praeco
praeco, a crier, herald
Frieze-Dennison Vergil
- a crier, herald, in a court of justice, in popular assemblies, at auctions, at public spectacles, games, or processions, etc.: exsurge, praeco, fac populo audientiam, Enn. ap. Plaut. Poen. prol. 11 (Trag. v. 32 Vahl.); Cic. Verr. 2, 2, 30, § 76; id. Quint. 3, 11; Varr. L. L. 6, §§ 86 and 87 Müll.: haec per praeconem vendidit, Cic. N. D. 3, 34, 84: in eopse astas lapide, ut praeco praedicat, on the auctioneer's block, Plaut. Bacch. 4, 7, 17 (815); cf.: ut praeco, ad merces turbam qui cogit emendas, Hor. A. P. 419; Cic. Fam. 5, 12, 8; Juv. 6, 439; 8, 95: indictivum funus, ad quod per praeconem evocabantur, Paul. ex Fest. p. 106 Müll.—
- II Transf., a publisher, herald: o fortunate adulescens, qui tuae virtutis Homerum praeconem inveneris! Cic. Arch. 10, 24.
Joseph ‥ ~o primus denominatus est ante praecedens eum [sc. Pharaonem ]
jussit rex ~ones proclamare ‥ atque illis praeconantibus ‥
~onibus,bydelum
cujus digna laudum preconia vox ~onis non silebit
rex ‥ ~onem vocavit et ait ei ‥ . perrexit nuncius ‥
~o proclamaturus edictum regis ascendit in altum, ut eminus audiatur; preco quicunque est quasi predicator proclamaturus edicta regis, id est, precepta Christi
uxores eorum ‥ voce ~onis ‥ jubentur proscribi
arrecto aurium auscultantur captu ‥ laudes ‥ propriae, ‥ furciferorum referto mendaciis ‥ ~onum ore ritu bacchantium concrepante
a crier in the merkett , ~o, preconizator
palpo turpissimus et preco turpium / linguam prostituit ob leve precium
modo veri preco tacet, / modo mollis palpo placet, / modo dormit veritas
veri preco pedem non portet regis)
in cruce vita Deus nos suscitat, hunc Heliseus; / rem monstratura preco fuit ante figura
o ~onem veritatis [sc. Guthlacum ] ‥
verus summae lucis ~o omnibus praedicatur Augustinus
ut per ejus dilectionem nobis inviolabilis permaneat fraternitas, cujus caritatem sicut sacerdos Dei summi, sicut tuba caelestis, sicut ~o salutis cunctorum ingerere cordibus studeas
ex quo vox turturis audita est et ~o pudicitie Paulus consilium de virginitate dedit
reges qui ~onem a se veritatis expulerant
ave crater cujus mustem / illum fidum, illum justum / Petrum debriaverat, / haustu cujus ausum nactus / novus verbi preco factus / in verba proruperat
Novi ‥ Testamenti et baptismalis gracie ~o fidelissimus fuit [Johannes Baptista ]
in acerrimum ~onem atque assertorem veritatis, divum Paulum
at praeco magni judicis / Dominus potens et fortis est
si quis ~o [MScot.: criour or serjand ] in burgo domini regis falsitati consentiat aut mercedem capiat causa constitucionis ville pessundande vel minorande ‥
~onem, messegenarios seu gardas, et omnes alios officiales necessarios(v.
hic ~o, -nis,a bedylle
a bedelle , bedellus, ~o
accersit ‥ ~onem ville Fulconem; quid facto opus sit interrogat. at ille, ‘brevis,’ inquit, ‘et insufficiens est causa pro qua captus est ‥’
mandatum est majori et universitati procerum S. Severi ‥ quod ‥ habeant in ‥ villa majorem et ~onem ad exequenda mandata regis quamdiu guerra ‥ duraverit
~ones [MScot.: criouris, serjandis ] in burgo eligendi sunt communiter ab omnibus burgensibus
debemus ponere ~onem sufficientem in villa cum consilio juratorum
Howelo ap Res prekoni prisoni Wallensi existenti in castro de Bere
pro feodo ~onis, vizgaritour , castri de S.
