intemperantia
intemperantia, want of moderation, excess, extravagance, intemperance
- I Lit.: caeli, Sen. Const. Sap. 9; Col. praef. 1, § 3.—
- II Trop.
- A Want of moderation, excess, extravagance, intemperance: omnium perturbationum fontem esse dicunt intemperantiam, Cic. Tusc. 4, 9, 22: menti inimica intemperantia, id. ib. 4, 9, 22; id. Agr. 2, 36: libidinum, id. Off. 1, 34: vini, the immoderate use of wine, Liv. 44, 30: morbo et intemperantiā perire, Suet. Tib. 62: risūs, Plin. 11, 37, 80, § 205: litterarum, Sen. Ep. 106: linguae, Tac. A. 4, 18: civitatis, donec unus eligatur, multos destinandi, id. H. 2, 1: legitima, said of a second marriage, Val. Max. 2, 1, 3.—
- B In partic., want of moderation in one's conduct towards others; haughtiness, arrogance; insolence, impudence, insubordination: Pausaniae, Nep. Arist. 2, 3: suā intemperantiā, nimiāque licentiā, id. Eum. 8, 2.
per mee juventutis ~iam
propter luxus ~iam
[prohibitiones ] vestre iracundie impetum et episcopalis eminentie ~iam monstraverunt
~ie modestiam ‥ preferens
hominum officii illius [sc. sagittariorum ] ~ia
propter frequentem elementorum ~iam
basilicus ‥ ex subtilitate ‥ sui ad spiritus mediocris ~iam conveniens existit, et ita citissime penetrat
distemperantur ‥ humores
Intemperies. Saxo Grammaticus lib. 8 :
Per summam cœli Intemperantiam.
- intemperans, want of moderation, excess, extravagance, intemperance: menti inimica: vini, immoderate use, L.—Arrogance, insolence, insubordination: Pausaniae, N.: suā intemperantiā, nimiāque licentiā, N.
-
…falsa, quod Q. Ancharium non esse successurum putares, animos rumor inflasset, quo te modo ad tuam intemperantiam, scelerate, renovasti Mitto aurum coronarium quod te diutissime torsit, cum modo velles, modo nolles. lex…
Cicero, in Pisonem
-
…cogere, non consul coercere, non tribunus plebis retinere posset. haec ego vos concupisse pro vestra stultitia atque intemperantia non miror, sperasse me consule adsequi posse demiror. nam cum omnium consulum gravis in re ; publica…
Cicero, de Lege Agraria
-
…bellicis et in civilibus officiis vigeat industria. Atque etiam cum relaxare animos et dare se iucunditati volent, caveant intemperantiam, meminerint verecundiae, quod erit facilius, si ne in eius modi quidem rebus maiores natu nolent interesse .…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…ac misericordia singulari, cum ego una cum re publica non tribunicio sed consulari ictu concidissem, tanto scelere tantaque intemperantia fuisti ut ne unam quidem horam interesse paterere inter meam pestem et tuam praedam, saltem dum conticisceret illa lamentatio…
Cicero, post Reditum in Senatu
-
…consistendi. quam ob rem nihil interest, utrum moderatas perturbationes adprobent an moderatam iniustitiam, moderatam ignaviam, moderatam intemperantiam ; qui enim vitiis modum apponit, is partem suscipit vitiorum ; quod cum ipsum per se odiosum est ,…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…quidam patruus, censor, magister ; obiurgavit M. Caelium, sicut neminem umquam parens ; multa de incontinentia intemperantiaque disseruit. quid quaeritis, iudices ignoscebam vobis attente audientibus, propterea quod egomet tam triste illud, tam asperum…
Cicero, pro Caelio
-
…etiam dolorem saepe perpetiuntur, ne, si id non faciant, incidant in maiorem. ex quo intellegitur nec intemperantiam propter se esse fugiendam temperantiamque expetendam, non quia voluptates fugiat, sed quia maiores consequatur. Eadem fortitudinis ratio…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…quidem assentiebatur ; nam et perturbationes voluntarias esse putabat opinionisque iudicio suscipi et omnium perturbationum matrem esse arbitrabatur immoderatam quandam intemperantiam. Haec fere de moribus. De naturis autem sic sentiebat, primum ut in quattuor initiis rerum illis quintam…
M. Tullius Cicero, Academica
-
…a viro tamen confecta videatur qui post patris mortem primam illam aetatulam suam ad scurrarum locupletium libidines detulit, quorum intemperantia expleta in domesticis est germanitatis stupris volutatus ; deinde iam robustus provinciae se ac rei militari dedit, atque ibi…
Cicero, de Haruspicum Responso
-
…ferenda tamen aequo animo arbitrantur. putat aliquis esse voluptatem bonum, alius autem pecuniam ; tamen et ille ab intemperantia et hic ab avaritia avocari potest. illa autem altera ratio et oratio, quae simul et opinionem falsam tollit…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes