ea nocte paulo post cum armatis hominibus sicuti salutatum introire ad Ciceronem ac de inproviso domi suae inparatum confodere. Curius ubi intellegit, quantum periculum consuli inpendeat, propere per Fulviam Ciceroni dolum ,…
Sallust, Catilina
-
…provinciarum sortis minus divinas fuisse. O C. Caesar adulescentem appello quam tu salutem rei publicae attulisti, quam improvisam, quam repentinam qui enim haec fugiens fecit, quid faceret insequens etenim in contione dixerat se custodem fore urbis…
Cicero, Philippicae
-
…, inter dum quasi fatalem et immutabilem continuationem ordinis sempiterni, non numquam quidem eandem fortunam, quod efficiat multa improvisa et necopinata nobis propter obscuritatem ignorationemque causarum. Tertia deinde philosophiae pars, quae erat in ratione et in disserendo…
M. Tullius Cicero, Academica
-
…cum Sacra via descenderem, insecutus est me cum suis. clamor, lapides, fustes, gladii, haec improvisa omnia. discessimus in vestibulum Tetti Damionis. qui erant mecum facile operas aditu prohibuerunt. ipse occidi potuit ,…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…Levacos, Pleumoxios, Geidumnos, qui omnes sub eorum imperio sunt, quam maximas manus possunt cogunt et de improviso ad Ciceronis hiberna advolant nondum ad eum fama de Tituri morte perlata. Huic quoque accidit, quod fuit necesse…
Julius Caesar, Gallic War
-
…aut in tam exigua brevitate vitae magnum sapienti videri potest, qui semper animo sic excubat, ut ei nihil inprovisum accidere possit, nihil inopinatum, nihil omnino novum atque idem ita acrem in omnis partis aciem intendit, ut…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…, quibus non fuerint cogitata. ergo id quidem non dubium, quin omnia, quae mala putentur, sint inprovisa graviora. itaque quamquam non haec una res efficit maximam aegritudinem, tamen, quoniam multum potest provisio animi et…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…hoc consilio, quoniam tantum esset necessario spatium complexus, nec facile totum corpus corona militum cingeretur, ne de improviso aut noctu ad munitiones hostium multitudo advolaret aut interdiu tela in nostros operi destinatos conicere possent. Hoc intermisso spatio…
Julius Caesar, Gallic War