tandem laxatus interrogatur, num ~onem suum ulterius prohiberet, quo minus homines ad curiam suam evocaret
ea die vocatus fuit per ~onem, utrum esset presens nec ne . ‥ M. de E. diaconus ‥ concordat cum eo ‥ de vocacione Alani a ~one facta
Lucifer precedit ortum solis. ~o prevenit adventum judicis
episcopus fecit ‥ magistrum D. ‥ ad comparendum ad certum terminum ‥ per ~onem in valvis chori ecclesie ‥ publice vocari
tunc judex faciet partem appellantem per ~onem curie, viz. apparitorem vel bedellum curie, ‥ trina vice publice preconzari [sic ]
rex misit nuncios suos ad ‥ papam, supplicans humiliter ut decimas ‥ per triennium eidem concederet ‥ secundum verum valorem. ‥ papa regiis peticionibus assensum prebuit, et quia paupertatem allegavit, benigne ~onem ejus eidem concessit, unde ecclesia Anglicana valde est apporiata
precones genua persuadent flectere plebem. / levite e manibus calicis vas sume sacerdos
quia ~onis officio congruit sibi commissa planius quo noverit intimare, et inter cetera linguarum eloquia ‥ Latina maxime sit communis, statutum est ut ‥ proclamaciones ‥ bedellorum ‥ solum fiant in publico sub Latino
magistrorum artium disputationes diebus Lune, Martis, et Mercurii fient. ‥ ~o collegia vocabit
~ones aut viatores academie, vicecancellarii jussu, congregationem ‥ vocabunt
tres erunt ~ones seu viatores armigeri, pari loco ac munere, et unus inferioris loci bedellus
in anniversario domini Watteri de Norwyc’ ‥ . in potagio dim’ bus’ frumenti ‥ . in dono precon’ ‥ . in cervisia braciata ij gr’ brasei
~o civitatis ‥ pro mortuis exorandis ‥ cum campana sua solita tantum modo pulsata nunciet populo ‥ volenti interesse ad orandum pro anima mea ‥ quod tali die et hora diei missa mea funeralis
lego ‥ duobus ~onibus aliasbedman viij d.
obligant se ‥ observare ‥ diem anniversarium obitus mei ‥ dando quolibet anno ~oni mortuorum ville Oxonie iiij d.
➳ dat. arch. præconei CIL 1, 587, 2, 34.
- 1. heraut, aankondiger, omroeper (bij rechtszittingen, volksvergaderingen, publ. spelen, processies e.d.); veilingmeester; ➤ per praeconem vendere alqd iets publiekelijk te koop laten aanbieden; bona praeconi, sub praeconem, voci praeconis, subicere onder de hamer brengen;
- 2. (metaf.) verkondiger, lofredenaar [virtutis].
傅命者。唱道。讚美者。Fortunas ejus sub praecone subjicere vel Fortunas ejus praeconi subjicere 當街賣其家資。
Suggest a Translation
See an image
Major, nostris
Ipse etiam Abbas habet in villa credentiam 15. diebus : habet etiam Præconem in villa, etc.Speculum Saxonicum lib. 3. art. 55 :
Super Illustrium vitam, et eorum sanitatem, nemo judex existit, nisi Imperator. Super vitam bannitorum condemnatorum, nullus nisi verus Præco judicabit.Art. 56. § 1 :
Præco communis, cum a judice et Scabinis fuerit electus, Regi tenetur fidem facere secundum jus Liberorum.Art. 61. § 3 :
Præco ad minus dimidium mansum habere debet proprietatis. Omnes illius jurisdictionis ab ortu solis, si judex ibi fuerit, usque ad meridiem judicium debent expectare.Ubi
Præconesisti, quos Saxones
Fronbotten
Proprietariosvocabant, eligebantur, ut est in lib. 1. art. 2. § 5. Concilium Saltzburgense ann. 1281. can. 15 :
Statutum... contra Patronos, et judices et Præcones editum, qui bona invadunt decedentium Clericorum, etc.Adde Metropolim Salisburgensem tom. 2. pag. 30. 574. tom. 3. pag. 398. 409. Charta Friderici II. Imp. ann. 1193. pro Monasterio S. Quirini Tegernsehensi :
Scultetos et Præcones de cætero nullos instituat ad quod officium Abbas viros aptos, quos voluerit, provideat, etc.Consuetudines Arkenses ann. 1231. in eodem Tabulario S. Bertini :
Præco vero Choræ neminem pandare potest, nisi per judicium Choremannorum.Id est,
Major villæ. Infra :
De vino vel cervisia male mensuratis, quinque solidos, de quibus habebit Præpositus duos, Chora 2. solidos, et Præco 12. denarios.Nescio an hac notione
Præconemintellexerit Gauterius de bellis Antiochenis pag. 443 :
Dux igitur Vicecomitem(Antiochiæ) ad se vocari jubet, Vicecomes Prætorem, Prætor Præconem, Præco judicem, etc.
