tracto
tracto, (to draw violently, drag, tug); to handle, manage
wise men conducted these things using Greek speech
- I To draw violently, to drag, tug, haul, etc. (so, very rare): qui te (Hectorem) sic tractavere?Enn. ap. Macr. S. 6, 2 (Trag. v. 96 Vahl.): tractatus per aequora campi, id. Ann. v. 140 Vahl.: tractata comis antistita Phoebi, Ov. M. 13, 410: malis morsuque ferarum Tractari, to be torn, rent, lacerated, Lucr. 3, 889.—
- II To touch, take in hand, handle, manage, wield; to exercise, practise, transact, perform, etc. (freq. and class.; cf.: tango, ago, perago).
- A Lit.: ut ea, quae gustemus, olfaciamus, tractemus, audiamus, etc., Cic. Tusc. 5, 38, 111: numquam temere tinnit tintinnabulum, nisi qui illud tractat, Plaut. Trin. 4, 2, 163 (1005): aliquid manibus, id. Poen. 1, 2, 103 (312): tractavisti hospitam ante aedes meas, id. Mil. 2, 6, 30 (510): mateilionem Corinthium cupidissime tractans, Cic. Par. 5, 2, 38: volucra, quae non possum tractare sine magno gemitu, id. Att. 12, 22, 1: aret Pellis et ad tactum tractanti dura resistit, Verg. G. 3, 502: puer unctis Tractavit calicem manibus, Hor. S. 2, 4, 79: vitulos consuescere manu tractari, Col. 6, 2, 1: tractat inauratae consona fila lyrae, i. e. strikes, plays upon, Ov. Am. 1, 8, 60: necdum res igni scibant tractare, to prepare, i. e. to cook, dress, Lucr. 5, 953: solum terrae aere, id. 5, 1289; cf.: lutosum agrum, i. e. to till, Col. 2, 4, 5: tractari tuerique vites, Cic. Fin. 5, 14, 39: ceram pollice, Ov. M. 10, 285; cf. id. ib. 8, 196: lanam, Just. 1, 3: lanuginem, Suet. Ner. 34: gubernacula, to manage, Cic. Sest. 9, 20: tela, to wield, Liv. 7, 32, 11; cf.: speciosius arma, Hor. Ep. 1, 18, 53: servus, qui meam bibliothecen multorum nummorum tractavit, has taken care of, had charge of, Cic. Fam. 13, 77, 3; cf.: eras tu quaestor; pecuniam publicam tu tractabas, id. Div. in Caecil. 10, 32: rationem Prusensium, Plin. Ep. 10, 28, 5.—
- B Trop., to handle, manage, practise, conduct, lead, etc.
- 1 In gen.: ut ne res temere tractent turbidas, Enn. ap. Cic. de Or. 1, 45, 199 (Trag. v. 189 Vahl.): suam rem minus caute et cogitate, Plaut. Trin. 2, 2, 46 (321): causas amicorum tractare atque agere, Cic. de Or. 1, 37, 170: causam difficiliorem, id. Fam. 3, 12, 3: condiciones, Caes. B. C. 3, 28: bellum, to conduct, carry on, Liv. 23, 28, 4; Tac. A. 1, 59; Just. 9, 8, 12; 22, 5, 4: proelia, Sil. 15, 466; cf.: vitam vulgivago more ferarum, to lead, pass, spend, Lucr. 5, 930; so, vitam, Auct. Her. 4, 24, 33 (al. transactam): imperium, Just. 1, 2, 1: regna, id. 2, 4, 20: pauca admodum vi tractata, quo ceteris quies esset, Tac. A. 1, 9 fin.: artem, to practise, Ter. Phorm. 17; Cic. Ac. 2 (Luc.), 7, 22: verba vetera, to employ, Quint. 11, 1, 6: personam in scenā, to perform, act, represent, id. Rosc. Com. 7, 20; so, partes secundas (mimus), Hor. Ep. 1, 18, 14: animos, Cic. Or. 28, 97; cf. Quint. 11, 1, 85.—Reflex.: quo in munere ita se tractavit, ut, etc., has so conducted himself, Cic. Fam. 13, 12, 1; so, ita me in re publicā tractabo, ut meminerim, etc., id. Cat. 3, 12, 29.—
- 2 In partic.