Majoratus, Gall.
Recognoverunt se vendidisse.... et ad Legem werpivisse cum omnibus solemnitatibus, quæ in venditionibus et werpitionibus solent et debent adhiberi pro evidenti necessitate sua Præconatum, sive Majoratum,Charta Gervasii de Castello novo ann. 1286. in Tabul. Monast. S. Vincentii de Nemore :terras, nemora, et alia quæcumque habebant, et habere consueverant in dominio de Arques, etc.
Custodiant, et ab omni læsione prælegant, videlicet de meo proprio Præconatum Castri novi de dono Garzonis Brusle, Præconatum Brueroliarum de dono Nicolai Gardin.
Datum Muncheberg anno Domini millesimo trecentesimo quinquagesimo tertio in vigilia sancti Preconis B. Mariæ Virginis gloriosæ.
præsentationis?
præcones, pro iis, quos
servientesdominicos, seu
Sergeans de Seigneuriesappellamus, usurpat Regestum Castri-Lidi in Andibus f. 48 :
Præco de Susa debet hominium et ligeriam Domino Susæ, etc.Infra :
Si Præco custodierit prisonem in castello, expensam suam debet habere, et facere ea, quæ ad Præconarium pertinuerint.
de Mazaugues:
Sit eis licitum constituere et creare bajulos, judices, notarios, et Præcones.
Præconisofficium. Statuta Massil. lib. 1. cap. 39 :
Generaliter decernimus ut præco publicus civitatis Massiliæ teneatur annuatim jurare se bona fide Præconatus officium exercere.
Adsint omnimodo Præcones in urbeVide Clamator.(Bituricensi) xii. habeantque quique per tabernas suas cum solito clamitante præconio per civitatem, ut mos eorum est, vina delibanda portaverint de primo incrallo denarium unum ; in secunda vero aut tertia, ampliorive, si fiat, admiratione(f. adeneratione) pretii tabernarum apertione, quotiescumque sic secundo vel sæpius reclamitaverint, de quocumque incrallo denarios singulos præconii jure recipient... Verumtamen si quando banna fieri præceperimus, aut ille qui Præconibus præest, etc.
Tabernarii et Preconiarii vinum non emant Aureliis, ut ibidem revendent in taberna.Ibid. in versione Gallica :
Li tavernier, li Crieur de vins n'achetoient vin à Orliens, etc.
Hæc et his similia Præcones hujusmodi non intelligentes aut non legentes suadent monachis ut monasteria sua deferant.
- prae+VOC-, a crier, herald: citat praeco legatos: praetoris.—A crier, auctioneer: si palam praeco praedicasset, dimidias venire partīs: haec per pracconem vendidit, by auction: fundum subiecit praeconi, L.: Ut praeco, ad merces turbam qui cogit emendas, H.—A publisher, herald, eulogist: virtutis.
-
…cogerentur. comites illi tui delecti manus erant tuae ; praefecti, scribae, accensi, medici, haruspices, praecones manus erant tuae ; ut quisque te maxime cognatione adfinitate necessitudine aliqua attingebat, ita maxime manus tua putabatur ;…
Cicero, in Verrem
-
…alios autem verberari, porro alios in publico custodiri, destitui alios in convivio, condemnari alios a medico et praecone praetoris ; bona tamen interea nihilo minus eorum omnium ex agris auferri ac diripi. quid est hoc populi Romani…
Cicero, in Verrem
-
…agere cum civibus, non, ut bis iam vidimus, hastam in foro ponere et bona civium voci subicere praeconis. At ille Graecus, id quod fuit sapientis et praestantis viri, omnibus consulendum putavit, eaque est summa…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…tamen, cum in Sigeo ad Achillis tumulum astitisset o fortunate, inquit, adulescens, qui tuae virtutis Homerum praeconem inveneris et vere. nam, nisi Ilias illa exstitisset, idem tumulus qui corpus eius contexerat nomen etiam obruisset…
Cicero, pro Archia
-
…ipsorum conspectum fugere ausus est ; x viri vestra vectigalia non modo non vobis, Quirites, arbitris sed ne praecone quidem publico teste vendent sequitur omnis agros extra Italiam infinito ex tempore, non, ut antea, ab Sulla…
Cicero, de Lege Agraria
-
…. citat praeco voce maxima legatos Acmonensis. procedit unus Asclepiades. Prodeant ; ceteri ;. etiamne praeconem mentiri coegisti est enim, credo, is vir iste ut civitatis nomen sua auctoritate sustineat, damnatus turpissimis iudiciis…
Cicero, pro Flacco
-
…virum omnibus ingenio, iustitia, integritate praestantem, aspere et ferociter et libere dicta commemorem consuli P. Nasicae praeco Granius medio in foro, cum ille edicto iustitio domum decedens rogasset Granium quid tristis esset ; an quod reiectae…
Cicero, pro Plancio
-
…illa ferebat oratio. Multae deinde causae ; sed ita tacitus tribunatus ut, nisi in eo magistratu cenavisset apud praeconem Granium idque nobis bis narravisset Lucilius, tribunum plebis nesciremus fuisse. ita prorsus, inquit Brutus ; sed ne…
M. Tullius Cicero, Brutus
-
…ac studiorum tulistis. itaque me non extrema diribitio suffragiorum, sed primi illi vestri concursus, neque singulae voces praeconum, sed una vox universi populi Romani consulem declaravit. hoc ego tam insigne, tam singulare vestrum beneficium ,…
Cicero, de Lege Agraria
-
…eas quas te senatus populusque Romanus voluit, an fructus integros atque adeo bona fortunasque aratorum omnis vendidisti si palam praeco iussu tuo praedicasset non decumas frumenti sed dimidias venire partis, et ita emptores accessissent ut ad dimidias partis emendas…
Cicero, in Verrem
PRAECOa crier. Of these there were two distinct kinds--those in private employment, and those employed and paid by the state as subordinate attendants. The praecones of the former kind were (1) criers of lost goods (Plaut. Mere. 3.4, 78; Petron. 97), and (2) especially auctioneers: they were not, it is true, the chief superintendents of the auction [see AUCTIO]; but besides advertising the time, place, and conditions of sale, they also acted the part of a modern auctioneer so far as calling out the biddings and amusing the company, though the property was knocked down by the magister auctionis. (Hor. Ars. Poet. 419; Cic. ad Att. 12.4. 0; de Off, 2.23, 83.) The official praecones were those whose duty it was to attend (apparere) certain magistrates, for purposes mentioned below. We have evidence from inscriptions of a collegium with three decuriae of praecones, to attend on consuls and censors (the first, or Julian, decuria for consuls): also for curule aediles, quaestores aerarii, and tribunes (C. I. L. 6.1944, 1945, 1869, 1847; cf. Liv. 43.16; Auct. ad Herenn. 4.55, 68): perhaps also for other magistrates, since, as Mommsen remarks, their low status may account for slighter mention of them in inscriptions. They attended the same magistrates in the provinces (Cic. in Verr. 2.1. 0, 27; Liv. 45.29).