- a To treat, use, or conduct one’s self towards a person in any manner: ego te, ut merita es de me, tractare exsequar, Plaut. As. 1, 3, 8 (160): haec arte tractabat virum, ut, etc., Ter. Heaut. 366: omnibus rebus eum ita tractes, ut, etc., Cic. Fam. 1, 3: non tractabo ut consulem, id. Phil. 2, 5, 10: aliquem liberaliter, id. Verr. 1, 8, 23: nec liberalius nec honorificentius potuisse tractari, id. Fam. 13, 27, 2: pater parum pie tractatus a filio, id. Cael. 2, 3: mercatores ac navicularii injuriosius tractati, id. Imp. Pomp. 5, 11: pauloque benignius ipsum Te tractare voles, Hor. Ep. 1, 17, 12. —
- b To handle, treat, investigate, discuss any thing, mentally, orally, or in writing (cf.: dissero, disputo, ago). ( α ) With acc.: quem ad modum quamque causam tractare conveniat, Auct. Her. 2, 2, 2: oratori omnia quaesita, audita, lecta, disputata, tractata, agitata esse debent, Cic. de Or. 3, 14, 54: habeat omnes philosophiae notos et tractatos locos, id. Or. 33, 118: causas amicorum, id. de Or. 1, 37, 170: tractata res, id. Rep. 3, 3, 4: definitiones fortitudinis, id. Tusc. 4, 24, 53: partem philosophiae, id. Ac. 1, 8, 30: constantiam, id. Lael. 18, 65; cf. id. ib. 22, 82: ibi consilia decem legatorum tractabantur, Liv. 33, 31, 7: fama fuit ... tractatas inter Eumenen et Persea condiciones amicitiae, id. 44, 13, 9: scrupulosius tractabo ventos, Plin. 2, 46, 45, § 118: prima elementa, Quint. prooem. 21; Quint.1, 1, 23: locus, qui copississime a Cicerone tractatur, id. 1, 4, 24; 7, 2, 43: aliquid memori pectore, to ponder, reflect upon, Juv. 11, 28; cf.: tractare proeliorum vias, Tac. A. 2, 5: ut quaestio diligentius tractaretur, Aug. Civ. Dei, 2, 21, 1.—
- β With de and abl. (mostly post-Aug.): de officii parte, Sen. Contr. 2, 1 (9), 20 (dub.; Madv. and Kiessl. partem): quoniam de religionibus tractabatur, Tac. A. 3, 71: ubi de figuris orationis tractandum erit, Quint. 1, 5, 5; 2, 13, 14; 2, 20, 10: de negotiis, to discuss, Suet. Aug. 35 fin.—
- γ With interrog.-clause: quo tractatur amicus an inimicus, Quint. 5, 10, 29; 7, 2, 56: utra sit antiquior (lex), id. 7, 7, 8: cum tractaret, quinam adipisci principem locum abnuerent, etc., Tac. A. 1, 13.—
- c To negotiate, treat: dum de condicionibus tractat, Nep. Eum. 5, 7; Suet. Claud. 26: de Asiā, Just. 37, 3, 4: de redimendo filio, id. 31, 7, 7.
I poét., ¶ 1 traîner avec violence : tractata comis Ov. M. 13, 410, traînée par les cheveux, cf. Enn. Ann. 137 || maltraiter (en tiraillant) qqn : Pl. Mil. 490 ; 510 ¶ 2 traîner, mener difficilement : vitam Lucr. 5, 932, son existence.
II toucher souvent ¶ 1 toucher : quæ gustamus, olfacimus, tractamus, audimus Cic. Tusc. 5, 111, les choses que nous goûtons, sentons, touchons (palpons), entendons, cf. Pl. Trin. 1005, etc.; pellem Virg. G. 3, 502, palper la peau ; vulnera Cic. Att. 12, 22, 1, toucher à une blessure || manier : gubernacula Cic. Sest. 20, manier le gouvernail ; matellionem Corinthium cupidissime Cic. Par. 38, manier avec passion des pots de chambre en bronze de Corinthe, cf. Hor. S. 2, 4, 79 || caresser : Col. Rust. 6, 2, 1 ; Suet. Nero 34 || = se servir de : tela Liv. 7, 32, 11, manier les traits, cf. Hor. Ep. 1, 18, 53 ; [manier les cordes de la lyre] Ov. Am. 1, 8, 60 || = travailler, traiter : vites Cic. Fin. 5, 39, traiter la vigne ; ceram pollice Ov. M. 10, 285, travailler la cire avec le pouce ; res igni Lucr. 5, 953, traiter les objets par le feu ¶ 2 [fig.] manier = prendre soin de, sʼoccuper de, administrer, gérer, etc. : pecuniam publicam Cic. Cæc. 32, avoir le maniement des deniers publics ; bibliothecam Cic. Fam. 13, 77, 3, gérer une bibliothèque ; personam Cic. Com. 20, tenir un rôle ; bellum Liv. 23, 28, 4, mener les opérations de guerre ; causas amicorum Cic. de Or. 1, 170, prendre en mains la défense de ses amis, cf. Cic. Fam. 3, 12, 3 ; condiciones Cæs. C. 3, 28, 5, discuter des conditions (de paix) || genus dicendi scienter Cic. Br. 283, manier avec art un genre de style ; res quæ tractantur in vita Cic. Off. 1, 17, les affaires qui se traitent dans la vie ; aliquid notum et tractatum habere Cic. Or. 118, posséder de qqch. une connaissance théorique et pratique, cf. Cic. de Or. 3, 54 ; artem Cic. Ac. 2, 22, pratiquer un art, cf. Cic. Mur. 28 || aliquid animo Cic. Tusc. 5, 70, méditer qqch., cf. Cic. Rep. 2, 20 ; tracta definitiones fortitudinis Cic. Tusc. 4, 53, examine les définitions du courage ; [avec interr. ind.] tractabat, quinam... abnuerent Tac. Ann. 1, 13, il examinait, il se demandait quelles personnes refuseraient..., cf. Quint. 7, 7, 8 || [qqf. abst ] tractare de aliqua re, sʼoccuper de, discuter de, traiter de : Nep. Eum. 5, 7 ; Suet. Claud. 26 || manier, façonner les esprits : animos Cic. Br. 199 ; 202, etc. ; ut eorum qui adsunt mentes verbis et sententiis et actione tractantur Cic. Br. 188, selon que lʼesprit des auditeurs est influencé par les paroles, les pensées, lʼaction de lʼorateur || se tractare ita, ut subj. Cic. Fam. 13, 12, 1, se diriger, se conduire de telle façon que, cf. Cic. Cat. 3, 29 ¶ 3 traiter qqn = se comporter, se conduire envers qqn de telle, telle manière : aliquem ita, ut subj. Cic. Fam. 1, 3, traiter qqn de telle manière que, cf. Cic. Fam. 13, 31, 1 ; Q. 1, 3, 8 ; Verr. 2, pr. 23 ; Cæl. 3 ; Pomp. 11 ; Hor. Ep. 1, 17, 12 ; aliquem ut consulem Cic. Phil. 2, 10, traiter qqn en consul [quʼil est] ¶ 4 manier, traiter une question, un sujet, lʼexposer : partem philosophiæ Cic. Ac. 1, 30, traiter une partie de la philosophie, cf. Cic. Rep. 3, 4 ; Or. 71 ; de Or. 3, 132 ; Læl. 65 ; 82 ; Fin. 1, 6 ; Div. 2, 11 ; Quint. 1, 4, 24 ; 7, 2, 43 || [abst ] tractare de aliqua re Quint. 1, 5, 5 ; 2, 13, 14, traiter de qqch., cf. Tac. Ann. 3, 71.
- 1. (preklass.; poët.) (rond)slepen, (mee)sleuren [alqm comis aan de haren; metaf. alqm in iudiciis periculisque];
- 2. betasten, aanraken [alqd manibus; fila lyrae tokkelen]; ➤ delphinus praebens se tractandum;
- 3. hanteren, bewerken, gebruiken [ceram pollice kneden; gubernacula sturen; tela; metaf. sua pericula spelen met]; ➤ aere solum terrae tractabant;
- 4. (metaf.) behandelen, bedrijven [artem; personam (in scena) of partes een rol spelen]; ➤ male ~;
- 5. leiden, besturen, voeren, beheren [rem publicam; imperium; aerarium; pecuniam publicam zorgen voor; bibliothecam; bellum; animos beïnvloeden]; ➤ causas amicorum ~ et agere;
- 6. behandelen, zich gedragen tov. (m. acc.) [alqm liberaliter gastvrij of gul onthalen; plebem placidius]; ➤ fortuna nos delicate tractat; omnibus rebus eum ita tractes ut (Cic.); pater parum pie tractatus a filio; non tractabo eum ut consulem;
- 7. onderzoeken, overdenken [definitionem; consilia legatorum; alqd studiose];
- 8. (mondel. of schriftel.) behandelen, bespreken, uiteenzetten [partem philosophiae; prima elementa]; ➤ duo genera materiarum apud rhetores tractantur;
- 9. (onder)handelen over (m. acc.; de) [condiciones of de condicionibus; de negotiis].