Their duties were to act in all cases required as the voice through which the magistrate on whom they attended conveyed his orders or remarks to the people: therefore (1) to summon the people to comitia or contiones (Liv. 1.59; 7.4-Z2; 24.8-Z2, &c.); (2) to proclaim silence (Auct. ad Herenn. 1. c.; Liv. 28.27, &c.); (3) to announce the bill which was to be voted on, when the scriba dictated [subicit ] the words already written down which the praeco was to announce aloud (pronuntiare: Ascon. in Cornel. 58): we often find the scribe alone mentioned as reading (Appian, App. BC 1.11), but, according to Mommsen, we are to understand that he reads through the voice of the praeco; (4) to announce the votes of different sections at an election (Cic. de Leg. agr. 2.2, 4) or the decision of the majority (Cic. pro Mil. 35, 96; Gell. 12.8, 6); (5) to summon the senators to the senate-house (Liv. 1.47; Suet. Cl. 36); (6) to make known the orders of the magistrate, the edictum being spoken out by the praeco, and so, for instance, in ordering slaves to quit the theatre or foreigners the city (Cic. de Harusp. Resp. 12, 26; Liv. 2.37). (7) In trials they summoned the accuser, the accused, and the witnesses (Suet. Tib. 11; Liv. 8.32; Cic. pro Flacc. 15, 34): they announced the conclusion of the pleadings, gave the dismissal of the judices (by the word ilicet), and ordered the executioner to do his office (Liv. 26.15). (8) At the public funeral (funus indictivum) they summoned those who were to take part with the formal words: Ollus Quiris leto datus: exsequias ire, cui commodum est, jam tempus est. Ollus ex aedibus effertur. It is clear that the praeco comes in here because it is a state funeral, by order of the senate and arranged by a quaestor or praetor. (See Fest. p. 106; Cic. de Leg. 2.2. 4; Becker-Göll, 3.496; Marquardt, Privatl. 351.)
The official dress of the praeco was marked by the angustus clavus (see Mommsen, Staatsrecht, 3.218). The praecones were of a low grade, with little education (Mart. 5.56,10), as tar as can be gathered from inscriptions, of the freedman class: and the contempt in which their office (praeconium) was held is seen not only from such passages as Juven. 3.33, 7.6-Z2(cf. κήρυξ, Theophrast. 16.10, and Jebb's note), but also from the law (Lex Julia) forbidding those who had exercised it to hold office in the municipia (Tab. Heracl. 54 = C. I. L. 1.206; Cic. ad Fam. 6.1. 8, 2). Nevertheless the office (probably the auctioneering part of it) was often very profitable, and made it possible for the praeco to become a rich man: for instances, see Mayor's note on Juven. 7.6; among them the Gallonius mentioned in Hor. Sat. 2.2, 47. (Mommsen, Staatsrecht, i.3 pp. 363-366.)
[W.S] [G.E.M]The Latin term for a public crier, such as those who were employed in private life, especially at auctions. Their profession was eminently lucrative, but was not considered at all respectable. Similarly those employed by the State ranked as the most insignificant of its paid servants. (See apparitores.) Their duties were to summon the meetings of the people and the Senate, to command silence, to proclaim aloud the proposals under consideration, to announce the result of the individual votes, and also the final result; in legal proceedings, to cite the parties to the case, their counsel, and witnesses, to announce the close of the proceedings, and the jury's dismissal; to invite the people to funeral feasts and to games, and to assist at public auctions and other sales, etc. Consuls, praetors, and censors had three decuries of such attendants; quaestors, and probably also tribunes and aediles, one. They also attended on extraordinary magistrates and on governors of provinces. The term praeco was also applied to an auctioneer (Hor. A. P. 419; Cic. Ad Att. xii. 40). The office of praeco was called praeconium, and was regarded with contempt ( Mart.v. 56, 10; Juv.iii. 33; vii. 6).