弄。玩弄。摩。管。講。待人。商量。强拖。— morsu 咬一口。— vitam 度曰。— tela 弄兵器。— praelia 交戰。— aliquid igni 煮物。— terram 種地。— gubernaculum 掌舵。— artem 學習一兿。— lanam 刷紡羊毛。— pecuniam 管銀錢。— rationes 對勘帳。— alium 待人。— se bene 善行爲。好舉動。— causas amicorum 辦朋友之事。— personam ejus 頂替其名位。— animos 動人心。— ventos scrupulosius 細些講四風。
Suggest a Translation
See an image
- traho, to draw violently, drag, tug, haul, pull: tractata comis antistita Phoebi, O.—To touch, take in hand, handle: ea, quae tractemus, audiamus: aret Pellis et ad tactum tractandi dura resistit, V.: puer unctis Tractavit calicem manibus, H.: vites tractari tuerique.—To wield, manage, control: Ceram pollice, O.: gubernacula: tela, L.: speciosius arma, H.: pecuniam publicam: Tractat inauratae consona fila lyrae, plays upon, O.—Fig., to handle, manage, conduct, lead, carry on, practise, transact: res turbidas, Enn. ap. C.: condiciones, Cs.: bellum, L.: artem, T.: personam in scenā, act: partīs secundas (mimus), H.: quo in munere ita se tractavit, ut, etc., conducted himself: persona, quae minime in iudiciis periculisque tractata est, i. e. is by no means accustomed to.—To treat, conduct oneself towards: haec arte tractabat virum, Ut, etc., T.: non tractabo ut consulem: liberaliter eos: pater parum pie tractatus a filio: benignius ipsum Te, H.—To handle, treat, investigate, discuss: oratori omnia disputata, tractata esse debent: tractata res: definitiones fortitudinis: tractatae inter Eumenem et Persea condiciones amicitiae, L.: memori tractandum pectore, to be meditated, Iu.—To negotiate, treat: de condicionibus, N.
-
…et idoneis ad indignos et non idoneos transfertur. Lacedaemonii devictis Atheniensibus triginta viros inposuere, qui rem publicam eorum tractarent. Ii primo coepere pessumum quemque et omnibus invisum indemnatum necare ea populus laetari et merito dicere fieri. Post…
Sallust, Catilina
-
…tenere ; ipsi innoxii, florentes, sine metu aetatem agere ceterosque iudiciis terrere, quo plebem in magistratu placidius tractarent. Sed ubi primum dubiis rebus novandi spes oblata est, vetus certamen animos eorum adrexit. Quod si primo…
Sallust, Catilina
-
…quotiescumque dabitur vel amplificandi vel minuendi locus, et paene infinite in perorando. duo restant enim, quae bene tractata ab oratore admirabilem eloquentiam faciunt. Quorum alterum est, quod Graeci ἠθικὸν vocant, ad naturas et ad mores…
M. Tullius Cicero, Orator
-
…et videre et explicare rationem, is prudentissimus et sapientissimus rite haberi solet. Quocirca huic quasi materia, quam tractet et in qua versetur, subiecta est veritas. Reliquis autem tribus virtutibus necessitates propositae sunt ad eas res parandas…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…oratione atque mutata. P. Est quidem id genus totum in commutatione verborum, quae simplicibus in verbis ita tractatur, ut aut ex verbo dilatetur aut in verbum contrahatur oratio ; ex verbo, cum aut proprium aut idem…
M. Tullius Cicero, De Partitione Oratoria
-
…exemplis improbi iudicio ac periculo liberabuntur. placent vobis hominum mores placet ita geri magistratus ut geruntur placet socios sic tractari, quod restat, ut per haec tempora tractatos videtis cur haec a me opera consumitur quid sedetis cur non…
Cicero, in Verrem
-
…haec scribo. omnium tuorum officiorum, quae et multa et magna sunt, mihi gratissimum fuerit, si ita tractaris Egnatium, ut sentiat et se a me et me a te amari. hoc te vehementer etiam atque etiam…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…vel in principiis vel in re narranda vel in perorando tantam habet vim, si est suaviter et cum sensu tractatum, ut saepe plus quam causa valeat. Tantum autem efficitur sensu quodam ac ratione dicendi, ut quasi mores…
Cicero, de Oratore
-
…atque ex ea potius venustas quam Venus ex venustate. Videtisne igitur ut a physicis rebus bene atque utiliter inventis tracta ratio sit ad commenticios et fictos deos. Quae res genuit falsas opiniones erroresque turbulentos et superstitiones paene aniles .…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…vita innocentium. C. Quoniam unde inveniuntur quae ad fidem pertinent habeo, quem ad modum in dicendo singula tractentur exspecto. P. Argumentationem quaerere videris, quae est argumenti explicatio ; quae sumpta ex locis eis qui sunt…
M. Tullius Cicero, De Partitione Oratoria